Մոսկվայում կառուցվող առաջնորդանիստ եկեղեցու և հսկայական եկեղեցական համալիրի շինարարությունը մոտենում է ավարտին: Մարտի 10-ին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ Գարեգին Բ-ն և Ռուսաստանի հայոց թեմի թեմական խորհրդի ատենապետ Արթուր Չիլինգարովը հայտարարել են, որ եկեղեցու բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի կունենա 2012 թ-ի վերջին, տեղեկացնում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի մամլո կենտրոնը: Հայկական եկեղեցու շինարարության համար նախատեսված հողակտորը, Օլիմպիական պողոտային հարող շրջանում, Ռուսաստանի իշխանությունների կողմից տրամադրվել է դեռևս 1996 թ-ին: Եկեղեցու շինարարությունը նախատեսվում էր ավարտել 2001 թ-ին, սակայն շինարարությունը որոշ պատճառներով սառեցվեց մինչև 2006 թ-ը, իսկ վերսկսվելուց հետո տևում է մինչ օրս: Եկեղեցական համալիրի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 13.2 հազար քառակուսի մետր: Տաճարի բարձրությունը 50 մետր է, իսկ գմբեթի տրամագիծը 21 մետր: Գլխավոր խաչի բարձրությունը կազմում է 7 մետր, իսկ մյուս 5 խաչերի բարձրությունը կազմում է 4 - ական մետր: Եկեղեցու պատերի վրա ընդհանուր առմամբ պատկերված է 72 խաչ: Եկեղեցական համալիրը ներառում է մայր տաճար, «Սուրբ Խաչ» փոքրիկ եկեղեցի, կրթամշակութային և ադմինիստրատիվ մասնաճյուղեր, հանդիսությունների սրահ և թանգարան: Ի դեպ, նմանատիպ համալիր, որը ներառում է մայր տաճար և կրթական կենտրոն, բացի Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից, աշխարհի որև է այլ անկյունում չկա: Նշենք, որ եկեղեցու ճարտարապետն է Արտակ Ղուլյանը, իսկ համալիրը կառուցվում է բացառապես հայ և ռուս մեկենասների նվիրատվությունների շնորհիվ:

Ինչպես տեղեկացնում է Комсомольская Правда պարբերականի ուկրաինական հրատարակչությունը, Ուկրաինայի մայրաքաղաք Կիևում տեղի հայկական համայնքի ջանքերով կկառուցվի հայկական եկեղեցի: Եկեղեցու նախագիծն արդեն պատրաստ է, իսկ շինարարությունը նախատեսվում է սկսել արդեն այս տարվա գարնանը՝ մարտ ամսին, և ավարտել 2015 թ-ին: Ըստ նախագծի՝ եկեղեցու բարձրությունը կլինի 40 մետր, իսկ ընդհանուր մակերեսը հազար քառակուսի մետր: Հայկական համայնքը սկզբում ցանկացել է, որ մայր տաճարը կառուցվի քաղաքի պատմական Պոդոլ թաղամասում, սակայն այստեղ հողի ձեռքբերման խնդիրներ են առաջացել: Արդյունքում եկեղեցին կտեղակայվի քաղաքի ծայրամասային Խարկովյան թաղամասում: Այստեղ եկեղեցուց բացի կկառուցվեն նաև հայկական կրթօջախ և մշակութային կենտրոն, այն կդառնա Ուկրաինայում հայկական առաքելական եկեղեցու թեմը: Կենտրոնական տաճարի համար Հայաստանից Ուկրաինա կտեղափոխվեն 16 խաչքարեր: Նշենք, որ եկեղեցին կկառուցվի բացառապես տեղի հայկական համայնքի ֆինանսական միջոցների հաշվին, իսկ քաղաքային բյուջեյից գումարներ չեն հատկացվի: Համեմատության կարգով նշենք, որ, ըստ նախագծի, Ուկրաինայում կառուցվող «Քրիստոսի Հարության տաճարը Կիևում» (собор Воскресения Христова в Киеве) կունենա 120 մետր բարձրություն՝ չհաշված գագաթի խաչը: Մոսկվայում «Քրիստոսի Փրկչի տաճարի» բարձրությունը կազմում է 105 մետր՝ ներառյալ գմբեթն ու խաչը, իսկ ռուսական մայրաքաղաքի Տրիֆոնովյան փողոցում կառուցվող հայկական եկեղեցու բարձրությունը կկազմի 50 մետր՝ չհաշված գմբեթին տեղակայվելիք խաչը:

Նոյեմբերի 24-ին Վատիկանի սուրբ Պետրոս հրապարակում գտնվող Բերնինիի սյունաշարքի ցուցասրահում բացվել է աշխարհահռչակ ճարտարապետ Անտոնիո Գաուդիին և նրա սքանչելի Սուրբ ընտանիքի Տաճարին նվիրված ցուցահանդես, հաղորդում է The Vatican Today պարբերականը: Ցուցահանդեսն այցելուների առաջ բաց կլինի մինչև 2012 թ-ի հունվարի 15-ը: Ցուցահանդեսը զբաղեցնում է մոտ 800 քառակուսի մետր տարածք: Այցելուները ներկայացված աշխատությունների միջոցով հնարավորություն ունեն ծանոթանալ «Սուրբ ընտանիքի» բազիլիկի պատմությանը, իմանալ դրա կառուցման բոլոր փուլերի մասին և պատկերացնել վերջնական տեսքը շինարարության ավարտից հետո: Ցուցահանդեսում ներկայացված են Գաուդիի աշխատանքների լուսանկարները, մակետները, տեսաձայնային նյութեըը: Նշենք, որ ներկայացվող բոլոր նյութերը բերված են Բարսելոնայից՝ Սուրբ ընտանիքի տաճարի ցուցասրահից: Վատիկանում ներկայացված ցուցահանդեսին, բացի սուրբ տաճարից, ներկայացված են նաև Գաուդիի այլ աշխատանքներ: Սուրբ ընտանիքի տաճարի շինարարությունը սկսվել է դեռևս 1882 թ-ին, իսկ շինարարության ավարտը դեռևս հայտնի չէ: Գաուդին շինարարության վրա աշխատել է իր կյանքի 43 տարիների ընթացքում, սակայն այդ ժամանակահատվածում տաճարի միայն մի փոքր մասն է կառուցվել: Գաուդիի մահից հետո, բազում ճարտարապետներ են շարունակվել նրա աշխատանքը, և բոլորն էլ հայտարարել են, որ կպահպանեն Գաուդիի ոճը: Այսօր տաճարի մակերեսն արդեն 3 անգամ գերազանցում է նախագծի նախնական չափերը: Նախատեսված 18 աշտարակներից ավարտված են միայն 8-ը: Փորձագետները կանխատեսում են, որ տաճարի շինարարությունը կավարտվի մոտ 20 տարուց:

Ինչպես տեղեկացնում է Yahoo.com կայքը, նոյեմբերի 1-ին Ալժիրի նախագահ Աբդել-ազիզ Բութեֆլիքի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել «Մեծ մզկիթի» հիմնարկեքի արարողությունը: 1.3 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ համալիրը կառուցումից հետո կդառնա աշխարհի մեծությամբ երրորդ մզկիթը: Մզկիթը կկառուցի չինական պետական «Չայնա սթեյթ քոնսթրաքշն էնջինիերինգ» (China State Construction Engineering) ընկերությունը, որն անցած ամիս հաղթել է ներկայացված մրցույթում: Նախնական տվյալներով շինարարությունը կավարտվի 4 տարուց: Ալժիրի «Մեծ մզկիթը» կկառուցվի մայրաքաղաքի Մուհամադիա կոչվող հատվածում, Ալժիրյան ծովածոցի ափին: Նախագծի համաձայն՝ մզկիթի մինարեթի բարձրությունը կկազմի 270 մետր, իսկ աղոթքի գլխավոր սրահը կկարողանա տեղավորել 120 հազար ուխտավորների: Մզկիթում կլինի նաև հսկա լսարան և 2000 հոգու համար նախատեսված գրադարան: Այսօր Ալժիրի մայրաքաղաքում գոյություն ունի 3 մեծ մզկիթ՝ «Ջամմա Էլ-Ջադիդը», որի շինարարությունը սկսվել է 1660 թ-ին, «Ջամմա Էլ-Քեբիրը», որը կառուցվել է 11-րդ դարում և «Քեթչաուա» մզկիթը՝ կառուցված 17-րդ դարում Օսմանյան կայսրության օրոք:

Բարսելոնյան «Սագրադա Ֆամիլիա» տաճարի (Sagrada Familia), կամ էլ «Սուրբ Ընտանիքի քավության մայր տաճարի» շինարարությունը կարող է ավարտվել 2026 թ-ին, կառուցումը սկսելուց 140 տարի անց, տաճարի ճարտարապետ Անտոնիո Գաուդիի (Antoni Gaudí) մահվան 100 ամյա տարելիցին, տեղեկացնում է The Guardian կայքը, վկայակոչելով տաճարի կառուցման խորհրդի ղեկավար Խուան Ռիգոլի (Joan Rigol) խոսքերը: Տաճարի շինարարությունը սկսվել է 1882 թ-ին և շարունակվում է մինչ այսօր, քանի որ այն իրականացվում է բարեգործությունների շնորհիվ: Շատերն են կարծիք հայտնել, որ շինարարությունը ձգձգվում է, սակայն մի անգամ, նկատի ունենալով աստծուն, Գաուդին հայտարարել է. «իմ հաճախորդը չի շտապում»: Նախկինում տաճարը ստացել է նաև «Աղքատների տաճար» (the cathedral of the poor) անվանումը, քանի որ Գաուդին ինքը դիմում էր բազմաթիվ մարմինների՝ խնդրելով ֆինանսավորել տաճարի շինարարությունը: Այսօր, The Guardian-ի տվյալներով, տաճարի շինարարությամբ զբաղվող խորհուրդը տարեկան ստանում է միջինը 500 հազար եվրո: Անցած տարի Հռոմի Պապ Բենեդիկտոս XVI –ի այցի ժամանակ տաճարի տանիքն արդեն պատրաստ էր, և նա կարողացավ օծել տաճարը: Սակայն ապրիլին չարագործի կողմից հրդեհված տաճարը մեծ վնասներ է կրում, իսկ հրդեհի հետևանքները մինչ օրս ամբողջությամբ վերացված չեն: Տաճարի ներկայիս ճարտարապետ Ջորդի Բոնետի (Jordi Bonet) խոսքերով, հրդեհի հասցրած վնասը սպասվածից շատ ավելին էր: «Մեր նպատակն է ավարտել 6 կենտրոնական աշտարակների շինարարությունը, որոնցից 5-ն արդեն կառուցման փուլում են», - հայտարարել է Ռիգոլը, ավելացնելով՝ եթե հնարավոր չլինի տաճարն ավարտել Գաուդիի մահվան 100 ամյա տարելիցին, ապա 2 տարի անց այն պատրաստ կլինի: 6-րդ աշտարակը կունենա 170 մետր բարձրություն և այնտեղ կտեղադրվի վերելակ, որպեսզի զբոսաշրջինկերը կարողանան տանիք բարձրանալ: «Սագրադա Ֆամիլիան»՝ Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցուն պատկանող մայր տաճարը, գտնվում է Կատալոնիայի մայրաքաղաք Բարսելոնայում: Տաճարի նախագծի հեղինակն է աշխարհի ամենատաղանդավոր ճարտարապետներից մեկը՝ Անտոնիո Գաուդին (1852–1926թթ): Չնայած նրան, որ տաճարի շինարարությունը դեռ ավարտված չէ, Բարսելոնայի Սուրբ Ընտանիքի եկեղեցին Անտոնիո Գաուդիի 6 այլ ստեղծագործությունների հետ միասին գրանցված է UNESCO-ի համաշխարհային մշակույթային ժառանգության ցանկում: (https://www.building.am/arm/page.php?id=100) Ճարտարապետ Գաուդին տաճարի շինարարությանն է նվիրել իր կյանքի վերջին տարիները, և նրա մահվան ժամանակ նախագծի մեկ չորրոդն Էր միայն ավարտված: 1926 թ-ին նա մահացել է՝ վրաերթի ենթարկվելով № 30 տրամվայի կողմից, տաճար գնալու ճանապարհին: Բժիշկները միայն մի քանի ժամ անց են կարողացել պարզել աշխարհահռչակ ճարտարապետի ինքնությունը, իսկ տրամվայի վարորդին թվացել է, որ նա ինչ-որ հարբած թափառականի է վրաերթի ենթարկել: