Անցած տարեվերջին Արաբական Միացյալ Էմիրությունների մայրաքաղաք Աբու-Դաբիում ավելի քան 1000 հայերի առաջ իր դռներն է բացել առաջին հայկական եկեղեցին: Եկեղեցին կառուցված է հայկական ավանդույթներին և ճարտապետական ոճին համահունչ: Եկեղեցական համալիրը բաղկացած է 3 կառույցներից, որոնց ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2475 քառակուսի մետր: Այս 3 կառույցները դասավորված են կամարաձև՝ կենտրոնում գտնվում է արքեպիսկոպոսությունը, աջ մասում եկեղեցու հիմնական շենքն է, իսկ ձախ մասում գտնվում է մասնակիորեն ապակուց կառուցված և ամբողջությամբ հայկական այբուբենով զարդարված 3-րդ մասնաճյուղը: Այս շենքի դիմաց տեղադրված է նաև Մեսրոպ Մաշտոցի արձանը: Նախագծի իրականացման առաջին քայլը կատարվել է 2005 թ-ին, երբ Շեյխ Մուհամեդ բին Զայեդը հատուկ հրաման արձակեց և հայկական եկեղեցու կառուցման համար հողատարածք նվիրաբերեց: Այնուհետև նախագծի հեղինակները սկսեցին Արաբական Միացյալ Էմիրությունների և Քուվեյթի հայկական համայնքներում նվիրատվություններ հավաքել: Եկեղեցական համալիրի շինարարությունը պաշտոնապես մեկնարկեց 2012 թ-ին:

Կիևում 2014թ. կատարվել է հայկական մայր տաճարի կառուցման զգալի ծավալի աշխատանք: AnalitikaUA.net-ին Ուկրաինայի հայերի միությունից հայտնել են, որ մեծ ծավալով աշխատանք է կատարվել իշխանությունների կողմից եկեղեցու համար հատկացված հողատարածքում: Կիևում հայկական մայր տաճարի շինարարության մասին որոշումն ընդունվել էր 2012 թ., սակայն շինարարական աշխատանքները հաջողվել է սկսել միայն մի շարք կարևոր հարցեր լուծելուց հետո: Ավելի վաղ հաղորդվել էր, որ եկեղեցաշինությունը Ուկրաինայի հայերի միության գործունեության հիմնական ուղղվածություններից մեկն է: Ըստ ՈՒՀՄ-ի ղեկավար Վիլեն Շատվորյանի՝ եկեղեցիների շինարարությունը թույլ կտա իրականացնել հայկական սփյուռքի գլխավոր նպատակներից մեկը՝ համակողմանի ներկայացնել հայկական մշակույթն Ուկրաինայի ժողովրդին:

Այսօր Մոսկվայի Տրիֆոնովի անվան փողոցում տեղի ունեցավ ՀՀ տարածքից դուրս գտնվող Հայ առաքելական եկեղեցու ամենամեծ շինության՝ Հայ Առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի թեմի վանական համալիրի բացման հանդիսավոր արարողությունը: Եկեղեցու բացման հանդիսավոր արարողությանը գլխավորում էր Հայ Առաքելական եկեղեցու առաջնորդ Գարեգին II-ը: Բացման հանդիսավոր արարողությանը ներկա էր երեկ Մոսկվա ժամանած ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, ԼՂՀ-ի նախագահ Բակո Սահակյանը, Մոսկվայի և Համայն ռուսիո պատրիարք Նորին Սրբություն Կիրիլը և այլ բարձրաստիճան հյուրեր Ռուսաստանից և Հայաստանից: Հայ Առաքելական եկեղեցու վանական համալիրի հիմնաքարի օծման արարողությունը տեղի է ունեցել 2004թ-ին Մոսկվայում: Տրիֆոնովի փողոցի վրա գտնվող վանքի հիմքում խորհրդանշական պարկուճը տեղադրել էր Մոսկվայի և Համայն ռուսիո հանգուցյալ պատրիարք Ալեքսի II-ն ու Գարեգին II-ը: Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 2006թ-ին, իսկ Սուրբ խաչի օծման արարողությունը տեղի է ունեցել 2011թ-ին: Ինչպես նախկինում տեղեկացրել էինք, շինարարական աշխատանքերի ավարտը նախատեսված էր 2012 թ-ի վերջին: Եկեղեցու ճարտարապետն է Արտակ Ղուլյանը, իսկ համալիրը կառուցվել է բացառապես հայ և ռուս մեկենասների նվիրատվությունների շնորհիվ: Եկեղեցական համալիրի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 13.2 հազար քառակուսի մետր: Տաճարի բարձրությունը 50 մետր է, իսկ գմբեթի տրամագիծը 21 մետր: Գլխավոր խաչի բարձրությունը կազմում է 7 մետր, իսկ մյուս 5 խաչերի բարձրությունը կազմում է 4 - ական մետր: Եկեղեցու պատերի վրա ընդհանուր առմամբ պատկերված է 72 խաչ: Եկեղեցական համալիրը ներառում է մայր տաճար, «Սուրբ Խաչ» փոքրիկ եկեղեցի, թեմի առաջնորդի նստավայր, կրթամշակութային և ադմինիստրատիվ մասնաճյուղեր, հանդիսությունների սրահ, թանգարան և 200 մեքենաների համար նախատեսված կայանատեղի: Ի դեպ, նմանատիպ Հայ Առաքելական եկեղեցու համալիր, որը ներառում է մայր տաճար և կրթական կենտրոն, բացի Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից, աշխարհի որև է այլ վայրում չկա:

Նոր Զելանդիայի Քրայսթչըրչ (Christchurch) քաղաքում Օգոստոսի 6-ին հանրության առաջ իր դռներն է բացել ճապոնացի ճարտարապետ Շիգերու Բանի (Shigeru Ban ) նախագծած ստվարաթղթե տաճարը: 2011 թ-ի փետրվարին տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժի արդյունքում քանդվել էր տեղական տաճարը, ուստի ճարտարապետին հանձնարարվեց նախագծել նոր ժամանակավոր կառույց, որը կփոխարիներ իր նախորդին: Ըստ նախնական տվյալների՝ այս ժամանակավոր շինությունը հանրությանը կծառայի 50 տարի, մինչև քաղաքում նախագծվի և կառուցվի տաճարի հիմնական շենքը: Տաճարի ժամանակավոր շենքն ունի եռանկյունու տեսք, որի երկու կողմերը կառուցված են 98 իրար հավասար ստվարաթղթե խողովակներից: 2 ստվարաթղթե պատերի մեջտեղում տեղակայված է ապակե վիտրաժը, որը կազմված է տարբեր զարդանախշերով գունավոր եռանկյունիներից: Տաճարը բաղկացած է 700 մարդու համար նախատեսված գլխավոր սրահից, 8 զանգակատներից և ստորգետնյա պահեստային տարածքներից: Յուրօրինակ տաճարի շինարարությունը սկսվել է անցած տարի: Ըստ նախնական տվյալների՝ տաճարը հանրության առաջ իր դռները պիտի բացեր այս տարվա փետրվարին, սակայն շինարարության ընթացքում մի շարք հետաձգումների պատճառով այն շահագործման հանձնվեց միայն օգոստոսին: Վերջին տարիներին ճարտարապետ Շիգերու Բանն իր նախագծած ժամանակավոր կառույցներում լայնորեն օգտագործում է ստվարաթուղթը: Ճարտարապետի խոսքերով, ստվարաթուղթն իդեալական շինանյութ է ժամանակավոր սեյսմակայուն շինությունների կառուցման համար: Ըստ նրա՝ շինության ամրությունն ամենևին էլ կախված չէ օգտագործվող շինանյութի ամրությունից: Անգամ բետոնե կառույցները կարող են փլուզվել ուժգին երկրաշարժի ժամանակ, այն դեպքում, երբ ստվարաթղթե կառույցն այս պարագայում անվնաս է մնում: Բացի այդ ստվարաթուղթը բավականին մատչելի Է: Բացի վերոնշյալ տաճարից, ճարտարապետն ամբողջ աշխարհում նախագծել և կառուցել է մի շարք նմանատիպ ժամանակավոր շինություններ, մասնավորապես նա է նախագծել Մոսկվայի ժամանակավոր պատկերասրահի շենքը, որի հիմնասյուները ստվարաթղթից են, ինչպես նաև ԱյԻ Համալսարանի Ճարտարապետական և նախագծման դպրոցի (IE School of Architecture and Design) ստվարաթղթե տաղավարը Մադրիդում:

Նոր Զելանդիայի Քրայսթչերչ (Christchurch) քաղաքը կդառնա 2012 թ-ի ամենայուրօրինակ կառույցներից մեկի տունը. այստեղ նախատեսվում է «ստվարաթղթե տաճար» (Cardboard Cathedral) կառուցել: Տաճարի պաշտոնական կայքի տվյալներով, շինարարությունը կսկսվի մյուս շաբաթ: 4.1 մլն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ «ստվարաթղթե տաճարը» կունենա 25 մետր բարձրություն և կփոխարինի Քրայսթչերչ քաղաքի հայտնի տաճարին, որն անվերադարձ քանդվել էր անցած տարվա ավերիչ երկրաշարժից: Յուօրինակ տաճարը, որը նախատեսվում է առաջիկա 20 տարիների համար, կկառուցվի ստվարաթղթե խողովակներից, փայտե գերաններից և կառուցողական պողպատից: Տաճարի գլխավոր ճարտարապետը Շիգերու Բանն է (Shigeru Ban), ով բազմաթիվ ժամանակավոր կառույցներ է նախագծել Ճապոնիայում, Թուրքիայում, Իտալիայում և Հաիթիում: Գլխավոր ճարտարապետի խոսքերով, ստվարաթուղթն իդեալական շինանյութ է տաճարի կառուցման համար: Ըստ նրա՝ շինության ամրությունն ամենևին էլ կախված չէ օգտագործվող շինանյութի ամրությունից: Անգամ բետոնե կառույցները կարող են փլուզվել ուժգին երկրաշարժի ժամանակ, այն դեպքում, երբ ստվարաթղթե կառույցը այս պարագայում չի քանդվի: Բացի այդ ստվարաթուղթը բավականին մատչելի Է: Որպես կանոն՝ բնական աղետներից հետո երկրում թանկանում է ավանդական շինանյութը, և քանի որ ստվարաթուղթը չի հանդիսանում ավանդական շինանյութ և լայն կիրառում չունի, վերջինիս գինն անփոփոխ է մնում: Պետք է նշել, որ նախկին եկեղեցու ավերակները դեռևս մնում են իրենց տեղում և մյուս ամիս երկրի Գերագույն դատարանը կորոշի նրանց ճակատագիրը: Իսկ նոր կառուցվող տաճարը վերածննդի ուղենիշ կդառնա երկրաշարժից ավերված քաղաքի համար: