Անցած տարեվերջին Արաբական Միացյալ Էմիրությունների մայրաքաղաք Աբու-Դաբիում ավելի քան 1000 հայերի առաջ իր դռներն է բացել առաջին հայկական եկեղեցին: Եկեղեցին կառուցված է հայկական ավանդույթներին և ճարտապետական ոճին համահունչ: Եկեղեցական համալիրը բաղկացած է 3 կառույցներից, որոնց ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2475 քառակուսի մետր: Այս 3 կառույցները դասավորված են կամարաձև՝ կենտրոնում գտնվում է արքեպիսկոպոսությունը, աջ մասում եկեղեցու հիմնական շենքն է, իսկ ձախ մասում գտնվում է մասնակիորեն ապակուց կառուցված և ամբողջությամբ հայկական այբուբենով զարդարված 3-րդ մասնաճյուղը: Այս շենքի դիմաց տեղադրված է նաև Մեսրոպ Մաշտոցի արձանը: Նախագծի իրականացման առաջին քայլը կատարվել է 2005 թ-ին, երբ Շեյխ Մուհամեդ բին Զայեդը հատուկ հրաման արձակեց և հայկական եկեղեցու կառուցման համար հողատարածք նվիրաբերեց: Այնուհետև նախագծի հեղինակները սկսեցին Արաբական Միացյալ Էմիրությունների և Քուվեյթի հայկական համայնքներում նվիրատվություններ հավաքել: Եկեղեցական համալիրի շինարարությունը պաշտոնապես մեկնարկեց 2012 թ-ին:

Այն, որ աշխարհի խոշորագույն նավթային պահուստներն ունեցող Մերձավոր Արևելքը սկսել է նախապատվություն տալ էներգիայի վերականգնվող աղբյուրներին, կարող է անիմաստ թվալ, սակայն փաստն այն է, որ անցած ամիս Արաբական Միացյալ Էմիրությունների նախագահ շեյխ Խալիֆա բեն Զայեդ ալ Նահայանը (Sheikh Khalifa bin Zayed Al Nahyan) պաշտոնապես բացել է աշխարհի խոշորագույն «Կենտրոնացված արևային էներգիայի էլեկտրակայանը» (concentrated solar power plant (CSP))` «Շամս 1»-ը (Shams 1): Նոր էլեկտրակայանը, որի բյուջեն կազմել է 600 մլն ԱՄՆ դոլար և որի կառուցման համար անհրաժեշտ է եղել 3 տարի, նախագծել է «Շամս» էներգետիկ ընկերությունը (Shams Power Company): «Շամս 1» էլեկտրակայանի մակերեսը կազմում է 2.5 մլն քառակուսի մետրը, ինչը համարժեք է 285 ֆուտբոլային դաշտերի համագումարին: Ինչպես պնդում է էլեկտրակայանի սեփականատեր «Մասդար» (Masdar) ընկերությունը, վերջինս այնքան էներգիա կարտադրի, որը կբավարարի 20 հազար տների էլեկտրականության պահանջները: Բացի այդ, ըստ նախնական տվյալների՝ այս էլեկտրակայանը կկասեցնի տարեկան 175 հազար տոննա ածխաթթու գազի արտանետումը, ինչը համարժեք է 1.5 մլն ծառ տնկելուն, կամ էլ 15 հազար ավտոմեքենա շահագործումից հանելուն: Չնայած Աբու-Դաբին հսկայական ներդրումներ է կատարել այս նախագծում, այնուամենայնիվ «Շամս» էներգետիկ ընկերության ղեկավարները համոզված են, որ երկրի վերականգնվող էներգիայի հիմնական չափաբաժինը կպատկանի արևային ֆոտոէլեկտրիկ համակարգերին, քանի որ դրանք ավելի մատչելի են և շինարարության համար ավելի կարճ ժամանակ է պահանջվում: Բացի այդ այն նաև լայն աշխարհագրական տեղակայման ընտրություն ունի, քանի որ կարելի է կառուցել տարբեր վայրերում: Բնապահպանության տեսանկյունից իհարկե շատ լավ է, որ նավթային պաշարներով այդքան հարուստ տարածաշրջանը ավելացնում է իր վերականգնվող էներգիայի պոտենցիալը: «Մասդար» ընկերության գործադիր տնօրեն Սուլթան Ահմեդ Ալ Ջաբերի (Sultan Ahmed Al Jaber) խոսքերով, Մերձավոր Արևելքը կանգնած է վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ոլորտում խոշորագույն ներդրումներ կատարելու շեմին, իսկ «Շամս 1» նախագիծը ապացուցում է արևային էլեկտրակայանների տնտեսական և բնապահպանական առավելությունները:

Աբու-Դաբին պաշտպանել է Մերձավոր Արևելքի մշակութային մայրաքաղաքի իր կոչումը՝ վերջնականապես կանաչ լույս վառելով «Աբու-Դաբի Լուվր» (Abu-Dhabi Louvre) նախագծի համար: Տեղական ԶԼՄ-ների տեղեկատվությամբ՝ հանրահայտ «Լուվր» թանգարանի մասնաճյուղն Աբու-Դաբիում կկառուցվի մինչև 2015 թ-ը, իսկ շինարարության ընդհանուր բյուջեն կկազմի 653 մլն ԱՄՆ դոլար: Շինարարության գլխավոր կապալառուի համար վերջերս հայտարարված մրցույթը հաղթել է Դուբայի «Արաբթեք» (Arabtec) շինարարական ընկերությունը: «Լուվրի» նոր մասնաճյուղի շինարարությունը համարվում է Արաբական Միացյալ Էմիրությունների և Ֆրանսիայի միջև 2007 թ-ին կնքված միջազգային մշակութային համագործակցության արդյունք: Թանգարանի ճարտարապետական նախագծմամբ զբաղվում է հանրահայտ «Պրիտցկերյան մրցանակի» դափնեկիր, ճարտարապետ Ժան Նուվելը (Jean Nouvel): «Աբու-Դաբի Լուվր» անվանումը ստացած աշխարհահռչակ թանգարանի մասնաճյուղը կկառուցվի «Սաադիյաթ» (Saadiyat Island) արհեստական կղզու վրա, որը ենթադրվում է, որ ժամանակի ընթացքում կդառնա տարածաշրջանի խոշորագույն մշակութային կենտրոններից մեկը: Ի դեպ, այս նույն կղզում 2016 թ-ին նախատեսված է «Շեյխ Զայեդի անվան Ազգային» (Zayed National Museum) թանգարանի, իսկ 2017 թ-ին՝ աշխարհի խոշորագույն «Սոլոմոն Գուգգենհայմի» (Guggenheim Abu Dhabi) անվան թանգարանի մասնաճյուղի բացումը: «Աբու-Դաբի Լուվր» թանգարանի ընդհանուր մակերեսը կկազմի 64 հազար քառակուսի մետր՝ ներառյալ շինությունը և հարակից տարածքները: Ենթադրվում է, որ հիմնական ցուցադրությունների սրահների մակերեսը կկազմի 6 հազար քառակուսի մետր, իսկ 3 հազար քառակուսի մետր տարածք էլ կտրամադրվի ժամանակավոր ցուցադրություններին, խորհրդակցությունների-սրահին և տեխնիկական կառույցներին: Նախագծի համաձայն՝ թանգարանը «կլողա» ծովի մակերևույթին: Բազմաթիվ ջրային ուղիների և 180 մետր լայնությամբ պերֆորացված գմբեթի շնորհիվ այցելուներին կթվա՝ թանգարանը գտնվում է «բաց ծովում, բաց երկնքի տակ»: Ընդ որում՝ ժամանակակից տեխնոլոգիաները հնարավորություն կտան ապահովել իդեալական պայմաններ ոչ միայն այցելուների, այլև ցուցանմուշների համար: Թանգարանի շինարարական աշխատանքները սկսվել են մի քանի տարի առաջ: 2009 թ-ին 40 մետր խորությամբ ավազի մեջ պատեր թաղվեցին, որպեսզի կառույցի ջրադիմացկունությունն ապահովեն: 2010 թ-ին շինարարության գլխավոր կապալառուն հիմքային աշխատանքների համար օգտագործեց այնքան հիմնասյուն, որ դրանք իրար հետևից շարելու դեպքում կստանանք Աբու-Դաբի և Դուբայ քաղաքների միջև եղած հեռավորությունը: Բայց այս արված բոլոր աշխատանքներն անտեսվեցին, իսկ 2010 թ-ից ի վեր շինարարական աշխատանքները սառեցվեցին: Իսկ ահա ճարտարապետների և ճարտարագետների միջազգային խումբը շարունակեց ծրագրի նախագծման աշխատանքերը: Այսօր նախապատրաստական աշխատանքները գրեթե ավարտված են, իսկ շինարարական աշխատանքերն էլ անմիջապես կսկսվեն:

Արաբական Միացյալ Էմիրությունների կառավարությունը հայտարարել է իր նպատակների մասին՝ կառուցել աշխարհի խոշորագույն դարպասները մայրաքաղաք Աբու Դաբիում: Այս երկիրը չի ցանկանում ետ մնալ նախկինում գրանցված ռեկորդներից և ուզում է այս տիտղոսն էլ կրել: Դուբայում են գտնվում աշխարհի ամենաբարձր շենքը՝«Բուրջ Խալիֆան» և աշխարհի ամենաբարձր բնակելի աշտարակը՝ «Փրինցես Թաուերը»: «Խալիֆան աշխարհի լեզուներով» (Khalifa in World Languages) անվանումը կրող նախագիծն իրականացնում է Սուլթան բեն Զաիդի անունը կրող մշակութային և լրատվական կենտրոնը: Նշենք, որ շինարարական աշխատանքները սկսվել են ամիսներ առաջ, սակայն շինարարության մասին պաշտոնապես հայտարարվել է օրերս: Նախագահ շեյխ Խալիֆաին նվիրված դարպասները կունենան 25 մետր բարձրություն, կներառեն տպագիր հանրագիտարան և ինտերնետ կայք: Ըստ նախնական տվյալների՝ նախագիծն արդեն գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում և շահագործման կհանձնվի այս տարվա դեկտեմբերի 2-ին: Հանրագիտարանը կներառի աշխարհի 250 լեզուներով գրված նախագահի անունը, ինչպես նաև ԱՄԷ-ի պատմությունը: Սակայն նշենք, որ Աբու Դաբիի տարբերակն ունի իր մրցակիցը: Չինաստանի Սուչժոու (Suzhou) քաղաքում կառուցվում է դարպասանման աշտարակ: «Արևելյան դարպասներ» (Oriental Gate) անվանումը կրող աշտարակը մշակվել է բրիտանական «Առ-Էմ-Ջեյ-Էմ» (RMJM) ճարտարապետական բյուրոյի կողմից, շինարարությունը սկսվել է 2004 թ-ի սեպտեմբերին և կավարտվի այս տարվա վերջին: Ըստ նախնական տվյալների՝ 301.8 մետր բարձրությամբ աշտարակը կունենա 69 հարկ, որտեղ կտեղակայվեն հյուրանոց, գրասենյակային, բնակելի և առևտրային տարածքներ: Բացման արարողությունից հետո «Արևելյան դարպասները», որն արդեն համարվում է «աշխարհի համար առաջին դարպասը», կճանաչվի որպես աշխարհի խոշորագույն դարպասանման շինություն: Սակայն, ամենայն հավանականությամբ չինական մրցակիցը խաղից դուրս է, քանի որ շատերն այն ավելի նմանեցնում են «երկար վարտիքի»...

The Inhabitat ինտերնետային պարբերականի հաղորդմամբ, Աբու-Դաբիում նախատեսվում է կառուցել էկո-մզկիթ: Շինարարության ավարտից հետո այս մզկիթը կդառնա տարածաշրջանի կայուն զարգացման խորհրդանիշը: Մզկիթում կտեղադրվեն արևային մարտկոցներ, ինչպես նաև վերջինս կունենա «կանաչ» տանիք: Ըստ նախնական տվյալների՝ ենթադրյալ կառույցը հնարավորություն կունենա պարծենալ բազմաթիվ էներգիա խնայող առանձնահատկություններով, մասնավորապես, համակարգերից մեկը կրկնակի կօգտագործի ծիսական լվացումների ջուրը և այն կօգտագործի շրջակա կանաչ գոտիները ոռոգելու նպատակով: Մզկիթի նախագիծը մշակել է 23-ամյա Սուհայիլ Մուհամեդ Սուլեյմանը (Suhail Mohammed Suleiman), ով հանդիսանում է ALHOSN համալսարանի շրջանավարտը, իսկ մզկիթի նախագիծն էլ նրա ավարտական աշխատանքն է: Էկո-մզկիթի հեղինակը հույս ունի, որ այն կկառուցվի Սաադիյաթ (Saadiyat) արհեստական կղզում՝ Աբու-Դաբիի Գուգենհայմի և Լուվրի մասնաճյուղերի կողքին, որոնք նախատեսվում է շահագործման հանձնել 2017 թ-ին: Ըստ նախագծի՝ ժամանակակից մզկիթը կունենա պսակված կիսալուսիններով երկու աշտարկանման սրաձողեր (ամենայն հավանականությամբ ինքնատիպ մինարեթներ), որոնք ուղղված կլինեն դեպի հոգևոր կենտրոն Մեքքա: Երիտասարդ ճարտարապետի նախագիծը կանաչ լույս է ստացել և հավանութան արժանացել Աբու-Դաբիի Քաղաքային պլանավորման խորհրդի կողմից և անգամ պարգևատրվել «Five Pearl Rating» մրցանակով: