Հանրահայտ «Սագրադա Ֆամիլիա» (Sagrada Familia թարգմ. - Սուրբ Ընտանիքի Եկեղեցի) տաճարի շինարարության ավարտի մոտավոր տարեթիվն արդեն հայտնի է: Ինչպես պնդում է բրիտանական The Independent պարբերականը՝ հղում կատարելով նախագծի ներկայիս ճարտարապետ Ջորդի Ֆաուլին (Jordi Fauli), սուրբ տաճարն ամբողջությամբ պատրաստ կլինի 2030-2032 թթ-ին: Իսկ ահա արդեն 2026 թվականին աշխարհի ամենահայտնի երկար կառուցվող շենքը հավակնում է դառնալ ամենաբարձր եկեղեցին աշխարհում և ամենաբարձր շենքը Բարսելոնայում: Այս յուրօրինակ շենքը կառուցվում է արդեն 1 դարից ավել՝ այն սկսել են կառուցել 1882 թվականին և չեն ավարտել մինչ օրս: Սուրբ տաճարի ներկայիս ճարտարապետը նախատեսում է եկեղեցու մաս կազմող 6 աշտարակների շինարարությունն ավարտել Անտոնիո Գաուդիի մահվան 100 ամյա տարելիցին ընդառաջ, մինչև 2026 թվականի հունիսի 10-ը, իսկ ահա տաճարն ամբողջությամբ պատրաստ կլինի արդեն 2030-2032 թթ-ին: Նշենք, որ դեռևս այս տարվա մարտին Ջորդի Ֆաուլին հայտարարել էր, որ սուրբ տաճարի շինարարության ընթացքում 3D տպիչների ներդրումը հնարավորություն կտա ավելի արագացնել վերջինիս շինարարությունը և հնարավորինս հավատարիմ մնալ Գաուդիի նախնական գծագրերին «Սագրադա Ֆամիլիա» տաճարի կենտրոնական շենքի շուրջը կկառուցվեն 6 աշտարակներ, որոնցից մեկը խորհրդանշելու է Հիսուս Քրիստոսին, մեկը կույս Մարիամին, իսկ մյուս 4-ն էլ առաքյալներին: Ամենաբարձր աշտարակը կլինի Հիսուս Քրիստոսին նվիրվածը, որի բարձրությունը կկազմի 172,5 մետր: Այս աշտարակը հնարավորություն կտա սուրբ տաճարին դառնալ աշխարհի ամենաբարձր եկեղեցին: Այսօր այդ ռեկորդը պատկանում է գերմանական Ուլմ քաղաքում գտնվող «Մյունսթեր» գոթական տաճարին, որի բարձրությունը կազմում է մոտ 161,5 մետր: Վերջինս կառուցվել է 498 տարի՝ 1392-1890 թթ-ին: Ֆաուլիի խոսքերով այսօր «Սագրադա Ֆամիլիա» տաճարն ավարտված է 70 տոկոսով; Նշենք, որ տաճարի շինարարությունը ֆինանսավորվում է զբոսաշրջիկների կողմից վճարված այցեվճարների միջոցով: Տարեկան այս յուրօրինակ եկեղեցի է այցելում ավելի քան 3,2 մլն մարդ, որոնց կողմից վճարված գումարները զգալի մաս են կազմում են տարեկան 28 մլն ԱՄՆ դոլլար բյուջեով շինարարության համար: Նշենք նաև, որ 2005 թվականից «Սագրադա Ֆամիլիան» ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մշակութային ժառանգության ցանկում:

Հռոմեական Կոլիզեյում կվերականգնվեն թատերաբեմը և վերջինիս տակ գտնվող կառույցները, տեղեկացնում է Italian Insider պարբերականը՝ հղում կատարելով Իտալիայի մշակույթի նախարար Դարիո Ֆրանչեսկինիի հայտարարությանը: Ըստ տարածված տեղեկատվության՝ իտալական կառավարությունը որոշել է մոտ 20 մլն ԱՄՆ դոլար գումար հատկացնել Կոլիզեյի վերականգնողական աշխատանքերի իրականացման համար: Ինչպես մանրամասնում է Business Insider պարբերականը, վերականգնողական աշխատանքներից հետո Կոլիզեյի թատերաբեմն ի վիճակի կլինի հյուրընկալել մասշտաբային միջոցառումներ: Ստորգետնյա կառույցներն էլ, որտեղ հռոմեական կայսրության օրոք պահվում էին կենդանիները և մենամարտերի համար նախատեսված դեկորացիաները ենթադրվում է դարձնել թանգարան: Նշենք, որ նախատեսված վերականգնողական ծրագրի ընթացքում չեն վերակառուցվի Կոլիզեյի 48 մետր բարձրությամբ պատերը, որոնք այսօր էլ շարունակում են քանդվել: Կոլիզեյը կառուցվել է մեր թվարկության 80-ական թվականներին: Գլադիատորական մենամարտերի համար նախատեսված շինարարությունը սկսվել է Վեսպասիանուս կայսեր օրոք և ավարտվել կայսեր Տիտուսի գահակալության տարիներին: Ի սկզբանե, Կոլիզեյն օգտագործվել է գլադիատորական մենամարտերի համար և կարողացել է տեղավորել ավելի քան 80 հազար հանդիսատեսի: Հռոմեական կայսրության խորտակումից հետո Կոլիզեյը ծառայել է որպես ամրոց, այնուհետև որպես հանրային տարածք: Սակայն տարիներն իրենց անողոք հետքն են թողել Կոլիզեյի վրա: Այսօր պատմական թատերաբեմի ավերակները, որոնք տարեկան 6 մլն զբոսաշրջիկ է այցելում, շարունակում են քանդվել: Նշենք, որ իտալական կառավարությունից բացի բարերարներն էլ են փորձում ավերումից փրկել Կոլիզեյը: 2013 թվականին միլիարդատեր Դիեգո Դելլա Վալլեն ավելի քան 27,8 մլն ԱՄՆ դոլար գումար է հատկացրել Կոլիզեյի պատերի բնական սպիտակ երանգը վերականգնելու, ինչպես նաև վերջինիս հարևանությամբ զբոսաշրջային կենտրոնի շինարարության համար: Այս վերականգնողական ծրագիրը նախատեսված է ավարտել 2016 թվականին: Նշենք, որ Կոլիզեյի վերականգնողական նախագիծը Իտալիայի կառավարության կողմից հաստատված 89 մլն ԱՄՆ դոլար ընդհանուր բյուջեով իտալական պատմամշակութային կոթողների վերակառուցման ծրագրի մի մասն է կազմում: Այդ ծրագիրը նախատեսում է նաև վերականգնել Ֆլորենցիայում գտնվող «Ուֆֆիցի պատկերասրահը» (20 մլն ԱՄՆ դոլար), Պիզայում գտնվող նավերին նվիրված թանգարանը (5.5 մլն ԱՄՆ դոլար), «Պալացցո Ռեալ» թագավորական պալատը Թուրինում (7.7 մլն ԱՄՆ դոլար) և այլն:

Ինչպես բոլորս գիտենք, Չինաստանն ամբողջ աշխարհում հայտնի է իր «ճարտարապետական կրկնօրինակներով»: Իսկ դրանցից վերջինն այնպես է զայրացրել Եգիպտոսի իշխանություններին, որ վերջիններս դիմել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին` ստիպել Չինաստանին կանգ առնել: Արդյունքում Չինաստանը պարտավորվել է ապամոնտաժել կեղծ Սֆինքսը, որն ավելի մեծ է բնօրինակից: Կեղծ Սֆինքսը կառուցվել է Չինաստանի հյուսիսային Հեբեյ (Hebei) արվարձանում գտնվող Շիցզյաչժուան (Shijiazhuang) մշակութային այգում: 30 մետր բարձրությամբ և 80 մետր երկարությամբ Սֆինքսը կառուցվել է ընդամենը մի քանի ամսում ամրանավորված ցեմենտից: Ինչպես պնդում է այգու ներկայացուցիչը, Սֆինքս կառուցվել է միայն որպես կինոֆիլմում նկարահանման դեկոր, և ցանկացած դեպքում այն պիտի ապամոնտաժվեր: Մշտական կամ ժամանակավոր, այնուամենայնիվ, Սֆինքսի կրկնօրինակը զբոսաշրջիկների մեծ խմբեր է հավաքում: Եգիպտոսի հնագիտության հարցերով նախարար Մուհամեդ Իբրահիմը պնդում է, որ Սֆինքսի կրկնօրինակը հակասում է 1972 թ-ին ընդունված ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կոնվենցիաին, իսկ ահա մշակութային այգու ներկայացուցիչը հակասում է, շեշտելով, որ Սֆինքսի կրկնօրինակը չի օգտագործվել կոմերցիոն նպատակներով, այցելուներից որևէ գումար չի գանձվել, և իրենք մտադիր չեն վերջինս օգտագործել` որպես տեսարժան վայր: Ի դեպ, այգու տնօրինությունը համաձայն է ապամոնտաժել կեղծ Սֆինքսը: Չինաստանը վաղուց հայտնի է իր «ճարտարապետական կրկնօրինակներով»: Չինաստանում կա կրկնօրինակված Էյֆելյան Աշտարակ, Վենետիկ քաղաք, Սպիտակ տուն, Մոսկովյան Կրեմլ, ավստրիական լեռնային գյուղ և անգամ դեռևս չկառուցված, ճարտարապետ Զահա Հադիդի նախագծած «Վանջին Սոհո» (Wangjing Soho) համալիրի կրկնօրինակը: Այս տարվա հունվարին հայտնի դարձավ, որ Պեկինի Մենթոուգոու (Mentougou) շրջանում կառուցվել է 4 գրասենյակային շինություններից բաղկացած համալիր, որը նման է մոսկովյան Կրեմլի հանրահայտ եկեղեցիներից մեկին (Благовещенский собор): Տեղական ԶԼՄ-ների փոխանցմամբ յուրօրինակ գմբեթներով շենքը կառուցվել է տեղական կառավարման մարմինների համար: Ըստ նախնական տվյալների` այնտեղ տեղակայվել են շրջանի սեյսմոլոգիական բյուրոն, ջրային ռեսուրսների վարչությունը, լանդշաֆտային և անտառտնտեսության բյուրոն, ինչպես նաև տեղական օդերևութաբանական ծառայությունը: Դեռևս 2007 թ-ին չինացի ճարտարապետները կառուցել են ֆրանսիական մայրաքաղաքի իրենց սեփական տարբերակը, որտեղ գտնվում են 108 մետր բարձրությամբ Էյֆելյան աշտարակը, Վերսալի պալատի այգու հայտնի շատրվանը: Ի դեպ Տիանդուչեն (Tianducheng) փակ համայնքում հայտնի շենքերը կառուցված են փարիզյան ոճով և շրջապատված են եվրոպական առանձնատներով: 2011 թ-ին Չինաստանը որոշեց կրկնօրինակել մի ամբողջ գյուղ: «Մինմեթալս Քորփորեյշն» (Minmetals Corporation) ընկերությունը Գուանդուն (Guangdong) նահանգում գտնվող Հույչժոու (Huizhou) քաղաքից դուրս կառուցեց նույնպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտպանության տակ գտնվող ավստրիական հանրահայտ «Հալստատ» (Hallstatt) լեռնային գյուղի կրկնօրինակը: Նշենք, որ նախագծի ընդհանուր բյուջեն կամել է 940 ԱՄՆ միլիոն դոլար: Ներկայացնենք մեկ այլ հետաքրքիր նախագիծ ևս: Երբ 2011 թ-ին ճարտարապետ Զահա Հադիդը ներկայացրեց իր «Վանջին Սոհո» համալիրի նախագիծը, աշխարհի բոլոր ճարտարապետները իրենց բարձր գնահատականը տվեցին դրան: Սակայն նոր համալիրի նախագիծն այնքան գայթակղիչ էր, որ չինական մեկ այլ կառուցապատող ընկերություն որոշեց կրկօրինակել դեռևս չկառուցված մի համալիր: Վերոնշյալ նախագծի կրկնօրինակը ստացավ «Մեյքուն 22-րդ Սենչըրի» (Meiquan 22nd Century) անվանումը, իսկ այսօր կառուցապատող 2 ընկերություններն էլ շտապում են առաջինն ավարտել իրենց նախագծերի շինարարությունը: Նշենք, որ համալիրի բնօրինակը բաղկացած է 3 կոպիճի տեսքով կորագիծ շինություններից, իսկ կրկնօրինակը` երկու:

Դեռևս 2008 թ-ին Շենսի (Shaanxi) նահանգի Յուլին (Yulin) քաղաքը Շենմու (Shenmu) շրջանին կապող արագընթաց ճանապարհի շինարարության ժամանակ աշխատողները հողում գտան 30 սանտիմետր բարձրությամբ ավերակներ: Ավելի ուշ հնագետներն ուսումնասիրեցին գտածոները և համոզվեցին, որ դրանք Չինական մեծ պարսպի մաս են կազմում: Պատմական հայտնագործությունները պահպանելու նպատակով տեղական կառավարման մարմինները որոշեցին տվյալ հատվածում արագընթաց ճանապարհը կառուցել գետնի տակ՝ թունելի միջոցով: (Հիշեցնեք, որ հենց Շենսի նահանգում 1556 թվականին տեղի ունեցավ Մեծ չինական երկրաշարժը, ամենակործանարարը աշխարհի «գրված« պատմության մեծ, որը տարավ 830 000-ից ավելի մարդկային կյանքեր:) Վերջերս երկրի Մշակութային ժառանգության պահպանման պետական վարչությունը հաշվետվություն է հրապարակել, համաձայն որի՝ Չինական մեծ պարսպի երկարությունը նախկին 8.851 հազար կիլոմետրի փոխարեն կազմում է 21.196 հազար կիլոմետր, ինչը 2.4 անգամ ավելի է նախկին ցուցանիշից, տեղեկացնում է The China Daily պարբերականը: Նշենք, որ այս եզրակացությունը կայացվել է Մշակութային ժառանգության պահպանման պետական վարչություն ու Գեոդեզիայի և քարտեզագրության ազգային վարչության համատեղ աշխատանքի արդյունքում: Անհամապատասխանությունը նրանում է, որ Չինական մեծ պատի նախկին երկարությունը ներառում էր միայն այն հատվածը, որը կառուցվել էր Մին դինաստիայի կառավարման ժամանակահատվածում (1368-1644), իսկ վերջին ուսումնասիրությունը ներառում է բոլոր դինաստիաների օրոք կառուցված Պատերի ողջ՝ գումարային երկարությունը: Հնագետները և փորձագետները ուսումնասիրություններ են կատարել 15 նահանգներում, քաղաքներում և ինքնավար մարզերում և գտել են Չինական պարսպի 43.721 հազար պատմական հատվածներ: Նշենք, որ այս ուսումնասիրությունը միայն առաջին քայլն է այն հսկա նախագծի, որն իրականացվում է Պարսպի պահպանման նպատակով: Այն սկսվել է 2006 թ-ին և նախատեսվում է ավարտել 2015-ին՝ 12-րդ հնգամյակի ավարտին (2011-2015): Չինական Մեծ Պարսպի շինարարությունը սկսվել է մ.թ.ա. 3-րդ դարում Ցին Շի Հուանգ Դի (Qin Shihuang) կայսեր օրոք՝ երկիրը բարբարոսների հարձակումներից պաշտպանելու նպատակով: Հետագայում Պարսպի շինարարությունը շարունակվել է: Մեր օրերում պահպանվել են Մեծ պարսպի այն հատվածները, որոնք կառուցվել է Մին դինաստիայի թագավորության օրոք աղյուսից և քարից: Անցած տարվա նոյեմբերին Չինաստանի հյուսիս-արևմտյան Գանսու (Gansu) նահանգում գտնվող Ցզյաուգուան (Jiayuguan) քաղաքի ղեկավարությունը արդեն սկսել է Չինական մեծ պարսպի արևմտյան հատվածի վերականգնողական աշխատանքները:

Նոյեմբերի 18-ին Չինաստանի հյուսիս-արևմտյան Գանսու (Gansu) նահանգում գտնվող Ցզյաուգուան (Jiayuguan) քաղաքի ղեկավարությունը սկսել է Չինական Մեծ Պարսպի արևմտյան հատվածի վերականգնողական աշխատանքները, տեղեկացնում է Xinhua լրատվական գործակալությունը: Վերականգնողական աշխատանքները նախատեսվում է սկսել Ցզյաույ ուղեկալի (Jiayu Pass) շրջանից, որտեղից էլ սկսվում է Մին դինաստիայի (Ming Dynasty) (1368-1644թթ) ժամանակ կառուցված Չինական մեծ Պարսպի հատվածը: Բացի այդ, նախատեսվում է նաև կառուցել թեմատիկ այգի և կենտրոն, որը կզբաղվի Պարսպի վիճակի ուսումնասիրությամբ: 317 մլն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ նախագծի ֆինանսավորումը կիրականացվի բացառապես պետական բյուջեի միջոցներով: Ցզյաույ ուղեկալը, որը 1987 թ-ին ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՈ-Ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում, կառուցվել է 1372 թ-ին և համարվում է միջնադարյան Մետաքսե ճանապարհի (Silk Road) կարևորագույն հատվածը: Չինական Մեծ Պարսպի այդ հատվածում վերջին անգամ նման լայնածավալ վերականգնողական աշխատանքներ իրականացվել են 1984 թ-ին: 2008թ-ին իրականացված համազգային ուսումնասիրությունների արդյունքում հաշվարկվել է, որ Չինական Մեծ Պարսպի երկարությունը կազմում է 8.851 հազար կիլոմետր: Մեծ Պարիսպը ձգվում է երկրի 10 նահանգներով: Պարսպի շինարարությունը սկսվել է մ.թ.ա. 3-րդ դարում Ցին Շիհուանդին (Qin Shihuang) կայսեր օրոք՝ երկիրը բարբարոսների հարձակումներից պաշտպանելու նպատակով: Հետագայում Պարսպի շինարարությունը շարունակվել է: Մեր օրերում պահպանվել են Մեծ Պարսպի այն հատվածը, որը կառուցվել է Մին դինաստաիայի թագավորության օրոք աղյուսից և քարե բլոկներից: