Հռոմեական Կոլիզեյում կվերականգնվեն թատերաբեմը և վերջինիս տակ գտնվող կառույցները, տեղեկացնում է Italian Insider պարբերականը՝ հղում կատարելով Իտալիայի մշակույթի նախարար Դարիո Ֆրանչեսկինիի հայտարարությանը: Ըստ տարածված տեղեկատվության՝ իտալական կառավարությունը որոշել է մոտ 20 մլն ԱՄՆ դոլար գումար հատկացնել Կոլիզեյի վերականգնողական աշխատանքերի իրականացման համար: Ինչպես մանրամասնում է Business Insider պարբերականը, վերականգնողական աշխատանքներից հետո Կոլիզեյի թատերաբեմն ի վիճակի կլինի հյուրընկալել մասշտաբային միջոցառումներ: Ստորգետնյա կառույցներն էլ, որտեղ հռոմեական կայսրության օրոք պահվում էին կենդանիները և մենամարտերի համար նախատեսված դեկորացիաները ենթադրվում է դարձնել թանգարան: Նշենք, որ նախատեսված վերականգնողական ծրագրի ընթացքում չեն վերակառուցվի Կոլիզեյի 48 մետր բարձրությամբ պատերը, որոնք այսօր էլ շարունակում են քանդվել: Կոլիզեյը կառուցվել է մեր թվարկության 80-ական թվականներին: Գլադիատորական մենամարտերի համար նախատեսված շինարարությունը սկսվել է Վեսպասիանուս կայսեր օրոք և ավարտվել կայսեր Տիտուսի գահակալության տարիներին: Ի սկզբանե, Կոլիզեյն օգտագործվել է գլադիատորական մենամարտերի համար և կարողացել է տեղավորել ավելի քան 80 հազար հանդիսատեսի: Հռոմեական կայսրության խորտակումից հետո Կոլիզեյը ծառայել է որպես ամրոց, այնուհետև որպես հանրային տարածք: Սակայն տարիներն իրենց անողոք հետքն են թողել Կոլիզեյի վրա: Այսօր պատմական թատերաբեմի ավերակները, որոնք տարեկան 6 մլն զբոսաշրջիկ է այցելում, շարունակում են քանդվել: Նշենք, որ իտալական կառավարությունից բացի բարերարներն էլ են փորձում ավերումից փրկել Կոլիզեյը: 2013 թվականին միլիարդատեր Դիեգո Դելլա Վալլեն ավելի քան 27,8 մլն ԱՄՆ դոլար գումար է հատկացրել Կոլիզեյի պատերի բնական սպիտակ երանգը վերականգնելու, ինչպես նաև վերջինիս հարևանությամբ զբոսաշրջային կենտրոնի շինարարության համար: Այս վերականգնողական ծրագիրը նախատեսված է ավարտել 2016 թվականին: Նշենք, որ Կոլիզեյի վերականգնողական նախագիծը Իտալիայի կառավարության կողմից հաստատված 89 մլն ԱՄՆ դոլար ընդհանուր բյուջեով իտալական պատմամշակութային կոթողների վերակառուցման ծրագրի մի մասն է կազմում: Այդ ծրագիրը նախատեսում է նաև վերականգնել Ֆլորենցիայում գտնվող «Ուֆֆիցի պատկերասրահը» (20 մլն ԱՄՆ դոլար), Պիզայում գտնվող նավերին նվիրված թանգարանը (5.5 մլն ԱՄՆ դոլար), «Պալացցո Ռեալ» թագավորական պալատը Թուրինում (7.7 մլն ԱՄՆ դոլար) և այլն:

Ցանկացած ոք, ով երբևէ եղել է Իտալիայում չի կարող չհամաձայնել, որ հռոմեացիները մեծագույն ճարտարագետներ են եղել: Նրանց կողմից կառուցված ճանապարհները, ջրատարները և տաճարները կարողացել են դիմակայել ոչ միայն ժամանակի մարտահրավերներին, այլև երկրաշարժերին, ավազակների հրոսակախմբերին և զբոսաշրջիկների ամբոխներին: Պետք է նշել, որ նրանք որոշ հավելյալ գիտելիքներ են ունեցել նաև բետոնի մասին: Բանն այն է, որ ամբողջ աշխարհում 1960-ական թթ-ին կառուցված շենքերի բետոնե կառուցվածքները հետզհետե սկսում են քայքայվել, մինչդեռ հռոմեական այնպիսի պատմամշակութային արժեքներ, իչպիսիքն են՝ Պանթեոնն ու Կոլիզեյը դեռ կանգուն են: Վերջերս գիտնականները պարզել են, որ հռոմեական բետոնի երկարակեցության հիմքում ընկած է հիմնական բաղադրիչը հրաբխային մոխիրն է: Կալիֆորնիայի Բերքլիի համալսարանի գիտնականները բազմաթիվ փորձերի արդյունքում պարզել են, որ հռոմեական բետոնը կոռոզիայի չի ենթարկվում և երկարաժամկետ կայունություն է ցուցաբերում: Ժամանակակից բետոնը պատրաստվում է կրաքարից և կավից՝ 1,450 C աստիճան ջերմաստիճանի պայմաններում: Մինչդեռ հռոմեացիները նույն բետոնը ստանալու համար օգտագործում էին 85 տոկոս հրաբխային մոխիր, ջուր և կիր, որոնք միաձուլում էին շատ ավելի ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում: Այս հանգամանքը իր հերթին նվազեցնում է բետոնի պատրաստման ընթացքում մթնոլորտ արտանետված ածխաթթու գազի քանակը: Այսօր գիտնականները ցանկանում են հռոմեական հնագույն մեթոդները ներդնել արդի շինարարական տեխնոլոգիաներում՝ հեղաշրջելով ժամանակակից շինարական ոլորտը: Փորձերի և ուսումնասիրությունների մասնակից, գիտնական Մարի Ջեքսոնը պնդում է, եթե հնարավոր լինի արդի պայմաններում բետոնի պատրաստման ժամանակ օգտագործել հրաբխային բաղադրիչը, ապա արդյունքում կկրճատվի ինչպես մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթու գազի քանակը, այնպես էլ կբարձրացվի բետոնի կայունությունը և երկարակեցությունը:

Հռոմի հնագույն Կոլիզեյը, որտեղ գլադիատորնետը պայքարել են իրենց կյանքի համար, այսօր հարավային մասում թեքվել է և իջել 40 սանտիմետրով, և քաղաքային իշխանություններն ուսումնասիրում են այն վերականգնելու ուղիները: Արդեն երկար տարիներ Հռոմի պատմական ճարտարապետության հնագույն գոհարներից մեկը վերականգնման կարիք ունի: Սակայն տեղական իշխանությունները հարցին սկսեցին ավելի լրջորեն վերաբերել, երբ անցած տարի 2000 տարեկան պատմական հուշարձանի պատերից սկսեցին քարեր թափվել: Ըստ նրանց՝ նման իրավիճակի պատճառ կարող էր դառնալ ծանրաբեռնված երթևեկությունից առաջացած դինամիկ տատանումները, քանի որ Կոլիզեյի հարավային պատը գտնվում է քաղաքի ամենածանրաբեռնված փողոցներից մեկի հարևանությամբ: Բացի այդ Հռոմի «Լա Սապիենզա» համալսարանի (La Sapienza Univercity) և «Բնապահպանության ու երկրաբանության ինստիտուտի» (Institute of Environmental Geology and Geoengineering (IGAG)) մասնագետները ևս կատարել են ուսումնասիրություններ և եկել նախնական եզրակացության: Ըստ «Լա Սապիենզա» համալսարանի կառուցվածքային ճարտարագիտության բաժանմունքի մասնագետ Ջեորջիո Մոնթիի (Giorgio Monti)՝ հուշարձանի հիմքում կարող է ճեղքվածք լինել: Կոլիզեյի հիմքը օվալաձև է և 13 մետր հաստություն ունի: Ինչպես տեղեկացնում է The Telegraph պարբերականը, հուլիսի 31-ին Իտալիայի մշակույթի նախարար Լորենցո Օրնագին (Lorenzo Ornaghi), հռոմի քաղաքապետ Ջիանի Ալեմաննոն (Gianni Alemanno) և միլիարդատեր գործարար Դիեգո Դելլա Վալլեն (Diego Della Valle) հանրությանն են ներկայացրել Կոլիզեյի վերականգնման նախագիծը: Պատմական հուշարձանի վերականգնման նախագիծը կիրականացվի մի քանի փուլով: Առաջին փուլի ընթացքում 915 օրվա համար կտեղադրվի 4-հարկ բարձրությամբ շինարարական փայտամած, այնուհետև կսկսվեն վերականգնվել կառույցի դիմային հատվածները և նախամուտքը: Նոր նախագիծը կուսումնասիրի նաև ավտոճանապարհային երթևեկությունից առաջացած տատանումների հարցը: Երկրորդ փուլի ընթացքում Կոլիզեյի մոտ կկառուցվի նոր կենտրոն զբոսաշրջիկների համար, որտեղից նրանք կկարողանան հիանալ պատմամշակութային համալիրի գեղեցկությամբ: Իսկ երրորդ փուլի ընթացքն ու մանրամասները դեռևս հայտնի չեն: Վերականգնման աշխատանքերը բազմիցս հետաձգվել են: Դեռևս այս տարվա հունվարին գործարար Դիեգո Դելլա Վալլեն տրամադրել էր վերանորոգման աշխատանքների համար անհրաժեշտ 32 մլն ԱՄՆ դոլար գումարը: 3 տարի տևողությամբ վերականգնման նախագիծը պետք է սկսվեր այս տարվա մարտին, այնուհետև այն տեղափոխվեց հուլիս, իսկ հիմա էլ հայտարարվել է, որ նախագիծը կմեկնարկի տարեվերջին՝ դեկտեմբերին: 50 հազար հանդիսատեսի համար նախատեսված ամֆիթատրոնը կառուցվել է մ.թ.ա. 80 թվականին Տիտոս կայսեր օրոք և օգտագործվել գլադիատորական մարտերի համար: Այն համարվում է Հռոմի ճարտարապետական լավագույն կոթողներից մեկը: Վերջին տասնամյակի ընթագքում Կոլիզեյի այցելուների թիվը տարեկան 1 մլն –ից հասել է 6 մլն-ի: Նշենք, որ երկարատև վերանորոգման և հիմքերի ամրացման աշխատանքներից հետո անցյալ տարի Իտալիայում բացվեց մեկ այլ թեքված պատմամշակութային համալիր՝ Պիզայի աշտարակը: