Պատրաստ եք, արդյոք, 300 ԱՄՆ դոլար ծախսել մեկ գիշեր «գետնի տակ» քնելու համար: Հավանաբար, յուրաքնաչյուրն էլ կհամաձայնի վճարել այդ գումարը, երբ տեսնի Չինաստանում «գետնի տակ» կառուցվող շքեղ հյուրանոցային համալիրի նախագիծը: Վերջին 10 տարիների ընթացքում Չինաստանը համարվում է երկնաքերերի շինարարության առաջատարը: Այսօր, նա պատրաստվում է գրավել երկնաքերերի մեկ այլ ոլորտ, որոնք արդեն կկառուցվեն ոչ թե դեպի երկինք, այլ դեպի երկրի ընդերք՝ այսպես կոչված «գետնաքերեր» (groundscrapers): Ինչպես տեղեկացնում է CNN International լրատվական գործակալությունը, անցած ամիս Շանհայում՝ «Տյանմուշան» (Tianmushan) բարձունքի ստորոտում, 100 մետր խորությամբ փոսի մեջ սկսվել է էլիտար հյուրանոցի շինարարությունը: 19 հարկից բաղկացած հյուրանոցի կառուցումը ձեռնարկել է Շանհայի «Շիմաո գրուփ» (Shimao) անշարժ գույքի ընկերությունը: 2014 թ-ի վերջին կամ 2015 թ-ի սկզբին՝ շինարարության ավարտից հետո, շքեղ ստորգետնյա հյուրանոցի ամենացածր հարկը Շանհայում կառուցվող «Ջեյ Հոթել» (J Hotel) հյուրանոցի ամենաբարձր հարկից ցածր կլինի ավելի քան 700 մետր: Ի դեպ, վերոնշյալ հյուրանոցը ևս նախատեսվում է շահագործման հանձնել 2014-2015 թթ-ին, իսկ շինարարության ավարտից հետո այն կհամարվի աշխարհի ամենբարձր հյուրանոցը: «Տյանմուշան» բարձունքի ստորոտում գտնվող հսկա փոսը, որը գտնվում է կենտրոնական Շանհայից 45 կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք, ունի 100 մետր խորություն, 240 մետր երկարություն և 160 մետր լայնություն: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Շանհայի Հրաշքների Երկիր ԻնտերԿոնտինենտալ Շիմաո» (InterContinental Shimao Shanghai Wonderland) հյուրանոցը կունենա 380 սենյակ, ստորջրյա ռեստորան, և բաղկացած կլինի 19 հարկից, որից 16-ը ստորգետնյա, 3-ը վերգետնյա: Նաև նախատեսվում է հյուրանոցի կողային մասում կառուցել 60 մետրանոց «ապակե վարագույր»՝ արհեստական ջրվեժի իմիտացիայի նպատակով: Պետք է նշել, որ այս փոսը առաջացել է 1950-ական թթ-ից սկսած, քարհանքի շահագործման հետևանքով, իսկ 2000-ին ամբողջովին լքվել է: 2006-ին «Շիմաո» ընկերությունը գնել է տարածքն այնտեղ հանգստավայր և հյուրանոց կառուցելու նպատակով: Հյուրանոցի նախագիծն իրականացրել է հանրահայտ «Աթքինս» (Atkins) ճարտարապետական բյուրոն, որը հեղինակ է նաև անկրկնելի Բուրջ Ալ Արաբ հյուրանոցի: Ի դեպ, անցած տարի այս «ստորգետնյա» նախագիծը MIPIM Asia ճարտարապետական ցուցահանդեսի ժամանակ արժանացել է ոսկե մեդալի: Ոլորտի փորձագետների կարծիքով շինարարության ավարտից հետո հյուրանոցում սենյակների գները 1 գիշերվա համար կլինեն 320 ԱՄՆ դոլարից ոչ պակաս, ինչը կրկնակի թանկ է, քան մյուս հինգ-աստղանի հյուրանոցների սակագները Շանհայի այս շրջանում: Նշենք նաև, որ 428 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով հանգստավայրի կառուցման համար «Շիմաո» ընկերությունը նախատեսում է ծախսել ավելի քան 555 մլն ԱՄՆ դոլար:
2011 թ-ին մարտի 11-ին Ճապոնիայում տեղի ունեցած սարսափելի երկրաշարժից և ցունամիից հետո բազմաթիվ ճարտարապետներ փորձում են տարբեր հնարավոր ճարտարապետական լուծումներ առաջարկել հետագայում նմանատիպ բնական աղետներին դիմակայելու համար: Ինչպես տեղեկացնում է New Scientist ինտերնետային պարբերականը, Տոկիոյում գտնվող «Սակո Արքիթեքթս» (Sako Architects) ընկերության ճարտարապետ Կիիչիրո Սակոն (Keiichiro Sako) մշակել է «Տոհոկու Երկնային Գյուղ» (Tohoku Sky Village) նախագիծը, որը իրականություն դառնալու բոլոր հնարավորություններն ունի: Այսպես՝ ճապոնացի ճարտարապետի մշակած նոր մոդելն իրենից ներկայացնում է ցամաքից 10-20 մետր բարձր կառուցված 3 հարկանի կղզյակ, որի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 90 հազար քառակուսի մետր: Այս կղզյակն ամուր պողպատյա սյուներով հիմնված է ցամաքին: Եթե արտաքին պատերը կառուցված են 50 սանտիմետր հաստությամբ ամուր երկաթբետոնից, ապա կղզյակը պաշտպանող առաջին հարկը նման է հեծանիվի անիվին՝ սահմանափակված է շրջանաձև պատով, որը կենտրոնին է միանում բազմաթիվ շառավիղներով: Շատ կարևոր է նաև կղզյակների օվալաձև կառուցվածքը, որը կկոտրի ջրի ահռելի ճնշումը: Ի դեպ, առավել ավտոնոմ լինելու նպատակով, այս «Երկնային գյուղերը» կսնուցվեն քամու և արևային վերականգնվող էներգիայով: Ըստ նախնական տվյալների՝ յուրաքանաչյուր կղզյակում կլինի 100-500 բնակելի տուն: Ներքևի հարկերում կտեղադրվեն ավտոկայանատեղի, պահեստներ և խանութներ: Յուրաքանչյուր «Երկնային գյուղի» կենտրոնական հատվածում կլինի վարչական շենք, որտեղ կլինի թաղապետարան, դպրոց, ժամանցի կենտրոն: Կլինեն նաև արդյունաբերական կղզյակներ, որոնցում կտեղակայվեն տարբեր գործարաններ: «Տոհոկու Երկնային գյուղ» նախագիծը ոչ միայն ճարտարապետների երևակայության արդյունք է, այլև բավականին իրատեսական ծրագիր: Գլխավոր խոչընդոտող հանգամանքը ծրագրի մեծ բյուջեն է՝ 250 մլն ԱՄՆ դոլար յուրաքանչյուր կղզյակի համար: Սակայն մյուս կողմից էլ նախագծի հեղինակը համոզված է, որ այս յուրօրինակ գյուղը կդառնա զբոսաշրջիկների այցելության վայր՝ դրանով իսկ մասնակիորեն փակելով իրականացման ծախսերը: Ի դեպ՝ մեր կայքը նախկինում ևս անդրադարձել է ճապոնացի ճարտարապետների մշակած այնպիսի նախագծի, որը պետք է պաշտպանի երկրաշարժերից և ցունամիներից: Խոսքը վերաբերում է ճապոնական «Էյր Դենշին Սիսթեմս» (Air Danshin Systems Inc) ընկերության մշակած «Ճախրող տներ» նախագծին:
Վենետիկի կառավարությունը հաստատել է «Լույսի պալատ» (Palais Lumiere)՝ 60 հարկանի երկնաքերի կառուցման նախագիծը, որի հեղինակը և հովանավորն է նորաձևության հայտնի ֆրանսիացի դիզայներ, ծագումով իտալացի Պիեռ Կարդենը: Այս մասին գրում է ճարտարապետության վերաբերյալ BDonline բրիտանական ինտերնետային պարբերականը: Նախատեսվում է, որ այս երկնաքերը կդառնա հսկայական նախագծի կենտրոնական լուծումը, որը պետք է իրականացվի պատմական քաղաքի հյուսիսային արվարձանում: Նշենք, որ Վենետիկի քաղաքապետ Լուկա Զայայի (Luca Zaia) խոսքերով, այս երկնաքերը Վենետիկի համար նույն արժեքը կունենա, ինչ «Էյֆելյան աշտարակը» Փարիզի համար: Աշտարակը նախատեսվում է կառուցել Վենետիկի Պորտո Մարգերա (Porto Marghera) կոչվող արդյունաբերական թաղամասում, 1.6 մլն քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով տարածքի կենտրոնական հատվածում: 244 մետր բարձրությամբ երկնաքերը կազմված կլինի 6 սկավառակներից, որոնք հավասար հեռավորությամբ տեղակայված կլինեն 3 տարբեր բարձրությունների հիմնասյուների վրա: Հայտնի է, որ շինությունն իրենից կներկայացնի բազմաֆունկցիոնալ համալիր, որտեղ առաջնահերթ կլինեն նորաձևության և դիզայնի քոլեջները, ցուցասրահները, ինչպես նաև տարածքներ սկսնակ գործարարների համար: Տարբեր հրապարակումների համաձայն՝ համալիրում կլինեն նաև բնակարաններ, գրասենյակներ, խանութ-սրահներ, ռեստորաններ, կինոդահլիճ, հյուրանոց, դիտահարթակներ, բաց և փակ լողավազաններ, անգամ հիվանդանոց: Ըստ նախնական տվյալների՝ բնակելի տարածքները կզբաղեցնեն 35 հազար, ռեստորաններն ու հյուրանոցը 25 հազար, իսկ գրասենյակային տարածքները 115 հազար քառակուսի մետր տարածք: Նշենք, որ ավտոկայանատեղին կզբաղեցնի 100 հազար քառակուսի մետր, իսկ ահա կանաչ տարածքները 600 հազար քառակուսի մետր տարածք:
Չիկագոյի քաղաքային իշխանությունները քննարկման են ներկայացրել վերգետնյա հանրային այգու կառուցման նախագիծ, տեղեկացնում է Chicago Tribune պարբերականը: Ըստ տարածած հաղորդագրության` այգին կկառուցվի քաղաքի երկաթգծի «Բլումինգդեյլ Թրեյլ» (Bloomingdale Trail) ճյուղի վերակառուցման արդյունքում: Ինչպես տեղեկացնում է մեկ այլ ինտերնետային պարբերական The Inhabitat-ը, այս՝ գետնից բարձր երկաթգիծը, շահագործումից դուրս է եկել դեռևս 1990-ական թվականներին, և այդ օրվանից բազմաթիվ կարծիքներ են հնչել այն վերակառուցելու վերաբերյալ: Հակառակ անվանման «Բլումինգդեյլ Թրեյլ» երկաթգիծն այսօր նման չէ ծաղկող հովտի, բայց ամեն ինչ կփոխվի, եթե վերոնշյալ նախագիծը կյանքի կոչվի: «Օդային» այգու նախագիծն իրականացրել են «ԱՐՈՒՓ» (ARUP), «Ռոս Բարնի Արքիթեքթս» (Ross Barney Architects) և «Միշել վան Վալքենբերգ Ասոշիեյթս» (Michael van Valkenburg Associates) ճարտարապետական ընկերությունների մասնագետները: Նախագծի սկզբնական փուլը նախատեսում է 4.3 կիլոմետր երկարությամբ ճանապարհահատվածի վերակառուցում: Նախագծի իրականացումից հետո, փողոցից 4.6 մետր բարձրության վրա այգու այցելուները կկարողանան գտնել հեծանվային ուղիներ, զբոսնելու արահետներ, նստարաններ և խաղահրապարակներ, ինչպես նաև ցուցահանդեսային հրապարակներ բաց երկնքի տակ: Այգու առաջին ճյուղի վրա կկառուցվեն 8 մուտքեր, որոնք հարմարեցված կլինեն ինչպես ոտքով քայլելու, այնպես էլ հեծանիվով անցնելու համար: Նախագծի շինարարության առաջին փուլը, ըստ նախնական հաշվարկների, կկազմի 46 մլն ԱՄՆ դոլար, ընդ որում ողջ գումարն արդեն գտնված է: Գումարի 37 մլն ԱՄՆ դոլարը հավաքվել է քաղաքային հիմնադրամներից, իսկ մնացած 7 մլն-ը կտրամադրեն 3 մասնավոր ընկերություններ: Քննարկվող ամբողջական նախագիծը գնահատվում է 80 մլն ԱՄՆ դոլար: Նախագծի հեղինակները հույս ունեն, որ շինարարությունը կսկսվի արդեն 2013 թ-ին, և, եթե ամեն ինչ ըստ որոշվածի ընթանա, ապա հանրային այգու առաջին հատվածը հանրության առջև կբացվի արդեն 2014-ին: Նշենք, որ այս ծրագրի իրականացման համար ներշնչանքի աղբյուր է դարձել Նյու Յորքում հաջողությամբ իրականացված «Հայ Լայն» (High Line) վերգետնյա հանրային այգին: Ծաղիկներից, ծառերից, թփերից, դիտահրապարակներից և զբոսնելու արահետներից բաղկացած այս այգին կառուցվել է վաղուց լքված վերգետնյա երկաթգծի վերակառուցման արդյունքում: Նախագծի իրականացման գաղափարն առաջացել է 2006 թ-ին և անթերի իրականացվել 2009-ին: Այգին այնքան գրավիչ է ստացվել, որ 2010 թ-ին որոշում է ընդունվել այն կրկնակի երկարեցնել: 2011 թ-ին արդեն այս նախագիծը կյանքի է կոչվել և կա մշակված տարբերակ: Այգու շինարարության 3-րդ փուլը կգրավի քաղաքի «Հադսոն Ռեյլ Յարդս» (Hudson Rail Yards) հատվածը: Նախագիծն իրականացրել են «Ջեյմս Քորներ Ֆիլդ Օփերեյշնս» (James Corner Field Operations) կանաչապատման և «Դիլլեր Սքոֆիդիո և Ռենֆրո» (Diller Scofidio + Renfro) ճարտարապետական ընկերությունները: Ի դեպ այս 2 ընկերությունների համագործակցության արդյունքում էլ կառուցվել են ծրագրի առաջին 2 փուլերը: Ըստ նախնական տվյալների՝ այս նախագծի բյուջեն կկազմի 90 մլն ԱՄՆ դոլար, ընդ որում, ողջ գումարը նվիրատվությունների արդյունքում է հավաքվել: «Հայ Լայն» այգու 3-րդ, վերջնական փուլի ավարտը նախատեսված է 2014 թ-ին:
Այսօր, ամբողջ աշխարհում, շատ ճարտարապետներ նախատեսում են կառուցել փայտե երկնաքերեր: Կարող՞ է, արդյոք, էկոլոգիապես մաքուր փայտանյութը փոխարինել ցեմենտին ու պողպատին, կարող՞ են, արդյոք, բետոնե ջունգլիները վերափոխվել փայտե երկնաքերերով քաղաքային անտառների: Ինչպես տեղեկացնում է CNN-ը, կանադական ճարտարապետական «ՄաքՖարլեյն Գրին Բիգգար Արքիթեքչր և Դիզայն» (McFarlane Green Biggar Architecture + Design) ընկերության տնօրեններից Մայքլ Գրինը (Micheal Green) հայտարարել է, որ պատրաստվում է Վանկուվեր քաղաքում կառուցել 30 հարկանի փայտյա երկնաքեր: Նշենք, որ այսօր Նորվեգիայում և Ավստրիայում ևս նախատեսում են կառուցել համապատասխանաբար 17 և 20 հարկանի փայտե երկնաքերեր: Ժամանակակից փայտե շինանյութը մեզ շրջապատում է վերջին 20 տարվա ընթացքում, սակայն մինչ վերջերս դրանք օգտագործվել են միայն ցածրահարկ շենքերի շինարարության համար: Բանն այն է, որ վերջերս շատ է խոսվում կլիմայական փոփոխությունների մասին, և ճարտարապետները սկսել են հնարավորություններ փնտրել՝ ինչպես օգտագործել փայտանյութը երկնաքերերի շինարարության համար: Ցեմենտն ու պողպատը շատ ամուր շինանյութեր են, սակայն էկոլոգիապես այնքան էլ մաքուր չեն՝ դրանց արտադրության տեսակետից: Ի դեպ, Միջազգային էներգետիկ գործակալությունը հաշվարկել է, որ 10 կիլոգրամ ցեմենտի արտադրության ընթացքում արտանետվում է 6-9 կիլոգրամ ածխաթթու գազ: Միևնույն ժամանակ անտառների հատումն էլ էկոլոգիապես անվնաս չի հնչում, բայց խոսքը վերաբերում է Եվրոպայի և Հյուսիսային Ամերիկայի «կառավարվող» անտառներին: Գրինի փայտե երկնաքերը, որը ստացել է «Թոլվուդ» (Tallwood) անվանումը, ամբողջությամբ բաղկացած կլինի անտառանյութից: Երկնաքերն ամբողջությամբ կառուցվի նոր տեխնոլոգիաներով իրար ամուր սոսնձված փայտաշերտերից պատրաստված վահանակներից և հեծաններից, որոնք այնքան ամուր են, որ կարող են օգտագործվել պատերի, հատակների ու կրող կառուցվածքների համար: Այսօր աշխարհի ամենաբարձր փայտե երկնաքերը գտնվում է Լոնդոնում: 30 մետր բարձրությամբ «Սթադհաուս» (Stadthaus) փայտե շինությունը, որը նախագծել է ճարտարապետ Մյուրեյ Գրովը (Murray Grove), ունի 9 հարկ: Նշենք, որ անգամ սանդուխքները փայտից են: Շինության համար փայտանյութ մշակած «ԿէյԷլԷյջ» (KLH) ընկերության կոմերցիոն տնօրեն Քրեյգ Լիդդելի (Craig Liddell) խոսքերով, կառույցը հնարավոր կլիներ կառուցել մինչև 15 հարկանի, որից հետո միայն կարիք կլիներ այլ նյութերի, ինչպիսին է պողպատը, օգտագործումը: Նշենք, որ այս փայտե կառույցը համարվում է Լոնդոնի ամենաէներգախնայող կառույցներից մեկը: Բացի այդ, «հավաքովի» կառույցները համարվում են համեմատաբար էժան և շինարարության համար քիչ ժամանակ են պահանջում:
