Ադրբեջանի Վիճակագրական վարչության տվյալներով, 2010թ ինը ամսվա արդյունքներով 2009-ի համեմատ, շինարարական աշխատանքների ծավալների աճը կազմել է 31,9%! Ադրբեջանական անշարժ գույքի շուկայի մասնակիցների հասարակական կազմակերպության կողից միևվնույն ժամանակահատվածի համար կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել հիմնական շինանյութերի գների աճ մոտ 18%-ով, այսինքն ` շինարարության ոլորտում էական աճը նաև պայմանավորված է շինարարական նյութերի գների բարձրացումով: Ադրբեջանում ակնհայտորեն առաջ են գալիս «հոլանդական սինդրոմի» բոլոր ախտանշանները, որոնց հետ հանրապետության իշխանությունները վաղ թե ուշ պետք է պայքարեն: Սակայն Ադրբեջանի շինարարական շուկան իսկապես զգալի տեսանելի աճ է ցույց տալիս: Բաքվում շինարարական ակտիվությունը հիմնականում սնուցվում է նավթադոլլարների հաշվին, իսկ շատ նախագծերի փառասիրությունը Բաքուն աստիճանաբար նմանեցնում է արաբական աշխարհի «նավթային քաղաքներին»: Ադրբեջանի առաջատար շինարարական կազմակերպություններից է Փաշա-Քոնսթրաքշնը (Pasha Construction), որը Փաշա-Գրուպի մաս է կազմում, և ըստ Wikileaks-ի վերջին հրապարակումների՝ պատկանում է Ադրբեջանի ամենահզոր ընտանիքներից մեկին՝ Փաշաևների ընտանիքին՝ Ադրբեջանի Առաջին տիկին Մեհրիբան Ալիևայի(ծնյալ Փաշաևա) գլխավորությամբ: Ցանկացած պետության հարստությունն ու հզորությունը չգիտես ինչու մասսամբ արտահայտվում է երկնաքերների կամ այլ բարձր ու երկար շինությունների կառուցմամբ: Այսպես՝ օրինակ մինչև վերջերս այս մրցույթում ԱՄՆ ակնհայտ առավելություններ ունեին: Այժմ մրցույթին միացել են նաև Ասիայի և Մերձավոր Արևելքի երկրները, որոնք բոլոր ռեկորդային ցուցիչներով արդեն գերազանցել են ԱՄՆ-ին: Ադրբեջանը նույնպես ցանկանում է իր հետքը թողնել երկնաքերների ու դրոշակաձողերի համաշխարհային ստեղծագործությունների այս մրցույթում: Ներկայացնում ենք հարևան հանրապետությունում իրականացվող վերջին և առավել նշանակալից նախագծերը, որոնցից մի քանիսը իսկապես կարող են իրենց պատվավոր տեղը զբաղեցնել համաշխահային ճարտարապետական արժեքների շարքում: Լուսանկարների Աղբյուր՝ www.skyscrapercity.com; www.azerb.com; www.mehriban-aliyeva.com Դրոշակաձող Բաքվում Բարձրությունը՝ 162 մ, 2010 թվականին գրանցվել է Գինեսի Գրքում: Գերազանցեց վերջերս Աշխաբադում 133 մ բարձրությամբ դրոշակաձողի սահմանած ռեկորդը: Սակայն 2011 թվականին ռեկորդը պատկանելու է Դուշանբեի 165 մ բարձրություն ունեցող դրոշակաձողին: Ղազախստանը իր դրոշակաձողը ավելի վաղ է կառուցել և, հետևաբար, Աստանայում դրոշակաձողի բարձրությունը ընդամենը 111 մ է: Ահա այսպիսի Դրոշակային կրքեր! Բաքու, SOCAR Tower (Ադրբեջանի Պետական Նավթային Ընկերության Աշտարակ): Բարձրությունը `200 մ, 40 վերգետնյա և 2 ստորգետնյա հարկերով: Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 2010 թ. կեսին: Նախագիծ՝ Heerim Architects & Planners Co. Ltd. ճարտարապետական բյուրո: Նավահանիգստ Բաքու Բնակելի, հասարակական և առևտրային տարածքների համալիր, 33 հարկանի աշտարակով: Գլխավոր կապալառու՝ Փաշա-Քոնսթրաքշն: Շինարարական աշխատանքների սկիզբ՝ 2010 թ. Պլանավորված ավարտը՝ 2012 թ: Բաքու, Կրակի Աշտարակներ Երեք աշտարակ՝ 235 մ, 220 մ և 208 մ բարձրությամբ ու 78 մ բարձրությամբ պոդիում: Կառուցապատող՝ Diaholding Group. Շինարարական աշխատանքների սկիզբ՝ 2008 թ. Պլանավորված ավարտը՝ 2011 թ: Բաքու, Լուսնեղջյուրի Աշտարակ Բարձրությունը 203 մ, 43 հարկ: Շինարարական աշխատանքների սկիզբ՝ 2009 թ վերջ: Նախատեսվում է ավարտին հասցնել 2013 թվականին: Ծրագրի իրականացնող՝ Aecom Բաքու, Էքս Այ Պարկ Պլազա 55 և 35 հարկանի 2 աշտարակ: Նախագիծ՝ կորեական Changjo Architects Inc. Ընկերություն: Շինարարական աշխատանքների սկիզբ՝ 2007 թ. Նախատեսվում էր ավարտին հասցնել 2010 թվականին
Կանադայի Քվեբեկի անվտանգության ծառայությունը համատեղ եկամուտների հետաքննության վարչության հետ, 2008 թվականից հետախուզություն են վարում՝ ստվերային շինարարության դեպքերի բացահայտման համար: Մինչև չորեքշաբթի արդեն ձեռք են բերվել 14 մարդու ձերբակալման հրամանագրեր: Ոստիկանությունը պատրաստվում է ռեյդեր անցկացնել Մոնրեալի և Լավալի տասնյակ տներում և կազմակերպություններում, որոնք կասկածվում են շինարարության վարման ստվերային մեթոդների կիրառման մեջ: Ձերբակալման հրամանագրերը տրված են հարկերից խուսափելու կամ որպես հարկերից խուսափելու վճարման սխեմաների օգտագործման մեղադրանքով: Շինարարները օգտագործում էին կեղծ (չձևակերպված) հաշիվ-ապրանքագրեր, աշխատողներին վճարում կանխիկ՝ առանց ձևակերպման և, բնականաբար, չմուծելով տեղական հարկերը: Ի տարբերություն Կանադայի, որտեղ ստվերային շինարարությունը և վերանորոգումը կարծես սպիտակ ագռավ լինի, Հայաստանում ստվերային է գրեթե ողջ սեփական տների շինարարությունն ու վերանորոգումը, որոնք հիմնականում իրականացվում են առանց որևէ ձևակերպման և հարկերից խուսափման բարդ սխեմաների: Հատկապես կարծես «տրամաբանական և բնական» է, երբ շինարարական աշխատանքները իրականացնում են ոչ թե կազմակերպությունները, այլ արհեստավորական խմբերը կամ առանձին արհեստավորները: Նշենք, որ Հայաստանում, լիցենզավորված շինարարական կազմակերպությունների հետ օրինական պայմանագրեր կնքելու ժամանակ աշխատանքների արժեքը կտրուկ աճում է մոտ 50%-ով՝ հաշվի առնելով ԱԱՀ-ն, այլ հարկերը և վճարները: Ահա և ստացվում է մի ահռելի տարբերություն՝ ստվերային և օրինական շուկաների միջև, և արդյունքում բարգավաճում է ստվերը, իսկ «օրինական կազմակերպությունները» չեն կարողանում գոյատևել: Մենք ունենք խորը կիրճերով անհավասար մրցակցային դաշտ, որը շտկելու համար կառավարությունը պետք է երկար և քրտնաջան աշխատանք կատարի, որպեսզի ինչ-որ կերպ մոտեցնի հարկային բեռը շինարարական շուկայի բոլոր մասնակիցների համար և ստեղծի «օրինական աշխատանքի» և կազմակերպությունների օրինական զարգացման համար իրական և գործող պայմաններ: Այս հավասար պայմանները ստեղծելուց հետո միայն միգուցե կարելի կլինի գործել ինչպես Կանադայում...
Ինչպես հայտնում է Newsgeorgia.ru-ն, վրացական ապրանքների արտահանումը Ադրբեջան 2010/2009 հունվար-օգոստոս ամիսներին աճել է 29,5% և կազմել է $155 միլիոն: Աճը կազմել է $35,3 միլիոն: Նույն աղբյուրից պարզ է դառնում, թե ինչով է հիմնավորված այսպիսի զգալի աճը: Այսպես, օրինակ, գրեթե կրկնակի անգամ աճել է Վրաստանից Ադրբեջան մարդատար ավտոմեքենաների վերաարտահանումը ($39,3 միլիոնից $69,2 միլիոն), և կտրուկ՝ $13,2 միլիոնով աճել է պողպատե ամրանների ներմուծման ծավալը ($1 միլիոնից $14,2 միլիոն): Վրաստանից պողպատե ամրանի ներմուծման նման կտրուկ աճը պայմանավորված է Ադրբեջանի խոշորագույն պողպատե ամրան արտադրողի՝ Baku Steel Company-ի գործունեության պարբերական դադարներով, բավականին ցածր որակի ամրանի արտադրանքով, և 2009 թվականի վերջում Վրաստանում Geosteel պողպատաձուլական գործարանի բացման հետ: Վրաց-հնդկական Geosteel-ը Հայաստանում նույնպես իր արտադրանքի վաճառքի ակտիվ քաղաքականություն է վարում՝ հայկական Միկմետալ կազմակերպության միջոցով Baku Steel Company-ին հիմնադրվել է 1998 թվականին իբրև բաց բաժնետիրական ընկերություն և սկսել է աշխատանքը 2001 թվականին: Գործարանի հիմնական հումքը հանրապետությունում գնվող մետաղի ջարդոնն է, ինչով էլ, Ադրբեջանի վաստակավոր շինարար Էմիլ Ախունդովի պնդումով, պայմանավորված է գործարանում արտադրվող ամրանների ցածր որակը: 2009 թվականի օգոստոսից կազմակերպությունը փոխել է իր սեփականության տեսակը և դարձել օֆշորային «Baku Steel Company Limited» ՍՊԸ՝ ձևակերպված Մէն կղզում, Գերմանիայի քաղաքացի Ակսել Բորովսկու ղեկավարությամբ, որին ընթացիկ տարվա հուլիսին փոխարինել է Սուլեյման Ահմեդովը: Տեղեկագրություն: Մէն կղզին հանդիսանում է Մեծ Բրիտանիայի կախյալ տարածք՝ բարձր աստիճանի ինքնավարությամբ: Կղզին գտնվում է Իռլանդական ծովում, Եվրոմիության անդամ չէ և ունի իր սեփական հարկային համակարգը: Հիմնվելով Trip Advisor հեղինակավոր կայքի անցկացրած հարցման արդյունքների վրա, կղզին իր հմայքով զբաղեցնում է պատվավոր ութերորդ տեղը աշխարհում:
Հարցը, երևի թե, մեկնաբանության կարիք չունի: Պարզապես նշենք Հայաստանում հիպոթեկային վարկավորման բարձր տոկոսադրույքերը (12%-18%): Դրանք փոքր- ինչ ցածր են համեմատած Ռուսաստանի հետ, բայց բավականին բարձր են քան զարգացած երկրներում: Հիպոթեկային վարկավորման լայն տարածման պայմանավորված է բարձր տոկոսադրույքներով և բնակչության օրինական ցածր եկամուտներով: Այսպիսով՝ որոշ մարդիկ բավարար միջոցներ չունեն հիպոթեկային վարկ ստանալու համար, իսկ ոմանք էլ ունենալով՝ հրաժարվում են վարկի բարձր տոկոսադրույքի պատճառով: Եվ ահա ստացվում է այնպես, որ բնակարանի կարիք ունեն շատերը , սակայն միայն քչերը հնարավորություն ունեն դրանք ապառիկով ձեռք բերել: Հարցի պետական կարգավորման և խրախուսման դերն այստեղ կարևոր է, և պետության կողմից կատարվել են առաջին երկչոտ քայլերը Հայաստանի երիտասարդ ընտանիքներին մատչելի հիպոթեկային վարկերի տրամադրման համար: Ցածր տոկոսադրույքով հիպոթեկային վարկավորումը պետք է պետական քաղաքականությունը լինի և պետք է օգտագործվի երիտասարդ սերունդը պահպանելու համար՝ երկրի ապագան կառուցման գործում: Դա այսօր շատ ակտուալ է: Եթե դուք արդեն բնակարան կամ տուն եք ձեռք բերել հիպոթեկային վարկավորման միջոցով, կիսեք մեր ընթերցողների հետ ձեր կարծիքը, արդյո՞ք բարդ է կատարել պարավորությունները և ինչ խորհուրդ կտաք նրանց, ովքեր պատրաստվում են անշարժ գույք բերել այս եղանակով:
Բերենք ընդամենը երկու հիմնական պատճառ, որոնցից ելնելով նպատակահարար ենք գտնում ամբողջությամբ բացառել ԱԱՀ-ն տվյալ ծառայությունների շուկայից: 1. Հաշվի առնելով Հայաստանի բնակարանային ֆոնդի ողբալի վիճակը (հատկապես Երևանում), ուր շենքերի մոտ 80% ուժեղ երկրաշարժի դեպքում կփլուզվեն, բնականաբար անհրաժեշտություն է ծագում փոխարինել հնացած՝ ոչ սեյսմակայուն շենքերը նոր, սեյսմակայուն շենքերով՝ և, իհարկե, մաքսիմալ հնարավոր ցածր գներով: Շինարարության ինքնարժեքի նվազեցման միջոցառումներից մեկը կարող է լինել անուղղակի հարկերի նվազեցումը (ԱԱՀ)՝ որը նույնպես կարող է նվազեցնել կառուցվող բնակարանների գները՝ ինչն ավելի հնարավոր կդարձնի դրանց ձեռքբերումը: 2. Երկրորդ մեծ խնդիրը վերաբերում է շինարարական ոլորտի մեծ և փոքր բիզնեսի զարգացմանը: Խնդիրը նրանում է, որ շինարարական կազմակերպությունները (հատկապես լիցենզավորված, որովհետև լիցենզիա ձեռք բերելու պահից նրանք դառնում են ԱԱՀ վճարողներ) չեն կարող մասնավոր բնակելի տարածքների շինարարական և վերանորոգման աշխատանքների իրականացման լիարժեք և օրինական պայմանագրեր կնքել, քանի որ օրինական պայմանագրերի կնքման դեպքում աշխատանքների արժեքը կբարձրանա մոտ 50%-ով՝ (ներառյալ ԱԱՀ-ն, եկամտահարկը, սոցիալական վճարները և այլն) համեմատած անօրինական ստվերային դաշտում գործող անպատիժ մասնակիցների, որոնք ընդհանրապես ոչ մի հարկ չեն վճարում: Իրականությունն իհարկե ստիպում է լիցենզավորված կազմակերպություններին հայտնվել շինարարության և վերանորոգման ստվերային անհավասար մրցակցային դաշտում, թույլ չի տալիս ստեղծել կազմակերպությունների համար բարենպաստ պայմաններ ինչպես նաև իրականացնել որակյալ շինարարություն: Արդյունքն ակնհայտ է. այսօր այս շուկայի առյուծի բաժինը մնում է ստվերում, օրինական կազմակերպությունները չեն զարգանում, աշխատանքների որակը խիստ կասկածելի է, իսկ բյուջեն չի ստանում ահռելի գումարներ: Եվ ում է դա ձեռնտու… Այսօր մեր նպատակն է պարզել մեր ընթերցողների կարծիքը, ինչպես պարզ քվեարկության, այնպես էլ կարծիքների արտահայտման միջոցով: Հաշվի առնելով, որ ստվերը բնակելի տների շինարարության և վերանորոգման ոլորտում որոշ չափով գոյություն ունի տարբեր երկրներում, և նույնիսկ աշխարհի ամենազարգացած պետություններում, մեզ նույնպես հետաքրքիր է տարբեր վայրերից այս հարցի վերաբերյալ կարծիքներ ստանալ:
