Ինչպես տեղեկացնում է Constructionweeklyonline կայքը, Լոնդոնը ետևում թողեց Դուբային, և այստեղ մոտ ապագայում նախատեսվում է կառուցել աշխարհի առաջին պտտվող աշտարակը: «Դայնամիք Արքիթեքչեր Գրուփ» (Dynamic Architecture Group) ընկերությունը հայտարարել է, որ նրանք ժամանակին կհայտարարեն շինարարության սկիզբը, բայց ամենայն հավանականությամբ դա կլինի այս տարի: Հարկ է նշել, որ դեռևս 2008 թ-ին այդ նույն ընկերությունը հայտարարել էր իր նախագծերի մասին՝ կառուցել աշխարհի առաջին պտտվող աշտարակը նախ Դուբայում, ապա Մոսկվայում, սակայն 2 նախագծերն էլ մնացին թղթի վրա: Ինչ կլինի այս նախագծի ճակատագիրը՝ դեռևս հայտնի չէ: Ինչպես 2008 թ-ին հրապարակել էր Reuters լրատվական գործակալությունը, «Դայնամիք Արքիթեքչեր Գրուփ» ընկերությունը հույս ուներ մինչև 2010 թ-ը կառուցել այսպես կոչված «շարժական աշտարակներ» Դուբայում և Մոսկվայում: Ըստ նախնական տվյալների՝ այդ աշտարակները պիտի անընդհատ փոփոխեն իրենց ձևը, և յուրաքանչյուր հարկ պիտի պտտվի կենտրոնական առանցքի շուրջը: Դեռևս այն ժամանակ արդեն հաստատված էր մոսկովյան նախագիծը, իսկ Դուբայի նախագիծը սպասում էր իր հաստատմանը: Ի դեպ, Մոսկովյան տարբերակը պիտի կառուցեր ռուսական կառուցապատող «Միրաքս Գրուփը» (Mirax Group), իսկ Դուբայինը՝ «Դայնամիք Արքիթեքչեր Գրուփ»-ի հիմնադիր, ճարտարապետ Դեյվիդ Ֆիշերի «Ռոթեյթինգ Թաուեր Թեքնոլոջի» (Rotating Tower Tecnology) ընկերությունը: Ըստ նախնական տվյալների՝ աշտարակները արևային մարտկոցների և քամու տուրբինների միջոցով էլեկտրականությամբ պետք է ապահովեին ոչ միայն ամբողջ շենքը, այլև հարևան շինությունները: Պետք է նաև նշել, որ Դեյվիդ Ֆիշերի ճարտարապետական բյուրոյի կողմից նախագծված աշտարակների կառուցվածքների 80 տոկոսը հավաքովի է, և հարկերն իրարից անկախ պետք է պտտվեն, իսկ յուրաքանչյուրի պտույտը պիտի կազմի 1-3 ժամ:

Ամեն տարի հունվարին Բարձրահարկ շենքերի և քաղաքային միջավայրի միջազգային խորհուրդը (The Council on Tall Buildings and Urban Habitat- CTBUH) հրապարակում է նախորդ տարվա ընթացքում կառուցված երկնաքերերի շինարարության և վիճակագրության մասին ուսումնասիրություն: Ամենամյա հաշվետվությունը ներկայացնում է՝ տարվա ընթացքում որտեղ և ինչքան 200 մետրից ավել բարձրություն ունեցող երկնաքերեր է շահագործման հանձնվել: Համաձայն այս տարվա ներկայացված ուսումնասիրության՝ 2011 թ-ին շահագործման է հանձնվել 88 երկնաքեր 200+ բարձրությամբ, որը ոլորտում մինչ օրս գրանցված ամենաբարձր ցուցանիշն է, իսկ Չինաստանի Շենչժեն (Shenzhen) քաղաքում կառուցված 442 մետր բարձրությամբ «Քինգքի 100» (Kingkey 100) երկնաքերը տարվա կառուցված ամենաբարձր շենքն է: Նախորդ տարի ավարտված նախագծերից 17-ը ներառվել են աշխարհի ամենաբարձր 100 շենքերի ցուցակում: Ի դեպ պատմության մեջ առաջին անգամ ամենաբարձր 100 շենքերում պակասել են գրասենյակային աշտարակները, կազմելով ընդամենը 50 տոկոս, և ավելացել են բազմաֆունկցիոնալ բարձրահարկերը: Բավականին հետաքրքիր է նաև ուսումնասիրել՝ որ երկրներում և քաղաքներում է երկնաքերերի շինարարությունը աճ գրանցել: Նախորդ տարվա ընթացքում շահագործման հանձնված երկնաքերերից 39-ը կառուցվել են Չինաստանում և Արաբական Միացյալ Էմիրություններում, որը կազմում է ընդհանուր ցուցակի 44 տոկոսը: Ի դեպ այս տարվա ցուցակում բավականին մեծ տոկոս են կազմել համեմատաբար «նորեկ» քաղաքներում կառուցված երկնաքերերը, ինչպիսին են Պանամա-Սիթին, Աբու-Դաբին և Փուսանը: Այս 3 քաղաքներում միասին 2011 թ-ին շահագործման է հանձնվել 34 երկնաքեր կամ ընդհանուր ցուցակի 32 տոկոսը: Ինչպես վերջին տարիների օրինաչափություն, Խորհրդի կողմից ներկայացված ցուցակը գլխավորում է Չինաստանը՝ ավարտված 23 նախագծով: Սակայն հարկ է նշել, որ Չինաստանում մեծ ետընթաց է գրանցվել: Այսպես՝ եթե 2009 թ-ին այս երկրին էր պատկանում ընդհանուր ցուցակի 45 տոկոսը, 2010-ին 33 տոկոսը, ապա նախորդ տարի Չինաստանում շահագործման հանձնված նախագծերը կազմում են ընդհանուր ցուցակի միայն 26 տոկոսը: Չինաստանում է շահագործման հանձնվել տարվա ամենաբարձր երկնաքերը՝ 442 մետր բարձրությամբ «Քինգքի 100»-ը (Kingkey 100): Երկնաքերերի շինարարության հաջորդ գրավիչ քաղաքը Դուբայն է, որտեղ 2011 թ-ին շահագործման է հանձնվել 6 աշտարակ 200+ բարձրությամբ: Այստեղ է ավարտվել տարվա ամենաբարձր բնակելի շենքի՝ «Մարինա 23»-ի շինարարությունը: Ի դեպ այս թաղամասում է գտնվում նաև 2012 թ-ին շահագործման հանձնված աշխարհի ամենաբարձր բնակելի «Փրինցես աշտարակը» (Princess Tower): Մինչև 2008 թ-ը Պանամայում ոչ մի 200+ մետր բարձրությամբ աշտարակ չկար: Այնուհետև 2008-2010 թթ-ին երկրում, մասնավորապես մայրաքաղաք Պանամա-Սիթիում, կառուցվեց 3 նմանատիպ երկնաքեր, իսկ արդեն 2011 թ-ին Պանամա-Սիթին առաջատարների ցուցակում է: Նախորդ տարվա ընթացքում այստեղ շահագործման է հանձնվել 10 նախագիծ, որոնց շարքում է Կենտրոնական Ամերիկայի ամենաբարձր երկնաքերը՝ 284 մետր բարձրությամբ «Թրամփ Օուշն Քլաբ Ինթերնեշնլ Հոթել Ընդ Թաուեր» (Trump Ocean Club International Hotel & Tower) աշտարակը: Հաջորդ զարգացող շուկան Արաբական Միացյալ Էմիրությունների մայրաքաղաք Աբու-Դաբին է: 2011 թ-ի սկզբին այս քաղաքում կար ընդամենը 2 աշտարակ 200+ մետր բարձրությամբ, իսկ արդեն նախորդ տարվա ընթացքում շահագործման հանձնվեց 9 երկնաքեր, ևս 13 նախագիծ էլ շինարարության փուլում են: Ի դեպ, 2011թ-ին այստեղ է ավարտվել «Էթիհադ Թաուերս» (Etihad Towers) նախագծի շինարարությունը, որը պարունակում է 218-305 մետր բարձրությամբ 5 աշտարակ: Կորեան ևս համարվում է աշխարհի այն երկրներից, որտեղ բավականին արագ տեմպերով ավելանում են բարձրահարկ շինությունները: Այս տարվա ուսումնասիրության նորեկներից է Կորեայի մեծությամբ երկրորդ քաղաք Փուսանը, որտեղ 2010 թ-ին ընդամենը 1 բարձրակարկ կար: Իսկ այս տարի Կորեայում կառուցված 11 բարձրահարկերից 9-ը շահագործման է հանձնվել Փուսանում: 2011 թ-ին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում շահագործման է հանձնվել 2, իսկ Եվրոպայում 4 աշտարակ 200+ մետր բարձրությամբ: Խորհրդի կողմից ներկայացված հաշվետվության տվյալներով, չնայած այն բանին, որ փորձագետների կարծիքով 2008 թ-ի ֆինանսական ճգնաժամից հետո պետք է կտրուկ նվազեր երկնաքերերի շինարարությունը, այնուամենայնիվ այս շուկան կշարունակի աճել ապագա տարիներին՝ մինչ տասնամյակի վերջ: Բանն այն է, որ երկնաքերերի շինարարությունը շարունակում է մեծ տարածում գտնել զարգացող երկրներում և շրջաններում: Այսօր ամբողջ երկրում ընթանում է 200+ մետր բարձրությամբ 300 երկնաքերի շինարարություն, իսկ բավականին շատ երկնաքերեր էլ նախագծման փուլում են:

Մեր օրերում նոր երկնաքերեր կառուցելով ոչ ոքի չես զարմացնի, հատկապես ասիական երկրներում: Սակայն Հարավային Կորեայի ճարտարապետներին հաջողվել է ինչ որ նոր բան ստեղծել և զարմացնել բոլորին: Վերջիններս որոշել են նախագծել և կառուցել այնպիսի աշտարակը, որը կիսով չափ անտեսանելի կլինի: Նշենք, որ շինարարության ավարտից հետո «Ինֆինիթի Թաուերը» (Infinity Tower) կդառնա աշխարհի առաջին անտեսանելի երկնաքերը: Ինչպես տեղեկացնում է «ՋիԴիԷս Արքիթեքթս» (GDS Architects) ընկերության պաշտոնական կայքը, երկնաքերի նախագիծը դեռ գտնվում է նախագծային փուլում: «Ինֆինիթի Թաուերը» նախատեսվում է կառուցել Ինչոն (Incheon) քաղաքում՝ Սեուլից ոչ հեռու: Աշտարակի կառուցման վայրը պատահական չէ ընտրված, քանի որ այս քաղաքը համարվում է կորեական մայրաքաղաքի «հիմնական դարպասը»: Այստեղ է գտնվում միջազգային օդանավակայանն ու նավահանգիստը: Շատերը կհարցնեն՝ ինչպես են ճարտարապետները նախատեսում կառուցել անտեսանելի աշտարակ: Բանն այն է, որ երկնաքերը կունենա թեք եզրերով բյուրեղի տեսք, իսկ անտեսանելիության անհավանական օպտիկական ազդեցություն ճարտարապետները նախատեսում են ստանալ հատուկ երեսպատման նյութերի, պրոեկտորների և գունավոր լուսավորման միջոցով: Նախագծի հիմնական կառուցապատողը «Կորեա Լենդ Քորփորեյշն ենդ Չեոնգնա Օրգընայզեյշն» (Korea Land Corporation and Cheongna Organization) ընկերությունն է: 450 մետր բարձրությամբ աշտարակի ընդհանուր մակերեսը կկազմի 145 հազար քառակուսի մետր: Սակայն նախագծի հիմնական բյուջեն, և շինարարությունը սկսելու ճշգրիտ տվյալները դեռ չեն հրապարակվում: Կայքի տվյալներով՝ այս աշտարակում 385 մետր բարձրության վրա կլինի աշխարհում իր բարձրությամբ երկրորդ դիտահարթակը, առևտրային կենտրոններ, սրճարաններ, հսկայական ջրաշխարհ, ինչպես նաև մարզական համալիրներ:

Ինչպես հայտարարել է նախագծի գլխավոր կառուցապատող արաբական «Թամիիր» (Tameer) ընկերությունը, աշխարհի ամենաբարձր բնակելի շենքի՝ 414 մետր բարձրությամբ «Փրինցես Թաուերի» (Princess Tower) շինարարությունն ավարտված է, տեղեկացնում է The National պարբերականը: Բնակելի աշտարակի շինարարությունը սկսվել է դեռևս 7 տարի առաջ 2005 թ-ին: Այն ունի 107 հարկ, որից 7-ը ստորգետնյա (նախատեսված ավտոկայանատեղիի համար), իսկ 100-ը վերգետնյա: «Փրինցես Թաուերում» տեղակայված են 763 շքեղ դասի բնակարաններ՝ 1-4 ննջարաններով, և փենթհաուսներ, իսկ ընդհանուր բնակարանների քանակը հասնում է 3100-ի: Ի դեպ՝ մասնագետների կարծիքով Դուբայի անշարժ գույքի շուկայում նոր բնակարանների ավելացումը կարող է էլ ավելի իջեցնել դրանց վաճառքի և վարձակալության գները: Ինչպես ավելի վաղ տեղեկացրել էր մեր կայքը, Միացյալ Արաբական Էմիրություններում անշարժ գույքի բումից՝ 2008 թ-ից հետո, շուկայում գույքի գները նվազել են մոտ 60 տոկոսով: Այսօր աշխարհի ամենաբարձր բնակելի շենքն է համարվում 337 մետր բարձրությամբ «Թորչ» (The Torch) աշտարակը, որը ևս գտնվում է Դուբայում: Դուբայում է իրականացվում նաև մեկ այլ նախագիծ ևս՝ «Փենթոմինիում» աշտարակը (Pentominium), որի բարձրությունը նախատեսվում է 516 մետր: Վերջինիս շինարարությունից հետո, այն կարող է «Փրինցես Թաուերից» վերցնել ամենաբարձրի տիտղոսը, եթե իհարկե շինարարությունն ավարտվի, քանի որ այն շատ անգամ արդեն հետաձգվել է:

Ադրբեջանում իրականացվող «Կասպյան կղզի» (Caspian Island) նախագծի շրջանակներում նախատեսվում է կառուցել 1050 մետր բարձրությամբ երկնաքեր: Ինչպես տեղեկացնում է ադրբեջանական APA լրատվական գործակալությունը, այս աշտարակը կարող է դառնալ ամենաբարձրն աշխարհում: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Ադրբեջան աշտարակի» (Azerbaijan Tower) բարձրությունը պետք է լիներ 560 մետր, սակայն ծրագրի գլխավոր կառուցապատող «Ավեստա» (Avesta) ընկերությունը փոփոխել է նախկինում հայտարարված չափանիշները, մասնավորապես՝ բարձրությունը: 185 հարկանի աշտարակը նախատեսվում է շահագործման հանձնել 2018-2019 թթ-ին: Ինչպես ավելի վաղ հաղորդել էր մեկ այլ ադրբեջանական The First News լրատվական գործակալությունը, Ադրբեջանում արդեն սկսվել է նոր, «Կասպյան կղզի» քաղաքի շինարարությունը, որը կկառուցվի արհեստական կղզիների վրա: Նախատեսվում է, որ 25 տարի տևող շինարարությունից հետո, այս քաղաքում կապրի ավելի քան 1 մլն բնակիչ: Ըստ գործակալության տարածած տվյալների՝ արդեն 2016 թ-ին շահագործման կհանձնվի նախագծի 10 տոկոսը: Ի դեպ նշենք, որ այս նոր քաղաքն ամենևին էլ մատչելի չի լինի գնորդների համար՝ բնակարանների 1 քառակուսի մետրի գինը կկազմի ոչ պակաս, քան 4500 ԱՄՆ դոլար: Ջրի վրա կառուցված քաղաքի ընդհանուր մակերեսը կլինի 30 հազար քառակուսի մետր, որից 20 հազար քառակուսի մետրը կզբաղեցնեն բնակելի շենքերը, իսկ մնացած մասում կկառուցվեն առևտրային և ժամանցի կենտրոններ, մարզադահլիճներ, դպրոցներ, համալսարաններ և այլն: Ինչպես հայտարարել է կառուցապատողը՝ այս քաղաքում կլինի աշխարհի ամենաերկար՝ 150 կիլոմետր երկարությամբ զբոսուղին և ամենաբարձր՝ 1050 մետր բարձրությամբ երկնաքերը (մեկ այլ տվյալով մոտ 880մ), և այս քաղաքում չեն լինի լուսանշաններ, քանի որ այնտեղ փողոցները չեն հատվելու: Նախագծի բյուջեն կկազմի 125 մլրդ ԱՄՆ դոլար, և այն ամբողջությամբ կֆինանսավորվի մասնավոր հատվածի կողմից: Հոդվածագրի խոսքերով, այս նախագիծը չունի նմանատիպն ամբողջ աշխարհում, քանի որ վերջինիս շինարարությունն իրականացվում է արհեստական կառուցված կղզիների վրա: Սակայն նշենք, որ Բաքվի փորձն ամենևին էլ յուրօրինակ չէ: Ավելին` հոդվածագիրը մոռացել է, որ Դուբայում արդեն գոյություն ունի արհեստական «Արմավենու կղզի» (Palm Island) նախագիծը, որը բարձրությունից երևում է որպես տրոպիկական ծառ: Արաբական Միացյալ էմիրություններում գոյություն ունի նաև մեկ այլ հավակնոտ ծրագիր: Բանն այն է, որ այստեղ կառուցել են նաև արհեստական կղզիներ «Աշխարհի քարտեզի» (The world) տեսքով, որտեղ բնակելի տարածքը ամենաթանկարժեքն է աշխարհում: Օրինակ՝ փոքրիկ բնակարանն այստեղ արժե ոչ պակաս, քան 350 հազար ԱՄՆ դոլար: Ի դեպ՝ BBC-ի հաղորդմամբ, «Բարքլիս Քեփիթալ» (Barclays Capital) ընկերության վերլուծաբանները հայտարարել են, որ իրենք «ոչ առողջ կապ» են տեսնում երկնաքերերի կառուցման և դրան հաջորդող տնտեսական ճգնաժամի միջև: Նրանք մատնանշում են, որ շատ դեպքերում երկնաքերերի կառուցման համար հսկայական գումարներ ներդրած քաղաքները կամ պետությունները կանգնում են լուրջ ֆինանսական խնդիրների առաջ: Մասնավորապես՝ Նյու-Յորքում «Էմփայեր Սթեյթ Բիլդինգ» (Empire State building) երկնաքերի կառուցմանը հետևեց «Համաշխարհային ճգնաժամը» (Great Depression), իսկ Դուբայում էլ աշխարհի ամենաբարձր աշտարակի՝ «Բուրջ Խալիֆաի» (Burj Khalifa) շինարարությունից հետո Արաբական միացյալ էմիրությունները գրեթե սնանկացան: Տեսնենք, ինչ՞ կլինի Ադրբեջանում: Սակայն կանխատեսումները տխուր են՝ այդ քանակի անշարժ գույքի վաճառք և Ադրբեջանի նման «ոչ ժողովրդական» երկրում՝ ուղղակի երազանք է: Այսօր աշխարհի ամենաբարձր երկնաքերը «Բուրջ Խալիֆան» (Burj Khalifa) գտնվում է Արաբական միացյալ էմիրություններում (828 մետր): Էմիրություններում նաև նախատեսում էր կառուցվել 1400 մետր բարձրությամբ «Նակհիլ Թաուեր» (Nakheel tower) աշտարակը, որի շինարարությունը դեռևս սառեցված է: Մոտ 1 կիլոմետր բարձրությամբ երկնաքեր էլ նախատեսվում է կառուցել Քուվեյթում իրականացվող «Մետաքսե քաղաք» (City of Silk) նախագծի շրջանակներում: Սաուդյան Արաբիայի մայրաքաղաք Ջիդդայում էլ ծրագրել են կառուցել 1 կիլոմետրից ավել բարձրություն ունեցող «Քինգդոմ Թաուեր» (Kingdom tower) աշտարակը: Սակայն նշենք, որ այս բոլոր «նավթային» նախագծերը դեռ գոյություն ունեն միայն թղթի վրա, իսկ թե որը կիրականացվի և կվերցնի Դուբայի հսկայի «Չեմպիոնի» տիտղոսը, ցույց կտա ժամանակը: