Երկու հազար տարեկան շատ շինություններ, որոնք կառուցված են բետոնով հին հռոմեկան նավահանգիստներում այսօր կանգուն են, մինչդեռ բազմաթիվ ժամանակակից շինություններ մի քանի տասնամյակի ընթացքում չդիմանալով թուլանում և ավերվում են: Վերջապես գիտնականներին հաջողվել է պարզել այդ յուրօրինակ բետոնի բաղադրությունը և նրանք կարծում են, որ այս բացահայտումը հնարավորություն կտա ժամանակակից շինությունները կառուցել էկոլոգիապես մաքուր շինանյութից, և վերջինները ավելի ամուր ու վստահելի կլինեն: Հետազոտությունների արդյունքները ներկայացված են American Mineralogist ամսագրում տպագրված գիտական հոդվածում: Հռոմեացիները բետոն պատրաստելու համար իրար էին խառնում կրաքարը, ծովի ջուրը, հրաբխային մոխիրը և քարը: Այսօր գիտնականներին հաջողվել է պարզել, որ բետոնի ամրության գաղտնիքը ծովի ջրի և հրաբխային մոխիրի քիմիական բաղադրության մեջ է: Հետազոտությունների ընթացքում պարզ է դարձել, որ հրաբխային մոխիրը պարունակում է հազվադեպ հանքային հավելում՝ ալյումինի տոբերմորիտ, որը շփվելով ծովի ջրի հետ բյուրեղանում է և ամրացնում շինանյութը: Այս հանքանյութը բաղկացած է ջրից, կալցիումից, ալյումինից, սիլիցիումից ու թթվածնից, և սովորաբար առաջանում է հիդրոջերմային աղբյուրներում: Գիտնականները նշում են, որ ծովի ջրի երկարատև ազդեցությունը նպաստում է, որ բյուրեղացած մոխիրն անընդհատ հասունանա, ամրանա և կանխարգելի առաջացող ճաքերը: Հետազոտությունների մասնակից Սոլթ Լեյք Սիթիի Յուտայի Համալսարանի (University Of Utah) երկրաբան Մարի Ջեքսոնի (Marie Jackson) խոսքերով, հին հռոմեկան բետոնի բաղադրատոմսը վաղուց կորած է և ոչ ոք մինչ օրս չի կարողացել այն վերականգնել: Ժամանակակից գիտնականների խնդիրն է, բետոնի պատրաստման համար գտնել իրենց քիմիական բաղադրությամբ ծովի ջրին և հրաբխային մոխիրին համապատասխան հումք: Նման հայտնագործությունը հնարավորություն կտա ստանալ ոչ միայն այնպիսի ամուր շինանյութ, որի շնորհիվ շինությունները կանգուն կմնան հազարամյակներ՝ հատկապես ծովի ջրի ազդեցության տակ, այլ նաև ստեղծել էկոլոգիապես ավելի մաքուր շինանյութ: Բանն այն է, որ ներկայիս բետոնի պատրաստման ընթացքում մեծ քանակությամբ վնասակար նյութեր և գազեր են արտանետվում մթնոլորտ:

Վիետնամի մայրաքաղաք Հանոյում նախատեսվում է վիետնամական ավանդական ծաղիկ լոտուսի տեսքով նորագույն առևտրային ցուցասրահ կառուցել: Այս յուրօրինակ նախագծի հեղինակը գերմանական «ՋիԷմՓի» (GMP) ճարտարապետական բյուրոն է, որը հաղթել է ծրագրի գլխավոր կառուցապատող «ՎիԱյԷն Գրուփ» (VIN Group) ընկերության կողմից հայտարարված մրցույթում: Ըստ նախնական տվյալների՝ համալիրը կկառուցվի Հանոյից հյուսիս գտնվող 128 հեկտար մակերեսով հողակտորի վրա: 600 հազար քառակուսի մետր մակերեսով շինությունը կգտնվի քաղաքից միջազգային օդանավակայան տանող գլխավոր ավտոմայրուղու հարևանությամբ: Հարավային կողմից համալիրը կտեղակայվի գետի ափին և կգտնվի մի քանի կարևորագույն մայրուղիների հատման կետում; Համալիրը կբաժանվի 8 տարբեր ցուցասրահների, որտեղ կարող են անցկացվել իրարից բոլորովին տարբեր միջոցառումներ: Ի դեպ, միջոցառման մասշտաբայնությունից ելնելով՝ ամբողջ համալիրը կարող է ծառայել ինչպես 1 ամբողջական ցուցասրահ, այնպես էլ որպես առանձին սրահներ: Օղակաձև շինության կենտրոնական բաց տարածությունում նախատեսվում է կառուցել յուրօրինակ այգի անմիջապես ջրի վրա: Այգու տարբեր հատվածներն իրար կմիանան փոքրիկ ցամաքային կամրջակներով: Համալիրի կենտրոնական շինությունը պայմանականորեն կանվանվի «Տերմինալ», քանի որ վերջինս իր նախագծային մտահղացմամբ բավականին մոտ է օդանավակայանի: «Տերմինալ»-ի հարևանությամբ կկառուցվի ևս 2 շինություն, որոնցից յուրաքանչյուրում կտեղակայվեն 6-ական առևտրային տաղավարներ: Համալիրի բոլոր հատվածներն իրար կմիանան փակ քայլուղիներով: Առևտրային համալիրի մուտքի մոտ, աջ և ձախ կողմերում, կկառուցվեն գրասենյակային և հյուրանոցային աշտարակներ, որոնք յուրօրինակ դարպասի դեր կկատարեն համալիրի մուտքի մոտ: Ամբողջական կառույցի շուրջը ևս այգի կկառուցվի:

Ամերիկյան Apple կորպորացիան դեռևս չի հասցրել ավարտին հասցնել իր նոր գլխավոր գրասենյակի շինարարությունը, սակայն արդեն ընտրել է մեկ այլ ամբիցիոզ նախագիծ իր երկրորդ գրասենյակի համար: Ինչպես տեղեկացնում է business Insider պարբերականը, «Սիլիկոնե հովտում» Apple ընկերության երկրորդ յուրօրինակ գլխավոր գրասենյակը կկոչվի «Սենթրալ ենդ Վոլֆ» (Central & Wolfe): Նորագույն գրասենյակային կենտրոնը նախատեսվում է կառուցել Կուպերտինո քաղաքից հյուսիս գտնվող Սեննիվեյլ (Sunnyvale) քաղաքում: Ըստ նախնական տվյալների՝ որպես շինարարության կառուցապատող ընկերություն հանդես կգա «Լենդբենք Ինվեսթմենթս» (Landmark Investments) ընկերությունը, իսկ նախագիծը կիրականացնի ամերիկյան «Էյջ Օ Քեյ» (HOK) ճարտարապետական ընկերությունը: Ինչպես պնդում է Quartz ինտերնետային պարբերականը, Apple ընկերությունը ոչ թե կգնի այս բազմաֆունկցիոնալ համալիրը, այլ վարձակալությամբ կվերցնի այն: Կառուցապատող ընկեկերության հետ պայմանագիրն արդեն կնքված է, սակայն դեռևս անհայտ են շինարարության ժամկետները: Նորագույն բազմաֆունկցիոնալ համալիրը նախատեսվում է կառուցել ԱՄՆ-ի ամենահանգիստ քաղաքներից մեկում՝ 7,3 հեկտար տարածքի վրա: Ըստ նախնական տվյալների՝ Apple ընկերության գլխավոր գրասենյակի շենքը կունենա եռաթերթ ծաղկի տեսք, որի թերթիկները կշրջապատեն 500 հանդիսատեսի համար նախատեսված բացօթյա ամֆիթատրոնը: Ամֆիթատրոնի հարևանությամբ կարող են տեղակայվել սրճարան, մարզասրահ, խորհրդակցությունների սրահ, խանութ-սրահ, վարսավիրանոց, բանկի մասնաճյուղ, քիմմաքրման կետ, լվացքատուն, որոշ մարզական հրապարակներ և անգամ հեծանիվների վերանորոգման կենտրոն: Նախագծի տարբերակիչ առանձնահատկությունը զբոսուղիների և կանաչ տարածությունների հսկայական քանակությունն է; Եթե հաշվի առնվի այն հսկայական այգին, որ պետք է կառուցվի շինության տանիքին, ապա «Սենթրալ ենդ Վոլֆ» համալիրի կանաչ մակերեսը կհասնի 79 տոկոսի, եթե հաշվի չառնվի՝ 53 տոկոսի: Քայլուղիների ընդհանուր երկարությունը կկազմի 3 կիլոմետր, որոնց կեսը կտեղակայվի անմիջապես համալիրի տանիքին: Ըստ նախնական տվյալների՝ համալիրի շենքը կունենա 6 հարկ, որից 2-ը ստորգետնյա՝ նախատեսված ավտոկայանատեղիի համար: Յուրաքանչյուր հարկի բարձրությունը կկազմի 4 մետրից ավելի, իսկ յուրաքանչյուր աշխատատեղի հեռավորությունը պատուհանից կկազմի 14 մետր: Յուրաքանչյուր աշխատակից ամֆիթատրոնի կենտրոնից իր աշխատատեղ կկարողանա հասնել 2,5 րոպեում: Համալիրում գրասենյակային տարածքների ընդհանուր մակերեսը կկազմի 68,7 հազար քառակուսի մետր: Նշենք նաև, որ համալիրը կառուցվելու է «բաց տարածություն» (open space) սկզբունքով, ինչը, ըստ նախագծի հեղինակների, հնարավորություն կտա ավելի սերտացնել շփումն աշխատակիցների միջև և ավելի կհեշտացնի առաջացած խնդիրների լուծումը:

Հռոմեական Կոլիզեյում կվերականգնվեն թատերաբեմը և վերջինիս տակ գտնվող կառույցները, տեղեկացնում է Italian Insider պարբերականը՝ հղում կատարելով Իտալիայի մշակույթի նախարար Դարիո Ֆրանչեսկինիի հայտարարությանը: Ըստ տարածված տեղեկատվության՝ իտալական կառավարությունը որոշել է մոտ 20 մլն ԱՄՆ դոլար գումար հատկացնել Կոլիզեյի վերականգնողական աշխատանքերի իրականացման համար: Ինչպես մանրամասնում է Business Insider պարբերականը, վերականգնողական աշխատանքներից հետո Կոլիզեյի թատերաբեմն ի վիճակի կլինի հյուրընկալել մասշտաբային միջոցառումներ: Ստորգետնյա կառույցներն էլ, որտեղ հռոմեական կայսրության օրոք պահվում էին կենդանիները և մենամարտերի համար նախատեսված դեկորացիաները ենթադրվում է դարձնել թանգարան: Նշենք, որ նախատեսված վերականգնողական ծրագրի ընթացքում չեն վերակառուցվի Կոլիզեյի 48 մետր բարձրությամբ պատերը, որոնք այսօր էլ շարունակում են քանդվել: Կոլիզեյը կառուցվել է մեր թվարկության 80-ական թվականներին: Գլադիատորական մենամարտերի համար նախատեսված շինարարությունը սկսվել է Վեսպասիանուս կայսեր օրոք և ավարտվել կայսեր Տիտուսի գահակալության տարիներին: Ի սկզբանե, Կոլիզեյն օգտագործվել է գլադիատորական մենամարտերի համար և կարողացել է տեղավորել ավելի քան 80 հազար հանդիսատեսի: Հռոմեական կայսրության խորտակումից հետո Կոլիզեյը ծառայել է որպես ամրոց, այնուհետև որպես հանրային տարածք: Սակայն տարիներն իրենց անողոք հետքն են թողել Կոլիզեյի վրա: Այսօր պատմական թատերաբեմի ավերակները, որոնք տարեկան 6 մլն զբոսաշրջիկ է այցելում, շարունակում են քանդվել: Նշենք, որ իտալական կառավարությունից բացի բարերարներն էլ են փորձում ավերումից փրկել Կոլիզեյը: 2013 թվականին միլիարդատեր Դիեգո Դելլա Վալլեն ավելի քան 27,8 մլն ԱՄՆ դոլար գումար է հատկացրել Կոլիզեյի պատերի բնական սպիտակ երանգը վերականգնելու, ինչպես նաև վերջինիս հարևանությամբ զբոսաշրջային կենտրոնի շինարարության համար: Այս վերականգնողական ծրագիրը նախատեսված է ավարտել 2016 թվականին: Նշենք, որ Կոլիզեյի վերականգնողական նախագիծը Իտալիայի կառավարության կողմից հաստատված 89 մլն ԱՄՆ դոլար ընդհանուր բյուջեով իտալական պատմամշակութային կոթողների վերակառուցման ծրագրի մի մասն է կազմում: Այդ ծրագիրը նախատեսում է նաև վերականգնել Ֆլորենցիայում գտնվող «Ուֆֆիցի պատկերասրահը» (20 մլն ԱՄՆ դոլար), Պիզայում գտնվող նավերին նվիրված թանգարանը (5.5 մլն ԱՄՆ դոլար), «Պալացցո Ռեալ» թագավորական պալատը Թուրինում (7.7 մլն ԱՄՆ դոլար) և այլն:

Այս ամիս չինական ZhuoDa ընկերությունը հանրությանն է ներկայացրել բավականին յուրօրինակ «հավաքովի» շինարարության մոդել, որն ամբողջ աշխարհի վրա անմոռանալի տպավորություն է թողել: Բանն այն է, որ չինական Սիան քաղաքում ընդամենը 3 ժամվա ընթացքում հավաքված ամբոխի առաջ հիմքից կառուցվել է երկհարկանի առանձնատուն, որը, ինչպես պնդում է կառուցապատող ընկերությունը, կարող է կանգուն մնալ 150 տարի: Նմանատիպ արագության գաղտնիքն այն է, որ առանձնատան 90 տոկոսը, անգամ ներքին հարդարումը, խողովակաշարը, սանտեխնիկան և կահույքը, նախապես հատուկ 3D տպիչի օգնությամբ կառուցվում է գործարանում: Արդյունքում գրեթե պատրաստ առանձնատունը բերվում է շինհրապարակ, որտեղ էլ հմուտ անձնակազմի օգնությամբ մանկական «լեգո» խաղի տարբերակով հավաքվում: Առանձնատան պատերը տպագրվում են հատուկ նյութից, որի բաղադրությունն ընկերությունը գաղտնի է պահում: Ինչպես պնդում է կառուցապատող ընկերությունը, շինարարության նման մեթոդն անհամեմատ մատչելի է և հնարավորություն է տալիս կառուցել 1 քառակուսի մետրը ընդամենը 400-480 ԱՄՆ դոլլարով: Քանի որ առանձնատան բոլոր հատվածները նախօրոք տպագրվում են գործարանում, ընկերությունը կարողանում է խուսափել շատ ծախսերից, առանց որոնց հնարավոր չէ ավանդական շինարարություն իրականացնել: Ստացվում է, որ նորարական մեթոդներով կառուցվող այս առանձնատները անհամեմատ մատչելի են: Նախագծի հեղինակների պնդմամբ, կոնստրուկցիաները կառուցվում են այնպիսի նյութերից, որոնք ստացվում են արդյունաբերական և գյուղատնտեսական թափոնների միախառնումից, այդ իսկ պատճառով չեն պարունակում բազմաթիվ վնասակար նյութեր, մասնավորապես՝ ֆորմալդեգիդ, ամոնիակ, ռադոն: Այս յուրօրինակ առանձնատունը կարող է դիմակայել մինչ 9 բալ երկրաշարժի, չվախենալ ջրից և հրդեհից: Բացի այդ առանձնատան պատերը կարող են ծածկված լինել տարբեր դեկորատիվ տեկստուրաներով, օրինակ՝ մարմար, փայտ, գրանիտ և այլն: Իսկ առողջ ապրելակերպի բավականին ակտիվ ջատագովները կարող են խնդրել կառուցապատողից նախապես պատրաստվող շինանյութի մեջ ավելացնել չինական դեղաբույսերի խառնուրդներ: ZhuoDa ընկերության գլխավոր ճարտարագետ Ան Յոնգլիանգը (An Yongliang) պնդում է, որ ավանդական եղականով նմանատիպ առանձնատուն կառուցելու համար անհրաժեշտ է մոտ 6 ամիս, այնինչ իրենց ընկերությունը դա անում է ընդամենը 10 օրում: Ի դեպ, այս տարվա հունվարին չինական WinSun ընկերությունը տպագրության համար հատուկ պատրաստված շինանյութից բավականին հաջող տպագրել է 5-հարկանի բնակելի շենք և 110 քառակուսի մետր մակերեսով առանձնատուն: