Լոռու մարզի Դեբետ և Դսեղ գյուղերի խաչմերուկում՝ գեղատեսիլ բնության մեջ, «Հայաստանի Մանուկներ» հիմադրամ-ի (COAF) ֆինանսավորմամբ կառուցվել է եռաթև ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնը: Իր ճարտարապետությամբ տպավորիչ այս կառույցը եզակի է Հայաստանում: Ճարտարապետը լիբանանահայ Պոլ Կալուստյանն է: 2230 քմ տարածքով ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնը հիմնականում ապակեպատ է, պատերը շատ քիչ են, ինչը հատկապես կարևոր է գյուղաբնակ երեխաներին բնությունից չկտրելու և ազատության զգացողությունը չսահմանափակելու համար: Այլընտրանքային Կրթություն Գյուղաբնակների Համար ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնը այլընտրանքային կրթություն է առաջարկելու Լոռու մարզի բնակիչներին՝ առանց տարիքային սահմանափակման: «Մեր համոզմամբ՝ Հայաստանում ինչ-որ բան փոխելու համար պետք է սկսել լուրջ քայլեր իրականացնել դեռևս վաղ տարիքում երեխաներին որակյալ, ինչպես նաև արտադասարանային կրթություն ապահովելու համար: Յուրաքանչյուր ոք ունի տաղանդ, պարզապես սահմանափակվելով գերազանցիկությամբ, դու անձնային զարգացում ապահովել չես կարող: Սմարթը լինելու է ոչ ֆորմալ կրթության կենտրոն, այդտեղ ակադեմիական դպրոցական կրթություն չեն ստանալու, այլ բազմակողմանի, ոչ ֆորմալ կրթություն՝ սկսած 3 տարեկան երեխաներից, որոնց համար գործելու է վաղ մանկական զարգացման սենյակը », - մեզ հետ զրույցում պատմեց Սմարթ նախաձեռնության ղեկավար Շահանե Հալաջյանը: Նորարար այս կրթական կենտրոնի ծրագրային թևում լինելու են նաև ռոբոտաշինության սենյակ, արվեստի կենտրոն, առողջապահական կրթության սենյակ, որն ունենալու է առաջին բուժօգնություն ցուցաբերելու համար բոլոր անհրաժեշտ սարքավորումները: Իսկ թվային գրադարանը մարզի բնակիչներին հնարավորություն կտա հիմնականում օգտվել էլեկտրոնային գրքերից, չնայած որ, կլինի նաև տպագիր գրականություն: Ի դեպ, թվային գրադարանը նույնպես տարածքի սահմանափակում չի ունենա, այն ամբողջովին ապակեպատ է՝ ապահովելու համար «բնության գրկում» ընթերցելու զգացողությունը: Կենտրոնում նաև գործելու է համակարգչային սենյակ, ուսուցանվելու է կոդավորում, ծրագրավորում, գրաֆիկական դիզայն, անիմացիա: Լինելու են նաև անգլերենի դասավանդման տարբեր ծրագրեր՝ ինչպես երեխաների, այնպես էլ մեծահասակների համար: «Մենք առաջնորդվելու ենք անհատական, նախագծային, համայնքահեն ուսուցման մեթոդներով, այսինքն երեխաներն իրենց սովորածի արդյունքում իրենց համայնքների համար պետք է տարբեր նախագծեր իրականացնեն», - ասաց Շահանե Հալաջյանը: Կլինեն նաև գյուղատնտեսության, ձեռներեցության վերաբերյալ տարբեր ծրագրեր, որոնք կհետաքրքրեն հատկապես մեծահասակներին: Կառուցվել է նաև մեծ դահլիճ՝ ամֆիթատրոնի տեսքով, իսկ շենքի ներքնահարկում լինելու են պարի և արվեստի ստուդիաներ՝ անհրաժեշտ սարքավորումներով և կահավորմամբ: Ներքնահարկում կլինեն նաև հանդերձարաններ՝ երեխաների համար: Շենքն ամբողջությամբ հարմարեցված է հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար: Եռաթև կառույցի արտաքին տեսքը հետագայում կփոխվի. նախատեսված է կառուցել շենքի երկու թևերը միացնող ապակեպատ ճեմուղի, որի արդյունքում ստեղծված տարածքը նպատակահարմար կլինի օգտագործել բացօթյա միջոցառումների համար, բացի այդ, այն նաև կրթական նշանակություն կունենա՝ հնարավորություն տալով ուսուցումն իրականացնել նաև քայլելով և ճեմելով: Ապագայում՝ ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ Ավան Ըստ նախագծի՝ այս տեղանքում դեռ շինարարական աշխատանքներ կլինեն, քանի որ գլխավոր նպատակն է այստեղ կառուցել ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ ավան, որն ընդգրկելու է 81000 քմ տարածք: «ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ ավանը բազմաթիվ մոդուլներ է ունենալու՝ լինելու է սպորտային պարապմունքների համար նախատեսված դաշտ, կացարան երեխաների համար` ճամբարներ կազմակերպելու նպատակով: Դինամիկ զարգացող, աճող նախագիծ է լինելու: Ուսուցումն անվճար է լինելու, իսկ համայնքներից տեղափոխման խնդիրը հիմնադրամն է լուծելու, փորձելու ենք համագործակցել նաև մարզպետարանի հետ»,- ասաց Շահանե Հալաջյանը: Կառուցվել է նաև հյուրատուն՝ փորձագետների համար, իսկ հիմնական աշխատակազմը լինելու է Լոռու մարզից, նրանց համար նախատեսված է կազմակերպել վերապատրաստման դասընթացներ: 2015 թվականին սկսված ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնի բուն շինարարությունն ամբողջությամբ ավարտվել է: Այժմ շենքը գտնվում է կահավորման փուլում: 2018 թվականի մարտից կսկսվի ծրագրերի փորձնական փուլը, իսկ մայիսին նախատեսված է ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնի պաշտոնական բացումը՝ նոր հնարավորություններ ստեղծելով ու հավասար պայմաններ ապահովելով գյուղաբնակ ու մայրաքաղաքի երեխաների համար:

Վերջապես Հայաստանը կունենա էլեկտրաէներգիայի նոր, այլընտրանքային, վերականգնվող երկրաջերմային, բազային և համեմատաբար էժան աղբյուր: Սյունիքի մարզում՝ Կարկառ կոչվող տեղանքում, նախատեսվում է կառուցել երկրաջերմային (գեոթերմալ) էլեկտրակայան, որը ստորգետնյա ջրերի ջերմային էներգիան կփոխակերպի էլեկտրական էներգիայի: Երկրաջերմային էներգիայի Պաշարները Հայաստանում Երկրաջերմային պաշարներով հարուստ է հատկապես Սյունիքի մարզը, որտեղ հայտնի են Կարկառի, Ջերմաղբյուրի և Սիսիանի երկրաջերմային հանքավայրերը: Երկրաջերմային էներգիայի աղբյուրներ սովորաբար ունենում են հրաբխային շրջանները, որտեղ ստորգետնյա ջրերի ջերմաստիճանն առավել բարձր է: Հրաբուխներից հետո չսառած մագմատիկ օջախներում առաջանում են իջվածքներ, որոնք դառնում են տաք և գերտաք ջրերի կուտակման ավազան: Կարկառում երկրաջերմային նման պաշարների ուսումնասիրման աշխատանքները սկսել են իրականացվել դեռ խորհրդային շրջանում: Բայց միայն վերջին տարիներին դրանք գործնական բնույթ ստացան: 2015 թ. հուլիսի 21-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով վավերացվեց ՀՀ և Վերակառուցման և զարգացման միջազգային բանկի միջև ստորագրված «Երկրաջերմային հետախուզական հորատման ծրագրի» համաձայնագիրը: Հորատման աշխատանքները սկսվել են 2016 թ. հուլիսին: Ծրագրի շրջանակներում իրականացվել են երկու նեղ հորատանցքերի փորման համար մուտքային ճանապարհի, հորատման հարթակների և ջրամատակարարման համակարգի կառուցման աշխատանքները: «Ջերմաղբյուր» տեղանքի շրջակայքում՝ «Կարկառ» տեղանքում ավարտվել են նաև երկրաֆիզիկական և երկրաբանական համապատասխան ուսումնասիրությունները: Ավարտվել են 1500 մ խորությամբ առաջին և 1682 մ խորությամբ երկրորդ հորատանցքերի հորատման աշխատանքները, ինչպես նաև դրանց փորձարկումները և համապատասխան վերլուծությունները: Պատրաստ է նաև «Կարկառ» կոչվող տեղանքի համար երկրաջերմային կայանի կառուցման ծախսերի նախահաշվարկը: Այդ կայանի կառուցման ծրագրի իրականացման համար ընթանում են բանակցություններ՝ հնարավոր ներդրողների ներգրավման նպատակով: Հորատման արդյունքների հաշվետվությունները տրամադրվել են երկրաջերմային էներգետիկայի ոլորտում մոտ 50 խոշոր միջազգային կազմակերպություններին: ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարությունը դիմել է ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությանը` շահագրգիռ ներդրողներին նաև դիվանագիտական խողովակներով վերը նշված հաշվետվությունները տրամադրելու նպատակով: Ակնկալվում է, որ «Կարկառ» տեղանքում երկրաջերմային էլեկտրակայանի կառուցման Ծրագրի ընդհանուր արժեքը կկազմի մոտ 100 մլն ԱՄՆ դոլար: Լեռնային բարձունք հասնելու և դրանով տեխնիկա տեղափոխելու համար կայան տանող գրունտային ճանապարհ է կառուցվել: Ճանապարհը չի ասֆալտապատվելու՝ Սյունիքի բարձրլեռնային ալպիական բնությունը չվնասելու համար. դա Կլիմայի ներդրումային հիմնադրամի պահանջն է, որը ծրագրի իրականացման համար 9 մլն դոլար է տրամադրել: Ի՞նչ Կփոխի Կարկառի Երկրաջերմային Էլեկտրակայանի Կառուցումը Հայաստանի Էներգետիկ Բնագավառում 30 ՄՎտ ծրագրվող հզորություն ունեցող Կարկառի երկրաջերմային կայանը կարտադրի տարեկան մոտ 250 մլն ԿՎտ/ժ էլեկտրաէներգիա: Երկրաջերմային էլեկտրական էներգիան արժեքավոր է նաև նրանով, որ բազային է, կախված չէ եղանակային պայմաններից, աշխատելու է անընդմեջ: Էլեկտրաէներգիայի այս հավելյալ, էկոլոգիապես մաքուր և վերականգնվող աղբյուրը զգալիորեն կանկախացնի Հայաստանի էներգետիկ ոլորտը: Ներկայումս ՀՀ Վերականգնվող էներգետիկայի և էներգախնայողության հիմնադրամն աշխատանքներ է տանում երկրաջերմային կայանի կառուցման նպատակով ներդրողների որոնման ուղղությամբ։ Նախապատվությունը կտրվի այն ներդրողներին, ովքեր արտադրվելիք էլեկտրաէներգիայի համար կառաջարկեն նվազագույն սակագին: Երկրաջերմային էլեկտրակայանի կառուցում է նախատեսվում է նաև Ջերմաղբյուր տեղանքում, որի երկրաբանական և երկրաֆիզիկական հետազոտությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ մոտ 2500-3000 մետր խորության վրա առկա են բարձր ճնշմամբ (20-25 մթն. ճնշ.) տաք ջրի (մինչև 250օC) պաշարներ: ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշման դեպքում հնարավորություն կառաջանա ՀՀ-ում երկրաջերմային էլեկտրակայանների կառուցման ծրագրերի փաթեթային լուծման համար՝ «Ջերմաղբյուր» և «Կարկառ» տեղանքների համար մեկ միասնական ներդրողի ներգրավմամբ: Երկրաջերմային էներգիան առաջինը օգտագործել են Իտալիայում 1904 թ., այսօր նման էլեկտրակայաններ են գործում Իսլանդիայում, Նոր Զելանդիայում, Ճապոնիայում, Մեքսիկայում, ԱՄՆ-ում, Կամչատկայում, Ֆիլիպիններում և այլ երկրներում: Կարկառ Տեղանքում Ապագա Ջերմաէլեկտրակայանի Կառուցման Նախնական Պլան Ծրագիրը ներկայացնող «Հետախուզական հորատում Կարկառի երկրաջերմային տեղանքում» փաստաթղթում նշվում է, որ ապագա էլեկտրակայանը կզբաղեցնի մոտ 1.5 հա տարածք և հնարավոր է տեղակայվի երկու հետախուզական հորատման հարթակներից մեկնումեկի մոտ կամ նույնիսկ դառնա դրանցից մեկի կցորդը: Կհորատվեն և կտեղադրվեն ընդհանուր թվով 4-ից մինչև 10 արտադրական չափի և ներարկման հորատանցքեր (18 5/8 դյույմ ամրակապման պատյանի տրամագծով՝ համաչափորեն նեղանալով մինչև 7 դյույմ 1250մ խորության վրա): Արտադրական հորատանցքերը կարտադրեն երկրաջերմային տաք հեղուկ, որն անհրաժեշտ է էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար, իսկ ներարկման հորատանցքերը կօգտագործվեն երկրաջերմային հեղուկները դեպի երկրաբանական ձևավորում հետ ներարկելու համար: Արտադրական հորատանցքերը կտեղադրվեն էլեկտրակայանի ընդհանուր տարածքում, որտեղ կառուցված կլինեն նաև խողովակաշարերի, մեքենաների կայանման, պահեստների և սպասարկման հարմարությունները, հեղուկի պահեստը, աշխատողների կացարանները և հարակից հարմարությունները: Ներարկման հորատանցքերը կլինեն մինչև մեկ կիլոմետր հեռավորության վրա և միացված կլինեն էլեկտրակայանին վերգետնյա կամ ստորգետնյա խողովակաշարի միջոցով: Էլեկտրակայանի կառուցումը նախատեսվում է, որ կտևի 4 տարի: «Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկ համակարգի երկարաժամկետ (մինչև 2036թ.) զարգացման ուղիները» ծրագրի համաձայն երկրաջերմային էլեկտրակայանի գործարկման միջնաժամկետը 2025թ. է:

Ֆիրդուսի փողոցում գործող շուկան, ինչպես նաև հարակից տարածքները, գտնվելով Երևանի սրտում՝ Հանրապետության հրապարակին հարող տարածքում, ստեղծում են մայրաքաղաքի կենտրոնին անհարիր միջավայր: Այդ տարածքում մայրաքաղաքային համապատասխան միջավայր ստեղծելու համար ՀՀ կառավարությանն առընթեր քաղաքաշինության պետական կոմիտեն մշակել է 33-րդ թաղամասի կառուցապատման ներդրումային ծրագիրը: Այս օրերին Ֆիրդուսու շուկայում լռել է առևտրականների ու գնորդների աշխույժ, միալար աղմուկը: Շուտով այն կփոխարինվի շինարարական եռուզեռով. այստեղ՝ Հանրապետության հրապարակի հարևանությամբ՝ Տիգրան Մեծի պողոտայի և Հանրապետության, Փ. Բուզանդի ու Խանջյան փողոցների միջակայքում նոր թաղամաս է կառուցվելու՝ բնակելի, հասարակական և սպասարկման օբյեկտներով, բիզնես կենտրոններով, հյուրանոցներով, ինչպես նաև տրանսպորտային հաղորդակցության նոր ուղիներով: Նոր թաղամասը պետք է նոր շունչ հաղորդի Հանրապետության հրապարակին հարող տարածքին՝ դարձնելով այն ավելի բարեկարգ ու գրավիչ: Ծրագրով նախատեսված տարածքը կազմում է ավելի քան 5 հա: Ինչպես գիտենք Ֆիրդուսու փողոցը երթեկելի չէր և չուներ հատվող փողոցներ: Ծրագրով նախատեսված է Տիգրան Մեծի պողոտայից, Խանջյան և Փ. Բուզանդի փողոցներից դեպի նոր թաղամասի կենտրոն ուղղել երեք ճառագայթաձև փողոցներ, որոնք հատման հատվածում կկազմեն մոտ 85մ տրամագիծով շրջան: Թաղամասի կենտրոնում կառուցվելու է Երևանի համար եզակի, շրջանաձև հրապարակ` ստորգետնյա երկհարկանի ավտոկայանատեղիով: Այն կլինի Երևանում առաջին կլոր հրապարակը: Այն ծառայելու է որպես հետիոտն հանգստի գոտի, որտեղ երևանցիները և քաղաքի հյուրերը կկարողանան վայելել իրենց երեկոյան հանգիստ զբոսանքը: Թաղամասի տարածքում կստեղծվեն կանաչ գոտիներ, խաղահրապարակներ, ջրային մակերեսներ, կտեղադրվեն ճարտարապետական փոքր ձևեր և այլն: Կառուցապատման մակերեսը կազմելու է մոտ 200 000 քմ, խտությունը` 33%: Շենքերի թույլատրելի բարձրությունը ըստ դիրքի տատանվելու է 27-ից մինչև 50 մ, միայն տարածքի 3 հատվածներում (Խանջյան փողոցի հարևանությամբ) է թույլատրվելու իրականացնել մինչև 60 մ բարձրությամբ կառուցապատում: Կենտրոնական հրապարակը կունենա մինչև 30-36 մետր բարձրություն: Բնակելի շենքերի կառուցման իրավունք կստանան այն կառուցապատողները, որոնք իրենց նախագծերում կնախատեսեն բակային տարածքներ: Թաղամասը նաև կկահավորվի տեղաշարժման խնդիր ունեցողների համար նախատեսված համապատասխան թեքահարթակներով և անհրաժեշտ այլ պարագաներով: Քաղաքաշինության պետական կոմիտեն իր այս ծրագրի իրականացմամբ ձգտում է ստեղծել Հանրապետության հրապարակին կից հատվածի համար հարիր միջավայր: Ընդ որում, կոմիտեն վստահեցնում է, որ կառուցապատման գոտին չի ներառում տարածքում առկա հուշարձան շենքերը: Ապագա նոր թաղամասը գտնվում է Ալ. Թամանյանի կողմից 1924 թվականին մշակված Երևանի գլխավոր հատակագծով նախանշված Հարավային (ներկայիս Տիգրան Մեծի) պողոտային հարող հատվածում: Այդ նախագծի համաձայն պողոտան պիտի կառուցապատվեր բնակելի և հասարակական նշանակության շենքերով: Ինչ վերաբերում է 33-րդ թաղամաս անվանմանը, այն մնացել է 1972 թվականից, երբ գլխավոր հատակագծով Երևանի թաղամասերը պարզապես համարակալված էին: Ծրագիրը նախատեսվում է իրականացնել 3-4 տարում: Ներկայումս ընթանում են տարածքի իրացման աշխատանքները:

Ամեն մարդ իր կյանքի ընթացքում կուտակում է իր սրտին հարազատ իրեր, որոնք կապված են ամենաանմոռանալի պահերի հետ: Այդ ամենը, փոխանցվելով սերնդե սերունդ, պատմում է ընտանիքի ծագման, սովորույթների, ակունքների և կենսակերպի մասին: Նույնը վերաբերվում է քաղաքներին: Հաճախ լսում ենք նորը լավ է, բայց ինչպես գինու, այդպես էլ քաղաքի հինն է «համեղ»: Երևանում առկա ամեն մի պատմական շենք՝ դարերի ընթացքում կուտակված հարստություն է, որը պատմում է իրողությունների, բնակիչների մտածողության մասին և ի վերջո մեր հայ ճարտարապետների և շինարարների աշխատանքի, քրտնքի արդյունք է: Բնական է, տարիների ընթացքում փոխվում են քաղաքաշինության և ճարտարապետության տենդեցները, ինչի արդյունքում, ցավոք, քաղաքը կարող է զրկվել մշակութային արժեք ունեցող շինություններից: Այդ տեսակետից Երևանը բացառություն չէ և դրա ապացույցներից են վերջին տարիներին իրականացված շինարարական ծրագրերը, որի հետևանքով քանդվեցին մի շարք նշանակալի շինություններ: Սակայն մայրաքաղաքը չպետք է կորցնի իր պատմական դեմքը: Եվ բոլոր այդ փոփոխություները պետք է արվեն ներդաշնակ արդեն իսկ գոյություն ունեցող միջավայրին: «Հին Երևան» նախագիծը հանդիսանում է ելք արդեն իսկ ստեղծված իրավիճակից և այս տեսանկյունից կարևորվում է անցյալի վերականգնելու ցանկությունը, որը կոչված է մեզ բացահայտել Երևանի 19-րդ դարից - 20-րդ դարի սկզբի կորցրած քաղաքային միջավայրը: Նախագիծը նախատեսված է իրականացնել Աբովյան-Բյուզանդ-Արամի -Կողբացի փողոցների միջև ընկած հատվածում. իրենց տեղում պահպանվում են կանգուն 14 հուշարձան շենք և դրանց են ավելացվում ևս 16-ը, որոնք կորցրել ենք վերջին տարիներին: Կառավարության որոշմամբ շենքերը պետք է ունենան վերգետնյա 3 և մեկ լրացուցիչ մանսարդային հարկ: Քանի որ Երևանի բոլոր շենքերը մեկ կամ հիմնականում երկու հարկանի էին, ճարտարապետ Լևոն Վարդանյանը աշխատում է այնպիսի լուծում տալ, որպեսզի ավելացվող հարկերը չխանգարեն հուշարձանների վիզուալ ընկալմանը: Նախագծի հեղինակի խոսքով «Հին Երևան»-ը կունենա 150 հազար քմ օգտակար մակերես: Ճարտարապետը միտում ունի վերակառուցել հին Երևանին բնորոշ միջավայր իր բակերով, փայտե պատշգամբներով, մառաններով: Թաղամասի ամբողջ երկայնքով ձգվելու են ստորգետնյա երեք հարկեր: Առաջին հարկում տեղակայվելու են շենքերի մառանները, նկուղները, իսկ ներքևի երկու հարկերը լինելու են ստորգետնյա ավտոկայանատեղի՝ նախատեսված 1400 մեքենայի համար, ինչը միաժամանակ լուծում է հարակից փողոցների ավտոկայանման խնդիրը էապես բեռնաթափելով քաղաքի այդ հատվածը: Նկատենք, որ հեղինակը այս նախագծով նպատակ ունի պահպանել գոյություն ունեցող պատմամշակույթային շերտը: Իհարկե նախագիծը չէր կարող չառաջացնել տարակարծություն և դա բնական է: Այսօր շատ է խոսվում այն մասին, որ վերակառուցվող շենքերը հուշարձան չեն կարող կոչվել: Եթե նկատենք, որ «Հուշարձանների պահպանման մասին» օրենքում ասվում է. «Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձաններ են պետական հաշվառման վերցված պատմական, գիտական, գեղարվեստական կամ մշակութային այլ արժեք ունեցող կառույցները, դրանց համակառույցներն ու համալիրները՝ իրենց գրաված կամ պատմականորեն իրենց հետ կապված տարածքով ..... անկախ պահպանվածության աստիճանից», ապա վերը նշված տեսակետի հետ դժվար է չհամաձայնել: Իհարկե, տեղափոխելով հուշարձանը մենք զրկում ենք իրեն հուշարձան լինելուց, հատկապես, որ վերականգման համար մեծ մասամբ օգտագործվում են նոր քարեր: Թե՛ քաղաքաշինության և թե՛ ճարտարապետության տեսակետից այդ քայլը արդարացված չի կարող լինել: Նկատենք, որ նախագծով 17մ-ի վրա նախատեսված ծածկը՝ թեև լուծում է մասշտաբի հարցը և ճարտարապետի խոսքով կտրում է ներքին տարածքը իրեն խորթ միջավայրից, այնուհանդերձ կառաջացնի տեսարանի խնդիր, որը կբացվի հարակից բարձրահարկ շենքերից: Կարծում եմ այս լուծումը կարող է նաև ընդհատել բուլվարի ամբողջականությունը, ինչին կնպաստի նաև միայն վերտիկալ կանաչապատման օգտագործումը, որն առաջանում է շենքերի տեղակայման պատճառով: Այնուհանդերձ պետք է նշենք, որ կորցրածը վերակառուցելը ևս կարևոր նշանակություն ունի սերունդների պատկերացման ձևավորման և հինը վերականգնելու տեսանկյունից և ի վերջո, այս նախագիծը կարող է դառնալ ճարտարապետական լավագուն «դպրոց» ներդրողների համար: Ի դեպ, նախագծի իրականացումը անուղղակիորեն կարող է նպաստել արվեստի մեկ այլ ճյուղի՝ կինոինդուստրիայի զարգացմանը: Գաղտնիք չէ, որ այսօր հին Երևանի միջավայր նկարահանելու համար դեկորատորները ծավալուն աշխատանք պետք է իրականացնեն: Նախագծի բոլոր դրական գործոնները նկատի ունենալով, մյուս կողմից պետք է նկատենք, որ Երևանի քաղաքաշինությունը և ճարտարապետությունը չպետք է զարգանան զուտ այս ուղղությամբ և այսպիսի մոտեցումը վերածվի քաղաքականության (դոգմայի), քանի որ քաղաքում սփռված հուշարձանները մեծ հետաքրքրություն են առաջացնում ՝ վիզուալ աշխուժացնելով քաղաքային միջավայրը: Լավ կլիներ նաև, որ նախապես «Հին Երևան» նախագծի ներդրողների հետ կառավարությունը հստակեցներ շենքերի ֆունկցիոնալ նշանակությունը, որպեսզի այդ հատվածը չվերածվի զուտ առևտրի կենտրոնի, ինչի պակասը մայրաքաղաքն այսօր չունի: Ի դեպ, նախագծի հեղինակի առաջարկը այդ հատվածը դարձնել մշակութային կենտրոն շատ ավելի ինքնատիպ է, որը կարող է հետաքրքրել և մեր բնակչությանը և զբոսաշրջիկներին: Հոդվածը Հասմիկ Թերզյանի

Ավելի քան վեց տարի կառուցվող Երևանի կրկեսը շահագործման կհանձնվի մեկ տարուց`դառնալով մայրաքաղաքի կարևոր մշակութային այցեքարտերից մեկը: «Կրկեսի շինարարությունը բարդ է, քանի որ շենքը կլոր է և այդ առումով ունի իր առանձահատկությունները, մի քիչ էլ սպասենք և կունենանք շքեղ և մոդեռնիզացված կրկեսի շենք: Վերջապես դերասանները կաշխատեն նորմալ պայմաններում, քանի որ երկար տարիներ աշխատել ենք տարրական պայմաններից զուրկ շենքում», - ասում է կրկեսի գեղարվեստական ղեկավար Սոս Պետրոսյանը: Երևանի կրկեսի առաջին`փայտաշեն շենքի տեղում հետագայում`1962 թ-ին կառուցվել է կրկեսի կլոր շենքը: 50–ից ավելի տարվա պատմություն ունեցող շենքը, որը հիմնադրման օրվանից հետո չէր վերանորոգվել, քանդվեց 2011 թ-ին, երբ փորձագետները հանգեցին եզրակացության, որ աննպատակահարմար է վերակառուցել եղած հին շինությունը: Կրկեսի նոր շենքի նախագծի հեղինակը ճարտարապետ Վահագն Վերմիշյանն է: Շենքը կառուցվել է «Տաշիր Գրուպ» ընկերության ներդումներով: Նախկին շենքի տանիքը ցածր էր՝ 17 մետր, ինչը ժամանակակից կրկեսային համարներ ցուցադրելու հնարավորություն չէր տալիս: Այժմ տանիքն ունի 27 մետր բարձրություն և դա թույլ կտա ակրոբատիկ հնարքներով համարների ցուցադրություններ ունենալ: Նախկինում շենքը զբաղեցնում էր 3000-3500 քմ, իսկ այժմ՝1000 քմ ավելի մակերես ունի: 4 հարկանի շենքի փոխարեն նորակառույց կրկեսի շենքն ունի 8 հարկ, որից երկուսը ծառայելու է որպես ստորգետնյա ավտոկայանատեղի. ի դեպ աշխարհում միակ կրկեսն է, որն ունենալու է ստորգետնյա ավտոկայանատեղի: Նախկինում եղած 1560-ի փոխարեն այժմ կրկեսն ունենալու է 2000 -2500 հանդիսատեսի համար նախատեսված նստատեղ, ինչպես նաև 3 փոխարկվող մանեժ: Նստատեղերի շարքում կլինեն նաև հենաշարժողական խնդիրներ ունեցող մարդկանց սայլակների համար հատկացված տարածքներ: Ցուցադրվելու են ժամանակակից Լուծումներով Ներկայացումներ Շենքը հագեցած է լինելու ժամանակակից բեմական տեխնիկայով: Այս շենքում կլինեն պայմաններ՝ ջրում և սառույցի վրա բեմադրված կրկեսային ներկայացումների համար: «Արդեն պայմանավորվածություններ ունեմ, որ բացումից հետո մենք լավագույն ծրագրերը կբերենք և հայ հանդիսատեսը հնարավորություն կունենա մատչելի գներով դիտել իսպանական, չինական և այլ երկրների կրկեսային ներկայացումներ»,- պատմում է Սոս Պետրոսյանը: Շենքն ունի գերժամանակակից անվտանգության և օդափոխության համակարգեր: Կլոր Շենքը Գրավիչ Կլինի Նաև Դրսից Կրկեսային արվեստի սիրահարները նոր ներկայացումների մասին տեղեկանալու հնարավորություն կունենան ապակեպատ կրկեսի արտաքին հատվածներում տեղադրված ինտերակտիվ մոնիտորներից, պաստառների փոխարեն սպասվող ներկայացումների կազդարարեն թեմատիկ տեսահոլովակները: Սոս Պետրոսյանը վստահ է, որ շենքի արտաքին տեսքը կգոհացնի բոլորին. «Դա հսկայական ծախսերի հետ էր կապված, բայց այնպես է արվել, որ կրկեսը գրավիչ ու հետաքրքիր լինի ոչ միայն ներսից, այլև՝ դրսից»: Կրկեսում Կգործի Թանգարան և Ոչ Միայն… Կրկեսի նոր շենքում դերասանները կունենան առանձին զգեստների, կոշիկների, կեղծամների բաժիններ: Բացի դրանից, հենց կրկեսի շենքում էլ գործելու են ներկայացումների համար անհրաժեշտ հագուստները, կոշիկները կարելու արտադրամասեր: Կրկեսի կենդանիների համար նույնպես լինելու է առանձին տարածք՝ լվացվելու, չորանալու բոլոր հնարավորություններով: Կրկեսի շենքում գործելու է նաև թանգարան՝ նվիրված համաշխարհային և հայկական կրկեսի պատմությանը: Թանգարանում ցուցադրվելու են կրկեսային թեմաներով գեղանկարներ, քանդակներ, ինչես նաև կազմակերպվելու են ֆիլմերի ցուցադրություններ: Կրկեսային ներկայացումներից բացի այս շենքը նախատեսված է նաև սպորտային միջոցառումների և համերգային ծրագրերի համար. կահավորումը, աթոռները հարմարեցված են լինելու այդ բոլոր միջոցառումների համար: Երևանի պետական կրկեսն առավելագույնը 7 բալ սեյսմակայունություն ուներ, իսկ նորակառույց կրկեսի շենքը պատրաստ կլինի դիմակայել մինչև 9 բալ ուժգնությամբ երկրաշարժի, վստահեցնում են շինարարները: