Հայտնի ամերիկացի լանդշաֆտային դիզայներ Ջեյմս Քորները (James Corner) պատրաստվում է վերափոխել Լոնդոնի «Օլիմպիական Այգու» հարավային հատվածը, տեղեկացնում է The Inhabitat ինտերնետային պարբերականը: Այստեղ նա նախատեսում է ստեղծել «ակտիվ տարածքներ», ներառյալ զբոսախնջույքների համար նախատեսված վայրեր: 222 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով այգու նոր դիզայնի հիմնական բաղկացուցիչ մասը կլինի 12 մետր լայնությամբ զբոսուղին, որի երկայնքով կձգվեն բարձր խոտով իրարից առանձնացված տարածքներ: «Ակտիվ տարածքները» կներառեն տարբեր զվարճանքի կենտրոններ, ներառյալ՝ կարուսելներ, ալպինիզմով զբաղվելու համար նախատեսված պատ, ինչպես նաև զբոսախնջույքների, համերգների և տարբեր միջոցառումների համար նախատեսված վայրեր: Այգու վերափոխման ծրագրով, որը նախատեսվում է սկսել Օլիմպիական խաղերի ավարտից հետո և շահագործման հանձնել 2014 թ-ի գարնանը, այգում կավելանան կանաչ տարածքները և բուսականությունը, որի դիզայնով կզբաղվի հայտնի հոլանդացի դիզայներ Փիթ Ուդոլֆը (Piet Oudolf): Նշենք, որ դիզայներ Ջեյմս Քորներն ամբողջ աշխարհում առավելագույնս հայտնի է Նյու-Յորքում նախագծած իր «Հայ Լայն» (High Line) վերգետնյա հանրային այգով, որը գտնվում է 10 մետր բարձրության վրա, և նախկին երկաթգծի վերգետնյա ճանապարհի վերափոխման արդյունք է:

6 տարի տևած նախագծման, նախապատրաստական և շինարարական աշխատանքներից հետո Լոնդոնի «Օլիմպիական Այգին» ընդունել է իր ոչ-սպորտային այցելուներին: 11 մլրդ ԱՄՆ դոլար ընդհանուր շինարարական բյուջեյով այգում են տեղակայված Օլիմպիական հիմնական կառույցները, այդ թվում՝ Օլիմպիական մարզադաշտը, Զահա Հադիդի նախագծած ջրային մարզաձևերի հրապարակը, և «Վիլկինսոն Էյր Արքիթեքթս» (Wilkinson Eyre Architects) ճարտարապետական ստուդիայի հեղինակած ժամանակավոր բասկետբոլային մարզահրապարակը: Բացի այդ «Օլիմպիական Այգում» է վեր խոյանում ճարտարապետ Անիշ Կապուրի նախագծած ԱրսելորՄիտտալ Օրբիթ դիտահարթակ-աշտարակը: «Օլիմպիական Այգու» բացման պաշտոնական արարողությունը կկայանա այսօր՝ դրանով իսկ ազդարարելով Լոնդոն 2012 ամառային Օլիմպիական խաղերի սկիզբը: «Օլիմպիական Այգու» շինարարության համար 2006 թ-ին ավելի քան 200 տներ քանդվեցին, որպեսզի այգու շինարարության համար տարածք ազատվի: Սակայն նշենք, որ ապամոնտաժված տների շինանյութի մոտ 98 տոկոսն օգտագործվել է Օլիմպիական կառույցների շինարարության ժամանակ: Քանի որ «Օլիմպիական Այգին» կառուցվում էր նախկին արտադրական հողերի վրա, ապա կազմակերպիչները ստիպված են եղել փորել և հանել ավելի քան 1.4 մլն խորանարդ մետր կեղտոտված հող: Բացի այդ 5 հսկա լվացող մեքենաներ երկար ժամանակ աշխատել են շինհրապարակում, որպեսզի լվանան հողը յուղային, խեժային և ծանր մետաղների մնացորդներից: Ամառային Օլիմպիական խաղերի փակումից հետո «Օլիմպիական Այգին» կվերափոխվի: 2013 թ-ին Արևելյան Լոնդոնում 500 հազար քառակուսի մետր մակերեսով այգի կբացվի, որը կունենա «Թագուհի Եղիսաբեթի անվան Օլիմպիական Այգի» անվանումը: ԱրսելորՄիտտալ Օրբիթ դիտահարթակ-աշտարակը նախկինի պես վեր կխոյանա այգում, իսկ Օլիպիական մարզադաշտն էլ կվերակառուցվի, կփոքրացվի և կունենա 25 հազար նստատեղ:

Ընդամենը մի քանի տարի առաջ Պեկինում հանդիսավորությամբ և հպարտությամբ բացվեց Ազգային մարզադաշտը, որը հայտնի է նաև «Թռչնի բույն» (Bird’s Net) անվանմամբ՝ ճարտարապետության հրաշքն ու 2008 թ-ի Օլիմպիական խաղերի կենտրոնական կառույցը: Սակայն, ցավոք շինարարության ավարտից ընդամենը 4 տարի հետո Reuters լրատվական գործակալության ֆոտոլրագրող Դեյվիդ Գրեյը (David Grey) ամբողջ աշխարհին ներկայացրեց չoգտագործվող և լքված մարզադաշտի լուսանկարները: Նա նաև բացահայտեց, որ մի շարք այլ Օլիմպիական շինություններ, ինչպես օրինակ՝ հեծանվահրապարակը, թիավարության և ծովափնյա վոլեյբոլի հրապարակները, նույնպես չեն օգտագործվում և հետզհետե ավերվում են: NPR լրատվական կայքի հաղորդմամբ, «Թռչնի բույն» մարզադաշտի նախագծման խորհրդատու Այ Վեյվեյը (Ai Weiwei) հասկացավ, որ նոր մարզադաշտը դարձավ բազմաթիվ տհաճ քննարկումների առարկա և չինտեգրվեց քաղաքի կյանքին: Եվ քանի որ 2008 թ-ի Օլիմպիական խաղերից հետո մարզադաշտը գրեթե չի օգտագործվել, իսկ վերջինիս պահպանման համար տարեկան անհրաժեշտ է մոտ 10 մլն ԱՄՆ դոլար, ապա երբեմնի ծաղկող շինությունն այսօր հետզետե ավերվում է: Նույն սխալները չկրկնելու, «Օլիմպիական քրոնիկ ժառանգությունից» և ֆինանսական ծանրությունից խուսափելու նպատակով, 2012 թ-ի լոնդոնյան Օլիմպիական խաղերի կազմակերպիչները մեծ ուշադրություն դարձրին կառույցների կայունությանը՝ հույս ունենալով երկարացնել թանկ և յուրօրինակ օլիմպիական շինությունների կյանքը: International Herald Tribune ինտերնետային պարբերականի հաղորդմամբ, Օլիմպիական խաղերի կազմակերպիչները հասկացան, որ մշտական կառույցների կարիք չկա, և Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի շատ շինություններ նախագծեցին այնպես, որ խաղերից հետո վերջիններս հեշտությամբ հնարավոր լինի կամ վերափոխել, կամ էլ ապամոնտաժել: Այսպես՝ 12 հազար հանդիսատեսի համար նախատեսված բասկետբոլային մարզահրապարակը կարող է դառնալ մեծագույն ժամանակավոր շինությունը Օլիմպական խաղերի ողջ պատմության ընթացքում: Կազմակերպիչները համոզված են, որ խաղերից հետո հնարավոր կլինի հեշտությամբ ապամոնտաժել ողջ կառույցը, ներառյալ 12 հազար նստատեղերը, ենթակառուցվածքները, անգամ հանդերձարանները: 55 հազար հանդիսատեսի համար նախատեսված օլիմպիական մարզադաշտի տանիքն էլ խաղերից հետո կարելի է ապամոնտաժել: Նշենք, որ վերջինիս շինարարության համար պահանջվել է 3 անգամ ավելի քիչ պողպատ, քան «Թռչնի բնի» կառուցման ժամանակ: «Վորլդ Վայլդլայֆ» հիմնադրամի (World Wildlife Fund) և «Բիորեջիոնալի» (BioRegional) տարածած վերլուծությունը անցած շաբաթ հաստատեց, որ այս Օլիմպիական խաղերը հասան իրենց կանաչ նպատակին: Անխոս 2012 թ-ի լոնդնոյան Օլիմպիական խաղերը չեն կարող ամբողջությամբ լինել էկոլոգիապես մաքուր և կայուն: Բանն այն է, որ խաղերի ժամանակ Մեծ Բրիտանիայի մայրաքաղաք ժամանած 600 հազարից ավելի զբոսաշրջիկները հսկայական ծանրաբեռնվածություն կառաջացնեն տրասպորտային միջոցերի վրա, դրանով իսկ մեծացնելով վառելիքի օգտագործումն ու շրջակա միջավայր արտանետված թունավոր նյութերի քանակը: Բայց քանի որ ողջ աշխարհն այսօր ձգտում է կայուն զարգացման, ապա շատ հնարավոր է, որ հաջորդ Օլիմպաիական խաղերի ժամանակ այս հարցն էլ լուծվի:

Իսպանական ֆուտբոլային ակումբը հանրությանն է ներկայացրել Արաբական Միացյալ Էմիրություններում 1 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ հանգստավայր կառուցելու նախագիծը, տեղեկացնում է The National Post պարբերականը: Հանգստավայրը կկառուցվի արհեստական կղզիների վրա, և այնտեղ կտեղակայվի (Real Madrid Resort Island) թեմատիկ այգին: Ըստ նախնական տվյալների՝ հանգստավայրի ընդհանուր մակերեսը կկազմի 450 հազար քառակուսի մետր, որտեղ կլինեն 5 – աստղանի հյուրանոց, շքեղ առանձնատներ, մարզադաշտ՝ նախատեսված 10 հազար հանդիսատեսի համար, նավահանգիստ և տեխնոլոգիական թանգարան՝ նվիրված ֆուտբոլային ակումբի պատմությանը: Նախագծի իրականացումը կօգնի ֆուտբոլային ակումբին Ասիայում և Մերձավոր Արևելքում էականորեն մեծացնել իրենց երկրպագուների քանակը: Նշենք, որ հանգստավայրի շինարարության ժամանակ ակումբին կաջակցի նաև Դուբայի կառավարությունը, իսկ արդեն պատրաստի զվարճանքների կենտրոնը հանրության առաջ կբացվի 2015 թ-ի հունվարին: Ի դեպ, բավականին հարմար է ընտրված նաև հանգստավայրի դիրքը: Նախագծի գլխավոր ներդրող խմբի՝ հիմնադրամի (RAK Marjan Island Football Investment) ղեկավարների խոսքերով, արհեստական կղզին կկառուցվի Դուբայի օդանավակայանին բավականին մոտ և այցելուներից ընդամենը 45 րոպե կպահանջվի այնտեղ հասնելու համար: Վերջին ժամանակներս առավել արտահայտվում է ծովափնյա պակասը և բազմաթիվ արհեստական կղզիների նմանատիպ նախագծեր են առաջարկվում և իրականացվում: Այսպես, վերջերս Ադրբեջանը հայտարարեց իր մտադրության մասին կառուցել աշխարհի ամենաբարձր երկնաքերը՝ «Ադրբեջան աշտարակը» Կասպից ծովում իրականացվելիք «Խազար Այլենդս» արհեստական կղզիների վրա: Քաթարում արդեն սկսվել է արհեստական կղզիների վրա կառուցվող «Ամֆիբիա 1000» հյուրանոցային համալիրի շինարարությունը, իսկ ահա Դուբայում ընթանում է նույնպես արհեստական կղզիների վրա իրականացվող «Դը Վորլդ» աշխարհի քարտեզի տեսքով նախագծի շինարարությունը:

Ինչպես տեղեկացնում է Arabian Business պարբերականը, մինչև 2017 թ-ը Քաթարն առաջիկա 5-6 տարվա ընթացքում, 2022 թ-ի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությանը նախապատրաստվելու շրջանակներում, մտադիր է մոտ 150 մլրդ ԱՄՆ դոլար հատկացնել երկրի ենթակառուցվածքների զարգացմանը: Քաթարի տնտեսության և ֆինանսների նախարար Յուսեֆ Հուսեյն Քամալի (Yousef Hussein Kamal) խոսքերով նույն ժամանակահատվածում նավթագազային ոլորտում ներդրումները ևս կավելանան 40 մլրդ ԱՄՆ դոլարով: Ինչպես հայտարարվել էր ավելի վաղ, Քաթարի կառավարությունը մինչև 2016 թ-ը իր բյուջեի 40 տոկոսը հատկացրել է ենթակառուցվածքների զարգացմանը, այդ թվում՝ 11 մլրդ ԱՄՆ դոլար միջազգային օդանավակայանի կառուցմանը, 5.5 մլրդ ԱՄՆ դոլար նավահանգստի և 1 մլրդ ԱՄՆ դոլար մայրաքաղաք Դոհայում ճանապարհային միջանցք կառուցելու համար: Կառավարությունը նախատեսում է նաև մոտ 20 մլրդ ԱՄՆ դոլար հատկացնել ճանապարհաշինությանն այն դեպքում, երբ ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության համար կառուցվող մարզադաշտի բյուջեն ընդամենը 4 մլրդ ԱՄՆ դոլար է: Գերմանացի ֆինանսական խորհրդատու Նիկոլա Ռիտտերի (Nicola Ritter) տվյալներով, 48 մլրդ ԱՄՆ դոլար կտրամադրվի օդորակվող մարզադաշտերի կառուցմանը, 77 մլրդ ԱՄՆ դոլար կծախսվի ֆուտբոլիստների և երկրպագուների համար կացության պայմանների ստեղծմանը, իսկ 45 մլրդ ԱՄՆ դոլար էլ կտրամադրվի Լուսաիլ քաղաքի (Lusail City) զարգացման համար: Բացի այդ Քաթարի կառավարությունը 50 մլրդ ԱՄՆ դոլար է տրամադրել ճանապարհային ենթակառուցվածքների արդիականացմանը, այդ թվում նոր երկաթգծի և մետրոպոլիտենի կառուցմանը: