Ավստրալիայի ամենահայտնի տեսարժան վայրերից մեկը՝ «Հարբոր Բրիջը» (Harbour Bridge- Նավահանգստային կամուրջ) նշում է իր 80-ամյա տարեդարձը, հաղորդում է BBC-ն: 1149 մետր երկարությամբ կամուրջը, որի շինարարությունը տևել է մոտ 10 տարի, բացվել է 1932 թ-ի մարտի 19-ին: Հանրահայտ կամուրջի շինարարությունը սկսվել է 1923 թ-ին: Շինարարության ամբողջ ընթացքում օգտագործվել է ավելի քան 52.8 հազար տոննա պողպատ և աշխատել մոտ 1.4 հազար շինարար: The Huffingtonpost-ի տվյալներով, այս կամուրջը համարվում է «Գինեսի ռեկորդակիր»՝ որպես աշխարհի ամենալայն (49 մետր) երկարաթռիչք կամուրջ: Ըստ տարբեր լրատվամիջոցների տվյալների՝ 9.9 մլն ԱՄՆ դոլար (1932թ) արժողությամբ կամուրջի շինարարության ընթացքում 16 մարդ է զոհվել: Հանրահայտ կամուրջը, բացումից հետո, իրար է միացրել նավահանգստի հյուսիսային և հարավային ափերը: Սկզբնական շրջանում օրական կամուրջով երթևեկել է 11 հազար ավտոմեքենա, իսկ այսօր այդ թիվը հասնում է 160 հազարի: Նշենք, որ տեղացիները կամուրջի արտաքին տեսքի համար այն անվանում են նաև «կախիչ»: Բավականին երկար տարիներ պրն. ՋեյՋեյՍի Բրեդֆիլդը (JJC Bredfield) և Ռալֆ Ֆրիմանը (Ralph Freeman) պայքարել են կամուրջի նախագծի հեղինակի տիտղոսի համար: Արդյունքում «Հարբոր Կամուրջի հայր» է ճանաչվել պրն. Բրեդֆիլդը, ում մտքում ծագել է կամուրջի շինարարության գաղափարը: Իսկ ահա Ռալֆ Ֆրիմանը, ով նախագծել է կամուրջը և շինարարության իրականացման մանրամասները, մի փոքր ավելի ուշ «ազնվականի» կոչում է ստացել շինարարության մեջ ունեցած իր հսկայական ներդրման համար:

Ֆրասիական Պրովանս նահանգում գտնվող միջնադարյան Լաքոսթ (Lacoste) ամրոցում տեղադրվել է «Էն-Արքիթեքթս» (nARCHITECTS) ճարտարապետական գրասենյակի կողմից նախագծված կիսաթափանցիկ ու փայլուն «քամու տեսքով» (windshape) տաղավար, տեղեկացնում է The Inhabitat ինտերնետային պարբերականը: «Քամու տեսքով» տաղավարը, որը կարծես բարձրացել է հինավուրց ամրոցի գագաթին, կազմված է «սարդոստայնե պատերից», որոնք էլ իրենց հերթին կառուցված են բավականին հասարակ նյութերից՝ սպիտակ պլաստմասսե խողովակներ, ալյումինե սեղմակներ և ձգված պարաններ: Ընդ որում, տաղավարը կառուցված է այնպես, որ նա կարող է շարժվել քամու փչելուն զուգընթաց՝ տեղացի բնակիչների համար ստեղծելով յուրօրինակ և անկրկնելի տեսարան: Նշենք նաև, որ տաղավարը կարող է նաև ձայներ հանել ուժեղ քամու ժամանակ: Համակցված ցանցը կամարի տեսք է ստացել շնորհիվ կորերի, որոնք ստեղծվել են պողպատե ամրաններով, վերջիններս էլ ապահովում են կառույցի կայունությունը: Ինչպես նշվում է հոդվածում, «Քամու տեսքով» տաղավարի կառուցմանը հեղինակներից բացի մասնակցել են նաև տեղի ուսանող-ճարտարապետները, ում համար էլ սա յուրօրինակ աշխատանքային փորձ է հանդիսացել: Իսկ քաղաքային իշխանությունները, գնահատելով տաղավարի գրավչությունը, օգտագործում են այն տարբեր տեսակի միջոցառումների, համերգների և ցուցահանդեսների անցկացման համար:

Դանիական «Փրաքսիս» (Praksis) ճարտարապետական գրասենյակը 19-րդ դարում կառուցված հինավուրց ամբարը վերածել է ժամանակակից մշակութային կենտրոնի, տեղեկացնում է The Inhabitat ինտերնետային կայքը: Կենդանիների համար նախատեսված հսկայական ամբարը կառուցվել է 1870-ական թվականներին: Տեղական ճարտարապետական ստուդիան «Ռիալդանիա» (Realdania) հիմնադրամի կողմից ֆինանսական օժանդակություն է ստացել, որպեսզի վերականգնի ամբարի ծղոտով պատված տանիքը: Վերակառուցումից հետո հինավուրց ամբարը վերածվել է այնպիսի գրավիչ վայրի, որտեղ կազմակերպվում են տարբեր ցուցահանդեսներ և համերգներ, ցուցադրվում կինոնկարներ: Քանի որ հին ամբարը գտնվում էր ճահճային տարածքին շատ մոտ, ապա անհրաժեշտ էր այն լիովին հիմնանորոգել: Ի պատիվ դանիացի ճարտարապետների պետք է նշել, որ վերականգնումը իրականացվել է անթերի, և ամբարը պահպանել է իր նախնական բացառիկ պատմական տեսքը: Յուրահատուկ կոր պատերը ներսից բերվել են իրենց նախկին հիանալի տեսքին, իսկ կառույցի 300 քառակուսի մետր մակերեսով հատակն էլ ծածկվել է մոտակա մարգագետիններից բերված յուրօրինակ քարերով:

Ամեն տարի, սկսած 2006 թ-ից, eVolo ճարտարապետական ինտերնետային հրատարակչությունն անցկացնում է երկնաքերերի նախագծերի մրցույթ: Այս յուրօրինակ մրցույթին մասնակցում են այն նախագծերը, որոնց իրականացման համար օգտագործվում են ժամանակակից տեխնոլոգիաներ, շինանյութեր, ծրագրեր, ինչպես նաև վերջիններս պետք է առաջարկեն արդի խնդիրների՝ գլոբալիզացման, թվային հեղափոխության, հարմարվողականության և այլնի լուծման ճանապարհներ: Մրցույթի նպատակն է բացահայտել երիտասարդ տաղանդներ, ովքեր կօգնեն ավանդական ճարտարապետությունը վերափոխել ժամանակակիցի: Այս տարի մրցույթին մասնակցության հայտ են ներկայացրել մոտ 724 նախագծերի հեղինակներ աշխարհի ավելի քան 95 երկրներից: 2012 թ-ի մրցավարները, որոնց կազմում են եղել ճարտարապետության և նախագծման ոլորտի առաջատարներ, ընտրել են առաջին 3 տեղերը զբաղեցրած նախագծերը, ինչպես նաև 22 մասնակիցների էլ շնորհել են մասնակցության պատվոգրեր: «Երկնաքերերի մրցույթ 2012»-ի առաջին տեղն է զբաղեցրել «Հիմալայների ջրահավաք երկնաքեր» (Himalaya Water Tower) նախագիծը՝ ներկայացված չինացի ճարտարապետներ Ժենգ Ժիի (Zheng Zhi), Հունցյուան Չժաոյի (Hongchuan Zhao) և Դոնգբեյ Սոնգի (Dongbai Song) կողմից: Նախագծողների մտահաղացմամբ, այս ծրագիրը պետք է կարգավորի երկրագնդի ամենաթանկ բնական ռեսուրսի օգտագործումը: Այս երկնաքերերը հատուկ նախագծված են համաշխարհային տաքացման դեմ պայքարի համար՝ ջուրը հավաքելու և պահեստավորելու նպատակով: Երկնաքերերը պետք է կառուցվեն հատուկ ոլորուն սյուների վրա և կապահովեն նաև մոտակա գյուղերի ու քաղաքների բնակիչների ջրային պահանջները: Այս կառույցները նման կլինեն հսկա բույսերի, որոնց «գլխիկները» կանգնած կլինեն 6 ոտքերի վրա, որոնցով հավաքված ջուրը կիջնի ցած և կհասնի անհրաժեշտ վայր: Երկնաքերերը նախագծված են այնպես, որ անձրևոտ եղանակին հավաքեն անձրևաջրերը, մաքրեն այն և սառեցնեն հետագա օգտագործման նպատակով: Հավաքված ջուրը կարող է օգտագործվել երաշտների ժամանակ, կամ էլ երկար ժամանակ պահվել ապագա սերունդների համար: Երկրորդ տեղը զբաղեցրել է ևս չինացի ճարտարապետների (Yiting Shen, Nanjue Wang, Ji Xia, and Zihan Wang) կողմից ներկայացված «Վիրավորված լեռ» (Mountain Band-Aid) նախագիծը: Նախագծի նպատակն է վերականգնել Չինաստանի Յունան (Yunnan) լեռնային շրջանի էկոլոգիան, որը լուրջ վնասվել է լեռնաարդյունաբերության արդյունքում: Նախագիծը հույս է ներշնչում, որ Հմոնգ (Hmong) լեռան ստորոտում գտնվող գյուղերի բնակիչները կկարողանան կրկին վերադառնալ իրենց լքված տները: Երրորդ տեղում է Լին Յու-Թա (Lin Yu-Ta) թայվանացի ճարտարապետի «Ուղղահայաց աղբանոց» (Vertical Landfill) նախագիծը: Ներկայացված նախագծի համաձայն՝ այս կառույցը պետք տեղադրվի աշխարհի հսկա քաղաքներում և հավաքված աղբը վերամշակելով՝ արտադրի էլեկտրաէներգիա: Նշենք, որ պատվոգրեր ստացած նախագծերի շարքում են բջջային երկնաքերեր, ստորջրյա նախագծեր, լողացող քաղաքներ և մի շարք այլ յուրօրինակ նախագծեր:

Մենք արդեն երկար տարիներ լսում ենք բարձրահարկ շենքերում տեղադրվելիք քաղաքային ագարակների մասին: Այսօր արդեն, չնայած անհավանական թվալուն, այս նախագծերը «կանաչ երազանքից» իրականություն են դառնում: Այսպես՝ շվեդա-ամերիկյան համատեղ «Պլանտագոն Ինթերնեշնլ» (Plantagon International) ընկերությունն առաջարկում է ջերմոցների նոր տարատեսակ: Դրանք քաղաքային գյուղատնտեսության համար նախատեսված նոր «ուղղահայաց ագարակներ» են, որոնք մինչ օրս ուտոպիա էին համարվում: The Inhabitat կայքի տվյալներով, «Պլանտագոն Ինթերնեշնլ» ընկերությունը շվեդական Լինքոփինգ (Linkoping) քաղաքում այս տարվա փետրվարին արդեն սկսել է կառուցել իր առաջին փորձնական «ուղղահայաց ագարակը», որի շինարարությունը նախատեսվում է ավարտել 12-16 ամսում: Ըստ կայքի տարածած տեղեկատվության` առաջին «ուղղահայաց ագարակը» կունենա թափանցիկ գնդի տեսք և 17 հարկանի շենքի բարձրություն: Այստեղ բանջարեղենները կաճեցվեն հատուկ դարակներում հսկա պարույրի վրա: Սաղմնային վիճակում այս բանջարեղենները հատուկ վերելակների միջոցով կբարձրանան վերև, իսկ երբ արդեն հասունանան, կիջնեն ներքև` բերքահավաքի: Նշենք, որ նախկինում «ուղղահայաց ագարակներ» կառուցելու փորձեր եղել են Ճապոնիայում, Հարավային Կորեայում և Հոլանդիայում: Ինչպես տեղեկացնում է Speigel կայքը, դեռևս 2005 թ-ին Տոկիոյի երկնաքերերից մեկում արդեն կառուցվել է փոքրիկ ագարակ: Այնուհետև 2011 թ-ին հարավային Կորեայի Սուվոն քաղաքում կառուցվել է եռահարկ «ուղղահայաց ագարակ»: Եվ մոտավորապես նույն ժամանակահատվածում էլ Հոլանդիայի խանութներում սկսել են վաճառվել «ՓլենթԼեբ» (PlantLab) ընկերության կողմից ստորգետնյա ագարակում աճեցված բանջարեղեններ: Նյու Յորքի Կոլումբիայի համալսարանի (Columbia University, New-York) գիտնականների կատարած հաշվարկների համաձայն՝ ովքեր, ի դեպ, նախագծել են այս «ուղղահայաց ագարակներ» ծրագիրը, 2050 թվականին երկրագնդի վրա ապրող բնակչության 80 տոկոսը արդեն կապրի քաղաքներում: Նրանց բոլորին կերակրելու համար անհրաժեշտ կլինի քաղաք տեղափոխել նաև գյուղատնտեսությունը: Իսկ ինչպես՞ դա անել: Ահա այստեղ օգնության կգան «ուղղահայաց ագարակները»՝ տասնյակ հարկերով շինություններ՝ հագեցած ջերմոցներով, ավտոմատացված համակարգերով և կանաչ տեխնոլոգիաներով: «Ուղղահայաց ագարակները» կարելի է տեղադրել մեծ քաղաքներում: Դրանք պետք է շատ արդյունավետ լինեն: Այս նախագծի առավելություններից է այն, որ բերքի հասունացումը կախված չի լինի եղանակի կամակորություններից, այսպիսի ագարակը տարեկան մի քանի անգամ բերք կտա և բացի այդ մեկուսացած բույսերը պաշտպանված կլինեն այգին քայքայող վնասատուներից: