Այսօր, ամբողջ աշխարհում, շատ ճարտարապետներ նախատեսում են կառուցել փայտե երկնաքերեր: Կարող՞ է, արդյոք, էկոլոգիապես մաքուր փայտանյութը փոխարինել ցեմենտին ու պողպատին, կարող՞ են, արդյոք, բետոնե ջունգլիները վերափոխվել փայտե երկնաքերերով քաղաքային անտառների: Ինչպես տեղեկացնում է CNN-ը, կանադական ճարտարապետական «ՄաքՖարլեյն Գրին Բիգգար Արքիթեքչր և Դիզայն» (McFarlane Green Biggar Architecture + Design) ընկերության տնօրեններից Մայքլ Գրինը (Micheal Green) հայտարարել է, որ պատրաստվում է Վանկուվեր քաղաքում կառուցել 30 հարկանի փայտյա երկնաքեր: Նշենք, որ այսօր Նորվեգիայում և Ավստրիայում ևս նախատեսում են կառուցել համապատասխանաբար 17 և 20 հարկանի փայտե երկնաքերեր: Ժամանակակից փայտե շինանյութը մեզ շրջապատում է վերջին 20 տարվա ընթացքում, սակայն մինչ վերջերս դրանք օգտագործվել են միայն ցածրահարկ շենքերի շինարարության համար: Բանն այն է, որ վերջերս շատ է խոսվում կլիմայական փոփոխությունների մասին, և ճարտարապետները սկսել են հնարավորություններ փնտրել՝ ինչպես օգտագործել փայտանյութը երկնաքերերի շինարարության համար: Ցեմենտն ու պողպատը շատ ամուր շինանյութեր են, սակայն էկոլոգիապես այնքան էլ մաքուր չեն՝ դրանց արտադրության տեսակետից: Ի դեպ, Միջազգային էներգետիկ գործակալությունը հաշվարկել է, որ 10 կիլոգրամ ցեմենտի արտադրության ընթացքում արտանետվում է 6-9 կիլոգրամ ածխաթթու գազ: Միևնույն ժամանակ անտառների հատումն էլ էկոլոգիապես անվնաս չի հնչում, բայց խոսքը վերաբերում է Եվրոպայի և Հյուսիսային Ամերիկայի «կառավարվող» անտառներին: Գրինի փայտե երկնաքերը, որը ստացել է «Թոլվուդ» (Tallwood) անվանումը, ամբողջությամբ բաղկացած կլինի անտառանյութից: Երկնաքերն ամբողջությամբ կառուցվի նոր տեխնոլոգիաներով իրար ամուր սոսնձված փայտաշերտերից պատրաստված վահանակներից և հեծաններից, որոնք այնքան ամուր են, որ կարող են օգտագործվել պատերի, հատակների ու կրող կառուցվածքների համար: Այսօր աշխարհի ամենաբարձր փայտե երկնաքերը գտնվում է Լոնդոնում: 30 մետր բարձրությամբ «Սթադհաուս» (Stadthaus) փայտե շինությունը, որը նախագծել է ճարտարապետ Մյուրեյ Գրովը (Murray Grove), ունի 9 հարկ: Նշենք, որ անգամ սանդուխքները փայտից են: Շինության համար փայտանյութ մշակած «ԿէյԷլԷյջ» (KLH) ընկերության կոմերցիոն տնօրեն Քրեյգ Լիդդելի (Craig Liddell) խոսքերով, կառույցը հնարավոր կլիներ կառուցել մինչև 15 հարկանի, որից հետո միայն կարիք կլիներ այլ նյութերի, ինչպիսին է պողպատը, օգտագործումը: Նշենք, որ այս փայտե կառույցը համարվում է Լոնդոնի ամենաէներգախնայող կառույցներից մեկը: Բացի այդ, «հավաքովի» կառույցները համարվում են համեմատաբար էժան և շինարարության համար քիչ ժամանակ են պահանջում:

Լոնդոնի «Քինգս Քրոսս» (King’s Cross) պատմական երկաթգծային կայարանում ավարտվել են հինգ տարի տևած վերականգնողական աշխատանքները, իսկ կայարանի բացման հանդիսավոր արարողությունը նախատեսված է մարտի 19-ին, տեղեկացնում է The Inhabitat կայքը: Վերականգնողական աշխատանքների նախագիծն իրականացրել են «Ջոն ՄաքԱսլան և Գործընկերներ» (John McAslan + Partners) ճարտարապետական գրասենյակի մասնագետները 3 մասով՝ կառույցների կրկնակի օգտագործում, վերականգնում և նոր շինարարություն: Տանիքները և որոշ շինություններ վերանորոգվել են և կրկին կօգտագործվել, կայարանի պատմական նշանակության շենքի ճակատը զգուշորեն և մանրակրկիտ վերանորոգվել է, իսկ ահա կայարանի արևմտյան մասում նոր տանիք է կառուցվել: Արևմտյան մասը ծածկում է 150 մետր թռիչքով ապակեպատ տանիքը, որն այս տարածքը լցնում է բնական լույսով: Բացի վերոնշյալը, 784 մլն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ վերականգնողական ծրագրի ընթացքում բարելավվել են ուղևորների երթևեկության պայմանները, տեղադրվել են արևային ֆոտովոլտաիկ համակարգեր, ինչպես նաև երկաթգծային հարթակներում նոր լուսավորություն է տեղադրվել: Նշենք նաև, որ վերանորոգման աշխատանքներում ներգրավվել են 5 հազար մարդ, օգտագործվել է մոտ հազար տոննա պողպատ, 1 մլն հատուկ պատրաստված «պատմական» աղյուսներ և 5 մլն կերամիկական սալիկներ, 5 մլն մետր երկարությամբ լարեր: Քանի որ կայարանի շենքն ընդգրկված է առաջին մակարդակի պատմական շինությունների ցանկում, ապա վերականգնման ժամանակ մասնագետները պարտավոր էին աշխատանքները կազմակերպել այնպես, որ կայարանի ճակատը անփոփոխ մնար: Վերանորոգումն իրականացվել է մանրակրկիթ և բարձր մակարդակով, կառույցի դիմային հատվածը մնացել է անփոփոխ, զուգահեռ բացվել են ուղևորների և երկաթգծային աշխատողների համար նոր սրահներ, գրասենյակներ, ինչպես նաև սրճարաններ, բարեր ու առևտրային կենտրոններ: Մարտի 19-ի բացման հանդիսավոր արարողությունից հետո նորակառույց ապակեպատ տարածքը կդառնա կայարանի «սիրտը»: Այս տանիքը, որը գտնվում է պատմական ճակատի կողքին, երբեմնի գորշ ու մռայլ կայարանը վերածում է լուսավոր և երկար սպասված այցելության վայրի: Նշենք, որ «Քինգս Քրոսս» երկաթգծային կայարանը կառուցվել է 1852 թ-ին Լոնդոնի կենտրոնական հատվածի հյուսիսային մասում և անվանել ի պատիվ Լոնդոնի Քինգս Քրոսս շրջանի: Կայարանի կառուցման նախագիծն առաջին անգամ ներկայացվել է 1848 թ-ի դեկտեմբերի, իսկ վերջնական նախագիծը մշակել է ճարտարապետ Լյուիս Քյուբիթթը (Lewis Cubitt):

Մոսկվայում կառուցվող առաջնորդանիստ եկեղեցու և հսկայական եկեղեցական համալիրի շինարարությունը մոտենում է ավարտին: Մարտի 10-ին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ Գարեգին Բ-ն և Ռուսաստանի հայոց թեմի թեմական խորհրդի ատենապետ Արթուր Չիլինգարովը հայտարարել են, որ եկեղեցու բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի կունենա 2012 թ-ի վերջին, տեղեկացնում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի մամլո կենտրոնը: Հայկական եկեղեցու շինարարության համար նախատեսված հողակտորը, Օլիմպիական պողոտային հարող շրջանում, Ռուսաստանի իշխանությունների կողմից տրամադրվել է դեռևս 1996 թ-ին: Եկեղեցու շինարարությունը նախատեսվում էր ավարտել 2001 թ-ին, սակայն շինարարությունը որոշ պատճառներով սառեցվեց մինչև 2006 թ-ը, իսկ վերսկսվելուց հետո տևում է մինչ օրս: Եկեղեցական համալիրի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 13.2 հազար քառակուսի մետր: Տաճարի բարձրությունը 50 մետր է, իսկ գմբեթի տրամագիծը 21 մետր: Գլխավոր խաչի բարձրությունը կազմում է 7 մետր, իսկ մյուս 5 խաչերի բարձրությունը կազմում է 4 - ական մետր: Եկեղեցու պատերի վրա ընդհանուր առմամբ պատկերված է 72 խաչ: Եկեղեցական համալիրը ներառում է մայր տաճար, «Սուրբ Խաչ» փոքրիկ եկեղեցի, կրթամշակութային և ադմինիստրատիվ մասնաճյուղեր, հանդիսությունների սրահ և թանգարան: Ի դեպ, նմանատիպ համալիր, որը ներառում է մայր տաճար և կրթական կենտրոն, բացի Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից, աշխարհի որև է այլ անկյունում չկա: Նշենք, որ եկեղեցու ճարտարապետն է Արտակ Ղուլյանը, իսկ համալիրը կառուցվում է բացառապես հայ և ռուս մեկենասների նվիրատվությունների շնորհիվ:

Մարտի 9-ին «Էրմիտաժ Գրուփ» (Hermitage Group) շինարարական ընկերության գլխավոր տնօրեն Էմին Իսկենդերովը The Wall Street Journal պարբերականին տրված հարցազրույցի ժամանակ հայտարարել է, որ ընկերությունը ստացել է Փարիզի Լա Դեֆանս (La Defense) գործարար թաղամասում «Էրմիտաժ Պլազա Թաուերս» (Hermitage Plaza Towers) նախագծի կառուցման շինթույլտվությունը: Ըստ պարբերականի տարածած տեղեկատվության՝ տարածքի նախապատրաստական աշխատանքները կսկսվեն այս ամիս, իսկ բուն շինարարությունը 2012 թ-ի վերջին կամ 2013 թ-ի սկզբին: 320 մետր բարձրությամբ երկվորյակ աշտարակները 2017 թ-ին՝ շինարարության ավարտից հետո, կդառնան ոչ միայն Ֆրանսիայի, այլև Եվրոպայի ամենաբարձր շինությունները, եթե իհարկե, մինչ այդ որևէ նոր նախագիծ չիրականացվի: Նախագծի ընդհանուր բյուջեն գնահատվում է 2.61 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Նշենք, որ այս գումարից 916 մլն. ԱՄՆ դոլարը կտրամադրեն 4 բանկեր՝ 6.5 տոկոս տարեկան տոկոսադրույքով, իսկ 394 մլն ԱՄՆ դոլարը կներդնի հենց կառուցապատող ընկերությունը՝ «Էրմիտաժ Գրուփ»-ը: Մնացած 1.3 մլն ԱՄՆ դոլար գումարը կհավաքվի նախագծի բնակարանների և գրասենյակային տարածքների վաճառքից: Բնակարանների վաճառքը կիրականացվի շինարարությունը սկսվելուց 1 տարի անց, իսկ նվազագույն գումարը կկազմի 15.7 հազար ԱՄՆ դոլար քառակուսի մետրի համար: «Էրմիտաժ Պլազա Թաուերս» երկվորյակ աշտարակների նախագիծն իրականացրել է հանրաճանաչ Նորման Ֆոսթերի «Ֆոսթեր ընդ Փարթներս» (Foster and Partners) ճարտարապետական բյուրոն: Այն կազմված է 280 հազար քառակուսի մետր բազմաֆունկցիոնալ ընդհանուր տարածքից, որտեղ կլինեն 5-աստղանի հյուրանոց, 543 շքեղ բնակարան, 35 հազար քառակուսի մետր գրասենյակային և 50 հազար քառակուսի մետր առևտրային տարածքներ, ռեստորաններ, ինչպես նաև 20 հազար քառակուսի մետր մակերեսով հանրային գոտի:

Ամեն տարի, սկսած 2006 թ-ից, eVolo ճարտարապետական ինտերնետային հրատարակչությունն անցկացնում է երկնաքերերի նախագծերի մրցույթ: Այս յուրօրինակ մրցույթին մասնակցում են այն նախագծերը, որոնց իրականացման համար օգտագործվում են ժամանակակից տեխնոլոգիաներ, շինանյութեր, ծրագրեր, ինչպես նաև վերջիններս պետք է առաջարկեն արդի խնդիրների՝ գլոբալիզացման, թվային հեղափոխության, հարմարվողականության և այլնի լուծման ճանապարհներ: Մրցույթի նպատակն է բացահայտել երիտասարդ տաղանդներ, ովքեր կօգնեն ավանդական ճարտարապետությունը վերափոխել ժամանակակիցի: Այս տարի մրցույթին մասնակցության հայտ են ներկայացրել մոտ 724 նախագծերի հեղինակներ աշխարհի ավելի քան 95 երկրներից: 2012 թ-ի մրցավարները, որոնց կազմում են եղել ճարտարապետության և նախագծման ոլորտի առաջատարներ, ընտրել են առաջին 3 տեղերը զբաղեցրած նախագծերը, ինչպես նաև 22 մասնակիցների էլ շնորհել են մասնակցության պատվոգրեր: «Երկնաքերերի մրցույթ 2012»-ի առաջին տեղն է զբաղեցրել «Հիմալայների ջրահավաք երկնաքեր» (Himalaya Water Tower) նախագիծը՝ ներկայացված չինացի ճարտարապետներ Ժենգ Ժիի (Zheng Zhi), Հունցյուան Չժաոյի (Hongchuan Zhao) և Դոնգբեյ Սոնգի (Dongbai Song) կողմից: Նախագծողների մտահաղացմամբ, այս ծրագիրը պետք է կարգավորի երկրագնդի ամենաթանկ բնական ռեսուրսի օգտագործումը: Այս երկնաքերերը հատուկ նախագծված են համաշխարհային տաքացման դեմ պայքարի համար՝ ջուրը հավաքելու և պահեստավորելու նպատակով: Երկնաքերերը պետք է կառուցվեն հատուկ ոլորուն սյուների վրա և կապահովեն նաև մոտակա գյուղերի ու քաղաքների բնակիչների ջրային պահանջները: Այս կառույցները նման կլինեն հսկա բույսերի, որոնց «գլխիկները» կանգնած կլինեն 6 ոտքերի վրա, որոնցով հավաքված ջուրը կիջնի ցած և կհասնի անհրաժեշտ վայր: Երկնաքերերը նախագծված են այնպես, որ անձրևոտ եղանակին հավաքեն անձրևաջրերը, մաքրեն այն և սառեցնեն հետագա օգտագործման նպատակով: Հավաքված ջուրը կարող է օգտագործվել երաշտների ժամանակ, կամ էլ երկար ժամանակ պահվել ապագա սերունդների համար: Երկրորդ տեղը զբաղեցրել է ևս չինացի ճարտարապետների (Yiting Shen, Nanjue Wang, Ji Xia, and Zihan Wang) կողմից ներկայացված «Վիրավորված լեռ» (Mountain Band-Aid) նախագիծը: Նախագծի նպատակն է վերականգնել Չինաստանի Յունան (Yunnan) լեռնային շրջանի էկոլոգիան, որը լուրջ վնասվել է լեռնաարդյունաբերության արդյունքում: Նախագիծը հույս է ներշնչում, որ Հմոնգ (Hmong) լեռան ստորոտում գտնվող գյուղերի բնակիչները կկարողանան կրկին վերադառնալ իրենց լքված տները: Երրորդ տեղում է Լին Յու-Թա (Lin Yu-Ta) թայվանացի ճարտարապետի «Ուղղահայաց աղբանոց» (Vertical Landfill) նախագիծը: Ներկայացված նախագծի համաձայն՝ այս կառույցը պետք տեղադրվի աշխարհի հսկա քաղաքներում և հավաքված աղբը վերամշակելով՝ արտադրի էլեկտրաէներգիա: Նշենք, որ պատվոգրեր ստացած նախագծերի շարքում են բջջային երկնաքերեր, ստորջրյա նախագծեր, լողացող քաղաքներ և մի շարք այլ յուրօրինակ նախագծեր: