Այն, որ աշխարհի խոշորագույն նավթային պահուստներն ունեցող Մերձավոր Արևելքը սկսել է նախապատվություն տալ էներգիայի վերականգնվող աղբյուրներին, կարող է անիմաստ թվալ, սակայն փաստն այն է, որ անցած ամիս Արաբական Միացյալ Էմիրությունների նախագահ շեյխ Խալիֆա բեն Զայեդ ալ Նահայանը (Sheikh Khalifa bin Zayed Al Nahyan) պաշտոնապես բացել է աշխարհի խոշորագույն «Կենտրոնացված արևային էներգիայի էլեկտրակայանը» (concentrated solar power plant (CSP))` «Շամս 1»-ը (Shams 1): Նոր էլեկտրակայանը, որի բյուջեն կազմել է 600 մլն ԱՄՆ դոլար և որի կառուցման համար անհրաժեշտ է եղել 3 տարի, նախագծել է «Շամս» էներգետիկ ընկերությունը (Shams Power Company): «Շամս 1» էլեկտրակայանի մակերեսը կազմում է 2.5 մլն քառակուսի մետրը, ինչը համարժեք է 285 ֆուտբոլային դաշտերի համագումարին: Ինչպես պնդում է էլեկտրակայանի սեփականատեր «Մասդար» (Masdar) ընկերությունը, վերջինս այնքան էներգիա կարտադրի, որը կբավարարի 20 հազար տների էլեկտրականության պահանջները: Բացի այդ, ըստ նախնական տվյալների՝ այս էլեկտրակայանը կկասեցնի տարեկան 175 հազար տոննա ածխաթթու գազի արտանետումը, ինչը համարժեք է 1.5 մլն ծառ տնկելուն, կամ էլ 15 հազար ավտոմեքենա շահագործումից հանելուն: Չնայած Աբու-Դաբին հսկայական ներդրումներ է կատարել այս նախագծում, այնուամենայնիվ «Շամս» էներգետիկ ընկերության ղեկավարները համոզված են, որ երկրի վերականգնվող էներգիայի հիմնական չափաբաժինը կպատկանի արևային ֆոտոէլեկտրիկ համակարգերին, քանի որ դրանք ավելի մատչելի են և շինարարության համար ավելի կարճ ժամանակ է պահանջվում: Բացի այդ այն նաև լայն աշխարհագրական տեղակայման ընտրություն ունի, քանի որ կարելի է կառուցել տարբեր վայրերում: Բնապահպանության տեսանկյունից իհարկե շատ լավ է, որ նավթային պաշարներով այդքան հարուստ տարածաշրջանը ավելացնում է իր վերականգնվող էներգիայի պոտենցիալը: «Մասդար» ընկերության գործադիր տնօրեն Սուլթան Ահմեդ Ալ Ջաբերի (Sultan Ahmed Al Jaber) խոսքերով, Մերձավոր Արևելքը կանգնած է վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ոլորտում խոշորագույն ներդրումներ կատարելու շեմին, իսկ «Շամս 1» նախագիծը ապացուցում է արևային էլեկտրակայանների տնտեսական և բնապահպանական առավելությունները:

Ամեն անգամ, երբ Դուբայը որոշում է ինչ-որ բան կառուցել, ապա սպասումներն այնպիսին են, որ նոր ծրագիրը կլինի ավելի մեծ և գեղեցիկ քան նախկինները: Եվ այսպես՝ Դուբայում կառուցված հերթական լայնածավալ նախագիծը՝ «Դուբայի հրաշքների այգին» (Dubai Miracle Park) բացել է իր դռները: Աշխարհի ծաղիկների ամենամեծ այգին ունի ավելի քան 70 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերես և շուրջ 4 կիլոմետր երկարությամբ ճեմուղիներ: Այգում հավաքված են ավելի քան 45 տեսակի 45 մլն ծաղիկներ, որոնցից շատերն առաջին անգամ են բերվել Պարսից ծոց: Նշենք, որ այգին արդեն ստացել է «բազմագույն օազիս» ոչ պաշտոնական անվանումը, քանի որ վերջինիս տարածքում կան մոտ 60 գուներանգների ծաղիկներ: Այգու ամենահայտնի ցուցանմուշը դարձել է կենդանի ծաղիկներից պատրաստված ԱՄԷ-ի հիմնադիր շեյխ Զայեդ բեն Սուլթան Ալ Նահյանի (Sheikh Zayed ben Sultan Al Nahyan) դիմանկարը՝ շրջապատված ծաղիկներից պատրաստված 7 հսկայական սրտերով, որոնք խորհրդանշում են երկրի 7 էմիրությունները: Այգին նպատակ ունի համաշխարհային հռչակ ստանալ իր 10 մետր բարձրությամբ ու 144 քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով ծաղկային բուրգի և 3 մետր բարձրությամբ ծաղկե պարսպի շնորհիվ: Ի դեպ, այս պարիսպը, որի երկարությունը հասնում է կիլոմետրի, շուտով կարող է հայտնվել Գինեսի ռեկորդների գրքում: Նշենք, որ նախագծի երկրորդ փուլի շինարարությունը, որը նախատեսում է առևտրային տարածքների, ռեստորանների, հուշանվերների խանութների, ավտոկայանատեղիի և այլնի կառուցում, կսկսվի այս տարվա կեսերին:

Աբու-Դաբին պաշտպանել է Մերձավոր Արևելքի մշակութային մայրաքաղաքի իր կոչումը՝ վերջնականապես կանաչ լույս վառելով «Աբու-Դաբի Լուվր» (Abu-Dhabi Louvre) նախագծի համար: Տեղական ԶԼՄ-ների տեղեկատվությամբ՝ հանրահայտ «Լուվր» թանգարանի մասնաճյուղն Աբու-Դաբիում կկառուցվի մինչև 2015 թ-ը, իսկ շինարարության ընդհանուր բյուջեն կկազմի 653 մլն ԱՄՆ դոլար: Շինարարության գլխավոր կապալառուի համար վերջերս հայտարարված մրցույթը հաղթել է Դուբայի «Արաբթեք» (Arabtec) շինարարական ընկերությունը: «Լուվրի» նոր մասնաճյուղի շինարարությունը համարվում է Արաբական Միացյալ Էմիրությունների և Ֆրանսիայի միջև 2007 թ-ին կնքված միջազգային մշակութային համագործակցության արդյունք: Թանգարանի ճարտարապետական նախագծմամբ զբաղվում է հանրահայտ «Պրիտցկերյան մրցանակի» դափնեկիր, ճարտարապետ Ժան Նուվելը (Jean Nouvel): «Աբու-Դաբի Լուվր» անվանումը ստացած աշխարհահռչակ թանգարանի մասնաճյուղը կկառուցվի «Սաադիյաթ» (Saadiyat Island) արհեստական կղզու վրա, որը ենթադրվում է, որ ժամանակի ընթացքում կդառնա տարածաշրջանի խոշորագույն մշակութային կենտրոններից մեկը: Ի դեպ, այս նույն կղզում 2016 թ-ին նախատեսված է «Շեյխ Զայեդի անվան Ազգային» (Zayed National Museum) թանգարանի, իսկ 2017 թ-ին՝ աշխարհի խոշորագույն «Սոլոմոն Գուգգենհայմի» (Guggenheim Abu Dhabi) անվան թանգարանի մասնաճյուղի բացումը: «Աբու-Դաբի Լուվր» թանգարանի ընդհանուր մակերեսը կկազմի 64 հազար քառակուսի մետր՝ ներառյալ շինությունը և հարակից տարածքները: Ենթադրվում է, որ հիմնական ցուցադրությունների սրահների մակերեսը կկազմի 6 հազար քառակուսի մետր, իսկ 3 հազար քառակուսի մետր տարածք էլ կտրամադրվի ժամանակավոր ցուցադրություններին, խորհրդակցությունների-սրահին և տեխնիկական կառույցներին: Նախագծի համաձայն՝ թանգարանը «կլողա» ծովի մակերևույթին: Բազմաթիվ ջրային ուղիների և 180 մետր լայնությամբ պերֆորացված գմբեթի շնորհիվ այցելուներին կթվա՝ թանգարանը գտնվում է «բաց ծովում, բաց երկնքի տակ»: Ընդ որում՝ ժամանակակից տեխնոլոգիաները հնարավորություն կտան ապահովել իդեալական պայմաններ ոչ միայն այցելուների, այլև ցուցանմուշների համար: Թանգարանի շինարարական աշխատանքները սկսվել են մի քանի տարի առաջ: 2009 թ-ին 40 մետր խորությամբ ավազի մեջ պատեր թաղվեցին, որպեսզի կառույցի ջրադիմացկունությունն ապահովեն: 2010 թ-ին շինարարության գլխավոր կապալառուն հիմքային աշխատանքների համար օգտագործեց այնքան հիմնասյուն, որ դրանք իրար հետևից շարելու դեպքում կստանանք Աբու-Դաբի և Դուբայ քաղաքների միջև եղած հեռավորությունը: Բայց այս արված բոլոր աշխատանքներն անտեսվեցին, իսկ 2010 թ-ից ի վեր շինարարական աշխատանքները սառեցվեցին: Իսկ ահա ճարտարապետների և ճարտարագետների միջազգային խումբը շարունակեց ծրագրի նախագծման աշխատանքերը: Այսօր նախապատրաստական աշխատանքները գրեթե ավարտված են, իսկ շինարարական աշխատանքերն էլ անմիջապես կսկսվեն:

Մերձավոր Արևելքի խոշորագույն կառուցապատողներից մեկը՝ «Դամաք Փրոփերթիս» (Damac Properties) ընկերությունը, նախորդ շաբաթ հայտարարել է Դուբայում կառուցվելիք նոր խոշորագույն նախագծի մասին, որն առաջինն է քաղաքում 2008 թ-ի ճգնաժամից հետո, տեղեկացնում է Arabianbusiness ինտերնետային պարբերականը: Ըստ նախնական տվյալների՝ նոր աշտարակը կունենա 195 մետր բարձրություն, 53 հարկ և վերջինիս պատուհաններից կերևան քաղաքի գեղեցիկ շատրվանները և աշխարհի ամենաբարձր աշտարակը՝ «Բուրջ Խալիֆան»: Շինարարության գլխավոր կապալառու «ԷյԷնՍի Քոնթրաքթինգ» (ANC Contracting) ընկերությունն արդեն սկսել է ծրագրի նախապատրաստական աշխատանքները, որոնք պետք է ավարտվեն 2015 թ-ի առաջին եռամսյակում: Նոր շենքում նախատեսված են մեկ, երկու, երեք, չորս սենյականոց բնակարաններ և փենթհաուսներ: Ինչպես նաև աշտարակում կլինի սպա-կենտրոն, մարզասրահ և լողավազան: «Դամաք Փրոփերթիս» ընկերության փոխտնօրեն Նայլ Մակլաֆլինի (Niall McLoughlin) խոսքերով, Դուբայի անշարժ գույքի շուկայում վերածնունդ է նկատվում, քաղաքը կանգնած է անշարժ գույքի շուկայի ընդլայնման նոր դարաշրջանի առաջ, ուստի նման պայմաններում ընկերության առաջարկած նոր նախագիծն անփոխարինելի է և ուղղված է բնակչության հատկապես վերնախավին: Նշենք, որ մինչ օրս «Դամաք Փրոփերթիս» ընկերությունը Միացյալ Արաբական Էմիրություններում կառուցել է 37 շենք, որոնք ունեն 7817 բնակարան 1.3 մլն քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով:

Դուբայը, փորձելով Մերձավոր Արևելքում պահպանել իր դիրքերը որպես զբոսաշրջության և տրանսպորտային առաջատար կենտրոն, վերջերս հանրությանն է ներկայացրել մի շարք ցնցող շինարարական նախագծեր, որոնք, ինչպես գրում է Wall Street Journal հրատարակչությունը, կարող են անշարժ գույքի շուկայում ճգնաժամի երկրորդ փուլի պատճառ դառնալ: Անցած ամիս Դուբայի կառավարիչ շեյխ Մուհամեդ Բին Ռաշիդ Ալ-Մակթումը (Sheikh Mohammad Bin Rashid Al Maktoum) հայտարարել է «Մուհամեդ Բին Ռաշիդ Քաղաք» (Mohammad Bin Rashid City) նախագծի իրականացման մասին, որն, ըստ նախնական հաշվարկների, կարժենա 10 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Նոր քաղաքում նախատեսված է 100 հյուրանոց, աշխարհի խոշորագույն առևտրային համալիրը, հսկայական զբոսայգի, պատկերասրահներ և ցուցասրահներ: Անմիջապես դրանից հետո, հայտարարվեց նոր նախագծի մասին, որն իրենից ներկայացնում է 5 թեմատիկ այգիներից կազմված զվարճանքների համալիր 2.7 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ: Բացի այդ Դուբայը նաև հայտ է ներկայացրել «Համաշխարհային ցուցահանդես 2020»-ի (World Expo in 2020) անցկացման համար, որը նոր ցուցասրահների կառուցում է ենթադրում: Ինչպես նշում է պարբերականը, չնայած առևտրային, զբոսաշրջության և տրանսպորտի ոլորտներում գրանցված աճին, Դուբայի կառավարությունն այսօր դեռևս պետք է վճարի նախորդ շինարարական բումի արդյունքում հավաքված 100 մլրդ ԱՄՆ դոլար պարտքը: Սակայն քաղաքի կառավարության վերոնշյալ քայլերը նոր հարցեր են առաջացնում, կարող են արդյոք այս նոր նախագծերը ոտքի հանել անշարժ գույքի շուկան, թե առաջարկի նոր ավելցուկի կբերեն առանց այն էլ փխրուն ոլորտում: Մերձավոր Արևելքում «Դելիոթ» (Deloitte) ընկերության կորպորատիվ ֆինանսների բաժնի տնօրեն Ռիզվան Շահի (Rizwan Shah) խոսքերով, անշարժ գույքի շուկայում նոր հայտարարված բումի ընթացքում կառավարություն այլ կերպ կվարվի: Նախագծերի ֆինանսավորման համար կընտրվեն բոլորովին այլ աղբյուրներ, իսկ շինարարական տենդերները կհայտարարվեն միջազգային շուկայում, ինչն էլ կնվազեցնի վարկատուների ախորժակը և կներգրավի փորձառու ներդրողների: Բանն այն է, որ 2004-2007 թթ-ների ընթացքում գրացված բումից հետո 2008 թ-ի ճգնաժամը բերեց անշարժ գույքի գների 60 տոկոս անկնման, ինչի արդյունքում շատ բանկեր կանգնեցին սնանկացման խնդրի առաջ: Իսկ 2009 թ-ին, երբ երկրի խոշորագույն կառուցապատող «Նակհիլ» (Nakheel) ընկերությունը չկարողացավ վճարել 4.1 մլրդ ԱՄՆ դոլար պարտքը, Դուբայի կառավարությունը ստիպված եղավ 10 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ վարկի համար դիմել իր նավթով հարուստ հարևան Աբու-Դաբիին: Բնականաբար այս բոլոր իրադարձություններից հետո, շատերն անհանգստանում են, որ անշարժ գույքի շուկայում նոր բում վառելով, Դուբայը կրկնում է անցյալի սխալները: Իսկ վերջերս կայացած ֆինանսական խորհրդակցության ժամանակ, երկրի ամենահարուստ հիմնադրամներից մեկի, Էմիրություններում ներդրումային կազմակերպության (Emirates Investment Authority) ֆինանսական տնօրեն Փիթեր Ժոլդովսկիի (Peter Jodlowski) խոսքերով, այսօր բոլորը կրկնում են, որ շատ բան են սովորել անցյալի սխալներից, սակայն շարունակում են անել այն, ինչ 3-4 տարի առաջ: Նա համոզված է, որ հաջորդ 5 տարիների ընթացքում, քաղաքի իշխանությունները կշարունակեն իրենց տալ այն նույն հարցը, ինչ 2008 թ-ին՝ «ինչպես այս ամենը կատարվեց»: