Կարլսրուհի Տեխնոլոգիական ինստիտուտի և Բայեր ընկերության գիտնականները ստեղծել են այնպիսի սեյսմակայուն պաստառներ, որոնք կարող են պաշտպանել շինության պատերը փլուզումից ուժեղ երկրաշարժի ժամանակ, տեղեկացնում է The Inhabitat կայքը: EQ-Top անվանմամբ սեյսմակայուն պաստառները հնարավորություն են տալիս պատերին մնալ կայուն երկրակեղևի տատանումների ժամանակ: Նշենք, որ գիտնականները հաջողության են հասել 2 տարի տևած հետազոտությունների և փորձարկումների արդյունքում, և շուտով շինանյութը կհայտնվի շուկայում: Արդեն երկար տարիներ Կարլսրուհի Տեխնոլոգիական ինստիտուտի գիտնականները փորձում էին ստեղծել այնպիսի շինանյութ, որը կկարողանար պաշտպանել կառույցի պատերը այս բնական աղետից: Սկզբում նրանք օգտագործում էին ածխածնային մանրաթելային հիմքով նյութեր, սակայն փորձարկումները ցույց տվեցին, որ այդ շինանյութերն ավելի անկայուն են՝ քան ավանդականները: Այնուհետև, արդեն 2010 թ-ից ի վեր, նրանք սկսեցին օգտագործել ապակյա մանրաթելը և արդյունքում մեծ հաջողությունների հասան: Իսկ ինչպես են աշխատում EQ-Top պաստառները: Դրանք պինդ և էլաստիկ վահանակներ են, որոնք ստանում են ամուր ապակյա մանրաթելերը միահյուսելով: Մանրաթելերը հյուսվում են տարբեր ուղղություններով, որպեսզի վահանակները միաժամանակ լինեն և ամուր, և ճկուն: Արդյունքում, երկրակեղևի տատանումների ժամանակ, էներգիան հավասարաչափ է բաշխվում ողջ մակերեսով՝ ամուր պահելով պատերը: Սակայն նշենք, որ սովորական պաստառների համար նախատեսված սոսինձը ամենևին էլ չի համապատասխանում այս նոր պաստաներին: Ուստի Կարլսրուհի Տեխնոլոգիական ինստիտուտի գիտնականները դիմում են Բայերի գիտնականներին նոր սոսինձի բաղադրատոմս մշակելու նպատակով: Արդյունքում ստեղծվում է ճկուն, և միևնույն ժամանակ փափուկ սոսինձ՝ բաղկացած ջրից ու պոլիուրեթանային հավելանյութերից: Ամբողջական մշակումից հետո գիտնականները փորձարկել են շինանյութը տան փորձնական մոդելի վրա առաջացնելով արհեստական երկրաշարժ. տունը մնացել է կանգուն, իսկ տան պատերը գրեթե չեն տուժել: Բայեր ընկերությունը շուտով նախատեսում է սկսել այս պաստառների արտադրությունը և ինչպես սպասվում է, նոր տեսակի պաստառները բավականին թանկ կլինեն ավանդականների համեմատ: Սակայն այն բնակիչները, ովքեր ապրում են սեյսմավտանգ գոտիներում, և այն կառուցապատողները, ովքեր նման վայրերում շինարարություն են իրականացնում, անշուշտ, կօգտվեն նորահայտ շինանյութից՝ կյանքի և շինությունների անվտանգությունն ապահովելու նպատակով:
Մենք արդեն երկար տարիներ լսում ենք բարձրահարկ շենքերում տեղադրվելիք քաղաքային ագարակների մասին: Այսօր արդեն, չնայած անհավանական թվալուն, այս նախագծերը «կանաչ երազանքից» իրականություն են դառնում: Այսպես՝ շվեդա-ամերիկյան համատեղ «Պլանտագոն Ինթերնեշնլ» (Plantagon International) ընկերությունն առաջարկում է ջերմոցների նոր տարատեսակ: Դրանք քաղաքային գյուղատնտեսության համար նախատեսված նոր «ուղղահայաց ագարակներ» են, որոնք մինչ օրս ուտոպիա էին համարվում: The Inhabitat կայքի տվյալներով, «Պլանտագոն Ինթերնեշնլ» ընկերությունը շվեդական Լինքոփինգ (Linkoping) քաղաքում այս տարվա փետրվարին արդեն սկսել է կառուցել իր առաջին փորձնական «ուղղահայաց ագարակը», որի շինարարությունը նախատեսվում է ավարտել 12-16 ամսում: Ըստ կայքի տարածած տեղեկատվության` առաջին «ուղղահայաց ագարակը» կունենա թափանցիկ գնդի տեսք և 17 հարկանի շենքի բարձրություն: Այստեղ բանջարեղենները կաճեցվեն հատուկ դարակներում հսկա պարույրի վրա: Սաղմնային վիճակում այս բանջարեղենները հատուկ վերելակների միջոցով կբարձրանան վերև, իսկ երբ արդեն հասունանան, կիջնեն ներքև` բերքահավաքի: Նշենք, որ նախկինում «ուղղահայաց ագարակներ» կառուցելու փորձեր եղել են Ճապոնիայում, Հարավային Կորեայում և Հոլանդիայում: Ինչպես տեղեկացնում է Speigel կայքը, դեռևս 2005 թ-ին Տոկիոյի երկնաքերերից մեկում արդեն կառուցվել է փոքրիկ ագարակ: Այնուհետև 2011 թ-ին հարավային Կորեայի Սուվոն քաղաքում կառուցվել է եռահարկ «ուղղահայաց ագարակ»: Եվ մոտավորապես նույն ժամանակահատվածում էլ Հոլանդիայի խանութներում սկսել են վաճառվել «ՓլենթԼեբ» (PlantLab) ընկերության կողմից ստորգետնյա ագարակում աճեցված բանջարեղեններ: Նյու Յորքի Կոլումբիայի համալսարանի (Columbia University, New-York) գիտնականների կատարած հաշվարկների համաձայն՝ ովքեր, ի դեպ, նախագծել են այս «ուղղահայաց ագարակներ» ծրագիրը, 2050 թվականին երկրագնդի վրա ապրող բնակչության 80 տոկոսը արդեն կապրի քաղաքներում: Նրանց բոլորին կերակրելու համար անհրաժեշտ կլինի քաղաք տեղափոխել նաև գյուղատնտեսությունը: Իսկ ինչպես՞ դա անել: Ահա այստեղ օգնության կգան «ուղղահայաց ագարակները»՝ տասնյակ հարկերով շինություններ՝ հագեցած ջերմոցներով, ավտոմատացված համակարգերով և կանաչ տեխնոլոգիաներով: «Ուղղահայաց ագարակները» կարելի է տեղադրել մեծ քաղաքներում: Դրանք պետք է շատ արդյունավետ լինեն: Այս նախագծի առավելություններից է այն, որ բերքի հասունացումը կախված չի լինի եղանակի կամակորություններից, այսպիսի ագարակը տարեկան մի քանի անգամ բերք կտա և բացի այդ մեկուսացած բույսերը պաշտպանված կլինեն այգին քայքայող վնասատուներից:
Ճապոնական «Էյր Դենշին Սիսթեմս» (Air Danshin Systems Inc) ընկերությունը մշակել է այնպիսի համակարգ, որը երկրաշարժի ժամանակ շինությանը հնարավորություն է տալիս բարձրանալ հիմքից և «ճախրել», տեղեկացնում է The Inhabitat ինտերնետային կայքը: «Էյր Դենշին Սիսթեմս»-ի տարածած հայտարարության մեջ նշվում է, որ ստեղծված տեխնոլոգիան ոչ միայն արդյունավետ է, այլև մոտ 3 անգամ ավելի էժան, քան ներկայումս կիրառվող նմանատիպ այլ տեխնոլոգիաներ: Այսպես՝ համակարգն աշխատելու համար անհրաժեշտ է շինության շուրջ տեղադրել որոշ սարքավորանքներ: Համակարգի սենսորը գրացում է երկրաշարժը, և ազդանշանն ուղարկում կոմպրեսորին, որն էլ անմիջապես սկսում է մեծ քանակությամբ օդ մղել հիմքի և տան սահմանում՝ վերջինս բարձրացնելով վերև: Օդի ճնշումը հնարավորություն է տալիս կառույցը երկրաշարժից ցնցվող հիմքից բարձրացնել մոտ 3 սանտիմետրով: Հատուկ փականը կարգավորում է տան հիմքում լցված օդի ճնշումը և հնարավորություն է տալիս պահպանել տան կայունությունը «թռիչքի» ժամանակ: Երկրաշարժի ավարտից հետո շինությունը կրկին իջնում է սեյսմակայուն երկաթբետոնե հիմքի վրա: Նշենք, որ «Էյր Դենշին Սիսթեմս»-ը նախատեսում է համակարգը տեղադրել Ճապոնիայի 88 տներում, և հույսով է, որ մոտ ապագայում այն լայն կիրառում կունենա ավելի մեծ կառույցների պաշտպանման հարցում: Հոդվածին հետևում են մեծ քանակությամբ մեկնաբանություններ տարբեր մտավախություններով, սկսած հոսանքի մատակարարման խափանումից մինչև սարքավորանքների վնասումը երկրաշարժի ընթացքում: Հույս ունենանք, որ Ճապոնական ընկերությունը բոլոր այս հանգամանքները հաշվի կառնի իր «թռչող» տների շինարարության ժամանակ:
Այսօր ամբողջ աշխարհում լայնորեն տարածված է ոչ բնակելի շինությունները բնակելիի վերածելու փորձը: Որպես կանոն՝ նման վերակառուցման ենթարկվում են չգործող փարոսները, հողմաղացները, տիեզերական և երկաթուղային կայանները, եկեղեցիները և ջրային աշտարակները: Սակայն դանիական «Փինքքլաուդ» (Pinkcloud) ճարտարապետական բյուրոն մի քայլ առաջ է գնացել՝ մշակելով նախագիծ, համաձայն որի, նավթային պահեստները կարող են վերափոխվել բնակելի տների: Ինչպես ներկայացված է ընկերության պաշտոնական կայքում, ճարտարապետների հաշվարկներով այսօր ամբողջ աշխարհում գոյություն ունի մոտ 49 հազար նավթային պահեստ: Մասնագետները գտնում են, որ վերջիններս, անգործության մատնվելուց հետո, կարելի է օգտագործել որպես բնակելի տներ: Բանն այն է, որ նավթային ամբարները գնդաձև են և ունեն արևային ճառագայթները մաքսիմալ կլանելու երկրաչափական ձև, բացի այդ հերմետիկ են և ջրադիմացկուն: Արդյունքում մեկ նավթային պահեստը կարող է վերածվել բնակարանի մեկ ընտանիքի համար, իսկ ամբողջ նավթային գործարանը՝ մի ամբողջ համայնքի: «Փինքքլաուդ» ճարտարապետական բյուրոյի նախագծի համաձայն՝ սկզբում նավթային պահեստները պետք է մաքրվեն առողջության համար վնասակար նյութերից: Այն բանից հետո, երբ դրանք վերջնական մաքուր կլինեն, արդեն կսկսվի վերջիններս բնակելի տների վերափոխելու գործընթացը: Բնակարանները կլինեն էկոլոգիապես մաքուր, իսկ գնդաձև կառուցվածքի շնորհիվ վերափոխումը ավելի հեշտ ու մատչելի կլինի: Պատրաստի տները լայն հնարավորություններ կունենան արևային էներգիայի և այլընտրանքային աղբյուրների օգտագործման համար: Ի դեպ, ավելի վաղ The Inhabitat կայքը տեղեկացրել էր, որ հունական «ՔեյԻՋի Ափարթմենթս» (KEG Apartments) ընկերության մասնագետները նախագիծ են մշակել, համաձայն որի, բեռնարկղները (կոնտեյներները) և հեղուկ բեռների համար նախատեսված ցիստեռնները կարող են օգտագործվել որպես բնակելի տներ, ի դեպ դրանք կարող են լինել անշարժ և շարժական: Սակայն այս նախագծով էլ առաջին հերթին դրանք պետք է մաքրվեն թունավոր նյութերից: Եթե հաշվի առնենք մոլորակի բնակչության աճի անհավանական տեմպերը, միգուցե վերոնշյալ նախագծերը ինչ որ չափով կկարողանան լուծել բնակարանային խնդիրը, սակայն նշենք, որ երկու տարբերակն էլ դեռ միայն թղթի վրա են:
Ինչպես տեղեկացնում է ինտերնետային Inhabitat կայքը, «Բաքա Արքիթեքթս» (Baca Architects) ճարտարապետական բյուրոն թույլտվություն է ստացել կառուցել Մեծ Բրիտանիայի առաջին «ամֆիբիա» տունը: Համաձայն կայքի տարածած տեղեկատվության՝ նման նախաձեռնության հիմնական նպատակը մեծ գետերի ափամերձ շրջանների ջրասույզ լինելու վտանգի կանխարգելումն է: Ի դեպ, այս խնդիրը որը գլոբալ կլիմայական փոփոխությունների հետևանք է, ամբողջ աշխարհում համարվում է հրատապ լուծում պահանջողներից: Ճարտարագետների գաղափարի համաձայն՝ լողացող տունը ջրի մակարդակի բարձրացմանը զուգահեռ պիտի փոփոխի նաև իր մակարդակը: 70 քառակուսի մետր մակերեսով հարմարավետ տունը կկառուցեն Թեմզա գետի մի փոքրիկ կղզյակի վրա, Բաքինգեմշիր (Buckinghamshire) կոմսությունում: «Բաքա Արքիթեքթս» ճարտարապետական բյուրոն արդեն տարիներ շարունակ փորձեր է իրականացնում այս նախագծի շուրջ՝ թե ինչպես՞ պետք է կառուցել տունը, որպեսզի հեղեղումների ժամանակ այն մնա ջրի երեսին և «չլքի» իր հիմնական բնակավայրը: Նշենք, որ այս ընկերությունը երկրում համարվում է լավագույնը ափամերձ ճարտարապետության ոլորտում: Տունը կկառուցվի այնպես, որ գետի ջրի բնական մակարդակի ժամանակ վերջինիս հիմքն անշարժ լինի, իսկ հեղեղումների ժամանակ ջրի մակարդակին զուգահեռ այն բարձրանա: Տունը նախագծված է անգլիական դասական ոճով, սակայն հագեցած է բազմաթիվ էներգախնայող տեխնոլոգիաներով: Տանը շրջապատող այգին նախատեսված է որպես առաջին պաշտպանական գիծ հեղեղումների ժամանակ և ուժեղ ջրի հոսքի արգելք: Հեղեղումների ժամանակ այս տունը կարող է դիմակայել մինչև ջրի մակարդակի 10 մետր բարձրացման: Նշենք, որ տան շինարարությունը նախատեսված է իրականացնել այս տարի և ենթադրվում է, որ այն հանդես կգա որպես ջրհեղեղների դեմ պայքարի գործուն եղանակ:
