Օրերս Apple ընկերությունը հայտարարել է իր ծրագրերի մասին կառուցել 2 նոր տվյալների կենտրոն Դանիայում և Իռլանդիայում, որոնք պետք է օգտագործենք բացառապես վերականգնվող աղբյուրներից ստացվող էներգիա: Ըստ նախնական տվյալների նախագծի մեջ կատարված ներդրումները կկազմեն 1,9 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Հայտարարված տվյալների կենտրոններից մեկը կկառուցվի արևմտյան Իռլանդիայի Ատենրայ բնակավայրում, իսկ մյուսը կենտրոնական Դանիայի Վիբորգ քաղաքում: Շինարարության ավարտից հետո, որը նախատեսված է 2017 թ-ին, տվյալների կենտրոնները ամբողջությամբ կաշխատեն վերականգնվող էներգիայով և կապահովեն Apple ընկերության այնպիսի օնլայն ծառայությունների աշխատանքը, ինչպիսին են՝ iTunes Store, App Store, iMessage, Maps և Siri: Նշենք, որ յուրաքանչյուր կառույցի մակերեսը կկազմի 166 հազար քառակուսի մետր: Ատենրայի տվյալների-կենտրոնը բացի հիմնական շինությունից կունենա նաև բացօթյա կրթական կենտրոն՝ նախատեսված տեղացի աշակերտների համար, ինչպես նաև զբոսուղի: Վերջինս կտեղակայվի այնպիսի հողատարածքի վրա, որը նախկինում օգտագործվել է ոչ տեղական ծառեր աճեցնելու նպատակով: Ընկերությունը նաև պարտավորվել է զբոսուղում տնկել բացառապես տեղական ծագման ծառատեսակներ: Դանիական Վիբորգ քաղաքում կառուցվող տվյալների կենտրոնը հարակից համայնքների համար կծառայի նաև որպես ջեռուցման մատակարար: Բանն այն է, որ այստեղ կներդրվի այնպիսի համակարգ, որը կկառավարի սերվերների արտադրած ջերմությունը և կուղղի այն դեպի հարևան համայնքների ջեռուցման համակարգեր: Ի դեպ, կենտրոնը կկառուցվի Դանիայի խոշորագույն էլեկտրական ենթակայանի հարևանությամբ, ինչը վերացնում հավելյալ ենթակառուցվածքի անհրաժեշտությունը: Ընկերությունը տարածած մամլո հաղորդագրության մեջ չի մանրամասնում՝ հատկապես էներգիայի ինչպիսի աղբյուր է օգտագործելու, բայց, ամենայն հավանականությամբ, դա քամին է լինելու: Բացի այդ, ինչպես պնդում է ընկերությունը, այն պատրաստ է սերտորեն համագործակցել տեղական ընկերությունների հետ վերականգնվող էներգիայի արտադրման այլ ծրագրերի շուրջ ևս:

Սինգապուրի «Չենգի» օդանավակայանում, որը 2014 թ-ին ճանաչվել է լավագույնն աշխարհում, սկսվել է նոր տերմինալի շինարարությունը: «Մարգարիտ» անվանումը ստացած նախագիծը պետք է կենտրոնանա բնության վրա: Կառուցապատողների մտահղացմամբ այստեղ պետք է միաձուլվեն ծայրահեղ հասկացություններ՝ հաճույքը, հարմարավետությունը, հանգիստը և անհարմարության ու զբաղվածության հետ ասոցացվող օդանավակայանը:, Առաջին հայացքից անհավանական է թվում, սակայն ինչպես երևում է նախագծից այն մի փոքրիկ դրախտի է վերածվելու: Օդանավակայանի փքաբլիթի տեսք ունեցող նորագույն տերմինալը հիմնականում կառուցվելու է պողպատից և ապակուց: Այն բաղկացած է լինելու 10 հարկից, որից 5 հարկը ստորգետնյա, իսկ մյուս 5 հարկը վերգետնյա: Արտաքինից աչք շոյող այս կառույցը սակայն ավելի հրապուրիչ է լինելու ներսից: Մի պահ պատկերացրեք, որ մուտք եք գործում օդանավակայան և սառը ու գործնական միջավայրի փոխարեն հայտվում եք բնության գրկում: Ըստ հանրությանը ներկայացված նախագծի՝ նորագույն տերմինալի ներսում ամբողջությամբ կտնկվեն ծառեր ու թփեր, կլինեն զբոսուղիներ և այստեղ կկառուցվի «Մրրկային անձրև» անվանումը ստացած աշխարհի ամենաբարձր փակ ջրվեժը, որի բարձրությունը կկազմի 40 մետր: Ի դեպ, գիշերները այս ջրվեժը վերափոխվելու է լուսային և ձայնային շոուի: Նախագծի ընդհանուր բյուջեն գնահատվում է մոտ 1.1 մլրդ ԱՄՆ դոլար և այն նախատեսվում է շահագործման հանձնել 2018 թ-ին: Նշենք, որ բնության հսկա բաղադրիչներից բացի այս նորագույն տերմինալում լինելու է հյուրանոց 130 սենյակներով, առևտրային կենտրոններ, խաղասրահներ, ռեստորաններ և այլն:

Նոյեմբերի 6-ին Վազգեն Սարգսյան, Դեղատան և Խորենացի փողոցների հատման կետում տեղի է ունեցել նոր գործարար կենտրոնի հիմնարկեքի հանդիսավոր արարողությունը: «Կամար» անվանումը ստացած համալիրը շինարարական միջազգային նորարարական չափանիշներով նախագծված առաջին «կանաչ» բիզնես կենտրոնն է Հայաստանում, որը շինարարության ավարտից հետո կհավաստագրվի BREEAM-ի՝ (Building Research Establishment Environmental Assessment Method) աշխարհում «կանաչ» շինությունների էկոլոգիական գնահատման և դասակարգման առաջատար համակարգերից մեկի կողմից: Նման եզակի «Ա» դասի գրասենյակային կենտրոնը ապահովելու է էներգախնայողության և էկոլոգիական շինարարության բոլոր չափանիշները, որոնք ընդունված են միջազգային պրակտիկայում, և էապես նպաստելու է Հայաստանում «կանաչ» շինարարության չափանիշների զարգացմանը: Համալիրի կառուցման նախաձեռնությունը 5 տարվա պատմություն ունի: «Կամար» բազմաֆունկցիոնալ համալիրը կառուցում է «Փրոփերթի Դիվելոփմենթ Քամփնի» ՓԲԸ-ն: Ըստ ընկերության տնօրենի՝ ծրագրում հաշվի է առնված Հայաստանի մշակութային ժառանգության պահպանման նշանակությունը: Նախագծի բարդությունն այն է, որ վերջինս իր մեջ պետք է ընդգրկի թե նորը՝ նորարարականը, և թե հինը: Շինհրապարակում կա ճարտարապետ Նիկողայոս Բունիաթյանի կողմից նախագծված շենք, որը կառուցվել էր 1926 թվականին: Դիմային հատվածն ամբողջովին պահպանվելու է, շենքը լիովին վերամշակվելու և վերակառուցվելու է: Կար նաև 1910 թվականի մի այլ կայույց, որի տեխնիկական վիճակն այնպիսին էր, որ ընկերությունը բոլոր քարերը համարակալելով՝ ապամոտանժել է այն: Քարերը պահպանվել են, որ տեղադրվեն նոր շենքի ճակատային մասում: Ըստ նախնական տվյալների՝ գործարար կենտրոնի շինարարությունը կավարտվի 2 տարում՝ 2016 թ-ի նոյեմբերին, սակայն այսօր արդեն, ըստ կառուցապատողի, ապագա համալիրի 75-80 տոկոսը զբաղեցված է տարբեր ընկերությունների կողմից: Նշենք, որ բիզնես-կենտրոնի ընդհանուր տարածքը կազմելու է 14 հազար քառակուսի մետր, որպես վարձակալությամբ տրվող տարածք, բայց ընդհանուր շինարարական մակերեսը կկազմի մոտ 23 հազար քառակուսի մետր։ Բիզնես կենտրոնում հիմանակում կլինեն ֆինանսական ծառայություններ մատուցող, խորհրդատվական, միջազգային զարգացման ընկերություններ, գործակալություններ և նմանօրինակ կազմակերպություններ: Համալիրի ընդհանուր արժեքը կազմում է շուրջ 37 մլն ԱՄՆ դոլար: Համաշխարհային բանկի անդամ Միջազգային ֆինանսական կորպորացիան (International Finance Corporation, IFC) տրամադրել է 9 մլն ԱՄՆ դոլարի վարկ, ինչպես նաև ներգրավվել է ևս 9 մլն ԱՄՆ դոլարի վարկ DEG (Deutsche Investitions und Entwicklungsgesellschaft mbH) միջազգային կառույցից: Նախագծի ֆինանսավորման մնացած գումարն ապահովելու է «Փրոփերթի Դիվելոփմենթ Քամփնի» ՓԲԸ-ն` իր միջոցների հաշվին:

5 տարի տևած շինարարական աշխատանքների արդյունքում ճարտարապետ Ստեֆանո Բոերիի (Stefano Boeri) յուրօրինակ «Ուղղահայաց Անտառ» (Bosco Verticale) նախագիծը վերջապես բացել է իր դռները: Աշխարհի առաջին ուղղահայաց անտառը կազմված է 2 շքեղ երկնաքերերից, որոնք մոտ 10.2 հազար քառակուսի մետր ծածկույթով բուսականություն են ավելացնում Միլանում, որն այսօր համարվում է ամենաաղտոտված մթնոլորտ ունեցող քաղաքներից մեկն աշխարհում: Նորագույն նախագիծը, որի անգլերեն թարգմանությունը նշանակում է «ուղղահայաց անտառ», քաղաքի համար կդառնա 2 «կանաչ թոք», քանի որ մոտ 21 հազար բույսերով պատված երկնաքերերը կկլանեն մթնոլորտի ածխաթթու գազն ու պինդ մասնիկները, կնվազեցնեն քաղաքի ջերմային ֆոնը, կիջեցնեն աղմուկի մակարդակը, մթնոլորտը կհագեցնեն թթվածնով և կստեղծեն նպաստավոր միկրոկլիմա: «Ուղղահայաց Անտառ» բազմաֆունկցիոնալ նախագիծը, որի ընդհանուր բյուջեն կազմել է 2.5 մլրդ ԱՄՆ դոլար, կառուցվել է մասնավոր ներդրումների հաշվին Միլանի «Պորտա Նուովա» թաղամասի վերակառուցման շրջանակներում: 80 և 110 մետր բարձրությամբ երկնաքերերում տնկված են 3-9 մետր բարձրությամբ 800 ծառ, 4 հազար թուփ, 15 հազար հատակային բույս, այդ թվում խաղողի վազեր և բազմամյա բույսեր: Ի դեպ, բացի այն, որ երկնաքերերն ունեն խիտ կանաչ բուսականություն, վերջիններս հագեցած են նաև «կանաչ տեխնոլոգիաներով»: Երկնաքերերում տեղադրված են կեղտաջրերի վերամշակման և ոռոգման համակարգեր, ինչպես նաև ֆոտոգալվանային արևային վահանակներ: Բազմաֆունկցիոնալ «Ուղղահայաց Անտառ» երկնաքերերում տեղակայված են 22000 մ² շքեղ բնակարաններ, 6400 մ² գրասենյակային և 650 կոմերցիոն տարածքներ: Սակայն ինչպես պնդում է նախագծի գլխավոր ճարտարապետ և հեղինակ Ստեֆանո Բոերին, այս նախագծի հիմնական բանալին կենսաբազմազանությունն է: Նախագիծն իր առաջին բնակիչների դիմավորել է արդեն անցած ամիս, սակայն պետք է նշել, որ այս ընտանիքները երկնաքերերի միակ բնակիչները չեն: Նրանց զուգահեռ, աշտարակների կանաչ հատվածներում արդեն սկսել են իրենց բույները հյուսել տարբեր թռչուններ: Յուրօրինակ նախագիծը, որպես աշխարհում վերջերս շահագործման հանձնված 5 ամենագեղեցիկ և նորարար նախագծերից մեկը, արդեն ներկայացված է «Միջազգային բարձրահարկ շենքերի մրցանակաբաշխություն 2014» մրցույթում: Այս մրցույթն անց է կացվում 2004 թ-ից ի վեր Ֆրանկֆուրտում յուրաքանչյուր 2 տարին 1 անգամ: Մրցույթում հաղթող են ճանաչվում միայն այն նախագծերը, որոնք իրենց մեջ միաձուլում են կայուն զարգացումը, յուրօրինակ արտաքին տեսքը, ներքին ազատ տարածությունը և այլն: 50 հազար եվրո արժողությամբ մրցանակը հանձնվում է համատեղ նախագծողին և կառուցապատողին: Հարկ է նշել, որ ճարտարապետ Ստեֆանո Բոերին այժմ գտնվում է Չինաստանում: Այստեղ նա մտադիր է կառուցել իր գլուխգործոցի նմանակը:

Ժամանակակից տեխնոլոգիաները հնարավորություն են տալիս էներգաարդյունավետ շենքեր կառուցել, սակայն քչերն են տեղյակ, որ նման տնտեսումը վտանգում է բնակիչների առողջությունը: Այս մասին հաղորդում է Live Science էլեկտրոնային պարբերականը: Մասնավորապես` բնակելի հատվածում իրականացվող որոշ լուծումներ, որոնք կապված են տարածքների հերմետիզացման հետ, նպաստում են ռադոնի մակարդակի բարձրացմանը, ինչն էլ իր հերթին թոքերի քաղցկեղ է առաջացնում: Հետազոտության տվյալների համաձայն՝ էներգախնայող տեխնոլոգիաները բարձրացնում են ռադոնի կոնցենտրացիան 56.6 տոկոսով, որը միայն Մեծ Բրիտանիայում տարեկան 278 վաղաժամ մահացության է հանգեցնում: Ռադոնը ծանր գազ է, որը ներթափանցում է բնակելի տարածքներ երկրի ընդերքից կամ ավելի հազվադեպ՝ օգտագործված շինանյութերից, և վատ օդափոխությունը բերում է դրա բարձր կոնցենտրացիայի՝ հիմնականում կառույցների ներքևի հարկերում: Ռադոնը ծխախոտից հետո թոքերի քաղցկեղ առաջացնող նյութերի շարքում 2-րդ տեղում է: Էներգաարդյունավետ տեխնոլոգիաներով օժտված շենքերում գազը կուտակվում է օդի ծավալների արտաքին և ներքին փոխանակման ստանդարտ սխեմաների փոփոխությունների հետևանքով: Որպես կանոն՝ «էներգաարդյունավետ» շինարարության ժամանակ ամեն ինչ ուղղվում է շինության հերմետիկության ապահովմանը, ինչն օգնում է պահպանել ջերմությունը, սակայն հանգեցնում է վտանգավոր միացությունների կուտակմանը: Նմանատիպ շինություններում մեծանում է նաև սնկերի առաջացման վտանգը: