Գրքի սիրահարներ Ձեր երազանքը կատարվել է, աշխարհի ամենամեծ գրախանութը բացվել է Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում: «Գրքերի Այգին» կանաչ տանիքով հսկայական շինություն է, որի մակերեսը կազմում է 14.300 քառակուսի մետր: Գրախանութի գրապահարանների երկարությունն ավելի քան 19.300 մետր է: Այն 65.000 քառակուսի մետր մակերեսով մշակութային համալիրի մաս է կազմում, որտեղ տեղակայված են նաև կինոթատրոններ, գիտական սրահներ, դասասենյակներ, ռեստորան և աղոթքի սենյակ: «Գրքերի Այգու» բացումը մշակութային կարևորագույն իրադարձություն է երկրի համար, իսկ հիմնական առաքելությունը իրանցի երեխաների մեջ սեր արթնացնելն է դեպի գիրքը, բացման արարողության ժամանակ հայտարարել է Ազգային ժողովի խոսնակ Ալի Լարիջանին: Ինչպես տեղեկացնում է Mehr News լրատվական կայքը, «Գրքերի Այգին» առաջին անգամ տաղավարի տեսքով ներկայացել է քաղաքային ամենամյա միջազգային գրքի ցուցահանդեսի ժամանակ 2004 թվականին: Այնուհետև սկսվել է շինարարությունը, որն ավարտվել է անցած տարվա սեպտեմբերին, որից հետո սկսվել է գրքերի տեղափոխման և դասավորման գործընթացը: Real Iran պարբերականի փոխանցմամբ այս գրախանութում ներկայացված են միայն մանկական մոտ 400,000 անուն գիրք: Ի դեպ, գրախանութի մանկական գրքերի սրահը պատրաստված է ցածր գրապահարաններով հատուկ փոքրիկների համար: «Գրքերի Այգին» օրերս գրանցվել է «Գինեսի ռեկորդների գրքում»՝ որպես աշխարհի խոշորագույն գրախանութ:
Իրանի նախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադը պաշտոնապես բացել է «Բախտիարի ամբարտակի» շինարարությունը: Աշխարհի բարձրությամբ երկրորդ ամբարտակը կառուցվում է Իրանի հարավ-արևմտյան Լորեստան արվարձանում գտնվող Զագրոսի լեռներով հոսող Բախտիարի գետի վրա: Շինարարության ավարտից հետո ամբարտակը կկարողանա պահել 4.8 մլրդ խորանարդ մետր ծավալով ջուր, իսկ հիդրոէլեկտրակայանի արտադրական հզորությունը կկազմի 1500 մեգավատ: Դեռևս 2011 թ-ին չինական «Սինոհիդրո» (Synohidro) ընկերությունը ստացել էր 2 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ ամբարտակի շինարարության իրավունքը, սակայն անցած տարվա մայիսին, առանց որևէ բացատրության, Իրանի Կենտրոնական բանկը չեղյալ հայտարարեց նախկինում կնքված պայմանագիրը, իսկ շինարարության իրավունքը փոխանցեց KAA և IRGC ընկերություններին: Շինարարության ավարտից հետո «Բախտիարի ամբարտակը» իր բարձրությամբ կլինի աշխարհում երկրորդը՝ զիջելով միայն Տաջիկստանում կառուցվող «Ռոգունի ամբարտակին» (Rogun Dam), որի բարձրությունը շինարարության ավարտից հետո կկազմի 335 մետր: Իսկ ահա Իրանում կառուցվող ամբարտակի բարձրությունը կկազմի 315 մետր, իսկ լայնությունը 434 մետր: Այսօր աշխարհի ամենաբարձր ամբարտակը՝ «Ցզինպին I»-ը (Jinping-I), գտնվում է Չինաստանում և ունի 305 մետր բարձրություն: Իր բարձրությամբ երկրորդ տեղում է Տաջիկստանի «Նուրեկի ամբարտակը» (Nurek Dam)՝ 300 մետր բարձրությամբ:
Հուլիսի 25-ին Իրանը, Սիրիան և Իրաքը համաձայնագիր են ստորագրել կառուցել նոր գազատար Հարավային Իրանից դեպի Միջերկրական ծովի արևելյան երկրներ և Եվրոպա, հաղորդում է ռուսական ԻՏԱՌ-ՏԱՍՍ-ը: Նշենք, որ այս նոր գազատարը կդառնա Եվրոմիության «Նաբուկո» նախագծի հզոր մրցակիցը: Նոր գազատարն արդեն ստացել է «Իսլամական մայրուղի» անվանումը: Նոր գազատարի բյուջեն նախնական հաշվարկներով կկազմի մոտ 10 մլրդ ԱՄՆ դոլար, իսկ ընդհանուր երկարությունը՝ 5000-5500կմ: Իրանի հարավից դեպի Դամասկոս 1500 կիլոմետր երկարությամբ ձգվող գազատարի հատվածը նախատեսվում է շահագործման հանձնել 2014-2016 թթ-ին: Գազատարի նախագծային հզորությունը գնահատվում է օրեկան մոտ 110 մլն խորանարդ մետր: Մասնագետների կարծիքով նոր կառուցվող գազատարով հնարավոր կլինի գազ առաքել Իրանի հարավում գտնվող աշխարհի խոշորագույն նավթագազային աղբյուր Պարսից դեպի Սիրիա, Լիբանան, ինչպես նաև Միջերկրականի ծովի արևելյան շրջաններ և Եվրոպա: Գազատարի կառուցման նպատակով մասնակից 3 պետությունները ստեղծել են կոնսորցիում, որտեղ կարող են ներգրավվել նաև մասնավոր կազմակերպություններ: Ինչպես հաղորդում է IRNA գործակալությունը, Իրանի նաֆթի նախարար Մոհամմադ Ալիաբադին հայտնել է, որ Եվրոպան իրանական գազի սուր կարիք ունի: Նա միաժամանակ ավելացրել է, որ այս նախագիծը կամրապնդի երեք մահմեդական պետությունների համագործակցությունը և կկայունացնի տարածաշրջանի տնտեսական իրավիճակը: Նշենք, որ Իրանի գազի պաշարների ծավալները երկրորդն են աշխարհում և կազմում են 28 տրիլիոն խորանարդ մետր, իսկ առաջինը Ռուսաստանն է՝ 45 տրիլիոն խորանարդ մետր պաշարներով:
Հայ-Իրանական սահմանին՝ Արաքս գետի վրա երկու հիդրոէլեկտրակայանների կառուցման մտադրությունը արդեն տասնամյա պատմություն ունի: Դեռ 2001-ին այս ծրագրի արժեքը գնահատվում էր 60-80մլն ԱՄՆ դոլլար: 2007-ի մարտի 19-ին Հայաստանի և Իրանի միջև կնքված միջպետական պայմանագրի համաձայն, հայտարարվեց երկու՝ 140ՄՎտ հզորությամբ և 140 մլն ԱՄՆ դոլլար արժողությամբ ՀԷԿ-երի շինարարության մասին: Այդ ժամանակ Հայաստանի Էներգետիկայի նախարար Արմեն Մովսիսյանը հայտարարեց 2008-ին նախատեսվող շինարարության սկզբի մասին: Եվ վերջապես նախարարի ամենավերջին և ճշտված հայտարարությունը ՀԷԿ-երի շինարարության վերաբերյալ՝ շինարարությունը կսկսվի 2011-ի սկզբին և կկառուցվեն 2՝ 130 ՄՎտ հզորությամբ կայաններ, բայց արդեն 323 մլն ԱՄՆ դոլլար արժողությամբ... Այս կայանների կառուցման հիմնական առանձնահատկությունը նա է, որ հայկական կողմը ոչ մի մասնակցություն չի ունենալու՝ ո՛չ նրանց շինարարության և ո՛չ էլ ֆինանսավորման հետ. ամեն ինչ իրականացնելու է իրանական կողմը: Կառուցվող ՀԷԿ-երից՝ հայկականը, որը կոչվում է Մեղրիի ՀԷԿ, անհատույց կփոխանցվի Հայաստանին 20 տարի հետո, որը ներառում է մոտ 5 տարվա շինարարական աշխատանքներ և իրանական կողմին էլեկտրաէներգիայի մատակարարմամբ փոխհատուցման 15-ամյա ժամանակահատված: Երկու կայաններն էլ կկառուցի իրանական Ֆարադ-Սեպասադ ընկերությունը, իսկ Իրանի կառավարությունը տվել է իր համաձայնությունը արտադրված էլեկտրաէներգիայի գնման վերաբերյալ: Մեղրիի ՀԷԿ-ը կարտադրի տարեկան 800մլն կՎտ/ժամ էլեկտրաէներգիա, իսկ Հայաստանին հանձնման պահին սարքավորումները պետք է ունենան օգտագործման առնվազն տաս տարվա, իսկ ինժեներական կառույցները՝ առնվազն 30 տարվա ներուժ: Հիդրոէլեկտրակայանների շինարարության հետ զուգահեռ նախատեսվում է կառուցել երկու երկրները միացնող երրորդ բարձրավոլտ (400կՎ) էլեկտրահաղորդման գիծը, որը կհասցնի պետությունների էներգահամակարգերի միջև էլեկտրաէներգիայի փոխանակման հզորությունը մինչև 1000ՄՎտ-ի: Իրան–Հայաստան բարձրավոլտ օդային գծի Հայաստանում կառուցվելիք հատվածի երկարությունը կկազմի մոտ 275կմ (Իրանի սահմանից մինչև «Նորավան» ենթակայան 80կմ, «Նորավանից» մինչև Հրազդանի 5-րդ էներգաբլոկ` 195կմ), իսկ Իրանում՝ 163կմ: Այս նախագծի արժեքը գնահատվում է մոտ 108 մլն Եվրո, իսկ շինարարական աշխատանքները կտևեն մոտ 18 ամիս:
