Դուբայը, փորձելով Մերձավոր Արևելքում պահպանել իր դիրքերը որպես զբոսաշրջության և տրանսպորտային առաջատար կենտրոն, վերջերս հանրությանն է ներկայացրել մի շարք ցնցող շինարարական նախագծեր, որոնք, ինչպես գրում է Wall Street Journal հրատարակչությունը, կարող են անշարժ գույքի շուկայում ճգնաժամի երկրորդ փուլի պատճառ դառնալ: Անցած ամիս Դուբայի կառավարիչ շեյխ Մուհամեդ Բին Ռաշիդ Ալ-Մակթումը (Sheikh Mohammad Bin Rashid Al Maktoum) հայտարարել է «Մուհամեդ Բին Ռաշիդ Քաղաք» (Mohammad Bin Rashid City) նախագծի իրականացման մասին, որն, ըստ նախնական հաշվարկների, կարժենա 10 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Նոր քաղաքում նախատեսված է 100 հյուրանոց, աշխարհի խոշորագույն առևտրային համալիրը, հսկայական զբոսայգի, պատկերասրահներ և ցուցասրահներ: Անմիջապես դրանից հետո, հայտարարվեց նոր նախագծի մասին, որն իրենից ներկայացնում է 5 թեմատիկ այգիներից կազմված զվարճանքների համալիր 2.7 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ: Բացի այդ Դուբայը նաև հայտ է ներկայացրել «Համաշխարհային ցուցահանդես 2020»-ի (World Expo in 2020) անցկացման համար, որը նոր ցուցասրահների կառուցում է ենթադրում: Ինչպես նշում է պարբերականը, չնայած առևտրային, զբոսաշրջության և տրանսպորտի ոլորտներում գրանցված աճին, Դուբայի կառավարությունն այսօր դեռևս պետք է վճարի նախորդ շինարարական բումի արդյունքում հավաքված 100 մլրդ ԱՄՆ դոլար պարտքը: Սակայն քաղաքի կառավարության վերոնշյալ քայլերը նոր հարցեր են առաջացնում, կարող են արդյոք այս նոր նախագծերը ոտքի հանել անշարժ գույքի շուկան, թե առաջարկի նոր ավելցուկի կբերեն առանց այն էլ փխրուն ոլորտում: Մերձավոր Արևելքում «Դելիոթ» (Deloitte) ընկերության կորպորատիվ ֆինանսների բաժնի տնօրեն Ռիզվան Շահի (Rizwan Shah) խոսքերով, անշարժ գույքի շուկայում նոր հայտարարված բումի ընթացքում կառավարություն այլ կերպ կվարվի: Նախագծերի ֆինանսավորման համար կընտրվեն բոլորովին այլ աղբյուրներ, իսկ շինարարական տենդերները կհայտարարվեն միջազգային շուկայում, ինչն էլ կնվազեցնի վարկատուների ախորժակը և կներգրավի փորձառու ներդրողների: Բանն այն է, որ 2004-2007 թթ-ների ընթացքում գրացված բումից հետո 2008 թ-ի ճգնաժամը բերեց անշարժ գույքի գների 60 տոկոս անկնման, ինչի արդյունքում շատ բանկեր կանգնեցին սնանկացման խնդրի առաջ: Իսկ 2009 թ-ին, երբ երկրի խոշորագույն կառուցապատող «Նակհիլ» (Nakheel) ընկերությունը չկարողացավ վճարել 4.1 մլրդ ԱՄՆ դոլար պարտքը, Դուբայի կառավարությունը ստիպված եղավ 10 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ վարկի համար դիմել իր նավթով հարուստ հարևան Աբու-Դաբիին: Բնականաբար այս բոլոր իրադարձություններից հետո, շատերն անհանգստանում են, որ անշարժ գույքի շուկայում նոր բում վառելով, Դուբայը կրկնում է անցյալի սխալները: Իսկ վերջերս կայացած ֆինանսական խորհրդակցության ժամանակ, երկրի ամենահարուստ հիմնադրամներից մեկի, Էմիրություններում ներդրումային կազմակերպության (Emirates Investment Authority) ֆինանսական տնօրեն Փիթեր Ժոլդովսկիի (Peter Jodlowski) խոսքերով, այսօր բոլորը կրկնում են, որ շատ բան են սովորել անցյալի սխալներից, սակայն շարունակում են անել այն, ինչ 3-4 տարի առաջ: Նա համոզված է, որ հաջորդ 5 տարիների ընթացքում, քաղաքի իշխանությունները կշարունակեն իրենց տալ այն նույն հարցը, ինչ 2008 թ-ին՝ «ինչպես այս ամենը կատարվեց»:

Իսպանիայի կառավարությունն անշարժ գույքի ձեռք բերման օրենքում նախատեսում է փոփոխություններ կատարել՝ նպատակ ունենալով դրանով իսկ փոքր-ինչ թեթևացնել երկրում տիրող ծանր ֆինանսական ճգնաժամը: Ինչպես հայտարարել է երկրի Առևտրային հարցերով Խորհրդի նախագահ Հայմե Գարսիա-Լեգասը, Իսպանիան կարող է բնակության իրավունք տրամադրել այն օտարազգիներին, ովքեր ձեռք կբերեն 160 հազար եվրո և ավելի արժողությամբ բնակարաններ: Նման քայլը պայմանավորված է 2008 թ-ին անշարժ գույքի շուկայում մոլեգնած ճգնաժամով, որի պատճառով երկրում մոտ 700 հազար բնակարան մնացել են չվաճառված: Ըստ Գարսիա-Լեգասի՝ կառավարության նման քայլն ուղղված է հիմնականում ռուսաստանցի և չինացի գնորդներին, քանի որ հիմնականում նրանք են հետաքրքրված իսպանական անշարժ գույքով: Բացի այդ նա նաև բացատրել է անշարժ գույքի ձեռք բերման համար ընտրված գնային բավականին բարձր շեմը: Բանն այն է, որ Իսպանիան չի ցանկանում իր երկրում բնակության իրավունք տրամադրել համեմատաբար աղքատ և ցածր եկամուտներով անձանց, ովքեր փնտրում են մատչելի անշարժ գույք: Այսօր երկրի տնտեսությունը շարունակում է մնալ ճգնաժամային ծանր դրության մեջ, իսկ բնակչության 25 տոկոսը գործազուրկ է դարձել: Արդյունքում բնակչության գերակշռող մասը չի կարողացել վճարել հիփոթեքային վարկերով ձեռք բերված բնակարանների ամսեվճարները և դրանք առգրավվել են բանկերի կողմից: Օրենքում հնարավոր փոփոխությամբ կառավարությունը ցանկանում է փոքր-ինչ շտկել ստեղծված իրավիճակը:

Պարսից Ծոցի տարածաշրջանում գտնվող երկրների շինարարական նախագծերի 43 տոկոսը սառեցված է համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի հետևանքով, տեղեկացնում է The National ինտերնետային կայքը: BNC ինտերնետային կայքի կատարած ուսումնասիրության համաձայն՝ տարածաշրջանում իրականացվող շինարարական նախագծերի ընդհանուր ծավալը կազմում է 1.68 տրլն ԱՄՆ դոլար, որոնցից սառեցված են ընդհանուր 735 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ նախագծեր: Բացի վերոնշյալից դեռ կան նաև նախագծեր, որոնք գտնվում են տենդերային, նախագծման և նախնական պլանավորման փուլերում: Այսպես՝ տենդերային փուլում են գտնվում 81մլրդ ԱՄՆ դոլար, նախագծման փուլում՝ 124,6 մլրդ ԱՄՆ դոլար, իսկ նախնական պլանավորման փուլում 264 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ նախագծեր: Ներկայացված ուսումնասիրության համաձայն՝ տարածաշրջանի խոշորագույն շինարարական շուկայում՝ Արաբական Միացյալ Էմիրություններում, իրականացվող նախագծերի ընդհանուր ծավալը կազմում է 681 մլրդ ԱՄՆ դոլար, որոնցից 62 տոկոսը, կամ 422 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ նախագծերը սառեցված են: Երկրորդ տեղը զբաղեցնող Սաուդյան Արաբիայում սառեցված են շինարարական նախագծերի 22.4 տոկոսը, որոնց ընդհանուր ծավալը կազմում է 103,2 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Երրորդ տեղում է գտնվում Քուվեյթը, իսկ նրան հաջորդում է 2022 թ-ի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության անցկացման իրավունքը շահած Քաթարը: Քաթարում շինարարական շուկայի ընդհանուր ծավալը կազմում է 170,2 մլրդ ԱՄՆ դոլար, որից սառեցված են 68, 6 մլրդ ԱՄՆ դոլար ընդհանուր արժողությամբ նախագծեր: Սակայն, չնայած տնտեսական աճի անկմանը, ֆինանսական ճգնաժամին և տարածաշրջանում սառեցված շինարարական նախագծերի հսկայական ծավալին, Մերձավոր Արևելքը համարվում է աշխարհի խոշորագույն շինարարական շուկաներից մեկը՝ զիջելով միայն Չինաստանին, նշվում է ուսումնասիրության մեջ: Բացի այդ, EC Harris ընկերության կատարած մեկ այլ ուսումնասիրության համաձայն՝ Մերձավոր Արևելքի երկրներն այսօր առևտրային համալիրներ կառուցելու համար լավագույն երկրների ցուցակում են: Վերոնշյալ ուսումնասիրության համաձայն՝ Սաուդյան Արաբիան, Քաթարը և Արաբական Միացյալ Էմիրությունները համապատասխանաբար զբաղեցնում են 8-րդ, 11-րդ և 15-րդ հորիզոնականները ներառված 40 երկրների ցուցակում: Իսկ Jones Lang LaSalle ընկերության կատարած ուսումնասիրությամբ՝ վերջին երկու տարիների ընթացքում Աբու Դաբիում 41 տոկոսով ավելացել է առևտրային կենտրոնների շինարարությունը:

Անգոլայի քաղաքացիները բարձր գների պատճառով չեն կարողանում բնակարաններ ձեռք բերել չինական ընկերության կողմից կառուցված Կիլամբա (Kilamba) քաղաքում: BBC-ի հաղորդմամբ, քաղաքը նման է ուրվականի, որտեղ ապրում են միայն մոտ 200 բնակիչ: Կիլամբա քաղաքը կառուցվել է Չինաստանի պետական «Չայնա ինթըրնեյշնլ թրասթ ընդ ինվեսթմենթ քորփորեյշն» (China International Trust and Investment Corporation) ընկերության կողմից քաղաք-արբանյակներ ծրագրի շրջանակներում: Նախագիծը ֆինանսավորվել է չինական բանկերից տրամադրված վարկերով, իսկ փոխարենը Անգոլան Չինական կառավարությանն է տրամադրել որոշ նավթահորեր: Նոր քաղաքի շինարարությունը կազմել է 3.5 մլրդ ԱՄՆ դոլար և տևել է 3 տարի: Արդյունքում Անգոլայի մայրաքաղաք Լուանդայից 30 կիլոմետր հեռավորության վրա 5000 հեկտար մակերեսով քաղաք է կառուցվել, որտեղ տեղակայված են 750 բնակելի տներ, տասնյակ դպրոցներ և ավելի քան 100 առևտրային կենտրոններ: Ենթադրվում էր, որ քաղաքում պետք է ապրի մոտ կես միլիոն բնակիչ: Սակայն վաճառքը սկսելուց հետո պարզվեց, որ Կիլամբայում բնակարանների գները չափազանց բարձր են՝ մոտ 120-200 հազար ԱՄՆ դոլար, ինչը շատ բարձր է տեղաբնակների համար: Հիփոթեքային վարկերից բնակիչները նույնպես չեն կարողանում օգտվել ցածր աշխատավարձերի և բարձր տոկոսադրույքների պատճառով: Ինչպես հաղորդում է «The London Venting Post» հրատարակչությունը, այս նախագծի ներկայացման ժամանակ Անգոլայի նախագահ դուշ Սանթուշը նոր քաղաքի բնակարաներն անվանեց «սոցիալական» և խոստացավ վաճառքի գին նշանակել 60 հազար ԱՄՆ դոլար մեկ բնակարանի համար: Սակայն հետագայում բնակարանները վաճառելու իրավունքը տրվեց Delta Imobiliária ընկերությանը, որում բաժնետերերի մեծ մասը նախագահի մտերիմներ են, որոնք և նշանակեցին բնակարանների այսպիսի «սոցիալական» գին: BBC-ի հաղորդմամբ, գնորդներ ներգրավելու նպատակով տեղական հեռուստատեսությամբ անընդհատ ցուցադրվել է գովազդ, թե ինչքան երջանիկ են ապրում մարդիկ նորակառույց քաղաքում, սակայն մեկ տարվա ընթացքում առաջարկված 2800 բնակարաններից հնարավոր եղավ վաճառել ընդամենը 220-ը: Այսօր Անգոլայի իշխանությունները նախատեսում են Կիլամբայի բնակարանները հանձնել երկարաժամկետ վարձակալության: Սակայն BBC-ի վերլուծաբանների կարծիքով սա էլ չի փրկի իրավիճակը, քանի որ Անգոլայի քաղաքացիների մեծամասնությունը շատ աղքատ է, իսկ հարուստներն էլ նախընտրում են էլիտար բնակարաններ:

Վրաստանը պատրաստ է իրականացնել «ԷյՋիԱրԱյ» (AGRI, Azerbaijan-Georgia-Romania Interconnector) գազատարի շինարարությունը, որը ենթադրում է Կասպյան տարածաշրջանի գազի արտահանում առանց Ռուսաստանի սահմաններն օգտագործելու: Ինչպես տեղեկացնում են վրացական ԶԼՄ-ները, Թբիլիսիում համոզված են, որ վերոնշյալ նախագիծն ավելի էժան է, քան «Նաբուկոն» (Nabucco): Այն բանից հետո, երբ Ստամբուլում հունիսի 26-ին Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև ստորագրվեց միջկառավարական համաձայնագիր Տրանսանատոլիական գազատարի (TANAP) կառուցման վերաբերյալ , Վրաստանում ևս սկսեցին կրկին բարձրաձայնել «Նաբուկոյի» մեկ այլ մրցակից նախագծի մասին: Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար Գրիգոլ Վաշաձեն հայտարարեց, որ Վրաստանը պատրաստ է իրականացնել «ԷյՋիԱրԱյ» նախագիծը: Նա նաև նշեց, որ «Նաբուկոն» սկզբունքորեն կարևոր է, սակայն հայտնի չէ այն կիրականան, թե՝ ոչ: Չէ որ վերջինս տարի առ տարի հետաձգվում է: Միևնույն ժամանակ վրացական կողմի ներկայացրած նախագիծն ավելի մատչելի է և արագ կառուցվող: «ԷյՋիԱրԱյ» նախագիծը ենթադրում է Կասպյան գազի արտահանում Եվրոպա՝ Ռուսաստանը շրջանցելով: Վերջինիս ստեղծման վերաբերյալ քաղաքական հռչակագիրը ստորագրվել է դեռևս 2010 թ-ին Ադրբեջանի, Վրաստանի, Ռումինիայի նախագահների և Հունգարիայի վարչապետի կողմից: Ծրագրի նպատակն է ռուսական գազատարի այլընտրանքային տարբերակի կառուցումը: Ենթադրվում է, որ գազը Ադրբեջանից կհասնի Վրաստանի Սևծովյան ափ, այնտեղից էլ խտացվելուց հետո տանկերներով կհասնի ռումինական Կոնստանտա նավահանգիստ: Այնուհետև վառելիքը կրկին կվերածվի իր սկզբնական վիճակին և կհասնի Հունգարիա, այնտեղից էլ Արևմտյան Եվրոպա: Ինչպես տեղեկացնում է «Взгляд» գործարար պարբերականը, «Նաբուկոյի» հեռանկարները մշուշոտ են, քանի որ այն շատ թանկ է: Բանն այն է, որ մասնագետների վերջնական հաշվարկներից հետո ծրագրի հավանական բյուջեն կազմել է 19 մլրդ ԱՄՆ դոլար նախատեսված 10 մլրդի փոխարեն: Բացի այդ գազատարն ամբողջությամբ չի աշխատի: Ըստ նախնական հաշվարկների՝ «Նաբուկոյի» կառուցումից հետո ենթադրվում է գազը Ադրբեջանի «Շահ-Դենիզ-2» հանքավայրից հասցնել Եվրոպա: Այդ գազատարի պարունակությունը տարեկան կկազմի 10 մլրդ խորանարդ մետր, որը ընդհանուր գազատարի հզորության միայն մեկ երրորդ մասն է կազմում: Ընդ որում, Իրաքից և Թուրքմենստանից գազի արտահանման հնարավորություններ տեսականորեն չկան: Այդ իսկ պատճառով նախագծի ղեկավարները որոշեցին, իրականացնել ծրագրի ավելի մատչելի տարբերակը՝ գազատարի երկարությունը կրճատելով մոտ 3 անգամ: Կրճատված տարբերակը ենթադրում է 1300 կիլոմետր երկարությամբ գազատար, որը կանցնի 4 երկրների տարածքով՝ սկսվելով թուրք-բուլղարական սահմանից մինչև ավստրիական Բաումգարտեն քաղաք: Այնուամենայնիվ, Ռուսաստանի փորձագետների կարծիքով «Նաբուկոյի» առավել մատչելի «ԷյՋիԱրԱյ» մրցակից նախագծի իրականացման հնարավորությունները էականորեն ցածր են: Վերլուծաբան Գրիգորիյ Բիրգի խոսքերով, ներկայումս քննարկվող տարբերակներից ամենաէժանը «ԷյՋիԱրԱյ»-ն է, որի բյուջեն կկազմի 2-5 մլրդ ԱՄՆ դոլար տարեկան 2-8 մլրդ խորանարդ մետր գազի տեղափոխման հզորության պարագայում: Միևնույն ժամանակ «Հարավային հոսքի» բյուջեն կարող է հասնել 20-25 մլրդ ԱՄՆ դոլար, իսկ «Նաբուկոյինը» մի քիչ ավելի ցածր: Բայց պետք չէ մոռանալ, որ այդ նախագծերի տարեկան հզորությունները էականորեն բարձր է՝ տարեկան համապատասխանաբար կազմելով 63 և 31 մլրդ խորանարդ մետր: