Երկու հազար տարեկան շատ շինություններ, որոնք կառուցված են բետոնով հին հռոմեկան նավահանգիստներում այսօր կանգուն են, մինչդեռ բազմաթիվ ժամանակակից շինություններ մի քանի տասնամյակի ընթացքում չդիմանալով թուլանում և ավերվում են: Վերջապես գիտնականներին հաջողվել է պարզել այդ յուրօրինակ բետոնի բաղադրությունը և նրանք կարծում են, որ այս բացահայտումը հնարավորություն կտա ժամանակակից շինությունները կառուցել էկոլոգիապես մաքուր շինանյութից, և վերջինները ավելի ամուր ու վստահելի կլինեն: Հետազոտությունների արդյունքները ներկայացված են American Mineralogist ամսագրում տպագրված գիտական հոդվածում: Հռոմեացիները բետոն պատրաստելու համար իրար էին խառնում կրաքարը, ծովի ջուրը, հրաբխային մոխիրը և քարը: Այսօր գիտնականներին հաջողվել է պարզել, որ բետոնի ամրության գաղտնիքը ծովի ջրի և հրաբխային մոխիրի քիմիական բաղադրության մեջ է: Հետազոտությունների ընթացքում պարզ է դարձել, որ հրաբխային մոխիրը պարունակում է հազվադեպ հանքային հավելում՝ ալյումինի տոբերմորիտ, որը շփվելով ծովի ջրի հետ բյուրեղանում է և ամրացնում շինանյութը: Այս հանքանյութը բաղկացած է ջրից, կալցիումից, ալյումինից, սիլիցիումից ու թթվածնից, և սովորաբար առաջանում է հիդրոջերմային աղբյուրներում: Գիտնականները նշում են, որ ծովի ջրի երկարատև ազդեցությունը նպաստում է, որ բյուրեղացած մոխիրն անընդհատ հասունանա, ամրանա և կանխարգելի առաջացող ճաքերը: Հետազոտությունների մասնակից Սոլթ Լեյք Սիթիի Յուտայի Համալսարանի (University Of Utah) երկրաբան Մարի Ջեքսոնի (Marie Jackson) խոսքերով, հին հռոմեկան բետոնի բաղադրատոմսը վաղուց կորած է և ոչ ոք մինչ օրս չի կարողացել այն վերականգնել: Ժամանակակից գիտնականների խնդիրն է, բետոնի պատրաստման համար գտնել իրենց քիմիական բաղադրությամբ ծովի ջրին և հրաբխային մոխիրին համապատասխան հումք: Նման հայտնագործությունը հնարավորություն կտա ստանալ ոչ միայն այնպիսի ամուր շինանյութ, որի շնորհիվ շինությունները կանգուն կմնան հազարամյակներ՝ հատկապես ծովի ջրի ազդեցության տակ, այլ նաև ստեղծել էկոլոգիապես ավելի մաքուր շինանյութ: Բանն այն է, որ ներկայիս բետոնի պատրաստման ընթացքում մեծ քանակությամբ վնասակար նյութեր և գազեր են արտանետվում մթնոլորտ:

Այսօր նորագույն տեխնոլոգիաները հասել են զարգացման բավական բարձր մակարդակի և ընդգրկվել կյանքի յուրաքանչյուր ոլորտում: Տեխնոլոգիական զարգացումից և նորարարություններից անմասն չի մնացել նաև շինարարությունը: Եթե աշխարհահռչակ ճարտարապետ Անտոնիո Գաուդիին որևէ մեկն ասեր, որ իր գլուխգործոց «Սագրադա Ֆամիլիայի» շինարարությունն ավարտվելու է 3D տպիչների օգնությամբ, նա երևի կծիծաղեր: Սակայն փաստն այն է, որ այս նորագույն գործիքները բավականին հաջողությամբ ներդրվել են ժամանակակից շինարարության մեջ: 3D տպիչների օգնությամբ նախագծողները ստեղծել են հատուկ «հովացնող աղյուսներ» բնակարանների ներքին և արտաքին հարդարման համար, չինացի կառուցապատողներն արդեն հասցրել են 3D տպագրված 5 հարկանի բնակելի շենք և 110 քառակուսի մետր մակերեսով առանձնատուն կառուցել , իսկ ամերիկացի ճարտարապետ Ադամ Կուշներն էլ ծրագրում է մի ամբողջ 3D տպագրված կալվածք կառուցել: Սակայն տեխնոլոգիական զարգացումը շարունակում է առաջ գնալ, և այսքանով, թերևս, ոչինչ ավարտված չէ: Օրերս նիդեռլանդական «Հեյջմանս» (Heijmans) նորարական շինարարական ընկերությունը հայտարարել է 3D տպագրված հետիոտն կամուրջ կառուցելու նախագծի մասին: Ի դեպ, նշենք, որ հենց Նիդեռլանդներում է կառուցվել աշխարհի առաջին 3D տպագրված տունը, որի շինարարության ընթացքում այս ընկերությունն իր ակտիվ մասնակցությունն է ունեցել: Նորագույն կամուրջի նախագծի շուրջ այսօր աշխատում են Նիդեռլանդական 3 խոշորագույն և հայտնի ընկերություններ՝ «Հեյջմանս» նորարական շինարարական ընկերությունը, Յորիս Լարմանի (Joris Laarman) դիզայներական ընկերությունը և «ԷմԷքս3Դե» (MX3D) 3D տպիչներ նախագծող ընկերությունը: Պողպատյա հետիոտն կամուրջը, որը պետք է անցնի Նիդերլանդների մայրաքաղաքի ջրանցքներից մեկի վրայով, կպատրաստվի MX3D Metal հատուկ ռոբոտացված ձեռքի օգնությամբ: Գործնականում այս տեսակի ռոբոտը ղեկավարում է եռակցման գործընթացն ու մետաղի շարունակական մատակարարումը համատեղող սարքավորումը: Այսպիսով կամուրջը կկառուցվի հալեցրած մետաղի փոքր կաթիլներով` շարունակական զոդման միջոցով: Նման եղանակով ստացվող կառույցն ավելի ամուր է, քան առանձին մետաղյա կոնստրուկցիաներով կառուցվածը: Նախագծի հեղինակները համոզված են, որ այս նոր կամուրջը կարող է որոշակի փոփոխություններ մտցնել շինարարության կազմակերպման ավանդական ձևի մեջ: Բոլորին էլ արդեն հայտնի է, որ շինարարության այս տարբերակն առավել մատչելի է, օգտագործում է քիչ շինանյութ և առաջացնում է նվազագույն քանակությամբ շինարարական թափոններ: Բացի այդ «Հեյջմանս» ընկերության նորարական կառավարիչ Յուր վան դեր Վենը (Jurre van der Ven) պնդում է, որ շինարարության այս տարբերակը հնարավորություն կտա միաձուլել ծրագրի նախագծման և շինարարության փուլերը: Եթե ավանդական շինարարության ժամանակ ճարտարապետը ինչ-որ նախագիծ էր ներկայացնում, այնուհետև շինարարը կառուցում էր այն ինչ ինքն է պատկերացնում, ապա շինարարության 3D տպագրության ժամանակ այս 2 գործընթացները միաձուլվում են և ստացված արդյունքն էլ ավելի կատարյալ է լինում: Հետիոտն կամուրջի նախագծման աշխատանքներն իրականացնող դիզայներ Յորիս Լարմանն էլ պնդում է, որ այս ծրագիրը հնի և նորի յուրօրինակ համադրություն է լինելու, քանի որ նորարական կամուրջը կառուցվելու է Ամստերդամի հնագույն ջրանցքներից մեկի վրա: Կամուրջի շինարարության սկիզբը նախատեսված է այս տարվա սեպտեմբերի 15-ին: Հեղինակները պատրաստակամ են գործընթացը դարձնել հանրային, որպեսզի բոլորը կարողանան տեսնել՝ ինչպես է կերտվում ապագայի շինարարությունը: Աղբյուրներ՝ www.inhabitat.com; www.heijmans.nl

Օդագնացության և տիեզերական տարածության հետազոտությունների ազգային վարչությունը (NASA) և 3D տպագրության հարցերով զբաղվող ԱՄՆ ազգային Ինստիտուտը մրցույթ են հայտարարել, որը ենթադրում է 3D տպագրված տների կառուցում այնպիսի մեթոդներով և նյութերից, որպեսզի վերջիններս հնարավոր լինի տեղադրել Մարսի և արեգակնային համակարգի այլ մոլորակների վրա: Ըստ նախնական տվյալների՝ երկու փուլերով անցկացվող մրցույթի ընդհանուր բյուջեն կազմում է 2,25 մլն ԱՄՆ դոլար: Նախագծի առաջին փուլն արդեն սկսվել է և կտևի մինչև սեպտեմբերի 27-ը: Առաջին փուլի ընթացքում մրցույթի մասնակիցները պետք է մշակեն և ներկայացնեն այնպիսի նախագծեր, որոնք հնարավոր է կառուցել 3D տպագրական սարքերի միջոցով օգտագործելով բացառապես տեղական շինանյութ: Բնակելի տարածքների շինարարության ժամանակ մասնակիցները կարող են օգտագործել նաև այն տեխնիկայի մասերը, որոնց շնորհիվ տպագրական սարքերը տեղափոխվելու են այլ մոլորակներ: Առաջին փուլի ընթացքում ընտրվելու են հաղթող 30 նախագծերը, նրանցից էլ՝ լավագույնը, ով կստանա սահմանված 50 հազար ԱՄՆ դոլար մրցանակը: Սեպտեմբերի 26-ից մեկնարկելու է նախագծի երկրորդ փուլը, որը կազմակերպվելու է 2 ենթափուլով: Առաջին ենթափուլը ենթադրում է 3D տեխնոլոգիաների ստեղծում, որոնք կօգտագործեն տեղական՝ մոլորակային շինանյութ: Երկրորդ ենթափուլի ընթացքում մրցույթի մասնակիցները տեղական շինանյութով պետք է կկառուցեն մրցույթի ընթացքում հաղթած բնակելի տարածքը: Յուրաքանչյուր ենթափուլի հաղթողը կստանա համապատասխանաբար 1,1 մլն ԱՄՆ դոլար:

Ավանդական թենիս խաղում են խոտի կամ կավի վրա, սակայն ապագայում հնարավոր է թենիսի մրցաշարերի հետևել նաև ջրադիմացկուն գնդի մեջ՝ «ստորջրյա Ուիմբլդոնում»: Օրերս լեհ «8+8 Կոնցեպտ Ստուդիա» (8+8 Concept Studios) ճարտարապետական ընկերությունից ճարտարապետ Կրիշտոֆ Կոտալան (Krysztof Kotala) ներկայացրել է իր ամբիցիոզ նախագիծը` Դուբայի ափամերձ շրջանում կառուցել թենիսի ստորջրյա կորտեր: Նա հանրությանն է ներկայացրել մի շարք համակարգչային պատկերներ: Ըստ նախնական տվյալների՝ այս համալիրը կկառուցվի Դուբայի ափամերձ շրջանում «Փալմ Ջումերահ» արհեստական կղզիների (Palm Jumeirah) և «Բուրջ ալ Արաբ» (Burj al Arab) հյուրանոցի միջև: Յուրօրինակ կոնստրուկցիան իրենից ներկայացնում է և ակվարիում, և թենիսի համալիր՝ բաղկացած 7 սրահներից, որտեղ նախատեսվում է թենիսի մրցաշարեր անցկացնել; Այս մրցաշարերի հանդիսատեսը հնարավորություն կունենա դիտել խաղը և զուգահեռաբար հիանալ ստորջրյա ծովային կյանքով: Ինչպես գրում է Arabian Business պարբերականը՝ հղում կատարելով ճարտարապետին, այս նախագիծն իր մեջ իդեալականորեն համատեղում է բնապահպանությունը, ժամանակակից տեխնոլոգիաները և սպորտը: Կրիշտոֆը պնդում է, որ ստորջրյա կորտերը նաև կոմերցիոն տեսանկյունից են շահավետ: Ներկայումս նա փնտրում է այն պոտենցիալ գործարարին, ով պատրաստ կլինի ֆինանսավորել այս յուրօրինակ նախագիծը: Չնայած ստորջրյա համալիրի նախագիծը բավականին աչք շոյող է, այնուամենայնիվ, ճարտարագետները կասկածում են, որ այն հնարավոր կլինի կյանքի կոչել ներկայիս տեխնոլոգիաների և գիտելիքների պաշարով: Լոնդոնում Կառուցվածքային ճարտարագետների ինստիտուտի (Institution of Structural Engineers) տեխնիկական տնօրեն Սարա Ֆրեյը (Sarah Fray) բացատրում է, որ այս նախագծի իրականացման գլխավոր խնդիրը ապակու չափսերն են: Բանն այն է, որ նմանատիպ կոնստրուկցիա կառուցելու համար անհրաժեշտ է 33 մետր լայնությամբ ճկված ապակի: Այսօր արտադրվող ամենաընդարձակ ապակու լայնությունը կազմում է ընդամենը 10 մետր: Փաստորեն նախագծի իրականացնելուց առաջ պետք է նախ մշակել այնպիսի մեքենա, որն ի զորու կլինի արտադրել նմանատիպ ապակի: Ֆրայի կողմից նախանշված հաջորդ խնդիրը կոնստրուկցիան ցամաքին կապելու ուղին է, ինչի մասին նախնական փուլում ոչինիչ չի ասվում: Ի դեպ, ոլորտի փորձագետը նաև դրական կողմ է նկատել նախագծում: Ըստ նրա՝ ստորջրյա կառույցի կամարաձև տեսքը իդեալական մոտեցում է նմանատիպ շինության համար: Ծովի հատակին, հատկապես էական խորության դեպքում ջրի ճնշումը բավականին ուժեղ է, իսկ կոնստրուկցիայի նման ձև նվազեցնում է այդ ճնշումը: Լոնդոնի տեխնիկայի և տեխնոլոգիայի (Institution of Engineering and Technology) աշխատակից Վիլլ Ստյուարտը (Will Stewart) հավելել է, որ արդեն պատրաստ նախագիծն այնքան պայծառ ու լուսավոր չի լինի, ինչքան այն լուսանկարներում է պատկերված: Մանրամասնելով՝ նա բացատրել է, որ ապակին ծայրամասերում ավելի հաստ ապակի է լինելու, քան կամարների կենտրոնում, ուստի էականորեն նվազելու է ծովի պատկերի պայծառութունը: Հավելենք, որ Դուբայն անտարբեր չէ յուրօրինակ նախագծերի նկատմամբ: Մասնավորապես՝ 2005 թ-ին 305 մետր բարձրությամբ «Բուրջ ալ Արաբ» հյուրանոցի տանիքին թենիսի կորտեր է կառուցվել: Այստեղ են գտնվում նաև աշխարհի առաջին արհեստական կղզիները, աշխարհի ամենաբարձր շենքը, ստորջրյա հյուրանոց, առանձնատներ, ռեստորան և այլն: Տեխնոլոգիական մարտահրավերները մեծ են, սակայն հսկայական են մարդկային հնարավորություններն ու երևակայությունը, այնպես որ ապագայում ամեն ինչ հնարավոր է;

Անցած տարի ճարտարապետ Ադամ Կուշները (Adam Kushner) հայտարարել էր իր նախագծի մասին՝ կառուցել 3D-տպագրված տուն Նյու Յորք նահանգի փոքրիկ Գարդիներ քաղաքում: Վերջերս էլ «Դի-Շեյփ» (D-Shape) ընկերության գլխավոր ճարտարապետ և գործադիր տնօրեն Ջեյմս Վոլֆը (James Wolff) և ճարտարապետ Կուշները Նյու Յորքում «3D տպագրության շաբաթ» միջոցառումների շրջանակներում հանրությանն են ներկայացրել արդեն ամբողջությամբ ավարտված 3D տպագրված անշարժ գույքի նախագիծը: Նախագծի հանրային ներկայացման ժամանակ բավականին մանրամասներ հայտնի դարձան; Բանն այն է, որ Կուշները նախատեսում է կառուցել ոչ միայն առանձնատուն, այլ մի ամբողջ անշարժ գույք: Ըստ նախնական տվյալների՝ այն բաղկացած կլինի բաց և փակ լողավազաններից, ծածկով ավտոկայանատեղիից և 4 ննջասենյակ պարունակող 223 քառակուսի մետր ընդհանուր մակերերսով առանձնատնից: Չնայած նախագիծը դեռ վերջնական պատրաստ չէ, և անելիքներ կան, յուրօրինակ անշարժ գույքի կառուցման վայրն արդեն հայտնի է: Դեռևս 3 տարի առաջ Կուշները և նրա կինը Նյու Յորքից 137 կիլոմետր հեռավորության վրա գնել են 20 հազար քառակուսի մետր մակերեսով հողատարածք, որտեղ էլ նախատեսում են կառուցել անշարժ գույքը: Ինչպես մանրամասնում է Կուշները, այս հողատարածքի ժայռային բնապատկերը ոգեշնչել է նրան նախագծման աշխատանքների ընթացքում: Նա նաև համոզված է, որ հողատարածքում գտնվող բոլոր նյութերը հնարավոր կլինի օգտագործել որպես շինանյութ: Ամբողջ անշարժ գույքը նախատեսվում է տպագրել ձևափոխված և ոչ լայնածավալ Էնրիկո Դինիի (Enrico Dini) «Դի-Շեյփ» (D-Shape) տպիչ սարքերի օգնությամբ: Այս տպիչ սարքերը տարբերվում են սովորական խտացված մոդելներից և հնարավորություն կտան Կուշներին տպագրել անհրաժեշտ շինանյութը տեղական նյութերից, ինչպես, օրինակ՝ ավազից: Շինարարական աշխատանքների նախնական փուլի համար ճարտարապետը սպասում է Իտալիայից առաքվող 3D տպիչ սարքին; Ըստ նախնական տվյալների՝ սարքը տեղում կլինի արդեն այս ամսվա վերջին: Հունիսին հնարավոր կլինի սկսել փորձարարական աշխատանքները, որոնց հաջողության դեպքում ճարտարապետական խումբը կսկսի բուն շինարարական աշխատանքները: Նախատեսվում է աշխատանքները սկսել փակ լողավազանների և ավտոկայանատեղիի կառուցումից: Հիմնական և բարդ հատվածը՝ 223 քառակուսի մետր մակերեսով առանձնատան կառուցումն է: Կուշները նախագծի կարևորությունը բացատրում է վերջինիս լայնածավալ հնարավորություններով: Նա համոզված է, իր նախագծի հաջողության պարագայում հնարավոր կլինի այս մեթոդն օգտագործել հասանելի բնակարանների, օթևանատների, կամուրջների և այլ կառույցների շինարարության ժամանակ: Նշենք, որ տարեսկզբին չինական WinSun ընկերությունը տպագրության համար հատուկ պատրաստված շինանյութից բավականին հաջող տպագրել է 5-հարկանի բնակելի շենք և 110 քառակուսի մետր մակերեսով առանձնատուն : Անցած տարի էլ «ԴիՅուԷս Արքիթեքթս» (DUS Architects) ճարտարապետական բյուրոն Նիդեռլանդներից «բիոպլաստիկ»-ի օգնությամբ փոքրիկ 3D տպագրված տուն է կառուցել: