Ինչպես բոլորս գիտենք, Չինաստանն ամբողջ աշխարհում հայտնի է իր «ճարտարապետական կրկնօրինակներով»: Իսկ դրանցից վերջինն այնպես է զայրացրել Եգիպտոսի իշխանություններին, որ վերջիններս դիմել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին` ստիպել Չինաստանին կանգ առնել: Արդյունքում Չինաստանը պարտավորվել է ապամոնտաժել կեղծ Սֆինքսը, որն ավելի մեծ է բնօրինակից: Կեղծ Սֆինքսը կառուցվել է Չինաստանի հյուսիսային Հեբեյ (Hebei) արվարձանում գտնվող Շիցզյաչժուան (Shijiazhuang) մշակութային այգում: 30 մետր բարձրությամբ և 80 մետր երկարությամբ Սֆինքսը կառուցվել է ընդամենը մի քանի ամսում ամրանավորված ցեմենտից: Ինչպես պնդում է այգու ներկայացուցիչը, Սֆինքս կառուցվել է միայն որպես կինոֆիլմում նկարահանման դեկոր, և ցանկացած դեպքում այն պիտի ապամոնտաժվեր: Մշտական կամ ժամանակավոր, այնուամենայնիվ, Սֆինքսի կրկնօրինակը զբոսաշրջիկների մեծ խմբեր է հավաքում: Եգիպտոսի հնագիտության հարցերով նախարար Մուհամեդ Իբրահիմը պնդում է, որ Սֆինքսի կրկնօրինակը հակասում է 1972 թ-ին ընդունված ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կոնվենցիաին, իսկ ահա մշակութային այգու ներկայացուցիչը հակասում է, շեշտելով, որ Սֆինքսի կրկնօրինակը չի օգտագործվել կոմերցիոն նպատակներով, այցելուներից որևէ գումար չի գանձվել, և իրենք մտադիր չեն վերջինս օգտագործել` որպես տեսարժան վայր: Ի դեպ, այգու տնօրինությունը համաձայն է ապամոնտաժել կեղծ Սֆինքսը: Չինաստանը վաղուց հայտնի է իր «ճարտարապետական կրկնօրինակներով»: Չինաստանում կա կրկնօրինակված Էյֆելյան Աշտարակ, Վենետիկ քաղաք, Սպիտակ տուն, Մոսկովյան Կրեմլ, ավստրիական լեռնային գյուղ և անգամ դեռևս չկառուցված, ճարտարապետ Զահա Հադիդի նախագծած «Վանջին Սոհո» (Wangjing Soho) համալիրի կրկնօրինակը: Այս տարվա հունվարին հայտնի դարձավ, որ Պեկինի Մենթոուգոու (Mentougou) շրջանում կառուցվել է 4 գրասենյակային շինություններից բաղկացած համալիր, որը նման է մոսկովյան Կրեմլի հանրահայտ եկեղեցիներից մեկին (Благовещенский собор): Տեղական ԶԼՄ-ների փոխանցմամբ յուրօրինակ գմբեթներով շենքը կառուցվել է տեղական կառավարման մարմինների համար: Ըստ նախնական տվյալների` այնտեղ տեղակայվել են շրջանի սեյսմոլոգիական բյուրոն, ջրային ռեսուրսների վարչությունը, լանդշաֆտային և անտառտնտեսության բյուրոն, ինչպես նաև տեղական օդերևութաբանական ծառայությունը: Դեռևս 2007 թ-ին չինացի ճարտարապետները կառուցել են ֆրանսիական մայրաքաղաքի իրենց սեփական տարբերակը, որտեղ գտնվում են 108 մետր բարձրությամբ Էյֆելյան աշտարակը, Վերսալի պալատի այգու հայտնի շատրվանը: Ի դեպ Տիանդուչեն (Tianducheng) փակ համայնքում հայտնի շենքերը կառուցված են փարիզյան ոճով և շրջապատված են եվրոպական առանձնատներով: 2011 թ-ին Չինաստանը որոշեց կրկնօրինակել մի ամբողջ գյուղ: «Մինմեթալս Քորփորեյշն» (Minmetals Corporation) ընկերությունը Գուանդուն (Guangdong) նահանգում գտնվող Հույչժոու (Huizhou) քաղաքից դուրս կառուցեց նույնպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտպանության տակ գտնվող ավստրիական հանրահայտ «Հալստատ» (Hallstatt) լեռնային գյուղի կրկնօրինակը: Նշենք, որ նախագծի ընդհանուր բյուջեն կամել է 940 ԱՄՆ միլիոն դոլար: Ներկայացնենք մեկ այլ հետաքրքիր նախագիծ ևս: Երբ 2011 թ-ին ճարտարապետ Զահա Հադիդը ներկայացրեց իր «Վանջին Սոհո» համալիրի նախագիծը, աշխարհի բոլոր ճարտարապետները իրենց բարձր գնահատականը տվեցին դրան: Սակայն նոր համալիրի նախագիծն այնքան գայթակղիչ էր, որ չինական մեկ այլ կառուցապատող ընկերություն որոշեց կրկօրինակել դեռևս չկառուցված մի համալիր: Վերոնշյալ նախագծի կրկնօրինակը ստացավ «Մեյքուն 22-րդ Սենչըրի» (Meiquan 22nd Century) անվանումը, իսկ այսօր կառուցապատող 2 ընկերություններն էլ շտապում են առաջինն ավարտել իրենց նախագծերի շինարարությունը: Նշենք, որ համալիրի բնօրինակը բաղկացած է 3 կոպիճի տեսքով կորագիծ շինություններից, իսկ կրկնօրինակը` երկու:

Լոնդոնում նախատեսվում է վերականգնել թագուհի Վիկտորիայի (գահ. 1837-1901) ժամանակաշրջանին պատկանող հիասքանչ «Բյուրեղապակյա դղյակը» (Crystal Palace): Նախագիծը համատեղ կիրականացնեն ճարտարապետական «Արուփ» (Arup) և չինական կառուցապատող ZhongRong Group ընկերությունները: Ըստ նախնական տվյալների` «Արուփ» ընկերությունը պատրաստել է վերականգնման այնպիսի նախագիծ, որը շատ մոտ է Ջոզեֆ Պակսթոնի նախագծած բնօրինակին: «Բյուրեղապակյա դղյակը» 1851 թ-ին «Հայդ Փարքում» կառուցվել է «Առաջին Համաշխարհային Ցուցահանդեսի» շրջանակներում` որպես ցուցասրահ: Ջոզեֆ Պանկթոնի գլխավորությամբ կառուցված ցուցասրահը ցուցահանդեսից հետո տեղափոխվել է մեկ այլ վայր` Հարավային Լոնդոնի Սայդենհեմ-Հիլլ արվարձան: Այնուհետև 1936 թ-ի հրդեհից հետո շինությունը այրվել է և մինչ օրս երբևէ չի վերականգնվել: Միայն վերջերս չինացի միլիարդատեր ZhongRong Group ընկերության հիմնադիր Նի Չժաոսինը հայտարարել է, որ պատրաստ է 800 մլն ԱՄՆ դոլար ներդնել պատմական շինությունը վերակառուցելու համար: Ինչպես արդեն նշել ենք, վերակառուցման նախագիծը շատ մոտ է բնօրինակին, որը ներառում էր հսկայական ստվերոտ զբոսայգի: «Արուփ» ընկերության նախագիծը ենթադրում է ոչ միայն շինության վերակառուցում, այլև այն շրջապատող 73 հեկտար ընդհանուր մակերեսով այգու վերականգնում: Զբոսայգում կլինեն ծառերով հագեցած զբոսուղիներ, իտալական ոճով կառուցված գեղեցիկ տեռասներ, սրճարան և այցելուների կենտրոն:

Այսօր Մոսկվայի Տրիֆոնովի անվան փողոցում տեղի ունեցավ ՀՀ տարածքից դուրս գտնվող Հայ առաքելական եկեղեցու ամենամեծ շինության՝ Հայ Առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի թեմի վանական համալիրի բացման հանդիսավոր արարողությունը: Եկեղեցու բացման հանդիսավոր արարողությանը գլխավորում էր Հայ Առաքելական եկեղեցու առաջնորդ Գարեգին II-ը: Բացման հանդիսավոր արարողությանը ներկա էր երեկ Մոսկվա ժամանած ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, ԼՂՀ-ի նախագահ Բակո Սահակյանը, Մոսկվայի և Համայն ռուսիո պատրիարք Նորին Սրբություն Կիրիլը և այլ բարձրաստիճան հյուրեր Ռուսաստանից և Հայաստանից: Հայ Առաքելական եկեղեցու վանական համալիրի հիմնաքարի օծման արարողությունը տեղի է ունեցել 2004թ-ին Մոսկվայում: Տրիֆոնովի փողոցի վրա գտնվող վանքի հիմքում խորհրդանշական պարկուճը տեղադրել էր Մոսկվայի և Համայն ռուսիո հանգուցյալ պատրիարք Ալեքսի II-ն ու Գարեգին II-ը: Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 2006թ-ին, իսկ Սուրբ խաչի օծման արարողությունը տեղի է ունեցել 2011թ-ին: Ինչպես նախկինում տեղեկացրել էինք, շինարարական աշխատանքերի ավարտը նախատեսված էր 2012 թ-ի վերջին: Եկեղեցու ճարտարապետն է Արտակ Ղուլյանը, իսկ համալիրը կառուցվել է բացառապես հայ և ռուս մեկենասների նվիրատվությունների շնորհիվ: Եկեղեցական համալիրի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 13.2 հազար քառակուսի մետր: Տաճարի բարձրությունը 50 մետր է, իսկ գմբեթի տրամագիծը 21 մետր: Գլխավոր խաչի բարձրությունը կազմում է 7 մետր, իսկ մյուս 5 խաչերի բարձրությունը կազմում է 4 - ական մետր: Եկեղեցու պատերի վրա ընդհանուր առմամբ պատկերված է 72 խաչ: Եկեղեցական համալիրը ներառում է մայր տաճար, «Սուրբ Խաչ» փոքրիկ եկեղեցի, թեմի առաջնորդի նստավայր, կրթամշակութային և ադմինիստրատիվ մասնաճյուղեր, հանդիսությունների սրահ, թանգարան և 200 մեքենաների համար նախատեսված կայանատեղի: Ի դեպ, նմանատիպ Հայ Առաքելական եկեղեցու համալիր, որը ներառում է մայր տաճար և կրթական կենտրոն, բացի Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից, աշխարհի որև է այլ վայրում չկա:

Լեհաստանի ռազմական գույքի գործակալությունը 5 տարի տևած անհաջող փորձերից հետո վերջապես վաճառել է Եվրոպայի ամենաերկար շինությունը՝ «Նովոգեորգևյան Ամրոցը» իր զորանոցով, որը գտնվում է Վարշավայի մոտակայքում՝ Մոդլինե գյուղում: Այս մասին տեղեկացնում են ռուսական ԶԼՄ-երը՝ հղում կատարելով Newsweek-ի տեղական պարբերականին: Աճուրդում հաղթել է 5.6 մլն ԱՄՆ դոլար առաջարկած կառուցապատող ընկերությունը, որը նախատեսում է ամրոցը վերածել հյուրանոցի կամ էլ զբոսաշրջային կենտրոնի՝ հավելյալ կառուցելով մի քանի նոր շինություններ: Ընդ որում, մրցույթի կանոների համաձայն՝ կառուցապատող ընկերությունը պարտավոր է մի քանի պատմական կառույցների համար ապահովել ազատ մուտք, իսկ վերջիններիս վերականգնումը պետք է իրականացվի անմիջապես իշխանությունների վերահսկողության ներքո: Ամրոցը կառուցման հիմնաքարը դրել է 1807 թ-ին Նապոլեոնը: 1830 թ-ին այստեղ կառուցվել է 2.25 կիլոմետր երկարությամբ զորանոց, որի շինարարության վրա օգտագործվել է 200 մլն. աղյուս: Խաղաղ ժամանակ այստեղ բնակվել է ավելի քան 20 հազար մարդ: 2003 թ-ին ամրոցը հատկացվել է ռազմական գույքի գործակալությանը, որը 2008 թ-ից ի վեր իրականացրել է 8 աճուրդ, բայց չի կարողացել գնորդ գնել: Պատճառը թերևս սկզբնական բարձր գինն է եղել՝ 70 մլն ԱՄՆ դոլար: Աշխարհի ամենաերկար կառույցների շարքում այս զորանոցը չորրորդ տեղն է գրավում: Առաջին տեղում է գտնվում չինական «Մեծ Պատը» 8852 կիլոմետր երկարությամբ, «Ռանիկոտի ամրոցը» Պակիստանում 35 կիլոմետր երկարությամբ և «Քլիստրոնյան» պատկերասրահը ԱՄՆ-ում 3.073 կիլոմետր երկարությամբ:

Սաուդյան Արաբիայի Մեքքա քաղաքում գտնվող «Մեծ Մզկիթի» (Grand Mosque) ընդլայնման աշխատանքների առաջին փուլն ավարտվել է ճիշտ ժամանակին: Ինչպես տեղեկացնում է Arab News լրատվական կայքը, «Մեծ Մզկիթի» նոր հարկաբաժինը Ռամադանի ժամանակ ընդունակ է տեղավորել 400 հազարով ավելի ուխտավորների: Ընդլայնման նախագծի առաջին փուլի ընթացքում կառուցվել է նոր եռահարկ հարկաբաժին ուխտավորների համար: Մզկիթում տեղադրվել են օդափոխության և խմելու ջրի համակարգեր, շարժասանդուղքներ ուխտավորներին վերին հարկեր տեղափոխելու համար, ինչպես նաև տեղադրվել է հեռախոս, որի օգնությամբ ուխտավորները կարող են ստանալ իրենց հուզող բազմաթիվ հարցերի պատասխաններ: Նորաբաց կառույցը ներսից զարդարված է բազմաթիվ ջահերով և ջրային շատրվաններով: «Մեծ Մզկիթի» ընդլայնման աշխատանքները սկսվել են 2011 թ-ի օգոստոսի 19-ին, երբ Սաուդյան Արաբիայի թագավոր Աբդուլլահ իբն Աբդել Ազիզի մասնակցությամբ տեղի է ունեցել ընդլայնման նախագծի հիմնարկեքի արարողությունը: Այսօր էլ շարունակվում է ընդլայնման հսկայական նախագիծը, որի ընդհանուր բյուջեն գնահատվում է 21.3 մլրդ ԱՄՆ դոլար և որի արդյունքում մզկիթի տարողունակությունը պետք է հասցվի 2 մլն ուխտավորի: Ըստ նախնական տվյալների՝ ընդլայնման ընդհանուր նախագիծը կտևի մի քանի տարի: