Երբ ավելի քան 20 տարի առաջ Լուվրում բացվեց ճարտարապետ Այ. Էմ. Պեյի (I.M. Pei) նախագծած 21.3 մետր բարձրությամբ նոր ապակե բուրգը, շատերը շտապեցին հաստատել, որ վերջինս կաղավաղի աշխարհի մեծագույն թանգարանի ճարտարապետական դասական ամբողջականությունը: Սակայն այսօր, զբոսաշրջիկների ամբոխները բավականին երկար սպասում են վերոնշյալ բուրգի առաջ, որը հանդիսանում է թանգարանի գլխավոր մուտքը: Բացի այդ ապակե բուրգն այնպես է միաձուլվել քաղաքի բնապատկերին, ինչպես Էյֆելյան Աշտարակն ու Հաղթական Կամարը (Arc de Triomphe): Այսօր թանգարանը կրկին մեծ ռիսկի է դիմում դառնալ հասարակական բուռն ու տհաճ քննարկումների առարկա, քանի որ նոր իսլամական պատկերասրահն ավելի արմատական փոփոխություն է ներկայացնում թանգարանի ընդհանուր պատկերում, քան 1989 թ-ին կառուցված բուրգը: Նոր իսլամական պատկերասրահը բաղկացած է ստորգետնյա և վերգետնյա հարկերից և ծածկված է ոսկյա ալիքաձև տանիքով, որը նեո-դասական ոճով ծածանվում է Լուվրի կենտրոնում գտնվող Վիսկոնտի (Visconti) հրապարակում, թանգարանի ամենահայտնի պատկերասրահի հարևանությամբ, որտեղ կախված է Մոնա Լիզաի պատկերը: Նոր իսլամական պատկերասրահի հանդիսավոր բացման արարողությունը տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 22-ին: 7 տարի տևած նախապատրաստական և շինարարական աշխատանքների վրա ծախսվել է ընդհանուր 125 մլն ԱՄՆ դոլար: Նոր պատկերասրահը 2 ճարտարապետների համատեղ աշխատանքի արդյունք է՝ իտալացի Մաիրո Բելլինիի (Mario Bellini) և Ֆրանսիացի Ռուդի Ռիչիոտիի (Rudy Ricciotti), ովքեր դեռևս 2005 թ-ին հաղթել էին հայտարարված միջազգային մրցույթում: Երբ ճարտարապետներն առաջին անգամ խոսեցին իրենց նախագծի մասին, ներկայացրեցին այն որպես «տարածության մեջ լողացող շարֆ» (a scarf floating within the space): Այսօր նոր պատկերասրահը, որն անվանուն են նաև «Փայլող վարագույրներ» (luminous veil) կամ «Գորգ ինքնաթիռ» (flying carpet), զբաղեցնում է 2790 քառակուսի մետր մակերես: Նոր պատկերասրահը 4 անգամ ավելի մեծ է, քան նախկինում իսլամական մշակույթը ներկայացնող սրահը: Այստեղ ներկայացված են մոտ 1200 տարվա պատմություն՝ VII-XIX դարերը ներկայացնող, որոնք ներառում են ապակե, կերամիկայի, մետաղե մշակութային արժեքներ, գրքեր, ձեռագրեր, տեքստիլ և գորգեր: Ալիքաձև տանիքը պատրաստված է մոտ 8 հազար պողպատե խողովակներից և ապակուց, որը ծածկված է ոսկեջրված մետաղով: Ալիքաձև գմբեթը ներառում է բացօթյա տարածություն, որտեղ մշակութային արժեքները ներկայացված են ապակե դարակներում, իսկ ստորգետնյա հարկում էլ կրկին գերիշխում է ցերեկային լույսը, որը ներթափանցում է կողային անցքերից:

Իտալական Մոնցա և Բրիանցա (Monza and Brianza) մարզերի առևտրաարդյունաբերական պալատների կատարած ուսումնասիրության արդյունքում Եվրոպայի ամենաթանկ պատմական հուշահամալիր է ճանաչվել փարիզյան «Էյֆելյան Աշտարակը», որը գնահատվել է 545 մլրդ ԱՄՆ դոլար: 1889 թ-ին կառուցված աշտարակը համարվում է աշխարհի ամենաշատ այցելվող զբոսաշրջության կենտրոնը. միայն անցած տարի այցելուների թիվը կազմել է 7.1 մլն: Նշենք, որ կառույցի շինարարությունը բազմաթիվ քննարկումների առիթ է դարձել: Ընդդիմադիրների մի խումբը կասկածել է դեռևս այն թվականներին նմանատիպ շինություն կառուցելու հավանականության վրա, իսկ մյուսներն էլ գեղարվեստական տեսանկյունից են դեմ արտահայտվել: Սակայն արդյունքում աշտարակը կառուցվել է, բայց որպես ժամանակավոր կառույց, 2 տասնամյակից ապամոնտաժելու պայմանով: Սակայն հետագայում այն երկրի զբոսաշրջության զարգացման համար դարձել այնպիսի խթանիչ հանգամանք, որ քաղաքի իշխանությունները որոշել են ժամանակավոր կառույցը դարձնել մշտական: Ի դեպ, «Էյֆելյան Աշտարակի» նախագծման առանձնահատկությունն այն է, որ վերջինս կառուցված է այնպես, որ ցանկացած պահի հնարավոր է ապամոնտաժել: Ուսումնասիրության երկրորդ հորիզոնականում հանգրվանել է Հռոմի Կոլիզեյը (Coliseum in Rome), որը չնայած իր հնագույն պատմությանը հինգ անգամ ավելի ցածր է գնահատվել, քան փարիզյան գեղեցկուհին: Գլադիատորների ամֆիթատրոնը, որի շինարարությունն ավարտվել է մ.թ.ա. 80 թվականին, գնահատվում է 114 մլրդ ԱՄՆ դոլար և տարեկան գրավում է 4 մլն զբոսաշրջիկի: 112 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ ցուցակի երրորդ տեղում է հանճարեղ Անտոնիո Գաուդիի նախագծած, բայց դեռևս անավարտ, Սուրբ Ընտանիքի Տաճարը (Sagrada Familia): Ուսումնասիրության մեջ ներգրավվել են նաև անգլիական 2 պատմամշակութային համալիրներ՝ մայրաքաղաքի «Լոնդոնյան Թաուերը» (Tower of London) և Ուիլթշիր (Wiltshire) նահանգի «Սթոունհենջը» (Stonehenge): «Լոնդոնյան Թաուերը», որ տարեկան գրավում է 2 մլն զբոսաշրջիկի, գնահատվել է 88.7 մլրդ. ԱՄՆ դոլար, իսկ աշխարհի ամենաճանաչվածներից մեկը՝ «Սթոունհենջը»՝ 13 մլրդ. ԱՄՆ դոլար: Ցուցակում ներգրավված են նաև «Դուոմո Տաճարը» (Duomo cathedral) Միլանում (102.9 մլրդ ԱՄՆ դոլար) և մադրիդյան «Պրադո» (Prado) թանգարանը (72.8 մլրդ ԱՄՆ դոլար): «Դուոմո Տաճարը», որի շինարարության համար անհրաժեշտ է եղել մոտ 6 դար, իր մեծությամբ աշխարհի չորրորդ, իսկ Իտալիայի առաջին տաճարն է համարվում: Բացի Եվրոպական պատմամշակութային համալիրներից, այս ուսումնասիրության մեջ ներգրավվել է նաև Սպիտակ տունը Վաշինգտոնում 101.4 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ: Այն նախագծվել է ծնունդով իռլանդացի ճարտարապետ Ջեյմս Հոբանի (James Hoban) կողմից և կառուցվել 1792-1800 թվականներին:

Իտալիայում տիրող ծանր տնտեսական դրությունը ստիպել է կառավարությանը վաճառքի հանել երկրի մի շարք պատմական ամրոցներ և պալատներ: Այսպիսով երկիրը ցանկանում է աշխատել 42 մլրդ եվրո գումար, որը կծախսվի երկրի համեմատաբար աղքատ շրջանների պարտքերի մարման նպատակով: Ընդհանուր առմամբ վաճառվում է 350 շինություն, որոնց թվում են՝ Վենետիկի «Մեծ Ջրանցքի» վրա կառուցված «Դիեդո Պալացցոն» (Diedo Palace), որը սկզբում պատկանում էր Օրսինի (Orsini) հայտնի ընտանիքին, իսկ անյուհետև սկսվեց օգտագործվել որպես բանտ: Իրենց գնորդներին են սպասում նաև Բոլոնիայի զինվորական զորանոցները, որոնք նախկինում պատկանում էին Իտալիայի Պաշտպանության նախարարությանը: Նշենք, որ Իտալիայի կառավարությունը նախատեսում է վաճառքի առաջին փուլից հետո վաստակել մոտ 1.5 մլրդ եվրո, իսկ ընդհանուր առմամբ շուկա վաճառքի է հանվել 42 մլրդ եվրո արժողությամբ շինություններ: Ի դեպ, միայն «Դիեդո Պալացցո» ամրոցի վաճառքից գոյացած գումարը կկազմի 19 մլն եվրո: Վենետիկը բացի հանրահայտ ամրոցից վաճառքի է հանել ևս 17 անշարժ գույք: Միլանում վաճառվող անշարժ գույքի քանակը հասնում է 100-ի: Վերջիններիս շարքում է «Բոլիս Գուալդո Պալացցոն» (Palazzo Bolis Gualdo), որը գնահատվում է մոտ 31 մլն. եվրո: Նշենք, որ Իտալիան միակ եվրոպական երկիրը չէ, որ ցանկանում է վաստակել պատմական հուշարձաններով: Այս տարվա սկզբին Հունաստանը ևս նմանատիպ քայլի էր դիմել՝ իր պատմական հուշարձանները վարձակալությամբ հանձնելու մասին հայտարարությամբ:

Հռոմի հնագույն Կոլիզեյը, որտեղ գլադիատորնետը պայքարել են իրենց կյանքի համար, այսօր հարավային մասում թեքվել է և իջել 40 սանտիմետրով, և քաղաքային իշխանություններն ուսումնասիրում են այն վերականգնելու ուղիները: Արդեն երկար տարիներ Հռոմի պատմական ճարտարապետության հնագույն գոհարներից մեկը վերականգնման կարիք ունի: Սակայն տեղական իշխանությունները հարցին սկսեցին ավելի լրջորեն վերաբերել, երբ անցած տարի 2000 տարեկան պատմական հուշարձանի պատերից սկսեցին քարեր թափվել: Ըստ նրանց՝ նման իրավիճակի պատճառ կարող էր դառնալ ծանրաբեռնված երթևեկությունից առաջացած դինամիկ տատանումները, քանի որ Կոլիզեյի հարավային պատը գտնվում է քաղաքի ամենածանրաբեռնված փողոցներից մեկի հարևանությամբ: Բացի այդ Հռոմի «Լա Սապիենզա» համալսարանի (La Sapienza Univercity) և «Բնապահպանության ու երկրաբանության ինստիտուտի» (Institute of Environmental Geology and Geoengineering (IGAG)) մասնագետները ևս կատարել են ուսումնասիրություններ և եկել նախնական եզրակացության: Ըստ «Լա Սապիենզա» համալսարանի կառուցվածքային ճարտարագիտության բաժանմունքի մասնագետ Ջեորջիո Մոնթիի (Giorgio Monti)՝ հուշարձանի հիմքում կարող է ճեղքվածք լինել: Կոլիզեյի հիմքը օվալաձև է և 13 մետր հաստություն ունի: Ինչպես տեղեկացնում է The Telegraph պարբերականը, հուլիսի 31-ին Իտալիայի մշակույթի նախարար Լորենցո Օրնագին (Lorenzo Ornaghi), հռոմի քաղաքապետ Ջիանի Ալեմաննոն (Gianni Alemanno) և միլիարդատեր գործարար Դիեգո Դելլա Վալլեն (Diego Della Valle) հանրությանն են ներկայացրել Կոլիզեյի վերականգնման նախագիծը: Պատմական հուշարձանի վերականգնման նախագիծը կիրականացվի մի քանի փուլով: Առաջին փուլի ընթացքում 915 օրվա համար կտեղադրվի 4-հարկ բարձրությամբ շինարարական փայտամած, այնուհետև կսկսվեն վերականգնվել կառույցի դիմային հատվածները և նախամուտքը: Նոր նախագիծը կուսումնասիրի նաև ավտոճանապարհային երթևեկությունից առաջացած տատանումների հարցը: Երկրորդ փուլի ընթացքում Կոլիզեյի մոտ կկառուցվի նոր կենտրոն զբոսաշրջիկների համար, որտեղից նրանք կկարողանան հիանալ պատմամշակութային համալիրի գեղեցկությամբ: Իսկ երրորդ փուլի ընթացքն ու մանրամասները դեռևս հայտնի չեն: Վերականգնման աշխատանքերը բազմիցս հետաձգվել են: Դեռևս այս տարվա հունվարին գործարար Դիեգո Դելլա Վալլեն տրամադրել էր վերանորոգման աշխատանքների համար անհրաժեշտ 32 մլն ԱՄՆ դոլար գումարը: 3 տարի տևողությամբ վերականգնման նախագիծը պետք է սկսվեր այս տարվա մարտին, այնուհետև այն տեղափոխվեց հուլիս, իսկ հիմա էլ հայտարարվել է, որ նախագիծը կմեկնարկի տարեվերջին՝ դեկտեմբերին: 50 հազար հանդիսատեսի համար նախատեսված ամֆիթատրոնը կառուցվել է մ.թ.ա. 80 թվականին Տիտոս կայսեր օրոք և օգտագործվել գլադիատորական մարտերի համար: Այն համարվում է Հռոմի ճարտարապետական լավագույն կոթողներից մեկը: Վերջին տասնամյակի ընթագքում Կոլիզեյի այցելուների թիվը տարեկան 1 մլն –ից հասել է 6 մլն-ի: Նշենք, որ երկարատև վերանորոգման և հիմքերի ամրացման աշխատանքներից հետո անցյալ տարի Իտալիայում բացվեց մեկ այլ թեքված պատմամշակութային համալիր՝ Պիզայի աշտարակը:

Դեռևս 2008 թ-ին Շենսի (Shaanxi) նահանգի Յուլին (Yulin) քաղաքը Շենմու (Shenmu) շրջանին կապող արագընթաց ճանապարհի շինարարության ժամանակ աշխատողները հողում գտան 30 սանտիմետր բարձրությամբ ավերակներ: Ավելի ուշ հնագետներն ուսումնասիրեցին գտածոները և համոզվեցին, որ դրանք Չինական մեծ պարսպի մաս են կազմում: Պատմական հայտնագործությունները պահպանելու նպատակով տեղական կառավարման մարմինները որոշեցին տվյալ հատվածում արագընթաց ճանապարհը կառուցել գետնի տակ՝ թունելի միջոցով: (Հիշեցնեք, որ հենց Շենսի նահանգում 1556 թվականին տեղի ունեցավ Մեծ չինական երկրաշարժը, ամենակործանարարը աշխարհի «գրված« պատմության մեծ, որը տարավ 830 000-ից ավելի մարդկային կյանքեր:) Վերջերս երկրի Մշակութային ժառանգության պահպանման պետական վարչությունը հաշվետվություն է հրապարակել, համաձայն որի՝ Չինական մեծ պարսպի երկարությունը նախկին 8.851 հազար կիլոմետրի փոխարեն կազմում է 21.196 հազար կիլոմետր, ինչը 2.4 անգամ ավելի է նախկին ցուցանիշից, տեղեկացնում է The China Daily պարբերականը: Նշենք, որ այս եզրակացությունը կայացվել է Մշակութային ժառանգության պահպանման պետական վարչություն ու Գեոդեզիայի և քարտեզագրության ազգային վարչության համատեղ աշխատանքի արդյունքում: Անհամապատասխանությունը նրանում է, որ Չինական մեծ պատի նախկին երկարությունը ներառում էր միայն այն հատվածը, որը կառուցվել էր Մին դինաստիայի կառավարման ժամանակահատվածում (1368-1644), իսկ վերջին ուսումնասիրությունը ներառում է բոլոր դինաստիաների օրոք կառուցված Պատերի ողջ՝ գումարային երկարությունը: Հնագետները և փորձագետները ուսումնասիրություններ են կատարել 15 նահանգներում, քաղաքներում և ինքնավար մարզերում և գտել են Չինական պարսպի 43.721 հազար պատմական հատվածներ: Նշենք, որ այս ուսումնասիրությունը միայն առաջին քայլն է այն հսկա նախագծի, որն իրականացվում է Պարսպի պահպանման նպատակով: Այն սկսվել է 2006 թ-ին և նախատեսվում է ավարտել 2015-ին՝ 12-րդ հնգամյակի ավարտին (2011-2015): Չինական Մեծ Պարսպի շինարարությունը սկսվել է մ.թ.ա. 3-րդ դարում Ցին Շի Հուանգ Դի (Qin Shihuang) կայսեր օրոք՝ երկիրը բարբարոսների հարձակումներից պաշտպանելու նպատակով: Հետագայում Պարսպի շինարարությունը շարունակվել է: Մեր օրերում պահպանվել են Մեծ պարսպի այն հատվածները, որոնք կառուցվել է Մին դինաստիայի թագավորության օրոք աղյուսից և քարից: Անցած տարվա նոյեմբերին Չինաստանի հյուսիս-արևմտյան Գանսու (Gansu) նահանգում գտնվող Ցզյաուգուան (Jiayuguan) քաղաքի ղեկավարությունը արդեն սկսել է Չինական մեծ պարսպի արևմտյան հատվածի վերականգնողական աշխատանքները: