Ճարտարապետ: Փոլ Կալուստյան Պատվիրատու: COAF (Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամ) Վայրը: ՀՀ, Լոռու մարզ Կառուցապատման մակերեսը: 5000 մ2 Ավարտման ամսաթիվը: 2018թ. Ծրագրի ղեկավար: Շողակ Հովհաննեսյան Կառուցվածք: Տիգրան Խաչիյան Էլեկտրա-մեխանիկական մասը: Ռուբեն և Սետա Մանգասարյաններ Տեղական ընկերություն: Ուրբան Յունիթ Ապակեպատում: Schuco Լուսավորությունը: Trilux Սմարթ Կամպուսը մեր երիտասարդներին հնարավորություն է ընձեռում բնակվել իրենց նախնիների երկրում, որտեղ նրանք կարող են ապրել բարեկեցիկ կյանքով: Միևնույն ժամանակ, դա մի պորտալ է, որը ծանոթացնում է նրանց համաշխարհային նվաճումների հետ: Շենքն ընդհանուր առմամբ պետք է մարմնավորի այս զանազան հասկացությունները: Այս ժամանակակից շենքը կապացուցի, որ մենք ի վիճակի ենք բարելավել մեր գյուղական համայնքների պայմանները և կենսամակարդակը: Ճարտարապետությունը լանդշաֆտի, Հայաստանի հողի օրհներգն է: Սմարթ նախաձեռնության օգնությամբ Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամը նախատեսում է ընդլայնել իր գործունեությունը համայնքներում: Ծրագրի նպատակն է սոցիալական, կրթական, տնտեսական և հանրային ոլորտներում լավագույն տարածաշրջանային ծրագրերը փոխանցել գյուղական համայնքներին` շեշտը դնելով տեխնոլոգիաների, կայունության, արվեստի, երաժշտության, ժամանակակից առողջապահության և ապրելակերպի, լեզվաբանության, բիզնեսի և քաղաքացիական գործունեության վրա: Սմարթն աշխատելու է COAF- ի կողմից մոդելների հիման վրա մշակված բարելավված ծրագրերի հետ. մոդելների, որոնք վերջին տասնամյակի ընթացքում արդեն հաջողությամբ են պսակվել ՀՀ Արմավիրի և Արագածոտնի մարզերի 22 տարբեր համայնքներում: Կողմնորոշված լինելով դեպի գյուղական շրջանները, այս կամպուսները կօգնեն պահպանել գյուղական էսթետիկայի ամբողջականությունը ժամանակակից ճարտարապետական դիզայնի հետ միասին, պահպանել տարածաշրջանի ինքնությունը, միաժամանակ խթանելով առաջադեմ գաղափարախոսությանը: Յուրաքանչյուր կամպուսում կիրառվելու է կայուն էկոդիզայն և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներ: Կամպուսներն իրենց կազմում ընդգրկում են. դասարաններ, բուժկետեր, արհեստանոցներ, համակարգչային սենյակներ, նիստերի սրահներ, դահլիճ, գրադարաններ, ռեստորաններ և այլ բաց և փակ տարածքներ զանազան պարապմունքների համար՝ արվեստից մինչև գյուղատնտեսություն, ինչպես նաև երեխաների և մեծահասակների ուսուցման սեմինարների համար: Կամպուսները կհյուրընկալեն ծրագրի մասնակիցներին և հյուրերին իրենց հյուրասենյակներում: Սմարթ կենտրոնի առաջին կամպուսը գտնվում է Լոռու մարզում Հայաստանի հյուսիսում: Տարածքի բնապատկերն անմիջապես գերում է յուրաքանչյուրին, ով անցնում է բարձր լեռների լանջերով: Ծառերով հողատարածքներին հաջորդում են լեռնային ստորոտները, այնուհետև, սահուն կերպով՝ գյուղի լանդշաֆտը: Անհրաժեշտ էր հետամուխ լինել արդեն գոյություն ունեցող լեզվին, ընդգծելով հովիտը լանդշաֆտի և ծառերի հետ համահունչ մեղմ օրգանական շնչով: Վերջինս, սակայն, պետք է իր ուրույն անհատականությունն ունենա, որպեսզի տարբերվի մնացած ամեն ինչից և դառնա ողջամիտ ուղեցույց անմիջապես ծառերի միջև: Սակայն, ճարտարապետությունը որպես կողմնորոշիչ ընդգծելու փոխարեն ինքը՝ լանդշաֆտն է դառնում կողմնորոշիչ: Այդ նպատակին հասնելու համար շենքի ճարտարապետական կառուցվածքը պետք է ընդգրկի լանդշաֆտը, մեծ ներքին բակի շուրջը ստեղծելով ոլորապտույտ ժապավենանման արահետ: Միահարկ շենքը հորիզոնական է, գետնի մակերևույթի հետ համահունչ: Դրանով իսկ կամպուսի ճարտարապետությունը բացահայտում է բնության և շինարարության նոր ըմբռնում, որը երկիմաստություն է ստեղծում իր և շրջակա աշխարհի միջև: Գլխավոր շենքն իրենից ներկայացնում է գեղեցիկ փակ գոգավոր կառույց ցանկապատով, որը տանում է դեպի մեկ այլ տարածք՝ պայծառ լուսավորությամբ: Թափանցիկ ապակու ետևից նշմարվող հսկայական ներքին բակը կարծես ինտերիերի շարունակությունը լինի: Հետո այս ամենը սահուն կերպով բարակում է, վերածվելով բաց երկնքի տակ գտնվող արահետի: Ցանկապատի ներսից թվում է, թե տեսարանը ինտերիերի մի մասն է, սակայն բակի կողմից լանդշաֆտի մեծ չափի պատճառով շենքը չի երևում: Կամպուսի գլխավոր շենքի ետևում ուղղաձիգ պատ է, որը թաքնված է լանդշաֆտի մեջ և ցույց է տալիս հյուրասենյակների մուտքը: Թափանցիկ պատը մեծ ծավալի պատրանք է ստեղծում, հենց որ այցելուները մտնում են դարպասներից ներս: Եվ նույն ձևով էլ ծավալն անհետանում է լանդշաֆտի նկատմամբ, որը բացվում է շենքի երկար ապակեպատ ճակատամասի ետևում: Միևնույն ժամանակ, կամպուսի լանդշաֆտը աչքի է ընկնում փոքր անկար գլանաձև մարմիններով, որոնք իրենց մեջ թաքցնում են վերնակառույցներ հսկայական բաց տարածքների համար: Լանդշաֆտի և շենքի մասշտաբների միջև եղած այս հակասական խաղը ջնջում է բոլոր ակնհայտ սահմանները: Եվ այս խառնուրդը դառնում է հիմնական ճարտարապետական լեզուն, որն ուղղված է լանդշաֆտից ճարտարապետության հետքերը հեռացնելու, իսկ լանդշաֆտը, իր հերթին, ընդունում է ճարտարապետությունը որպես իր շարունակություն:   COAF-ի մասին Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամը (COAF – Children of Armenia Fund) շահույթ չհետապնդող ոչ կառավարական կազմակերպություն է: COAF-ը կիրառում է համայնքային մոտեցումներ գյուղական բնակավայրերում աղքատության նվազեցման ուղղությամբ, հատուկ ուշադրություն դարձնելով երիտասարդությանը: Իր ծրագրերի մեկնարկի պահից սկսած 2004թ. COAF-ը ֆինանսավորել և իրագործել է ծրագրեր կրթության, առողջապահության, սոցիալական ապահովության և տնտեսական զարգացման բնագավառում, որոնք ծառայում են Հայաստանի գյուղերի ավելի քան 28 000 բնակիչների: 2015թ. COAF-ը սկսեց Սմարթ կենտրոնի շինարարությունը, որը հանդիսանում է գյուղական վայրերում լավագույն ամբողջական կրթական ծրագրերի իրագործման աննախադեպ մոդել, շեշտը դնելով տեխնոլոգիաների, կայունության, արվեստի, առողջապահության, լեզուների, բիզնեսի և քաղաքական ակտիվության վրա: Մանրամասները տես այստեղ՝ www.coafkids.org Փոլ Կալուստյան Փոլ Կալուստյանի ստուդիան Բեյրութում ճարտարապետական գործունեություն է իրականացնում, աշխատելով տարբեր մասշտաբի նախագծերի վրա՝ սկսած շենքերից, վերջացրած ինտերիերով: Փոլ Կալուստյանը ստացել է իր մագիստրոսի կոչումը Դիզայնի բարձրագույն դպրոցում Հարվարդում (1999թ.) և աշխատել է Herzog և de Meuron ընկերությունում Բազելում (2000թ.): Փոլը դասավանդել է Բոստոնի ճարտարապետական կենտրոնում (2000թ.) և Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում (2009-10թթ): Նա ստացել է Մուկբելի մրցանակ և Ինժեներների ու ճարտարապետների շքանշան: Նրա «Անտառի տուն» նախագիծը ցուցադրվել է Վենետիկի 13-րդ բիենալեում, Փարիզում՝ Արաբական աշխարհի ինստիտուտում և Լոնդոնում՝ «Չկառուցված աշխարհի ատլաս» ցուցահանդեսում: Նրա «Սմարթ կենտրոն» նախագիծը, որը դեռ շինարարության փուլում է եղել, ցուցադրվել է Վենետիկի 15-րդ բիենալեում: Վերջերս նա արժանացել է «Նիկոսիայում նոր Կիպրոսի թանգարան» միջազգային մրցույթի 3-րդ մրցանակին: Նրա աշխատանքների մասին շատ է գրվել միջազգային մամուլում:

Ի՞նչ փոխվեց հիշարժան «թավշյա» 2018 -ին մեր երկրի շինարարական կյանքում, ի՞նչ ստեղծվեց, կառուցվեց, քաղաքաշինական ի՞նչ խնդիրներ լուծվեցին: Ստեղծվեց ՀՀ ճարտարապետների Պալատը Մկրտիչ Մինասյան. ՀՀ ճարտարապետների պալատի նախագահ - Երկար սպասված իրադարձություն, որը վերջապես իրականություն դարձավ: Նախկինում որպես միություն մենք համարվում էինք հասարակական կազմակերպություն և ունեինք սահմանափակ գործառույթներ, բացի այդ, չկային ճարտարապետների, պետության ու կառուցապատողի հարաբերությունները կարգավորող իրավական նորմեր: Արդեն որպես պալատ մենք ինքնակառավարվող կառույց ենք, ունենք մեր օրենքները, որոնք այսուհետ պաշտպանելու են ճարտարապետի գործունեությունը, սահմանելու ճարտարապետական էթիկայի կանոնները: Կբացառվի այն տհաճ իրավիճակը, որը տիրապետող էր դարձել ճարտարապետ – կառուցապատող հարաբերություններում, երբ կառուցապատողը թելադրում էր իր ճաշակն ու ցանկությունները ճարտարապետին, կառուցապատման ընթացքում աղավաղվում էր ճարտարապետի մտահղացումը, և շատ հաճախ ճարտարապետը կեսից հրաժարվում էր իր նախագծից, որովհետև չէր ուզում իր անունը կապել այդ աղավաղումների հետ: Այսուհետ ճարտարապետական գործունեության արտոնագրերը տրամադրելու են հենց մասնագետներից կազմված որակավորման հանձնաժողովները: Արդեն մոտ հիսուն արտոնագրեր են պատրաստվել, որոնք սպասում են հրամանագրման և հանդիսավոր հանձնման արարողության: Որակավորման հանձնաժողովների միջոցով արտոնագրերի տրամադրումն արդեն ճարտարապետաշինարարական պրոցեսների նոր որակ կապահովի: Պալատի գործունեությունում կարևորում եմ նաև այն, որ մենք մեր շարքերում ընդգրկեցինք ճարտարագետ-կոնստրուկտորներին: Միայն ճարտարապետի և ճարտարագետ-կոնստրուկտորի համատեղ աշխատանքն է, որ տալիս է դրական արդյունք, ստեղծում մնայուն արժեքներ: Գրիգոր Ազիզյան. «Հայնախագիծ» ընկերության տնօրեն - ՀՀ ճարտարապետների պալատը կմիավորի ճարտարապետներին ու ճարտարագետ-կոնստրուկտորներին, և հույս ունեմ՝ հետագայում նաև ինժեներներին, որոնք աշխատում են ճարտարապետության և շինարարության ոլորտում: Իհարկե, ցանկալի է, որ շինարարների միությունն էլ պալատի վերածվի: Պալատի գործունեության արդյունքում կտրուկ բարձրանալու է ճարտարապետների և նախագծողների որակը: Հիմա արտոնագրման գործընթացն է սկսվել, ստեղծվել են հանձնաժողովներ՝ կազմված ոչ թե ինչ-որ չինովնիկներից, այլ ճարտարապետներից ու կոնստրուկտորներից: Առայժմ արտոնագրերը հանձնում ենք՝ հաշվի առնելով նրանց անցած ճանապարհը, նախագծերը: Սա որակի վերահսկման սկիզբն է, հետագայում արդեն կանցնենք քննական թեստավորման համակարգին: Պետք է հետևողական լինենք. եթե թույլ տանք այն սխալները, որ թույլ էր տալիս լիցենզիոն կոմիտեն, նորից կոտրած տաշտակի մոտ կկանգնենք: Բայց հանձնաժողովում այդ տղաները չեն: Ծանոթով արտոնագիր չի տրվի միանշանակ: Վերանայվեցին Պատմամշակութային Անշարժ Հուշարձանների Պահպանության Խնդիրները Սիրեկան Օհանյան. «Երևաննախագիծ» ընկերության ղեկավար - 2018 թ. վերջը առանձնացավ նրանով, որ սկսեցին քննարկել Քաղաքաշինության կոմիտեի կազմում ՀՀ մշակույթի նախարարության աշխատակազմի պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության գործակալությունը ընդգրկելու հարցը: Անշարժ հուշարձանները քաղաքաշինական միավորներ են, դրանց պահպանման, շահագործման, վերականգնման, վերակառուցման խնդիրները քաղաքաշինական գործունեության տարրեր են: Մտավախությունը, թե մշակույթի նախարարության կազմում գտնվող գործակալությունը և քաղաքաշինության ոլորտի պետական կառավարման մարմինը հակասում են իրար, անհիմն է: Մենք վաղուց պիտի այդ ավանդական մտայնություններից հրաժարվենք: Հենց ճարտարապետներն ու քաղաքաշինարարներն են ի դեմս քաղաքաշինության կոմիտեի կոչված աշխատել պատշաճ պատմամշակութային միջավայրի վերականգնման և պահպանման համար: Եվ ընդհանրապես քաղաքաշինության ոլորտն այնպիսին է, որ պիտի պարտադիր լինի նախարարություն: Քաղաքաշինության ոլորտն է ապահովում ամբողջ հանրապետության տարաբնակեցման խնդիրները, անվտանգության խնդիրները, փոխադարձ հաղորդակցության ուղիների կազմակերպումը, բնակավայրերի բնական կենսագործունեությունը, տարածքային պլանավորումը: Գործառույթների այս մասշտաբով վերակազմավորումը նախարարության ճիշտ է: Մկրտիչ Մինասյան - 2018 թ. մի նշանակալի իրադարձություն էլ ունեցանք: Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցուցակում ընդգրկվեցին յոթ կառույցներ («Զվարթնոց» օդանավակայանի հին մասնաշենքը, «Ռոսիա» («Այրարատ») կինոթատրոնը, «Մոսկվա» կինոթատրոնի ամառային դահլիճը, «Հրազդան» մարզադաշտը, Երևանի մետրոպոլիտենի «Հանրապետության հրապարակ» և «Երիտասարդական» կայարանները, «Գաֆեսճյան» արվեստի կենտրոնը (Կասկադ)): Դրա համար էլ էինք մենք շատ պայքարել: Վերջապես այդ որոշումն էլ կայացվեց: Ճիշտ է՝ դրանց ամրացմանն ու վերականգնմանն ուղղված քայլեր դեռ չեն արվել, բայց դա էլ քայլ էր, որ հուսով եմ շարունակական կլինի: Մենք երկնաքերերով աշխարհին զարմացնելու ռեսուրսներ չունենք, մենք պետք է պահպանենք այն ինչ ունենք: Մշակվեցին Սյունիքի և Արարատի Մարզերի Միկրոռեգիոնալ Քաղաքաշինական Փաստաթղթերը Գրիգոր Ազիզյան - «Հայնախագծի» 2018-ի և անցյալ տարվա խոշոր աշխատանքներից կառանձնացնեմ միկրոռեգիոնալ քաղաքաշինական փաստաթղթերի մշակումը: 2017 թ. ավարտեցինք Տավուշի մարզը, այս տարի՝ Սյունիքի և Արարատի մարզերի մեծ մասը, մնացածն արել են այլ կազմակերպություններ: Աշխատանքները կշարունակենք նաև հաջորդ տարում: Կազմվում են գյուղերի գլխավոր հատակագծերը, վերհանվում դրանց տնտեսական կապերը իրար միջև և ապագա զարգացման հնարավորությունները, մատնանշվում այն վայրերը, որտեղ հնարավոր է իրականացնել այս կամ այն ներդրումային ծրագիրը: Սիրեկան Օհանյան - «Երևաննախագծի» 2018 –ի մեծ աշխատանքներից է Քաղաքաշինության կոմիտեի պատվերով Արարատի մարզի Մասիսի տարածաշրջանի երեսուն բնակավայրերի միկրոռեգիոնալ հատակագծման նախագծերի իրականացումը: Այս փաստաթղթերի շնորհիվ վերհանվում է մեր գյուղերի պոտենցիալը, նրանց զարգացման հեռանկարները, ներդրումների համար նախանշում նոր վայրեր ու հնարավորություններ: 2018-ին կառուցվեցին… Սիրեկան Օհանյան - 2018 –ի սկզբին ավարտեցինք նախորդ տարում մեկնարկած Ջերմուկ քաղաքի բարեկարգման ու կանաչապատման նախագծային աշխատանքները: Դրանք ընդգրկում էին քաղաքի թաղամասերի, փողոցների, մայթերի բարեկարգման, մոտ 24 շենքերի տանիքների վերակառուցման, Շահումյան փողոցի շենքերի ճակատների արդիականացման, քաղաքային այգու վերակառուցման և այլ աշխատանքները: Նախագծի համաձայն շինարարական աշխատանքները ընթացքի մեջ են: Գրեթե ավարտվել է Ավանի մարզաուսումնական համալիրի շինարարությունը, մնում է զբոսապուրակի բարեկարգումը: Համալիրը ներառում է գեղասահքի մարզադպրոց, ֆիզկուլտառողջարանային համալիր, դպրոց և մանկապարտեզ: 2018-ին հանձնեցինք Մեսրոպ Մաշտոց պողոտա-Սարյան փողոց միջանկյալ հատվածի այգու և Կոմիտասի անվան պանթեոնի զբոսայգու բարեկարգումը: Մաշտոցի պողոտային հարող այգում կառուցվեց չոր կամ հետիոտն շատրվան՝ գունաձայնային ձևավորումով, որը նորություն է մեր քաղաքում: Գալիք տարում իրականացվելիք ամենախոշոր աշխատանքը կլինի Երևանի նոր գլխավոր հատակագծի մշակումը կամ ճշգրտումը (գործող հատակագծի գործողությունների ժամկետը մինչև 2020 թ. է), Երևանի ճանապարհափողոցային ցանցի զարգացման համալիր նախագծի մշակումը, որը ենթադրում է քաղաքի կենտրոնի երթևեկության կանոնակարգում, կենտրոնի և քաղաքի նկատմամբ տարանցիկ ճանապարհների նախագծում: Մկրտիչ Մինասյան - 2018 թ. հանձնվեցին երկու խոշոր օբյեկտներ. Վանաձորի բժշկական կենտրոնը և Շահումյան հրապարակի վրա «Կամար» բիզնես կենտրոնը: Լավ գործեր արվում են, ունենք ճարտարապետական լավ ներուժ, որը պալատի օժանդակությամբ այսուհետ ավելի արդյունավետ կաշխատի: Գրիգոր Ազիզյան - «Հայնախագիծը» այս տարի իրականացրեց համաշխարհային «Կեմպինսկի» հյուրանոցային ցանցի երևանյան մասնաճյուղի նախագիծը: Հյուրանոցը կառուցվում է Շառլ Ազնավուրի հրապարակում՝ Ստանիսլավսկու թատրոնի հարևանությամբ: Մյուս խոշոր նախագիծը կրկին համաշխարհային հյուրանոցային բրենդի նախագիծ է. Հանրապետական փողոցին հարող հատվածում՝ Էրեբունի բիզնես կենտրոնի հարևանությամբ կառուցվում է «Փարք Ինն» հյուրանոց: Այսպիսով՝ 2018-ը դարձավ անցյալ գործելաոճի վերանայման, վերափոխման ու բարեփոխման տարի, վերագնահատվեցին անցյալի պատմամշակութային ճարտարապետական արժեքները: Մեկնարկեց Գյումրու «Կումայրի» պատմական կենտրոնի վերակառուցումը: Աբովյան, Փավստոս Բուզանդի, Եզնիկ Կողբացու և Արամի փողոցներով պարփակված տարածքի նկատմամբ, որտեղ նախատեսվում է իրականացնել «Հին Երևան» պատմաճարտարապետական միջավայրը, ճանաչվեց հանրության գերակա շահ: Երևանի նոր գլխավոր ճարտարապետ Ա. Մեսչյանի նշանակումը հույս տվեց, որ վերջապես մայրաքաղաքում կլուծվեն ապօրինի կառուցապատումների, կենտրոնի բեռնաթափման, հուշարձան շենքերի պահպանման և այլ խնդիրներ: Հայաստանի Շինարարների միության 4-րդ համագումարի ժամանակ ՀՀ փոխվարչապետի պաշտոնակատար Տիգրան Ավինյանը հայտարարեց, որ շինարարության ընդհանուր ծավալները 2018 թվականի առաջին 10 ամսվա արդյունքներով աճել են 6,5 տոկոսով, այդ թվում` 25 տոկոսով աճել են պետական բյուջետային ֆինանսավորմամբ իրականացվող շինարարության ծավալները: 2018-ը շրջադարձային տարի էր Հայաստանի կյանքում, որքանով այն բարենպաստ հող նախապատրաստեց նոր ներդրումների և քաղաքաշինական նախագծերի համար, աստիճանաբար կբացահայտենք նոր տարվա ընթացքում:

Դավթաշեն-Աշտարակ արագընթաց ճանապարհի շինարարությունը մոտենում է ավարտին։ Կենտրոնի շրջանցիկ արագընթաց նշված ճանապարհահատվածի շինարարությունն իրականացնում է վրացական B.S Group ընկերությունը՝ հայկական «Վահագն և Սամվել» ՍՊԸ ընկերության հետ համատեղ: Ըստ Երևանի քաղաքապետարանի «Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ» ՀՈԱԿ–ից մեր կողմից ճշտած տեղեկության, Դավթաշեն – Աշտարակ արագընթաց ճանապարհի երթևեկելի գոտին կազմված է հետևյալ շերտերից՝ մեկ շերտ կոպճ ավազ, մեկ շերտ խիճ, մեկ շերտ սև խիճ , երկու շերտ ասֆալտ-բետոնյա ծածկույթ։ Դատելով մեր երկրում ամեն տարի կատարվող ճանապարհների վերանորոգումներին, մեզ մտահոգեց թե որքանո՞վ կառուցվող ճանապարհի նյութերը կհամապատասխանեն մեր կլիմայական պայմաններին և քանի՞ տարվա երաշխիք է տրվում՝ ի պատասխան մեր այս հարցին Երևանի քաղաքապետարանի «Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ» ՀՈԱԿ-ից մեզ ասացին, որ այդ շինարարական նյութերը բացի տեխնոլոգիական բաղադրիչ հանդիսանալուց, նաև միանշանակ համապատասխանում են մեր եղանակային պայմաններին: Բացի այդ, ըստ նախատեսվածի, ճանապարհը շահագործման հանձնելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում թերությունները վերացնելու ժամկետ է նախատեսվել, որից հետո արդեն նորոգումները կիրականացվեն ըստ անհրաժեշտության։ Ինչ խոսք քաղաքաշինությունը սկսվում է ճանապարհաշինարարությունից, որը այն անկյունաքարերից է առանց որի քաղաքը չի կարող զարգացման հեռանկար ունենալ։Կառուցվող ճանապարհային ցանցը պետք է այնպիսի լինի, որ ոչ միայն հասանելի դարձնի քաղաքի բոլոր մասերը, այլև ճիշտ բաշխի տրանսպորտային հոսքերի բեռնվածությունը։ Նման մոտեցման դեպքում քաղաքը բռնում է կայուն զարգացման, էկոլոգիական մաքուր և համաչափ զարգացման ուղին։ Ճիշտ է ոչ միշտ է հնարավոր կանխատեսել թե ինչ կլինի հետագայում, սակայն ճիշտ մոտեցման դեպքում ցանցի հետագա զարգացումն ավելի արդյունավետ է լինում։ Այս տեսանկյունից պետք է ենթադրել, որ նոր կառուցվող ճանապարհը նոր հեռանկար է բացում քաղաքը մարզին կապելու, զարգացնելու և տրանսպորտային հոսքերը մայրաքաղաքում թեթևացնելու հարցում։ Հիշեցնենք, որ ողջ նախագծի հանձնման դեպքում մայրաքաղաքը գոտևորված կլինի՝ Երևանի հյուսիսային և հարավային մուտքերն ու Երևանի 4՝ Շենգավիթ, Մալաթիա-Սեբաստիա, Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջաններն իրար կապող 23 կիլոմետր երկարությամբ միջազգային չափորոշիչներին համապատասխանող շրջանցիկ արագընթաց նոր ճանապարհով։ Դավթաշեն-Աշտարակ ճանապարհի կառուցման ծրագիրը ֆինանսավորվում է Ասիական զարգացման բանկի կողմից Քաղաքային կայուն զարգացման ներդրումային ծրագրի Տրանշ 2-ի շրջանակում։ Հիշեցնենք, որ Դավթաշեն-Աշտարակ անընդհատ երթևեկությամբ նոր ճանապարհահատվածը բաղկացած է լինելու 6 երթևեկելի գոտուց՝ միջինը 28 մետր լայնությամբ, շուրջ 5.4 կմ երկարությամբ: Ըստ նախագծի Դավթաշեն վարչական շրջանը նոր ճանապարհով կմիանա Աջափնյակ վարչական շրջանի Երևանի արևմտյան մուտքին՝ Աշտարակի խճուղուն։ Ճանապարհահատվածը ուղիղ կապ կհաստատի Չաուշի փողոց-Աշտարակի խճուղի և Հալաբյան փողոց-Եղվարդի խճուղի հանգույցների միջև և կապահովի անընդհատ երթևեկություն՝ առանց լուսացուցային կարգավորման: Անընդհատ երթևեկությունն ապահովելու նպատակով Չաուշի փողոց-Աշտարակի խճուղի և Հալաբյան փողոց-Եղվարդի խճուղի հանգույցներում կառուցվում են երկմակարդակ տրանսպորտային հանգույցներ: Դավթաշեն-Աշտարակի խճուղի նոր ճանապարհահատվածը կլինի միջազգային չափորոշիչներին համապատասխան՝ հագեցած նոր ենթակառուցվածքներով: Ասիական զարգացման բանկի ֆինանսավորմամբ, Քաղաքային կայուն զարգացման ծրագրի Տրանշ 2-ի շրջանակում ընթացքի մեջ է նաև շրջանցիկ ճանապարհի Բաբաջանյան-Աշտարակի խճուղի անընդհատ երթևեկությամբ նոր ճանապարհահատվածի կառուցումը, որը կունենա 9,4 կմ երկարություն, 6 երթևեկելի գոտի՝ միջինը 24 մ լայնությամբ: Բաբաջանյան-Աշտարակի խճուղի ճանապարհահատվածը կունենա 3 ուղեանց՝ Օհանով, Տիչինա փողոցներում, ևս մեկն էլ՝ Չաուշ - Նոր Սիլիկյան փողոցների խաչմերուկում: Ճանապարհի երկայնքով կկառուցվեն նաև 3 անցումներ՝ երկրորդային փողոցների համար, ինչպես նաև տրանսպորտային մեկ հանգույց՝ նոր կառուցվող ճանապարհի և Նոր Սիլիկյան փողոցի հատման վայրում։ Շինարարության ընթացքում երթևեկելի գոտուց ամբողջությամբ տեղափոխվում են անհրաժեշտ հաղորդուղիները: Ճանապարհի լուսավորությունը իրականացվում է լուսադիոդային (LED) լուսատուներով։

Մոտ ապագայում ավանդական հանրահայտ «Թուֆենկյան» հյուրանոցային համալիրը զբոսաշրջիկներին կհյուրընկալի նաև Արենի գյուղում։ Ըստ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերջերս արած հայտարարության, Արենի համայնքը շատ կարևոր ներդրումային, տնտեսական հեղափոխության ամենակարևոր կենտրոններից մեկն է լինելու: Այստեղ շատ կարևոր ներդրումային ծրագիր է իրականացվում, որի արդյունքում կառուցվելու է «Թուֆենկյան» հյուրանոցային համալիրը։ «Շատ են խոսում՝ ներդրումներ կան Հայաստանում կամ չկան, բայց Արենի համայնքում հիմա շատ կարևոր ներդրումային ծրագիր է իրականացվում՝ «Թուֆենկյան» հյուրանոցային համալիր է կառուցվում: Դա տասնյակ միլիոն դոլարի ներդրում է Արենիում, և դա լինելու է «Թուֆենկյան» ամենամեծ հյուրանոցը Հայաստանում: Արենիում այս հյուրանոցի բացումը անելու է տնտեսական հեղափոխություն»,- ասաց Փաշինյանը: Հաշվի առնելով գյուղի հարուստ ավանդույթները, պատմամշակույթային հուշարձանները, տեղանքի գեղատեսիլ բնությունը, կլիման և ավանդական դարձած փառատոնը, նման ներդրումային դաշտի ստեղծումը զարմանալի չէ։ Սակայն կարևոր է որպեսզի այս բոլոր դրական փոփոխությունները պահպանեն գյուղական բնակավայրին հատուկ «համն ու հոտը»։ Ըստ նախագծի հյուրանոցային համալիրը զբաղեցնելու է 13 400 քմ տարածք, այն կառուցվում է H40 մայրուղու հարևանությամբ։ Հյուրանոցային համալիրը բաղկացած է 2-6 հարկանի 3 մասնաշենքերից։ Հյուրանոցում լինելու է 106 սենյակ: Համալիրն իր մեջ ներառելու է բացօթյա և փակ լողավազաններ, սպա կենտրոն, ռեստորան և բարձրակարգ հյուրանոցի այլ ենթակառուցվածքներ: Հյուրանոցի մասնաշենքին կից կառուցվելու է նաև միջոցառումների սրահ։ Համալիրի տարածքում գործելու է բացօթյա ավտոկայանատեղի։ Այժմ նախագիծը գտնվում է շինարարության փուլում՝ հանձինս կատարվում են հիմքերի լցման աշխատանքները։ Հյուրանոցը շահագործման կհանձնվի 2020 թվականին։

Հայկական կինոն 95 տարեկան է: Այն ստեղծվեց 1923 թ. ապրիլին, երբ որոշում ընդունվեց կինոկազմակերպություն ստեղծելու մասին և այդ գործի համար տրամադրվեց 60 ռուբլի` 6 չերվոնեց: Մեր կինոն ծնվեց, ապրեց խորհրդային ու անկախ կյանք, կուտակեց ֆիլմերի և մեծ անունների՝ կադրում ու կադրից դուրս մի պատմություն, որը՝ ժամանակակից տեխնոլոգիական լուծումներով պատմելու և լսելու տեղ պիտի դառնա հայկական կինոյի թանգարանը՝ Ազգային Սինեմաթեքը: Մեր կինոն կունենա իր ազգային թանգարանը և այն կտեղակայվի Կինոյի տան նախկին շենքի տեղում. կբացվի Խանջյան փողոցից 30 տարի փակված դուռը, և մեր կինոն կապրի նոր կյանք՝ միախառնված համաշխարհային կինոաշխարհի հետ: Թանգարան, Որտեղ Կհամադրվեն Արվեստը, Մշակույթն ու Արդի Տեխնոլոգիաները Նախկին Կինոյի տան վաճառքներից փրկված բազմահարկ բնակելիի առաջին երեք հարկերում պահպանված տարածքն այժմ անբարեկարգ է ու չի օգտագործվում, բայց մոտ ապագայում այն հավակնում է դառնալ մշակութային խոշոր ու ակտիվ մի կենտրոն, հայկական կինոյի սիրտը Երևանում. այստեղ կկառուցվի Հայաստանի ազգային կինոթանգարանը՝ Սինեմաթեքը: Ապագա թանգարանը, ինչպես պլանավորում է Կինեմատոգրաֆիստների միությունը և ցույց տալիս արդեն արված նախագիծը, ոչ մի կերպ չի տեղավորվելու թանգարան երևույթի ավանդական ձևի մեջ: Շուրջ 3118.7 քմ. եռահարկ մակերեսի վրա իհարկե կլինեն հայկական կինոյի և կինոգործիչների մասին թանգարանային մշտական և ժամանակավոր ցուցադրություններ, բայց թանգարանի հիմնական տարածքը կգրավեն վիրտուալ տարածքները՝ սմարթ էկրաններով, այլ տեխնոլոգիական լուծումներով: Դրանք հայ և համաշխարհային կինոյի ու կինոգործիչների պատմությունը կպատմեն ավելի տպավորիչ ու հանգամանալից: Թանգարանային գործառույթից զատ Ազգային Սինեմաթեքը կունենա նաև կրթական կարևոր գործառույթ: Այստեղ նախատեսվում են ստեղծարար կինոկրթության դասասենյակներ, որտեղ պատանիները հնարավորություն կունենան ստեղծել սեփական ֆիլմը՝ սցենար գրելուց, դերասանների ընտրությունից մինչև նկարահանում, մոնտաժ և ցուցադրություն: Այսինքն՝ հայկական Ազգային Սինեմաթեքը կլինի նաև տեխնոլոգիական կենտրոն՝ հագեցած արդիական կինոտեխնիկայով, և կինոյով հետաքրքրվող երեխաները հնարավորություն կունենան շփվել կինոյի աշխարհի հետ, ձեռք բերել կինո նկարահանելու հմտություններ և, ինչու չէ՝ մասնագիտական կողմնորոշում: Ըստ էության, այն դառնալու է կինոյի «Թումոն» Երևանում: Հայկական կինոթանգարանի կարևոր այցեքարտերից կլինեն նաև նրա արդիական վերափոխվող մի քանի կինոդահլիճները, որոնք Կինոյի տան մեծ դահլիճի ու մյուս ենթակառուցվածքների հետ, նոր որակի կինոմիջավայր ու կինոմշակույթ կստեղծեն Երևանում: Ապագա կինոթանգարանի հնարավորություններն, այսպիսով, կօգնեն ստեղծելու կինո, կրթվելու կինոյով, կարդալ կինոյի մասին ու պարզապես հրաշալի ժամանակ անցկացնել կինոմիջավայրում: Երևանի Լեգենդար Ռետրո Կինոդահլիճը Ազգային Սինեմաթեքը` Կինեմատոգրաֆիստների միության մեծ՝ 510 տեղանոց կինոդահլիճի, լեգենդար Բուխարու սրահի և մյուս ենթակառուցվածքների հետ կազմելու է մի կուռ ամբողջություն: Կինոյի տան հանրահայտ կինոդահլիճը, որն ամենամեծ գործող կինոդահլիճն է Երևանում և գրեթե 30 տարի անգործության էր մատնվել ու չէր վերանորոգվել կառուցումից հետո (1975թ.), 43 տարի անց վերանորոգվել է և իր դռները հանդիսատեսի առջև բացել այս տարվա հունիսից: Ի դեպ, դահլիճը վերանորոգվել է իր սկզբնական ճարտարապետական գաղափարի պահպանմամբ: Դահլիճի եզակի ակուստիկ միջավայրը պահպանելու համար վերականգնվել և հատուկ մշակման է ենթարկվել երեսպատման փայտը: Անգամ աթոռները չեն փոխվել՝ թարմացվել են ու նորոգվել: Լիարժեք պահպանվել է նրա ռետրո ոճը: Այդպիսով՝ այն նաև Եվրոպայում պահպանված այն քիչ դահլիճներից մեկն է, որը կառուցված է յուրահատուկ ինժեներիայով, երեսպատված հատուկ փայտով: Այդ են փաստում նաև եվրոպացի մասնագետները, որոնք ժամանել, ուսումնասիրել են դահլիճն ու նրա հնարավորությունները: Նրանք խնդրել են երբեք չփոփոխել դահլիճը: Սա փոփ-քորն ուտելու դահլիճ չէ, այլ իսկական, մեծ կինո դիտելու վայր: Այս դահլիճն իր բացումից հետո արդեն հյուրընկալել է 6 փառատոն, այնպես որ իսկական կինոսերներն արդեն կարողացել են զգալ նման դահլիճում կինո դիտելու հաճույքը: Համաշխարհային Սինեմաթեքների Շղթայում Հայկական Ազգային Սինեմաթեքի լայն հնարավորություններն ու արդիական ենթակառուցվածքները թույլ են տալու միանալ համաշխարհային Սինեմաթեքների ցանցին: Կինեմատոգրաֆիստների միության ղեկավար Հարություն Խաչատրյանը նախնական բանակցություններ է վարել մի շարք Սինեմաթեքների, այդ թվում և Ամստերդամի հսկայածավալ Սինեմաթեքի հետ: Նրա եվրոպացի գործընկերները, որոնք հաճախ են լինում Հայաստանում «Ոսկե ծիրան» փառատոնի շրջանակներում, մեծ ոգևորությամբ են ընդունել Հայաստանի նախաձեռնությունը՝ խոստանալով աջակցել թե՛ մեթոդոլոգիաների, թե՛ նյութի մատուցման առումով: Նման խոշոր Սինեմաթեքների հետ անմիջական կապը հայ կինոսերներին հնարավորություն կտա Երևանում նստած դիտել Ամստերդամի կամ Փարիզի կինոթանգարանների ֆոնդում առկա ֆիլմերը: Օրինակ՝ Փարիզի Սինեմաթեքը ֆիլմերի խոշորագույն շտեմարանն է աշխարհում. Նրա ֆոնդում առկա է մոտ 40.000 ֆիլմ, որոնց ամեն տարի ավելանում են նորերը: Եվ հայ կինոսերը կարող է Երևանում նստած ուղղակի «քչփորել» այդ ֆոնդն ու գտնել ու դիտել իր ուզած ֆիլմը: Երազանքից Իրականություն Կինոթանգարանը լինելու է եռահարկ՝ նկուղային հարկով, բազմաֆունկցիոնալ տարածքներով շինություն, որի տարբեր հարկերում նախատեսվում են ցուցասրահներ, դահլիճներ, կինոպահոցներ, զգեստապահոցներ, կինոխանութ-սրճարաններ, դասասրահներ, փոքր տեսադահլիճներ, կոնֆերանսների աշխատարաններ և այլն՝ բոլորը ներառականության սկզբունքներով: Հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար կգործեն հատուկ վերելակներ, կլինեն հարմարեցված մուտքեր դեպի կինոդահլիճներ ու մյուս ենթակառուցվածքներ: Ազգային Սինեմաթեքի նախագծին իրենց հավանությունն ու աջակցությունն են հայտնել ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը, Քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահ Ավետիք Էլոյանը, շատերը: Նրանք նույնիսկ այցելել են Ազգային Սինեմաթեքի տարածք, խոստացել աջակցել հնարավոր ամեն ինչով: Կինեմատոգրաֆիստների միությունը Ազգային Սինեմաթեքի ստեղծման խնդրով դիմել է նաև ՀՀ մշակույթի նախարարություն, ՀՀ վարչապետին և պատասխան նամակ ստացել, որ խնդիրը կքննարկվի 2019 թ. արտաբյուժետային միջոցների հատկացման ժամանակ: Նախագծի իրականացման համար պահանջվում է 485 մլն դրամի ներդրում: Ազգային Սինեմաթեքի ստեղծումով ոչ միայն կպահպանվի հայկական 95-ամյա կինոժառանգությունը, այլև տեխնոլոգիաների ու արվեստի համադրությամբ կինոզբոսաշրջության զարգացման և ստեղծարար կինոմիջավայրի ձևավորման նոր հեռանկարներ կբացվեն: