Հաղթանակ զբոսայգին կարող է զրկվել իր դիմագծից և բովանդակությունից։ Մեր այս մտավախությունը անհիմն չէ։ Քաղաքապետարանը պլանավորում է սկսել «Հաղթանակ» զբոսայգու տարածքի վերակառուցման և արդիականացման ծրագիր, դարձնելով այն 21-րդ դարին համահունչ այգի՝ ոճային և թեմատիկ հարուստ լուծումներով։ Գաղափարն անկասկած շատ հետաքրքիր է՝ հատկապես, որ այն հիմնված է լինելու Հայաստանի պատմության, ավանդույթների և առասպելների վրա։ Այգին նախատեսված է բոլոր տարիքային խմբերի համար, որտեղ միաձուլված են լինելու հանգստի, ժամանցի և զվարճանքի տարրերը: Հաղթանակ զբոսայգու տարբերակող առանձնահատկություններից է լինելու նաև 21-րդ դարի ինտերակտիվ ուսումնական բաղադրիչների կիրառությունը։ Արդյունքում այգու բոլոր այցելուները հնարավորություն կունենան օգտվելու տեղեկատվական համակարգերից։ Արդեն երկար ժամանակ է ինչ «Հաղթանակ» զբոսայգու բարեկարգման հարցը գտնվում է ներդրումային ծրագրերի ցուցակում։ Այսօր առկա է այգու վերակառուցման միայն կոնցեպտուալ (էսքիզային) ծրագիրը, որի համար, քաղաքապետարանի մամլո խոսնակ Հակոբ Կարապետյանի խոսքերով, այժմ ներդրողներ են փնտրում։ Ինչպես տեղեկացանք քաղաքապետարանի կայքից, ծրագիրն իրականացվելու է մասնավոր ներդրումների ներգրավմամբ։ Երևանի քաղաքապետարանը ներդրողին կաջակցի հողատարածքների իրավական կարգավիճակի մասին տեղեկատվության տրամադրման, ծրագրի իրականացման համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ձեռքբերման գործում: Երևանի քաղաքապետարանը կդիտարկի նաև հողատարածքների օգտագործման վարձավճարների արտոնյալ կարգի հաստատման հնարավորությունը և պայմանները, կաջակցի իրացման ծրագրի կազմման և գործընթացի կազմակերպման գործում: Այգու շինարարությունը տևելու է շուրջ 3 տարի։ Նախագծի իրականացման արժեքը կկազմի շուրջ 60 մլն ԱՄՆ դոլար։ Նոր Հաղթանակ զբոսայգու առաջնային խնդիրն է դարձնել այն նորաոճ՝ պահպանելով Հաղթանակ զբոսայգու հիմնական բաղադրիչները։ Ծրագրի իրականացումն իրոք մայրաքաղաքին անհրաժեշտ է։ Սակայն որքանո՞վ է այս ծրագրի իրականացումը «Հաղթանակ» զբոսայգում արդարացված։ Արդյո՞ք կարիք կա ստեղծել «նոր» Հաղթանակի այգի և վերջապես ինչու՞ ենք մենք միշտ ձգտում նորը կառուցել հնի հաշվին՝ հատկապես, երբ ծրագրի հիմքում ընկած են Հայաստանի պատմությունն ու ավանդույթները։ Առանց այդ էլ դեռ 2005թ-ին այգին զրկվեց իր տարածքից ի օգուտ «Գոլդեն Փելես Երևան» հյուրանոցի՝ որն 2014-2016 թվականներին ընդլայնվել և վերանվանվել է «Ռեդիսոն Բլու Հոթել Երևան»։ Չնայած այգին ունի բարեկարգման կարիք, այն արդեն իսկ ձեռք է բերել իր ավարտուն ճարտարապետական կերպարը։ Ի վերջո` քաղաքը պետք է ունենա տարբեր ժամանակաշրջանների շերտեր, որոնց հավաքական կերպարը արտահայտում է քաղաքի ոգին և ավելի արժեքավոր դարձնում այն։ Հատկապես, երբ տվյալ վայրը նվիրված է որևէ նշանավոր իրադարձությանը։ Հիշեցնենք, որ Հաղթանակի այգու կերպարի ստեղծման գործում իրենց ավանդն են ունեցել վաստակավոր ճարտարապետներ Ռաֆայել Իսրայելյանը, Հովհաննես Հակոբյանը, Աշոտ Ալեքսանյանը և Անահիտ Նավասարդյանը, քանդակագործ Արա Հարությունյանը, որոնց շնորհիվ էլ կառուցվել են հերոսների ծառուղին, Անհայտ զինվորի գերեզմանը, «Արագիլ» ռեստորանը, «Արևիկ» լիճը, Մայր Հայաստանը և այլն, որոնցից յուրաքանչյուրը մի ինչ-որ ուրույն խորհրդանիշներ են։ Հարկ է նշել, որ այգին արդեն իսկ ունի իր գաղափարախոսությունը, հետևաբար՝ Հաղթանակ զբոսայգուն ոչ թե նոր գաղափարներ են հարկավոր, այլ բարեկարգում՝ հատված ծառապատ տարածքների, Արագիլ ռեստորանի վերականգնում և գոյություն ունեցող ատրակցիոնների արդիականացում։ Ասվածը չի նշանակում, որ մենք դեմ ենք այս նախագծի իրականացմանը՝ հակառակը այն շատ հետաքրքիր է թե՛ իր լուծումներով և թե՛ գաղափարով։ Եվ քանի որ ծրագիրը դեռ նախնական փուլում է, ուզում ենք առաջարկել քաղաքապետարանին դիտարկել այգու կառուցումը մայրաքաղաքի ծայրամասերից մեկում կամ արվարձաններում։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ կենտրոնից զատ բնակիչները հնարավորություն չունեն կազմակերպել իրենց հանգիստը, նորակառույց այգին լավ հնարավորություն է վարչական շրջանների համաչափ զարգացման համար։ Ինչու՞ չի կարելի տվյալ նախագիծը իրականացնել քաղաքի մեկ այլ վարչական շրջանում, հատկապես, երբ գոյություն ունեն ավելի մեծ և ամայի տարածքներ։ Նման մոտեցումը ոչ միայն կնպաստի քաղաքի հավասարաչափ զարգացմանը, այլև կտա հնարավորություն հետագայում մեծացնել այգու տարածքները՝ համալրելով նոր ատրակցիոններով։ Հատկապես, եթե հաշվի առնենք, որ ծրագրով նախատեսված է կառուցել այգու հասարակական և վճարովի գոտիներ: Վճարովի գոտում ստեղծվելու են ժամանակակից մանկական խաղահրապարակներ, ամֆիթատրոն, ատրակցիոններ, կախարդական այգի և զվարճանքի յուրահատուկ կառույցներ: Հասարակական գոտում նախատեսվում է իրականացնել տարածքի կանաչապատում, այգիների և ճեմուղիների արդիականացում: Այգու ենթակառուցվածքները կնախատեսվեն այնպես, որ հնարավոր լինի շահագործել տարվա բոլոր եղանակներին: Այս մոտեցումը ավելի մեծ հնարավորությունների հարթակ է ստեղծում թե՛ քաղաքաշինական, թե՛ տնտեսական և թե՛ տուրիզմի զարգացման ոլորտներում։ Ավելին` մայրաքաղաքի կենտրոնի բնակիչների համար ևս կստեղծվի հնարավորություն իրենց հանգիստը անց կացնել մեկ այլ վարչական շրջանում կամ արվարձանում։ Քաղաքապետարանի այս գեղեցիկ ծրագրի իրականացումը մեկ այլ վայրում չի զրկի նրան իր հետաքրքրությունից և արժեքից։ Եվ եթե նկատենք, որ մայրաքաղաքը տարիների ընթացքում զրկվել է իր կանաչապատ տարածքներից, ապա քաղաքաշինական տեսակետից ավելի նպաստավոր կլինի ևս մեկ նոր այգու կառուցումը։ Հիշեցնենք, որ «Հաղթանակ» զբոսայգու կառուցման աշխատանքներն սկսվել են դեռևս 1930-ականների վերջին, և այգին կոչվել է «Քաղաքային այգի Արաբկիրում», հետո այն վերանվանվել է «Հաղթանակ» զբոսայգու, որի ամայի տարածքներում տարիներ շարունակ ծառեր են տնկվել։ «Հաղթանակ» զբոսայգու հուշահամալիրը բացվել է 1950 թվականի նոյեմբերի 29-ին։ Զբոսայգու ընդհանուր մակերեսը կազմում է 34 հա։ Հուսանք, որ մեր քաղաքային իշխանությունները կհետևեն այս օրինակին և քաղաքի ևս մի ամայի տարածք կծառապատվի։

Կասկադը երևանցիների և մայրաքաղաքի այցելուների ամենասիրված հանգստի ու զբոսանքի վայրերից մեկն է: Լինել Երևանում և չտեսնել Կասկադը, նույնն է թե լինել Փարիզում ու չտեսնել Էյֆելյան աշտարակը: Բայց Երևանի ճարտարապետությունում ու կյանքում մեծ նշանակություն ունեցող Կասկադը դեռ կիսակառույց է, այն մինչև հիմա չի ստացել իր ավարտուն տեսքը այնպես, ինչպես նախագծել էին համահեղինակ ճարտարապետներ Ջիմ Թորոսյանը, Սարգիս Գուրզադյանն ու Ասլան Մխիթարյանը և մտահղացել Ալ. Թամանյանը: Ինչու՞ Կասկադի կառուցապատումը մնաց կիսատ Կասկադով բարձրանալը հետաքրքիր ու հաճելի հաղթահարման մարտահրավեր է, որի պարգևատրումը լինում է քաղաքի տեսարանով վերևից հիանալու հնարավորությունը: Բայց Կասկադի չորրորդ հարթակից հետո սպիտակ տրավերտինե հրաշքը կտրուկ ընդհատվում է. մեր առջև բացվում է արգելապատնեշ և կիսակառույցի հսկա սև ցանկապատված փոսորակ: Այն փորվել է 2007 թ., Կասկադի շարունակությունը կառուցելու և այն ավարտուն տեսքի բերելու համար: Ջերարդ Գաֆէսճյանը, ում բարերարությամբ բարեկարգվել ու կառուցապատվել է ամբողջ Կասկադ համալիրը, այստեղ նախատեսում էր թանգարան կառուցել՝ նորարական ու ինքնատիպ լուծումներով: Թանգարանը պիտի կառուցվեր նյույորքաբնակ ճարտարապետ Դեյվիդ Հաթսոնի նախագծով: Սկսվեցին հիմնային աշխատանքները: Բայց ընթացքում պարզվեց, որ նախագիծը մի քանի անգամ գերազանցում էր պատվիրատուի նախատեսած բյուջեն: Պատվիրատուի և ճարտարապետի անհամաձայնության պատճառով ծրագիրը կասեցվեց, այդ հատվածի ճակատագիրը, որը մինչև հուշակոթողը կազմում է 78 մ և գրավում մոտ 9.8 հա տարածք, մնաց անորոշ: Կասկադի համահեղինակ ճարտարապետ Ասլան Մխիթարյանը Կասկադի շարունակության 2 նախագծային տարբերակ է ներկայացրել ՀՀ վարչապետին և Երևանի քաղաքապետարան Ճարտարապետ Ասլան Մխիթարյանը Կասկադ համալիրի համահեղինակներից է: Նա Կասկադի շարունակության երկու նախագծային տարբերակ է մշակել: Դրանք ուղարկել է ՀՀ վարչապետին և Երևանի քաղաքապետին: Հույս ունի մի օր Կասկադը տեսնել որպես ավարտուն, լիարժեք մի կառույց այնպես, ինչպես պատկերացնում էին ինքն ու իր գործընկերները: «Առաջարկելու եմ Երևանի սրտում ստեղծել Արվեստի կամ Թանգարանային մղոն, որը կսկսվի Ազգային պատկերասրահից ու կավարտվի Կասկադում՝ Գաֆէսճյան կենտրոնում: Կասկադի շարունակությունն էլ պետք է կազմի «Գաֆէսճյան» կենտրոնի մի մասը, որովհետև այն, ինչ արեց Գաֆէսճյանը Կասկադի ու մեր քաղաքի համար, անգնահատելի է»: Առաջին տարբերակ ՀՀ վարչապետին և Երևանի քաղաքապետարան ուղարկված նախագծերից առաջինում Ասլան Մխիթարյանը կենտրոնական հատվածում նախատեսում է կառուցել Շառլ Ազնավուրի անվան ունիվերսալ համերգասրահ: Այսպես հեղինակը նաև ցանկացել է կապ ստեղծել մոտակայքում գտնվող «Ազնավուր» կենտրոնի հետ: Կասկադի ձախակողմյան հատվածում նախատեսվում է հյուրանոցային համալիր, իսկ աջակողմյան հատվածում՝ 3000 տեղանոց բացօթյա դահլիճ, որն իր չափերով ու տեղակայությամբ բավական հարմար կլինի խոշոր նշանակության միջոցառումներ իրականացնելու համար, և հնարավոր կլինի այստեղ տեղափոխել Հանրապետության հրապարակի միջոցառումները՝ խուսափելով խցանումներից և քաղաքի կենտրոնը տոնական միջոցառումների օրերին ծանրաբեռնելուց: Երկրորդ տարբերակ Մյուս տարբերակում հյուրանոցի փոխարեն առաջարկվում է կառուցել թանգարան (1200 քմ), ինչպես որ պլանավորում էր Ջ. Գաֆէսճյանը, իսկ աջ հատվածում՝ Շառլ Ազնավուրի անվան 1500 տեղանոց դահլիճ: Նախագծով նախատեսվում է նաև 1600 քմ բակային տարածք՝ ագորա, և շատրվաններ, նաև սրճարաններ, հանգստի ու ժամանցի վայրեր: Թանգարանն ու համերգասրահը ծածկված կլինեն արևային պանելներով, որոնք կապահովեն տարածքի էլեկտրաէներգիան: Կգործեն նաև դեպի հուշակոթող բարձրացող բաց շարժասանդուղքներ: «Նախատեսում ենք Կասկադի այս հատվածը դարձնել հրապարակի նման հանգստի ու ժամանցի մի վայր, որտեղ հանգստանալուց և Երևանի տեսարանով զմայլվելուց հետո մարդիկ կշարունակեն իրենց զբոսանքը, որ ուղղությամբ հարմար գտնեն՝ դեպի վերև՝ Հաղթանակի այգի, կամ դեպի ներքև՝ քաղաքի կենտրոն»,-ասում է ճարտարապետը: Կասկադի անավարտ ոդիսականը Կասկադ համալիրը նախագծման ու կառուցապատման շատ երկար ուղի անցավ ու դեռ անցնում է: Այն մտահղացավ Թամանյանը 1924 թ., իրականություն սկսեց դառնալ 1976 թվականից ճարտարապետներ Ջիմ Թորոսյանի, Սարգիս Գուրզադյանի և Ասլան Մխիթարյանի նախագծով: Կառուցվեց բազմաբնույթ կիրառությամբ մի կառույց՝ մոնումենտալ արտաքին աստիճաններով, ներսի երկար շարժասանդուղքներով թունելով, բակերի և բացօթյա պարտեզների բարդ ցանցով՝ այս ամենը մարմնացած սպիտակ տրավերտինե քարով, որը ներդաշնակորեն համադրվում է շրջակա միջավայրի հետ: Ի դեպ, կառուցապատման ընթացքում Կասկադի նախագիծը մի քանի անգամ փոփոխվեց: «Երևաննախագիծ» ինստիտուտի արխիվում պահպանվում է Կասկադի վերջնական նախագիծը, որը հեղինակներն ավարտել էին 1987-88 թթ.: Ըստ այդ նախագծի Կասկադի շարունակությունը պիտի կազմեր շատրվաններով բացօթյա ցուցասրահ՝ նվիրված հայկական միջնադարյան ճարտարապետությանը: Բացօթյա ցուցասրահից աստիճանները պիտի ձգվեին դեպի Հայաստանի զարթոնքը խորհրդանշող հուշակոթողի հարթակ: Բայց շինարարական աշխատանքներն ընդհատվեցին 1988 թ. երկրաշարժի և 1991 թ. Խորհրդային Միության փլուզման պատճառով: Նախատեսվող բացօթյա ցուցասրահը չկառուցվեց: 2002 թ. «Գաֆէսճեան Թանգարան» հիմնադրամի ստեղծումով հույս ծնվեց, որ Կասկադի շինարարությունը կավարտվի: 2009թ. նոյեմբերին Կասկադ համալիրն իր 10 նոր ցուցասրահներով և քանդակների պարտեզով վերաբացվեց որպես «Գաֆէսճեան» արվեստի կենտրոն: Բայց վերջնամասը դեռ կիսատ է, համալիրը դեռ չի ստացել իր ավարտուն տեսքը, չի հասել իր վերջնակետին՝ մնալով իր կիսաճանապարհին:

«Ստեփանակերտի կենտրոնում երկու նոր թաղամաս կկառուցվի»,- մեզ հետ հեռախոսազրույցում ասացին Ստեփանակերտի քաղաքապետարանից և նշեցին, որ աշխատանքները գտնվում են նախագծման փուլում։ «Շինությունները կառուցվելու են ժամանակակից բոլոր պահանջներին համապատասխան: Տիգրան Մեծ փողոցի վրա կառուցվող շենքերում նախատեսում ենք շինարարության համար օգտագործել սեյսմակայուն բարձիկներ, որոնք հուսալի են դարձնելու շենքի սեյսմակայունությունը: Նոր շենքերը լինելու են գազաֆիկացված: Բոլոր բնակարաններում տեղադրվելու են գազի ազդանշանային համակարգեր: Երկու նոր թաղամասերի տարածքների շինհարթակները արդեն պատրաստ են շինարարություն սկսելու համար: Ներկայումս աշխատանքները գտնվում են նախագծային փուլում: Շին աշխատանքները նախատեսված է ավարտին հասցնել 2020 թվականին», -մանրամասնել էր ԱՀ քաղաքաշինության նախարար Կարեն Շահրամանյանը՝ ընդգծելով, որ այդ բնակարանները քաղաքացիներին է տրամադրվելու հիփոթեքային նոր՝ ավելի մատչելի պայմաններով։ Թաղամասերից մեկը գտնվելու է փրկարարների ծառայության նախկին հասցեում։ Նախագծի հեղինակն է ռուսաստանաբնակ ճարտարապետ Մաքսիմ Աթայանցը։ Տիգրան Մեծ-Ալեք Մանուկյան խաչմերուկի հարևանությամբ գտնվող թաղամասի տարածքը կազմում է 3.5 hա: Այն կլինի ուրույն ոճով թաղամաս, հետաքրքիր լուծումներով: Ըստ նախագծի թաղամասը կառուցապատվելու է 7 և 9 հարկանի շենքերով։ Շենքերն ունենալու են սեյսմակայուն բարձիկներ և կառուցվելու են նորագույն տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։ ԱՀ քաղաքաշինության նախարարի խոսքերով․ «Նոր տեխնոլոգիաների օգտագործումը և կէժանացնի շինարարության արժեքը և մյուս կողմից ավելի հուսալի կլինի այդ շենքերի սեյսմիկ անվտանգությունը»։ Հարկ է նշել, որ կառուցվող թաղամասը չի խանգարի արդեն կանգուն բարձրահարկերին և ավելին, նույն սեյսմակայուն բարձիկներով կզինվեն նաև Տիգրան Մեծ փողոցի 9 հարկանի շենքերը։ Կարեն Շահրամանյանի խոսքերով առանց բնակիչներին տարհանելու արդեն իսկ կանգուն շենքերը հիմքերից ամրացվելու և տեղադրվելու են սեյսմակայուն բարձիկներ։ Այս քայլի արդյունքում մի քանի անգամ բարձրանալու է շենքերի սեյսմակայունությունը: Ահա այսպիսի մոտեցումներով է իրականացվում քաղաքաշինությունը Արցախում։ Հուսանք, որ նման տեխնոլոգիան կիրագործվի և մեզ մոտ, պատմագեղարվեստական արժեք ունեցող բնակելի շենքերի կյանքը երկարացնելու հարցում։ Կառուցվող շենքերում առկա բնակարանները ունենալու են հետևյալ մակերեսները՝ 2 սենյականոցները – մինչև 67 քմ, 3 սենյականոցները 80-96քմ և 4 սենյականոցները -110քմ: Հատակագծային լուծումներով, ընդհանուր առմամբ բնակարանները համալրված են լինելու առանձին խոհանոցներով և հյուրասենյակներով։ Երեք և չորս սենյականոց բնակարաններում նախատեսված են 2-ական սանհանգույցներ։ Երկրորդ բնակելի թաղամասը գտնվելու է շինանյութերի նախկին կոմբինատի տարածքում։ Թաղամասի նախագծմամբ է զբաղված «Պորտալ» ճարտարապետական արվեստանոցը։ Բնակելի թաղամասի տարածքը զբաղեցնում է մոտ 2.5 հա տարածք: Այն գտնվում է Թումանյան փողոցի հարակից տարածքում՝ սպայական թաղամասի հարևանությամբ: Նախատեսվում է հիմնականում ունենալ մինչև 5 հարկանի բնակելի շենքեր։ Արվեստանոցի ճարտարապետները կանաչ տարածքների կողմնակից են, ինչը և արտահայտվում է նախագծում։ Թաղամասը կառուցվելու է բակային համակարգով։ Ճարտարապետ Սևակ Ասրյանի խոսքով փորձել են կատարելագործել Թումանյան փողոցի սպայական թաղամասը․ «Երկկողմանի օրիենտացիայով կազմակերպված բնակարաններ են լինելու՝ այսինքն բնակարանների պատուհանները ուղղված են լինելու և՛ դեպի արտաքին փողոց և՛ դեպի բակային տարածք։ Նման մոտեցումը շատ կարևոր է և ինսոլյացիայի և բնակարանների օդափոխության համար»։ Այս մոտեցումը խորթ չէ մեր ճարտարապետությանը։ Ավելին, հիմնականում նման մոտեցմամբ են կառուցվել 19-20 դարերի բնակելի տները, ինչը ելնում էր մեր բնակլիմայական պայմաններից։ Կարևոր է նաև այն, որ Թումանյան փողոցի նոր թաղամասում կկառուցվեն անհրաժեշտ ենթակառուցվածքներ՝ դպրոց, մանկապարտեզ։ Ճարտարապետի խոսքերով ․«Դպրոցը նախատեսված է մոտ 450-500 աշակերտի համար, իսկ մանկապարտեզը նախատեսված է 3 խմբի համար։ Մանկապարտեզը ընդհամենը մի քանի մետր հեռավորության վրա գտնվելու ընդհանուր թաղամասից»։ Շատ կարևոր հանգամանք է, որ նախատեսվող թաղամասերում բնակարանները կլինեն բավականին մատչելի։ Կառուցվող բյուջետային բնակարանները կլինեն առանց ավելորդ ճոխության։ Չնայած այդ հանգամանքի ԱՀ պետնախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանը վստահեցնում է, որ դա չի նշանակում թե նորակառույցները կզիջեն գործող չափանիշներին․ «Կան մի քանի գնային տարբերակներ, որոնցից կընտրվի համեմատաբար մատչելի, համեստ և որակին համապատասխան շինանյութը, բայց բնական է, որ պետական վերահսկողություն է լինելու բացի հիմնական տեխնիկական հսկողությունից։ Այդ շենքերի բնակարանները միանշանակ կապահովեն անհրաժեշտ որակը, թող մեր քաղաքացիները լինեն անհոգ այդ տեսակետից»։ Բնակարանային պայմանների բարելավման համար կառավարությունը կյանքի է կոչել մատչելի հիփոթեքի ծրագիրը։ Առկա բնակարանային ֆոնդը հին է, իսկ նոր բնակարանների պահանջարկը շատ։ Կառավարություններում վստահ են, որ հիփոթեքի նոր կարգից կօգտվեն ավելի շատ ընտանիքներ: «Շեշտը դրվում է այսպիսի ծրագրի վրա և մենք համապատասխան ֆինանսական միջոցները նույնպես նախատեսել ենք պետական բյուջեում և այդ ծրագրի իրականացնողը կլինի Արցախի ներդրումային հիմնադրամը, որին ուղղվող միջոցները այս տարվա պետական բյուջեում ավելացվել են շուրջ 1,5 մլրդ դրամով»,- նշել էր Գրիգորի Մարտիրոսյանը։ Ստեփանակերտի նոր թաղամասերում կբնակվեն նաև կարգավիճակ ունեցող ընտանիքներ՝ նրանք ում նկատմամբ պետությունը պարտավորություն ունի։ Անկախ բնակիչների սոցիալական վիճակից բնակարանները կլինեն նույնատիպ։

Այս տարվա ապրիլից կմեկնարկեն Գորիսի ֆուտբոլի մարզադաշտի վերակառուցման աշխատանքները: Հիմնանորոգման աշխատանքներն ամբողջությամբ պլանավորված է ավարտել 8 ամսում: Այս տեղեկատվությունը մեզ փոխանցեցին Գորիսի համայնքապետարանից։ Հիշեցնենք, որ մարզադաշտի հիմնանորոգման աշխատանքները պետք է սկսվեին այս տարվա մարտից, սակայն տեղացող ձյան պատճառով դրանք հետաձգվեցին, թեև Գորիսի համայնքապետարանից մեզ վստահեցրին, որ վերականգման աշխատանքները պլանավորված էր սկսել ապրիլից, բայց եղանակային պայմանները դեռևս այնքան էլ նպաստավոր չեն շինարարական աշխատանքներ սկսելու համար, համենայն դեպս՝ ապրիլի առաջին շաբաթվա ընթացքում; Հուսանք, բնությունը բարեհաճ կգտնվի և մարզադաշտի վերակառուցման աշխատանքները գոնե ապրիլի կեսից կսկսվեն։ Հիշեցնենք, որ դեռ անցած տարվա դեկտեմբերին շվեյցարահայ բարերարի ֆինանսական օժանդակությամբ, ՀՖՖ և Գորիսի համայնքապետարանի հետ համատեղ իրակացվում են այս մարզադաշտի հիմնանորոգման աշխատանքները և համայնքում ֆուտբոլի զարգացմանն ուղղված ծրագրերը։ Ցավոք մեզ հայտնի չէ ֆինանսավորող կողմի անունը, քանզի ըստ Գորիսի համայնաքապետարանի, շվեյցարացի բարերարը չի ցանկացնում իր անունը հրապարակել։ Վերակառուցվող մարզադաշտը կառուցվել է 80-ականներին, և մինչ օրս որևէ նորոգման աշխատանք չի իրականացվել։ Իսկ սա նշանակում է, որ վերակառուցման աշխատանքները կլինեն շատ ավելի խորքային և ծախսատար։ Ներկայիս դաշտի մակերեսը կազմում է 6000քմ։ Վերակառուցման աշխատանքների արդյունքում կավելան՞ա դաշտի մակերեսը թե ոչ, համայնքապետարանից չտեղեկացրեցին, սակայն նշեցին, որ ըստ նախագծի մարզադաշտը նախատեսված է 3500 հանդիսականի համար։ Նախագծի իրականացման համար կներդրվի 1մլն ԱՄՆ դոլլար։ Նախագծով պլանավորված է ունենալ ֆուտբոլի 2 բաց դաշտ, հանդերձարաններ և փակ մարզասրահ։ Նախատեսված է նաև մարզադաշտի վերակառուցումից զատ կառուցել ֆուտբոլի ակադեմիաի շենքը մոտ 300 երեխայի համար։ Ակադեմիայի նախագծման և կառուցման վերաբերյալ որևէ տեղեկություն Գորիսի համայնքապետարանից մեզ չհայտնեցին, քանզի աշխատանքները դեռևս քննարկումների փուլում են։ Իհարկե այս ծրագիրը լավ խթան կարող է հանդիսանալ ֆուտբոլային լավագույն ավանդույթները պահպանելու և մարզում ֆուտբոլը զարգացնելու համար։ Ծրագրի շրջանակներում սերտ համագործակցություն է սկսվել նաև ՖԱ Արցախ ֆուտբոլային ակումբի հետ։ «Դաշտի հիմնանորոգումից հետո համատեղ համագործակցության արդյունքում, երկուստեք ջանքերն ուղղվելու են Գորիսում ֆուտբոլը պրոֆեսիոնալ մակարդակի հասցնելու համար։ Գորիսի համայնքապետարանը բարձր է գնահատում համագործակցող բոլոր կողմերի ջանքներն ու պատրաստակամությունը համայնքում սպորտային կյանքի զարգացումը խրախուսելու, խոշոր ներդրումների իրականացնելու և վստահության համար»,- ասված է Գորիսի համայնքապետարանի հաղորդագրության մեջ: «Արցախ» ֆուտբոլային ակումբի ղեկավար, Չեխիայում բնակվող գործարար Սևան Ասլանյանի խոսքով Գորիսի ֆուտբոլի մարզադաշտի հիմնանորոգման աշխատանքների ավարտից հետո, Արցախի թիմը 2019-2020թթ ֆուտբոլային նոր շրջանի տնային խաղերը անց է կացնելու ոչ թե Երևանում, այլ Գորիսում` հաշվի առնելով ֆուտբոլային ավանդույթները։ Նախատեսվում է նաև Եվրոպայից հրավիրել ակադեմիայի տեխնիկական տնօրեն, ով երեք տարի պայմանագրային ժամկետով կվերապատրաստի մարզիչներին և կկրթի երեխաներին։ Նկատենք, որ 2018թ-ի վերջին շվեյցարահայ բարերարի աջակցությամբ 90 երեխա ստացել է մարզական կոշիկներ, գնդակներ և ֆուտբոլային պարագաներ։ Տրվել է համագործակցության և համատեղ աշխատանքի մեկնարկը։ Գորիս համայնքի ղեկավարն իր հերթին ընդգծել էր, որ Գորիսում սպորտի զարգացմանն ուղղված նախաձեռնությունները պետք է շոշափելի արդյունք ունենան, և համայնքի կողմից ներդրվելու են հնարավոր ջանքեր մաքսիմալ առաջընթացի հասնելու համար։ Ինչ խոսք, մարզերում ֆուտբոլի զարգացումը կարևոր նշանակություն ունի և գուցե Գորիսում ծնվեն ապագա լավագույն ֆուտբոլիստներ, սակայն նկատենք, որ մարզադաշտի վերակառուցումը յուրօրինակ խթան է հանդիսանում նաև մարզում շինարարական աշխատանքների ակտիվացման համար, որը մասնակիորեն կարող է լուծել նաև բնակչության զբաղվածության խնդիրը։

Մայրաքաղաքում տրանսպորտային հոսքերի բեռնաթափման և մետրոպոլիտենի զարգացման երկար սպասված «գնացքը» տեղից շարժվեց։ Դեռ խորհրդային տարիներից թղթի վրա մնացած Աջափնյակի մետրոպոլիտենի հեռանկարային այս նախագիծը վերջապես կյանքի կկոչվի։ Քաղաքային իշխանությունները նախաձեռնել են համալիր մի ծրագիր։ «Թումոյին հարակից տարածքում նախատեսված է կառուցել մեծ առևտրի կենտրոն, ինչն արդեն իսկ իր կարողություններով, քանի որ մետրոյի վրա է կառուցված լինելու, վաճառքի առումով շատ բարձր գործակից կունենա, սա արդեն հետաքրքիր ծրագիր է, որպեսզի գործարարները հետաքրքրվեն և կառուցեն կայարանը», - օրերս նշել էր Երևանի գլխավոր ճարտարապետ Արթուր Մեսչյանը։ Իր խոսքում նա նաև ընդգծել էր․ «Սա պետք է լինի հարյուր տոկոսանոց բիզնես ծրագիր և բիզնես ծրագրի ներդրումով մենք պետք է կարողանանք իրագործել և կամուրջի կառույցը և նոր կայարանի կառույցը»։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նախագիծը լիովին հանդիսանում է բիզնես ծրագիր, այն չէր կարող մտահոգության առիթ չստեղծել հանրության շրջանակներում, և խոսակցություններ կան, որ կառուցվող կայարանը կարող է դառնալ մասնավոր սեփականություն։ Սակայն քաղաքապետարանից մեզ վստահեցրեցին, որ չնայած այն հանգամանքին, որ նոր կայարանը կառուցվելու է մասնավոր ներդրումներով, այնուամենայնիվ այն լինելու է պետական։ Իհարկե, սա տրամաբանական է, քանի որ մետրոպոլիտենը ռազմավարական նշանակության օբյեկտ է և չի կարող լինել մասնավոր։ Ըստ ծրագրի, նախագծի իրականացումը սկսվելու է հենց նոր կայարանի կառուցումից։ Այդ մասին իր խոսքում նշել էր քաղաքապետի տեղակալ Հայկ Սարգսյանը․ «Մեր բոլոր պրոյեկտներում մեր գլխավոր նպատակն է պետական պարտքի ավելացման կամ բյուջեի վրա ծանրաբեռնվածություն չավելացնելով՝ ստեղծել նոր արժեքներ քաղաքում և նոր ենթակառուցվածքներ։ Նախագծի իրականացումը պետք է սկսվի մետրոյի շինարարությունից և ավարտվի բիզնես մոդելով։ Սա որպես սկզբունք է դրված և հստակ ներկայացվում է բոլոր պոտենցիալ ներդրողներին»։ Այո, այս մոտեցումը պետք է արժանավորինս գնահատել, քանի որ ներկայացված մոդելը բավականին կշռադատված է։ Քաղաքապետարանի կողմից դիտարկվող բիզնես նախագիծը իր մեջ ներառում է երկու բաղադրիչ՝ մետրոյի նոր կայարանի հարևանությամբ առևտրի կենտրոնի կառուցում և տարածքում բնակարանային ֆոնդի թարմացում։ Բարեկամությունից -Աջափնյակ մետրոպոլիտենի նոր կայարանի կառուցման ծրագիրը դիտարկում է նախագծի երկու տարբերակ ․ «Առաջին տարբերակն այն է, որ մետրոյի կայարանը անմիջապես կառուցվում է կամրջի վերջնամասում և նոր միացվում առևտրի կենտրոնին։ Մյուս տարբերակում մետրոյի կայարանը գտնվում է առևտրի կենտրոնի նկուղային հարկում, և կապը կայարանի հետ կազմակերպվում է վերևի նիշերից», - ներկայացնելով նախագիծ - առաջարկը նշել էր Արթուր Մեսչյանը։ Ինչպես և նշվեց, նախագիծն իր մեջ է ներառում նաև հնացած բնակֆոնդի վերակառուցումը։ «Երբ հասանք գնահատականների փուլին, հասկացանք, որ անմիջապես մետրոյի հարևանությամբ մենք ունենք հնացող ֆոնդով թաղամաս։ Դա նախքին Չերյոմուշկա կոչվող հատվածն է: Այստեղ մենք ունենք վթարային շենքեր, և վթարային շենքերից յուրաքանչյուրը դիտարկվում է որպես առանձին վերականգնման բիզնես-ծրագիր։ Ցածր հարկայնությունը փոխարինվելու է բարձր հարկայնությամբ, և այստեղ՝ բիզնես հետաքրքրություն առաջացնելով, կունենանք առանց բյուջեի վրա ծանրաբեռնվածության նոր բնակարանային ֆոնդեր, մարդկանց վերաբնակեցման հնարավորությամբ»,- նշել էր քաղաքապետի տեղակալ Հայկ Սարգսյանը։ Ինչ խոսք, ծրագրի իրականացումը իրոք արդիական և անհրաժեշտ քայլ է, սակայն կան հարցեր, որոնք կարևոր է հաշվի առնել նոր բնակ ֆոնդի կառուցման ժամանակ։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերակառուցվող տարածքը գտնվում է անմիջապես մարզահամերգային համալիրի դիմաց, հնացած բնակ ֆոնդի փոխարինումը նորակառույց բարձրահարկ շենքերով կարող է զրկել մարզահամերգային համալիրը իր դոմինանտային դերից, ինչպես դա եղավ օպերայի և բալետի թատրոնի շենքի դեպքում: Հուսանք, որ նախատեսվող կառուցապատումը հաշվի կառնի նմանատիպ խնդիրները: Կարևորն այն է, որ համայնք - մասնավոր համագործակցության այս օրինակներն արդեն իսկ սկսել են հետաքրքրել ներդրողներին, որոնք ցանկություն են հայտնում մասնակցել մետրոյի կայարանի կառուցման ծրագրին։ Մետրոյի աշխատակիցների և մետրոշինարարների հետ ապագա կայարանի տարածքին ծանոթացել է նաև գործարար Արսեն Իսկանդարյանը։ «Հասել ենք այն փուլին, երբ կարող ենք ընտրություն անել արդեն իսկ մետրոյի շինարարության ներդրման ծավալների, դրանց որակի, էֆեկտիվության և ժամկետների հարցում»,-ասել է Հայկ Սարգսյանը։ Իսկ Երևանի գլխավոր ճարտարապետն իր հերթին վստահեցրել է․ «Կլինենք շատ զգույշ, կլինենք բավականին խիստ, որովհետև ծրագիրը շատ լուրջ է և կարևոր երևանցիների համար»։