2018 թ լեցուն էր բազում իրադարձություններով ոչ միայն քաղաքական, օրենսդրական այլև քաղաքաշինական առումով։ Երևանը իր 2800 ամյակին ունեցավ նոր ճարտարապետ ի դեմս Արթուր Մեսչյանի, մարդ ով մեզ հայտնի է ոչ միայն իր երգերով, այլ նաև հարուստ ճարտարապետական գործունեությամբ։ Ինչ խոսք, այս պաշտոնը ինչ որ տեղ խոցելի է այն տեսանկյունից, որ տարիների ընթացքում մայրաքաղաքը խիստ ձևափոխվել է, հաճախ նաև զարգացել ոչ ճիշտ ուղղությամբ, ինչը առաջացրել է մարդկանց դժգոհությունը, բայց որի պատասխանատուն նորանշանակ ճարտարապետը չէ։ Շատերս գիտենք, որ մեր մայրաքաղաքը ունի բազում խնդիրներ, թե քաղաքաշինական և թե ճարտարապետական, դրանցից որոնք՞ ունեն առաջնային լուծման կարիք, այս կարևոր հարցի պատասխանը ճշտեցինք Երևանի գլխավոր ճարտարապետից․ «Շինարարական տեխնոլոգիան, որով այսօր կառուցվում են այսօրվա բնակելի շենքերը, դա 50-60-ական թվականների տեխնոլոգիա է: Բոլորիս հայտնի մոնոլիտ կարկասները, արմատուրան և այն ամենը ինչ բոլորս գիտենք, այդ տեխնոլոգիան արդեն վաղուց ժամանակավրեպ է։ Միակ հնարավորությունը մեծածավալ բնակելի շինարարություն սկսել Երևանում՝ հնարավոր է միայն մեկ տարբերակում, եթե վերականգնվի ԴՍԿ հասկացողությունը, գործեն տնաշինական կոմբինատներ և արագ հավաքովի սենդվիչային և այլ տարբերակներով արտադրվեն բնակելի կառույցների մոդուլներ։ Այդ մոդուլներով արագ, մոտ մեկ տարվա ընթացքում կարելի է մեծ թաղամաս կառուցել։ Նման տեխնոլոգիայի կիրառման արժեքնել է էժան համեմատած մոնոլիտ շինարարության հետ, այն կլինի մեկ քարորդից նույնիսկ ավելի պակաս»։ Համաձայնենք, որ նման մոտեցումը իրոք շատ կարճ ժամանակահատվածում կլուծի բնակ ֆոնդի ապահովման, բնակչության զբաղվածության խնդիրները, ինչը իր հերթին կբերի տնտեսության աճին և կկրճատի արտագաղթը։ Սակայն կարծում եմ անհրաժեշտ է հաշվի առնել մի կարևոր հանգամանք, որը ևս բխում է քաղաքաշինության շահերից։ Կարևոր է որպեսզի հավաքովի մոդուլներով կառուցվող թաղամասերը մեկը մյուսին չնմանվեն։ Այսինք յուրաքանչյուր թաղամաս ունենա իր առանձնահատկությունը, որպեսզի խորհրդային տարիներին նկարահանված «Բաղնիքտ անուշ» ֆիլմը կրկին արդիական չդառնա։ Եթե պահպանվի ճարտարապետական առանձնահատկությունը, ապա հավաքովի տարբերակով իրականացվող շինարարությունը կնպաստի որպեսզի կենտրոնից դուրս թաղամասների բարեկարգումը ավելի արագ իրականացվի ինչը որ չափով կարող է լուծել նաև մայրաքաղաքի վարչական շրջանների անհամաչափ զարգացման խնդիրը, ինչի արդյունքում տուժում է փոքր կենտրոնը։ Այն, որ կենտրոնը բեռնաթափման կարիք ունի գաղտնիք չէ, սակայն հետաքրքիր է թե ինչպես է տեսնում այդ խնդրի լուծումը գլխավոր ճարտարապետը։ «Դա շատ կարևոր հարց է։ Պետք է հնարավորին չափով շինարարական ծրագրերը հանել քաղաքի կենտրոնից դուրս։ Վերջերս ինվեստորների հետ հանդիպում տեղի ունեցավ քաղաքապետի մոտ, և ես հարցրեցի նրանց ինչ՞ի չեք ուզում Սարի Թաղում Ձեզ հողատարածք տանք։ Եթե Դուք քաղաքի կենտրոնում ուզում եք մի 26 կամ 30 հարկանի կառույց անել ինչ՞ի չեք ուզում Սարի թաղում սկսեք շինարարություն անել, գնեք այնտեղի հողերը և ապահովեք տեղի բնակիչներին բնակարաններով, կառուցվող շենքերում ։ Եկեք ինձ մոտ և ես ձեզ 120 հարկի թույլտվություն էլ կտամ։ Ասում եմ, քաղաքի կենտրոնից դուրս եկեք։ Եվ այդ տենդենցը ոնց որ թե արդեն կա, արդեն հասկացան, որ քաղաքի կենտրոնը արդեն գերծանրաբեռնված է, արդեն էլ տեղ չկա»,- պարզաբանեց Արթուր Մեսչյանը։ Հույսով ենք, որ նորանշանակ գլխավոր ճարտարապետը նոր ծրագրեր հաստատելիս հաշվի կառնի շենքերի հարկայնությունը ոչ միայն տվյալ տեղանքի համար, այլև ելնելով քաղաքի տարբեր կետերից ստեղծվող համայնապատկերից։ Հույս ունեմ նաև, որ ճարտարապետներն ու շինարարները գլխավոր ճարտարապետի առաջարկը 120 հարկի մասին ուղղակիորեն չեն հասկանա։ Ինչէ։ Այն, որ Երևանը կորցրել և մինչ օրս կորցնում է իր կերպարը՝ հուշարձանների քանդմամբ , ներկմամբ՝ ժամանակին ասել է նաև Արթուր Մեսչյանը։ Այժմ ինչպիսի՞ քայլեր են ձեռնարկվելու, որպեսզի պահպանվի մեր քաղաքին բնորոշ ոգին։ «Մինչ ես գլխավոր ճարտարապետ եմ Երևանում այլևս ոչ մի հուշարձան չի քանդվելու։ Ճարտարապետները, որոնք նախագծեր կանեն այդ հուշարձանների մոտ, մտածողության սկզբնակետը կլինի այդ հուշարձանի գոյությունը։ Եվ ամենակարևորը սեփականատերերը, կառուցապատողները, որոնք կգնեն որոշակի հողատարածք, որտեղ կգտնվի որևիցէ հուշարձան, նրանք պարտավոր կլինեն ֆինանսավորել այդ հուշարձանի վերակառուցման աշխատանքները։ Երևանի կենտրոնում կան բավականին քանակի այդպիսի ծրագրեր, կան արդեն փորված հիմքեր, կան արդեն կատարված հողային աշխատանքներ՝ ես դրանք բոլորը կանգնեցրել եմ մինչև գանք որոշակի տրամաբանական լուծումների։ Ես կարծում եմ, որ հնարավորին չափով կպակասեցնեմ այն ցավը, որ այսօր տանջում է բնակիչներին և դրանով ինչ որ չափով կշահի և քաղաքը և բնակիչները» ,- վստահեցրեց Արթուր Մեսչյանը։
Երկրաշարժը տևեց 40 վայրկյան, խլեց 25000 կյանք, ավերեց 11 քաղաք ու 58 գյուղ` ավելի քան 500 հազար մարդու թողնելով անօթևան: Երկրաշարժին հաջորդած ծանր սոցիալ-տնտեսական վիճակը երկրում, մարդկանց՝ տարիներ շարունակ չլուծվող խնդիրները աղետի գոտում ստեղծեցին նոր բարոյահոգեբանական մթնոլորտ, սահմանվեց ժամանակի նոր սահմանագիծ. մինչև երկրաշարժը և երկրաշարժից հետո: Չպակասող Տնակների Ոդիսականը Գյումրիում ավերվեց բնակելի և հասարակական նշանակություն ունեցող շենքերի 80 տոկոսը, ձևավորվեցին անկանոն տնակային տնտեսություններ: Այս երեսուն տարիների ընթացքում թե՛ Գյումրիում, թե՛ աղետի գոտու մյուս բնակավայրերում պետական ու մասնավոր ներդրումների շնորհիվ՝ երկրաշարժի պատճառով հազարավոր անօթևան մնացած ընտանիքներ բնակարաններ ստացան: Բնակարանները ստացան, բայց վագոն-տնակների թիվը համարժեք ձևով չպակասեց: Ինչու՞մ է խնդիրը: Ինչու՞ է անօթևանությունը շարունակում մնալ քաղաքի խոցելի կողմերից մեկը: ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի բնակարանային ֆոնդի կառավարման և կոմունալ ենթակառուցվածքների վարչության պետ Տանյա Արզումանյանը նշում է. «2008 թվականին սահմանվեց երկրաշարժի հետևանքով անօթևան մնացած ընտանիքների հաշվառման վերջնաժամկետ, և այդ ժամկետում աղետի գոտու բնակավայրերում հերթագրվեց մոտ 7000 ընտանիք, որոնցից ներկայում պետական աջակցությամբ իրականացվող բնակապահովման ծրագրի շահառու են ճանաչվել 5381-ը: Արդեն լուծվել է 4839-ի խնդիրը, մինչև 2020 թվական կլուծվի նաև մնացած 542-ի խնդիրը»: Բայց արի ու տես, որ այդքան մարդկանց բնակարանով ապահովելուց հետո էլ ժամանակավոր կացարաններում բնակվող անօթևաններ կան: Միայն Գյումրիում 2000-ից ավելի վագոն-տնակների մասին է խոսվում: «Տնակներում բնակվող ընտանիքների մի մասը նրանք են, ովքեր ժամանակին ստացել են բնակարան, բայց սոցիալական կարիքներից դրդված վաճառել են ու վերադարձել տնակ, մյուսները բազմանդամ ընտանիքներն են, որոնք բնակարան են ստացել, բայց ընտանիքի մի մասն է տեղափոխվել հատկացված բնակարան, իսկ մյուս մասը շարունակվում է ապրել տնակում: Քիչ չեն նաև այն տնակները, որոնք գնել կամ վարձակալել են ներքին միգրացիայի արդյունքում հարևան համայնքներից Գյումրի տեղափոխված ընտանիքները: Կան նաև տնակի համարակալմամբ քարաշեն կառույցներ, և դրանցում ապրող ընտանիքները, համարվելով տնակում բնակվող, հնարավորություն ունեն օգտվել պետության տրամադրած սոցիալական տարբեր երաշխիքներից: Տնակներում բնակվող ընտանիքների մի մասն էլ այն ընտանիքներն են, որոնք պետական աջակցության ծրագրի շրջանակներում բնակարան են ստացել, սակայն հատկացված բնակարանների նկատմամբ սահմանված վերջնաժամկետում չեն գրանցել իրենց իրավունքները՝ հիմնականում տնակը չքանդելու պարտադիր պայմանը կատարած չլինելու պատճառով: Քիչ չեն նաև տնակները, որոնք օգտագործվում են ոչ բնակության նպատակով, դրանք փոքր կոշկակարանոցներ, վարսավիրանոցներ, առևտրի կետեր են», -տնակների ոդիսականն է ներկայացնում Տանյա Արզումանյանը: Այսինքն՝ տնակների թիվը անօթևանների թվի հետ նույնական չէ: Բնակարանի Առկայությունը Միշտ Չէ որ Սոցիալապես Անկախ է Դարձնում Քաղաքացուն Թվում է տարօրինակ, որ մարդիկ շատ դեպքերում ապրելով տնակներում, չեն սեփականաշնորհում հատկացված բնակարանը, որպեսզի շարունակեն համարվել անօթևան և որոշակի նյութական աջակցություն ստանան: Լինում են նաև այլ ծայրահեղություններ. օրինակ՝ ընտանիքը, որտեղ մեծանում են անչափահաս երեխաներ՝ այդ թվում հաշմանդամություն ունեցող, քաղաքի արվարձանում առաջարկվող բնակարանը համարում է անընդունելի միայն այն պատճառաբանությամբ, որ իր տնակը քաղաքի կենտրոնում է և հենց այնտեղ էլ բնակարան է ուզում: Երկրաշարժը վերապրողների համար դարձավ նաև հոգեբանական աղետ: «Ցավոք աղետի գոտու վերականգնմանն ուղղված հսկայածավալ աշխատանքները լիարժեք տեսանելի չեն, քանի որ իրականացվել են տարիների ընթացքում՝ ոչ միաժամանակ և հաճախ մինչև մի խնդիրը լուծվել է, մյուսն ավելի է խորացել»,- ասում է Տանյա Արզումանյանը: Աղետի գոտու քաղաքային բնակավայրերում որպես անօթևան հաշվառված և պետական աջակցության ծրագրի շահառու ճանաչված ընտանիքների բնակարանային խնդիրներն արդեն լուծված են, բայց այդ քաղաքները դեռևս ունեն անօթևանության, տնակներում ապրող ընտանիքների խնդիր: Խնդիրը վեր հանելու նպատակով Կառավարության որոշմամբ այս տարի մեկնարկել և ավարտին են մոտենում տնակների փաստագրման աշխատանքները, որոնց արդյունքում կազմված նյութերի հիման վրա 2019 թ. կմշակվեն առաջարկություններ՝ դրանցում բնակվող ընտանիքների բնակարանային պայմանների բարելավման, տարածքները ոչ հիմնական շինություններից ազատելու և տարածքների քաղաքաշինական միջավայրը վերականգնելու համատեքստում: Տարածքների ազատումը հնարավորություն կստեղծի նաև դրանք իրացնել ներդրումային տարբեր ծրագրեր (այդ թվում՝ կառուցապատման) իրականացնելու համար: «Աղետի գոտու հիմնախնդրի լուծումը պարզապես պետական աջակցության բնակապահովման ծրագիրը չէ, որն ըստ նախատեսվածի ավարտվի, փակվի ու անցնի: Միայն բնակարանային խնդրի լուծումը ցավոք առկա խնդիրների ամբողջական կանոնակարգում չէ: Փորձը ցույց է տալիս, որ միայն բնակարանային բաղադրիչի առկայությունը սոցիալապես անկախ չի դարձնում քաղաքացուն, քանի որ անբավարար սոցիալական վիճակից ելնելով ընտանիքը կարող է վաճառել բնակարանը ու կրկին կանգնել անօթևանության խնդրի առջև: Խնդիրը կարիք ունի համալիր մոտեցման՝ համայնքների զարգացման ծրագրերի շրջանակներում ներդրումային նախաձեռնությունների կյանքի կոչման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման, մարզերում տնտեսական աշխուժություն մտցնելու, զարգացման հնարավորություններ ստեղծելու միջոցով»,- ասում է Տանյա Արզումանյանը:
Այս տարի Երևանը նշեց իր 2800 ամյակը, ինչը ոչ միայն հպարտության առիթ է տալիս, այլև պարտավորեցնում է ամեն մի բնակչին։ Իր 2800 տարիների պատմության ընթացքում մեր մայրաքաղաքը կերտել է իրեն հատուկ կերպարը։ Ինչ՞ ծննդյան տոն առանց նվերի, և այսպիսի նվերներ մեր մայրաքաղաքի համար դարձավ Երևանի 2800 ամյակին նվիրված այգին, Սարյան - Մաշտոցի պողատա միջանկյալ հատվածի այգու բարեկարգումը և նոր Սմարթ այգու կառուցումը։ Վարդանյանների ընտանիքի Երևանի 2800 ամյակին նվիրված այգու այս տարվա նոյեմբերին նախատեսված բացումը հետաձգվեց մինչ գարուն մի շարք օբյեկտիվ պատճառներով։ Մեր ուսումնասիրությունները փաստում են, որ այգում հիմնական աշխատանքները ավարտված են, սակայն շատրվանների շահագործման տեխնիկական նորմերի պատճառով նրանց գործարկումը անհնար է։ Շատրվանների շինարարությունը իրագործող հանրահայտ «Վոդալյուքս» ընկերության գլխավոր ինժեներ Վալենտին Բուկովսկու խոսքերով շատրվանները հանդիսանալով բարդ հիդրոտեխնիկական կառույցներ եղանակի հետ կապված հստակ տեխնիկական պահանջներ ունեն։Կոնկրետ այս դեպքում այնքան բարդ շատրվանային համակարգ է կառուցված, որ դրանց չհետևել չեն կարող և հաշվի առնելով կառուցվող համակարգի բարդությունը, անհնար է հաշվի չառնել եղանակային պայմանները, քանի որ տերևաթափից մինչև ցածր ջերմաստիճան կարող են խափանել և վնասել շատրվանների ողջ համակարգը։ Մինչ Վարդանյան ընտանիքի նվերը գարնանը իր դռները կբացի երևանցիների և զբոսաշրջիկների առջև, կենտրոնում այս տարի բացվեց «Տաշիր Գրուպ» ընկերության սեփականատեր Սամվել Կարապետյանի կողմից բարեկարգված բոլորիս հայտնի «Մալիբու»- ի այգին: Այգին համալրվել է մոտ 100 մ երկարությամբ նոր շատրվանային համակարգերով, երեխաների համար արհեստական խոտով ծածկված տնակներով նախագծի իրականացմամբ եռապատկվել է ծառերի թիվը և այլն։ Այս նախագծի իրականացումը անհրաժեշտություն էր, հաշվի առնելով նրա դիրքը քաղաքի կենտրոնում և այն հանգամանքը, որ մոտակա տարիների ընթացքում ավարտվելու է «Հին Երևան» նախագծի շինարարությունը։ Այդպիսով, իր ճարտարապետական հետաքրքիր լուծմամբ այս այգին կամբողջացնի գլխավոր պողոտայի պատկերը։ Հիշելով Երևանի գլխավոր ճարտարապետի վերջերս արած հայտարարությունը այն մասին, որ շինարարությունը պետք է դուրս հանվի քաղաքի կետրոնից հիմք է տալիս մտածելու, որ ոչ միայն մայրաքաղաքի վարչական շրջանները կհարստանան նորանոր լուծումներով, այգեպուրակային համալիրներով, այլև կենտրոնում կսկվի կանաչ ֆոնդի վերականգնման ծրագրեր՝ հանձինս օղակաձև զբոսայգու, որը ոչ միայն կարևոր դեր է գրավում քաղաքի հատակագծում, այլև բնապահպանական տեսանկյունից լուրջ դերակատարություն ունի մեքենաների արտանետումների կլանման հարցում։ Պետք է նկատենք, որ այգիների վերակառուցման տենդեցը օրեցօր աճում է, ինչը վաղուց սպասված քայլ է։ Այս կոնտեկսի մեջ կարևոր է նորանշանակ գլխավոր ճարտարապետի դիրքորոշումը․«Ես ուզում եմ զգուշացնեմ բոլոր սրճարանների սեփականատերերին՝ նրանք ովքեր վերջին ժամանակներում դուրս են եկել իրենց տրամադրված սահմաններից և զբաղեցրել են կանաչ տարածքները իրենց բեսեդկաններով և սեղանիկներով։ Ելնելով առիթից, որ տուրստական սեզոնը արդեն վերջացել է, խնդրում եմ Ձեզ մինչև գարուն բոլորդ վերադարձեք Ձեզ տրամադրված սահմանները, որովհետև ունենալու եք մեծ պրոբլեմներ։ Ես շատ ուրախ եմ, որ հիմա կենտրոն համայնքի ղեկավարի հետ մենք համախոհ ենք ։ Երևանի կենտրոնում՝ հատկապես կանաչ տարածքների մեջ կառուցվող սրճարանների և ընդհանրապես ցանկացած օբյեկտների կառուցման նկատմամբ լինելու ենք շատ, շատ խիստ։ Ես խնդրում եմ բոլոր սրճարանների սեփականատերերին վերադարձեք Ձեր սահմանները, իսկ նրանք, ովքեր ապօրինի են կառուցել կանաչ տարածքների մեջ, այ ես իրանց ուղակի չեմ նախանձում, որովհետև իրենք ունենալու են մեծ խնդիր»: Եթե հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ Երևան քաղաքը նախագծված լինելով որպես քաղաք-այգի, նախատեսված չի եղել այսքան բնակչության և տրանսպորտային հոսքերի համար, ապա հաշվի առնելով այսօրվա կյանքի տեմպը քաղաքում կանաչ գոտիների մեծացման կարիքը օրհասական է դարձել։ Իսկ նոր որդեգրած քաղաքականությունը տալիս է ստեղծագործական մեծ հնարավորություն, ինչից զրկված են բազմաթիվ հին քաղաքներ։ Երևանի 2800 ամյակին չանտեսվեց նաև Էրեբունի վարչական շրջանը, որտեղ կառուցվեց քաղաքում առաջին սմարթ այգին, այն նվեր է երևանցիներին Վահագն Բադալյան բարեգործական հիմնադրամի կողմից։ Նշենք, որ Էրեբունիում նման այգու կառուցման միտքը շատ կարևոր է, քանի որ այս վարչական շրջանից է սկսել Երևանի ծնունդը և հետագա զարգացումը։ Այգու կառուցման ավարտին մեծ անհամբերությամբ սպասում էին հատկապես տեղի բնակիչները, քանի որ շրջանում առկա ընդհամենը 2 այգիները գտնվում են իրարից մեծ հեռավորության վրա։ «Մեր երազանքն է եղել այգի կառուցել ու նվիրել Երևանին, և մեծ հաճույքով իրականացնում ենք այս նախագիծը։ Առանձնահատկությունն այն է, որ այգում չի լինելու որևէ կոմերցիոն կառույց, որևէ խանութ, սրճարան, ռեստորան, այսինքն՝ բիզնես շահ չի հետապնդվելու։ Սա նոր այգի է իր տեսակով, ամբողջությամբ լուսավորվելու է արևային էներգիայով, խելացի լույսերը նաև կխնայեն էներգիան: Այգին անտառի մի կտոր է լինելու Երևանում՝ առավելագույնս մոտեցված լինելով բնությանը»,- նշել էր Վահե Բադալյանը իր հարցազրույցներից մեկում։ Ի դեպ այս այգին երկար ժամանակ գտնվել է անմխիթար վիճակում։ Այգին համալրված է խաղահրապարակով, շախմատի հարթակով, սկեյտբորդի համար նախատեսված թեքահարթակներով, արհեստական լճով, բեմով, ընթերցասրահով, ամֆիթատրոնով և այլն։ Շատ կարևոր է այն հանգամանքը, որ այգու նախագծման ժամանակ հաշվի են առնվել նաև ֆիզիկական սահմանափակումներ ունեցող մարդկանց կարիքները։
Հայաստանի բազմաբնակարան շենքերի մոտ 90%-ը կառուցվել է խորհրդային տարիներին: Այդ շենքերի մեծ մասը բոլորել է հիսուն տարին. դրանք կրել են 1988 թվականի երկրաշարժի ազդեցությունը, ենթարկվել բնականոն մաշվածության: Բայցի այդ՝ շենքերը նախագծվել և կառուցվել են 7 բալ (Սպիտակի երկրաշարժից հետո վերանայվել է սեյսմիկ ազդեցություններից շենքերի և շինությունների պաշտպանության ոլորտի նորմատիվատեխնիկական փաստաթղթերի համալիրը և շենքերը նախագծվում են 9 բալի հաշվարկով) սեյսմակայունությամբ, ինչի արդյունքում ունենք բարելավման կարիք ունեցող, «ծերացած» բնակֆոնդի մեծ հատված: Խորհրդային Միության փլուզումից հետո այդ շենքերի վիճակն ավելի է վատթարացել, որովհետև դուրս են եկել պետական հոգածության շրջանակից, օրենսդրորեն տեղափոխվել բնակիչների հոգածության դաշտ: Բայց միայն օրենսդրորեն. բնակիչների մեջ շարունակում է կարծրացած մնալ խորհրդային մտածելակերպը՝ պետությունը կանի, պետությունը պարտավոր է: Եվ այդ պատճառով տարիներ շարունակ չեն լուծվում անբարեկարգ նկուղների, տանիքների, մուտքերի, վերելակների, ջրահեռացման խնդիրները, շենքը մնում է մենակ իր «հիվանդությունների» հետ՝ բռնելով «հաշմանդամ», նույնն է թե վթարային դառնալու ուղին: Անբավարար Տեխնիկական Վիճակում է Գտնվում Մոտ 550 Բազմաբնակարան Շենք Հայաստանյան բնակֆոնդի տեխնիկական վիճակի մասին պատկերն ամբողջական չէ: Քաղաքաշինության կոմիտեի բնակարանային ֆոնդի կառավարման և կոմունալ ենթակառուցվածքների վարչության պետ Տանյա Արզումանյանը նշում է, որ բնակֆոնդի տեխնիկական վիճակի վերաբերյալ հետազննություն պետք է իրականացվի առնվազն 10 տարին մեկ անգամ՝ սեփականատերերի միջոցների հաշվին: Սակայն քանի որ այն լիցենզավորված կազմակերպության վճարովի ծառայություն է, սեփականատերերի կողմից այդ ծառայությունը սահմանված պարբերականությամբ չի պատվիրվում: Պետական միջոցներով բնակֆոնդի տեխնիկական վիճակի համատարած հետազննություն արվել է 2003 թվականին: Ըստ նախնական հաշվարկի նոր համատարած հետազննության համար կպահանջվի մոտ 6 միլիարդ դրամ, որի իրականացումը պետական միջոցների հաշվին իրատեսական չէ՝ ելնելով հանրապետությունում առկա առաջնահերթ լուծում պահանջող հիմնախնդիրներից և պետական բյուջեի հնարավորությունից: Վերջին տարիներին տեխնիկական վիճակի հետազննությունների իրականացումը կրել է հատվածային և իրավիճակային բնույթ: Ըստ առկա եզրակացությունների մեր երկրի մոտ 19.000 բազմաբնակարան շենքերից 550-ն ունեն անբավարար տեխնիկական վիճակ. դրանցից 500-ն ունեն 3-րդ աստիճանի վնասվածություն (այս դեպքում ցուցվում է կատարել ուժեղացման, վերականգնման աշխատանքներ), իսկ 50-ն ունեն 4-րդ աստիճանի վնասվածություն և ենթակա են քանդման: Իսկ բնակիչների վերաբնակեցումից հետո շենքերի քանդումը պարտադիր է, որովհետև երբեմն տեղի է ունենում շենքի կրկնակի բնակեցում. հայտնվում են նոր բնակիչներ, ովքեր առանց օրինական հիմքերի բնակություն են հաստատում այդ շենքերում՝ հաշվի չառնելով սպառնացող վտանգները և խնդիրն ըստ էության մնում է չլուծված: Ինչ վերաբերում է 3-րդ աստիճանի վնասվածություն ունեցող շենքերին, ապա դրանց բնակիչները հաճախ չեն շտապում շենքի ամրացմանը միտված գործողություններ ձեռնարկել, շարունակում են սպասել պետության միջամտությանը: Այնինչ Քաղաքացիական օրենսգրքով սահմանված է, որ շենքը կրող կառուցվածքները, նկուղը, ձեղնահարկը, տեխնիկական հարկերը, տանիքը, մուտքերը, վերելակը և այլն, պատկանում են բազմաբնակարան շենքերի բնակիչներին ընդհանուր բաժնային սեփականության իրավունքով և դրանց պահպանման պարտականությունը, նույնիսկ կորստի ռիսկը, այդ թվում և պատահական, կրում է սեփականատերը: Անկանխատեսելի հետևանքներից խուսափելու համար պետությունը աջակցում է 4-րդ աստիճանի վնասվածության շենքերի բնակիչներին. «2000թ-ից այս կողմ հանրապետությունում 36 վթարային շենք է վերաբնակեցվել, ընտանիքների թիվը 1300-ից ավելի, և մոտ 1200 անհատական տան բնակիչների խնդիր է լուծվել: Երևանում 2014 թ. հունվարի մեկի դրությամբ 4-րդ աստիճանի վնասվածության եզրակացություն ունեցող բոլոր շենքերի խնդիրները լուծվել են: Հուսով ենք՝ պետություն-համայնք համագործակցությամբ աստիճանաբար կլուծվի նաև մնացած շենքերի բնակիչների վերաբնակեցման խնդիրը: Մարզերում խնդիրն այլ է, քանի որ այստեղ նոր բազմաբնակարան շենքերի կառուցման համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցների չափը հաճախ մի քանի անգամ գերազանցում է բնակարան ձեռք բերելու համար ֆինանսական աջակցության տրամադրման համար անհրաժեշտ գումարին: Այդ է պատճառը, որ մարզերում պետություն հիմնականում նոր բնակարան ձեռք բերելու համար սեփականատերերին ֆինանսական աջակցություն է տրամադրում: Մեծ ծախսեր են պահանջում նաև ուժեղացման աշխատանքները 3-րդ աստիճանի վնասվածություն ունեցող շենքերի դեպքում: Ընդ որում, հաճախ այդ ծախսերը գերազանցում են նմանատիպ շենք կառուցելու համար անհրաժեշտ ծախսերը: Այս դեպքերում, շենքի հուսալիության և տնտեսական նպատակահարության տեսանկյունից նպատակահարմար տարբերակ է դիտարկվում շենքի քանդումը և բնակիչների վերաբնակեցումը: Իհարկե, լինում են դեպքեր, երբ բնակիչները, չպատկերացնելով խնդրի տեխնիկական և տնտեսական մասը, շենքի վերականգնման հարց են բարձրացնում: Փաստորեն, լինում են քաղաքացի-պետություն փոխըմբնման դժվարություններ և բնակիչների մտայնությունների մեջ բեկում մտցնելու և պարտավորության գիտակցումը բարձրացնելու համար կարևոր է, որ համապատասխան ծրագրերի իրականացման ժամանակ սեփականատերերն ունենան իրենց ֆինանսական մասնակցությունը՝ թեկուզ նվազագույն չափով»,- մանրամասնում է Տանյա Արզումանյանը: Սեփականատերերն են Պատասխանատու Իրենց Գույքի Պահպանման Համար ԽՄ տարիներին բազմաբնակարան բնակարանային ֆոնդը պետական սեփականություն էր, որից բնակարանները քաղաքացիներին տրվում էին որպես սոցիալական բարիք և անհրաժեշտության դեպքում պետությունն էր հոգում ֆոնդի պահպահմանն ուղղված կարիքները: 27 տարի է Հայաստանն անկախ պետություն է, բայց խորհրդային տարիներից մնացած կարծրատիպերը դեռ չեն կոտրվել: Իրավական առումով սեփականատերերը պարտավոր են հոգալ շենքի պահպանման աշխատանքները, դրանք կազմակերպելով կառավարման մարմնի (համատիրություն) միջոցով, ինչպես նաև այդ աշխատանքների համար պարտաճանաչ կատարել ընդհանուր բաժնային սեփականություն հանդիսացող գույքի պահպանման և սպասարկման վճարները: Կառավարման մարմիններն էլ, իրենց հերթին, պետք է կազմակերպեն շենքերի համապատասխան զննումները, վերհանեն խնդիրները և սեփականատերերի կողմից նախանշված առաջնահերթությունների համաձայն՝ հավաքագրված գումարներով կազմակերպեն այդ խնդիրների լուծմանն ուղղված աշխատանքները: Ցավոք, մի կողմից բնակիչների չվճարելը կամ անկանոն վճարումները, մյուս կողմից կառավարման մարմինների հաճախ ոչ արդյունավետ գործունեությունը հանգեցրել են բազմաբնակարան բնակարանային ֆոնդի վիճակի վատթարացմանը: Բնակչության մեծ մասը չի զգում այդ պատասխանատվությունը շենքի ընդհանուր վիճակի համար, ոչ միայն չի վճարում, այլև բնակարանների ձևախախտումներով, կրող կոնստրուկցիաների ձևափոխմամբ վատթարացնում է շենքի սեյսմակայունությունը: Այն ինչ առաջին հերթին հենց սեփականատերը պետք է պատասխանատվություն զգա շենքի վիճակի համար, հետամուտ լինի կառավարման մարմնի աշխատանքներին, հանդես գա նախաձեռնություններով, կատարի ընդհանուր բաժնային սեփականություն հանդիսացող գույքի պահպանման և սպասարկման վճարները: Եթե նորակառույց շենքերում ունենք ավելի արդյունավետ գործող կառավարման մարմիններ, ապա գոյություն ունեցող բնակֆոնդում այդ պատկերն ավելի անմխիթար է: «Խնդրի կանոնակարգմանը կարող է նպաստել կառավարման մարմնի կարողությունների բարելավումը՝ նրանց հմտությունների, գիտելիքների մասով որոշակի չափանիշներ սահմանելու, ինչու չէ նաև մեկ կառավարման մարմնի կողմից կառավարվող շենքերի թվի սահմանափակման միջոցով: Այդ դեպքում կառավարման մարմնի արդյունավետ գործունեությունը կարող է դրդել և ոգևորել սեփականետերերին՝ առավել ակտիվ լինել իրենց իրավունքների իրացման, ինչպես նաև պարտավորությունների (այդ թվում՝ պարտաճանաչ վճարումների) կատարման հարցում»: Բազմաբնակարան շենքի սեփականատերերից յուրաքանչյուրը պետք է գիտակցի՝ շենքի ընդհանուր պահպանումը իր և իր ընտանիքի անվտանգ և հուսալի կեցության երաշխիքն է, ինչը հնարավոր է ունենալ սեփական պարտավորության և իրավունքի բարեխիղճ իրացման, կառավարման մարմնի հետ արդյունավետ համագործակցության արդյունքում:
Հարգելի գործընկերներ, Պրոմ Էքսպո ընկերությունը հրավիրում է Ձեզ մասնակցելու Շինարարություն և Ինտերիեր 2019 12րդ միջազգային մասնագիտացված խոշորագույն ցուցահանդեսին, որը տեղի կունենա 2019թ-ի մայիսի 17-19 -ը YerevanExpo ցուցահանդեսային համալիրում: Շինարարություն և Ինտերիեր 2019 ցուցահանդեսին մասնակցում են բնագավառը ներկայացնող ավելի քան 120 տեղական և արտասահմանյան կազմակերպություններ Հայաստանից, Ռուսաստանից, Վրաստանից, Իրանից և այլ երկրներից, որոնք սպառողին են ներկայացնում տվյալ ոլորտի նորամուծություններն ու նոր տեխնոլոգիաները: Շինարարություն և Ինտերիեր 2019 ցուցահանդեսի նպատակն է՝ Հայաստանի և արտերկրների միջև համատեղ գործարար և ներդրումային ծրագրերի խթանում, ներդրողներին ուսումնասիրել տվյալ ոլորտը, ինչը դրական ազդեցությունն է թողնում երկրի տնտեսական աճի վրա: Ցուցահանդեսը ստեղծում է բարենպաստ պայմաններ նոր գործնական կապերի ստեղծման համար, ինչպես նաև նպաստում է փոքր և միջին բիզնեսի զարգացմանը: Թեմատիկ բաժիններն են` Անվտանգության համակարգեր Բանկեր, վարկային կազմակերպություններ Բեռնափոխադրում Ջեռուցման և օդափոխման, գազա-, ջերմա- և ջրամատակարարման համակարգեր Դռներ և պատուհաններ Էքստերիերի և ինտերիերի դիզայն Ինտերիերի պարագաներ, կահույք, գորգ, սպասք Լողավազաններ և շոքեբաղնիքներ Լուսատեխնիկա Կանաչապատում Մաքրման միջոցներ և ծառայություններ Մասնագիտացված արտահագուստ Նախագծում Ներկանյութեր և պաշտպանիչ նյութեր Շինարարական գործիքներ և տեխնիկա Շինարարական և ներքին հարդարման պարագաներ, տեխնոլոգիաներ Շինարարական, վերանորոգման աշխատանքներ Սանտեխնիկա և կենցաղային տեխնիկա Ցուցահանդեսի պաշտոնական աջակիցներ` ՀՀ Կառավարություն ՀՀ Տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարություն ՀՀ Սփյուռքի նախարարություն ՀՀ Առևտրաարդյունաբերական պալատ Երևանի քաղաքապետարան Կազմակերպիչ` Պրոմ Էքսպո ՍՊԸ:
