Ճարտարապետ Նորման Ֆոսթերը (Norman Foster) հանրությանն է ներկայացրել Նյու Յորքի «Կենտրոնական կայարանի» (Grand Central Terminal) վերակառուցման նախագիծը, որը ենթադրում է ընդլայնել կայարանի հանրային տարածքները և մուտքերը, նրանց կողքին ստեղծել լայն զբոսուղիներ, իսկ Վանդերբիլթ Ավենյու (Vanderbilt Avenue) փողոցն ընդհանուր առմամբ ազատել երթևեկությունից: Նյու Յորքի հանրահայտ «Կենտրոնական կայարանը», որը գտնվում է Փարք Ավենյու (Park Avenue) և 42-րդ փողոցների խաչմերուկում 2013 թ-ի փետրվարին կտոնի իր կառուցման 100-ամյա տարեդարձը: Ինչպես նշվում է «Ֆոսթեր+Փարթներս» (Foster+Partners) ճարտարապետական բյուրոյի կայքում, այդ կապակցությամբ Նյու Յորքի Քաղաքային արվեստի խորհուրդը (Municipal Art Society of New York) առաջարկել էր ճարտարապետներին կայարանի վերակառուցման և շրջակա միջավայրի բարելավման նախագիծ մշակել: Ընկերության տարածած հաղորդագրության մեջ նշվում է, որ Նյու Յորքի Քաղաքային Արվեստի Խորհուրդի կոչը կարևոր նախաձեռնություն է, որը կօգնի ձևավորել քաղաքի ապագա տեսքը: Հասարակական կյանքի որակը ուղղակի ազդեցություն ունի քաղաքացիներ ամենօրյա կյանքի վրա: «Կենտրոնական կայարանը» համարվում էր Նյու Յորքի գլխավոր տեսարժան վայրերից մեկը, սակայն հետզհետե կայարանը դարձավ սեփական հանրաճանաչության զոհը: Այսօր կայարանի շենքը, որը նախատեսված է սպասարկելու 75 հազար ուղևորի, ծանրաբեռնված օրերին սպասարկում է ավելի քան 1 մլն ուղևորի: Ինչպես նշվում է ընկերության հաղորդագրության մեջ, կայարանի գերծանրաբեռնվածության պատճառով գոյություն ունեցող հանգույցներն ու ճանապարհները չեն բավարարում այսօրվա պահանջներին: Բացի այդ մոտակա փողոցները հագեցած են տրանսպորտային միջոցներով, իսկ քայլուղիները բավարար չեն հետիոտների համար: Ֆոսթերի ճարտարապետական բյուրոն առաջարկում է կայարանի ներսում ստեղծել լայնարձակ նախասրահ նոր մուտքերով, իսկ արտաքին փողոցները բաժանել տրանսպորտային փողոցների և քայլուղիների: Բացի այդ առաջարկվում է Վանդերբիլթ Ավենյուն ամբողջովին դարձնել քայլելու համար, այնտեղ տնկել ծառեր, տեղադրել արձանիկներ և փողոցային սրճարաններ բացել: Բացի այդ ենթադրվում է մեծացնել 42-րդ փողոցում գտնվող կայարանի մուտքը, իսկ Լեքսինհթոն Ավենյու (Lexington Avenue) փողոցի արևելյան հատվածում ծառեր տնկել և լայն զբոսուղիներ կառուցել: Ավելի հագեցած մակարդակներում նախատեսվում է ընդլայնել հանրային տարածքները, որպեսզի հնարավոր լինի ավելացնել ուղևորահոսքերը: Նյու Յորքի «Կենտրոնական կայարանը» քաղաքի ամենահայտնի և հնագույն կայարանն է, որը կառուցվել է 1871 թ-ին: Կայարանը գտնվում է Մանհեթթենի կենտրոնում, 42-րդ և Փարք Ավենյու փողոցների խաչմերուկում, իսկ նրա հարևանությամբ գտնվում են մետրոյի 3 կայարաններ:

Առաջին հայացքից Չինաստանը թվում է չափազանց խիտ բնակեցված երկիր՝ աղտոտված մթնոլորտով: Սակայն վերջերս ներկայացված բազմաթիվ նախագծերը գալիս են հետզհետե փոխելու ձևավորված կարծիքը: Վերջերս Չիկագոյում գտնվող ճանաչված «Էդրիան Սմիթ + Գորդոն Ջիլլ Արքիթեքըչր» (Adrian Smith + Gordon Gill Architecture) ճարտարապետական ընկերությունը ներկայացրել է նոր ինքնավար «Չենդու Թիանֆու Գրեյթ Սիթի» (Chengdu Tianfu District Great City) արբանյակ-քաղաքի նախագիծը, որտեղ լուծված են ծանրաբեռնված ենթակառուցվածքների և մթնոլորտի ախտոտվածության խնդիրները, որոնք բնորոշ են Չինաստանի մեգապոլիսներին: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Գրեյթ Սիթին» կկառուցի Պեկինի Beijing Vantone Real Estate կառուցապատող ընկերությունը: Շինարարության ավարտից հետո, որը կտևի 8 տարի, քաղաքում կբնակվեն մոտ 30 հազար ընտանիքներ, իսկ ընդհանուր բնակչությունը կկազմի 80 հազար: Նոր ժամանակակից քաղաքը կկարողանա խուսափել ինչպես էներգիայի անխնա օգտագործումից, այնպես էլ մեծ քանակությամբ ածխաթթու գազի արտանետումից: Ճարտարապետների ներկայացրած նոր ժամանակակից քաղաքի հիմնական գաղափարը մթնոլորտ արտանետված վնասակար նյութերի քանակի կրճատումն է: Այս նպատակի համար էլ քաղաքը կկառուցվի շրջանային տարանցիկ հանգույցի շուրջը, ինչն էլ հնարավորություն կտա ամբողջապես բացառել անձնական ավտոմեքենաների օգտագործումը: Քաղաքի մի ծայրից մյուսը ոտքով հասնելու համար բնակիչներից կպահանջվի ընդամենը 15 րոպե: Բացի մթնոլորտ արտանետված վնասակար նյութերի քանակի կրճատումից, քաղաքը կլինի էկոլոգիապես մաքուր: Բանն այն է, որ նոր տեխնոլոգիաների արագ զարգացումը հնարավորություն է տալիս այսօր կառուցել «կանաչ» շենքեր, թաղամասեր, համայնքներ, անգամ քաղաքներ: «Գրեյթ Սիթի» նախագծի հեղինակների հավաստիացմամբ այս ժամանակակից քաղաքը կօգտագործի 48 տոկոս ավելի քիչ էներգիա, 58 տոկոս ավելի քիչ ջուր, կարտադրի 60 տոկոս ավելի քիչ ածխաթթու գազ և 89 տոկոսով ավելի քիչ աղբ, քան նույնչափ բնակչություն ունեցող ավանդական քաղաքները: Բայց ճարտարապետները հասկանում են, որ իսկապես «կանաչ» քաղաք կառուցելը չի ենթադրում միայն էկոլոգիապես մաքուր շինանյութի օգտագործում, արևային վահանակների տեղադրում, այլ նաև ճիշտ նախագծում: 1.3 մլն քառակուսի մետր մակերեսով կառուցապատվող տարածքը շրջապատված կլինի 2 մլն քառակուսի մետր մակերեսով բուֆերային գոտով, որը բաղկացած կլինի բլուրներից, հովիտներից, արհեստական լճերից: Քաղաքի ընդհանուր մակերեսի 15 տոկոսը կհատկացվի այգիներին և կանաչ գոտիներին, 60 տոկոսը կկառուցապատվի, իսկ մնացած 25 տոկոսը կկազմեն ենթակառուցվածքները, ճանապարհները և քայլուղիները: Ծրագրի հեղինակների կարծիքով, այս նախագիծը ժամանակակից քաղաքի փայլուն տարբերակ է, որը գալիս է ապացուցելու, որ նմանատիպ քաղաքներ կարող են կառուցվել առանց շրջակա միջավայրին վնաս հասցնելու: Սա իդեալական վայր է ապրելու, աշխատելու և երեխաներ մեծացնելու համար:

Լեհ ճարտարապետ Յակուբ Սչեսնին (Jakub Szczesny) Վարշավայում կառուցել է տուն, որն արդեն հայտնի է դարձել որպես ամենանեղն աշխարհում: Տունը տեղավորվել է երկու բազմաբնակարան շենքերի մեջտեղում գտնվող 1.5 մետր լայնությամբ ճեղքում: Անսովոր տունը կառուցելիս ճարտարապետը ներշնչվել է իսրայելացի գրող Էթգար Կերեթի (Etgar Keret) աշխատություններով, ով ծնվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Վարշավայում, յուրօրինակ տնից երկու թաղամաս հեռավորության վրա: Ի դեպ տունը նվիրված է հենց գրող Կերեթին և կոչվում է «Կերեթի տուն», գրողն էլ հանդիսացել է վերջինիս առաջին բնակիչը, իսկ Վարշավա այցելելիս նա բնակվում է հենց այստեղ: Տունն ամենանեղ հատվածում ունի 72 սանտիմետր, իսկ ամենալայն հատվածում 122 սանտիմետր լայնություն: Սակայն պետք է նշել, որ չնայած իր չափսերին, տունն ունի այն, ինչ անհրաժեշտ է բնակության համար: Աշխարհի ամենանեղ տունն ունի սեփական կոյուղին, էլեկտրաէներգիան, ջրագիծ և ջեռուցման համակարգ: Երկհարկանի տունը կանգնած է մետաղական սյուների վրա և ունի 9 մետր բարձրություն: Տան կառուցվածքային շրջանակը մետաղից է, իսկ կիսաթափանցիկ տանիքը պոլիկարբոնատից: Տուն մտնելու համար տեղադրված է մետաղական սանդուղք, որով բնակիչները պետք է մագլցեն վերև, իսկ դռան փոխարեն նախատեսված է իջանցք (люк): Տունը բաղկացած է փոքրիկ ճաշասրահից, հյուրասրահից, որտեղ տեղադրված է բազկաթոռ, լոգասենյակից և ննջասենյակից, որտեղ կա նաև աշխատատեղ: Ճարտարապետի խոսքերով, Վարշավայի ղեկավարությունն է ֆինանսավորել նախագիծը, որը պաշտոնապես գրանցված է որպես արվեստի գործ: Բացի այդ, քաղաքի իշխանություններն արդեն գրանցել են այն ճարտարապետական տեսարժան վայրերի ցուցակում: Ըստ նրա՝ սա մի փոքրիկ արվեստի գործ է, որտեղ կարող են ժամանակավորապես հանգրվանել գրողներ, լրագրողներ, քննադատներ ամբողջ աշխարհից:

Ռուս գործարար Արաս Ագալարովի (Арас Агаларов) «Քրոքուս Գրուփ» (Crocus Group) ընկերությունն իր «Քրոքուս Սիթի» (Crocus City) նախագծի հարևանությամբ նախատեսում է իրականացնել նոր հավակնոտ ծրագիր, որը հաջողություն ունենալու դեպքում կդառնա Մոսկվայի երկրորդ երկնաքերերի թաղամասը «Մոսկվա Սիթի»-ից (Moscow City) հետո: Ինչպես գրում է RBK Daily պարբերականը, հղում անելով «Քրոքուս Գրուփ»-ի փոխնախագահ Էմին Ագալարովի խոսքերին, առաջին 3 երկնաքերերը նախատեսվում է կառուցել մինչև 2016 թ-ը: Ըստ նախնական տվյալների՝ գրասենյակային, բնակելի և հյուրանոցային երկնաքերերի ընդհանուր բյուջեն կկազմի մոտ 3 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Ինչպես գրում է պարբերականը՝ «Քրոքուս Գրուփ» ընկերությունն այս նախագծի մասին հայտարարել էր դեռևս 3 տարի առաջ՝ անվանելով այն «Քրոքուս Սիթի Մանհեթթան» (Crocus City Manhattan), սակայն այսօր ընկերությունը նախընտրում է ծրագրին առավել համեստ անվանում տալ՝ վերանվանելով այն «բազմաֆունկցիոնալ համալիր»: Բայց ինչպես նշում է ընկերության նախագահը, նախագծի անվանման փոփոխությունը չի փոխել վերջինիս բնույթը, և իրականացնելուց հետո այն անկասկած ոչնչով չի զիջի նյույորքյան Մանհեթենին: Երկնաքերերի շինարարությունը պետք է սկսվեր դեռ 2010 թ-ին, բայց որոշվեց այն տեղափոխել, քանի որ ընկերությունն իր ողջ ուժերը ներդրել էր Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցության (АТЭС-2012) գագաթնաժողովի համար իրականացվող շինարարության մեջ: Սակայն այս ամառ արդեն սկսվել է շինհրապարակի նախապատրաստական աշխատանքները և շատ հնարավոր է, որ մոտ ապագայում Մոսկովյան Օղակաձև փողոցից (МКАД) 66 կիլոմետր հեռավորության վրա կառուցվեն 1 մլն քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով 14 երկնաքերեր: Շինարարության առաջին փուլում նախատեսվում է կառուցել 3 երկնաքեր, որոնցից մեկը կլինի գրասենյակային աշտարակ՝ 137 հազար քառակուսի մետր մակերեսով, մյուսը՝ բնակելի երկնաքեր՝ 50 հազար քառակուսի մետր մակերեսով, իսկ երրորդը կլինի «Հոլիդեյ Ինն» (Holiday Inn) բրենդային հյուրանոցը 81 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով: Ի դեպ, 1000 հյուրանոցային համարներից բաղկացած հյուրանոցը կլինի խոշորագույնն Եվրոպայում: Նշենք, որ ծրագիրը նախագծել է «Քրոքուս Գրուփ» ընկերությանը պատկանող «Քրոքուս ինթերնեշնըլ» (Crocus International) ճարտարապետական ստուդիան ամերիկյան «Քլինգ Սթուբբինս» (Kling Stubbins) ճարտարապետական ընկերության հետ համատեղ: Նախատեսվում է, որ համալիրի բնակելի հատվածում կլինի 60-135 քառակուսի մետր մակերեսով 500 բնակարան, 900 ավտոմեքենայի համար նախատեսված կայանատեղի, ռեստորան, սպա-կենտրոն, ֆիթնես ակումբ և զվարճանքների կենտրոններ: Հիշեցնենք, որ «Քրոքուս Գրուփ»-ի փոխնախագահ և Արաս Ագալարովի տղա Էմին Ագալարովը, հանդիսանում է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի փեսան, մեծ աղջկա՝ Լեյլաի ամուսինը:

Թուրքիան նախատեսում է խոշորագույն ռազմական հետազոտական կենտրոնի՝ «Ստամբուլի Տեխնոպարկի» (Teknopark Istanbul) շինարարությունն ավարտել առաջիկա 8-10 տարում, տեղեկացնում է Hurriyetdaily պարբերականը: Ստամբուլի արևելքում կառուցվող կենտրոնն ամերիկյան Սիլիկոնային հովտի (Silicon Valley) յուրօրինակ նմանակը կդառնա՝ պաշտպանական արդյունաբերության ոլորտում: Hurriyetdaily-ի տվյալներով, տեխնոպարկի տարածքը կկազմի 750 հազար քառակուսի մետր, որը կլինի խոշորագույնը ողջ Եվրոպայում: Այն ամեն տարի երկրի բյուջեն կավելացնի 10 մլրդ ԱՄՆ դոլարով: Տեխնոպարկում կաշխատի ավելի քան 30 հազար մարդ: Ավելի վաղ հաղորդվել էր, որ «Ստամբուլի Տեխնոպարկ»-ն առավելապես մասնագիտացած կլինի զինվորական եւ քաղաքացիական ավիացիայի, ինչպես նաև տիեզերական, ցամաքային ու ծովային համակարգերի, էլեկտրոնիկայի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտներում: Տեխնոպարկի հիմնական բաժնետերերը կդառնան Թուրքիայի պաշտպանական արդյունաբերության դեպարտամենտը, որին բաժին կհասնի բաժնետոմսերի 45 տոկոսը և Ստամբուլի առևտրային պալատը, ում կհասնի տեխնոպարկի 40 տոկոսը: Նշենք, որ տեխնոպարկի շինարարությունը սկսվել է անցած տարվա վերջին: Ներկայումս Թուրքիայում գործում են 37 տեխնոպարկեր, որոնց մասնակցում են ավելի քան 1200 ընկերություններ: