56 –ամյա ճապոնացի ճարտարապետ Շիգերու Բանը (Shigeru Ban), ով վերջին 30 տարիների ընթացքում ամբողջ աշխարհում հայտնի է իր ստվարաթղթե կոնստրուկցիաներով, դարձել է 2014 թ-ի «Պրիտցկերյան մրցանակի» դափնեկիր: Իրենց ստեղծման առաջին օրվանից թուղթն ու ստվարաթուղթը եղել են ճարտարապետների գործունեության հիմնական միջոցները, սակայն ճապոնացի ճարտարապետը կարողացավ կոտրել այս կարծրատիպը, և վերջինները օգտագործել որպես շինանյութ: «Երբ ես օգտագործում էի որևէ թուղթ, ապա դրանց օգտագործումից հետո մնում էին ստվարաթղթե խողովակներ, որոնք իմ ձեռքում այնքան ամուր և ուժեղ էին թվում: Դրանից հետո ես որոշեցի այցելել այն գործարանները, որտեղ արտադրվում են այդ թղթերը և հասկացա, որ դրանք կարող են լինել ցանկացած երկարության, հաստության և տրամագծի», նշում է ճարտարապետը: Ինչպես նշում է հեղինակավոր մրցանակի ժյուրին, Բանն այս մրցանակն առաջին հերթին ստացել է իր մարդասիրական գործունեության համար, հետո նոր իր ստեղծած տների ու թանգարանների: Ժյուրիի անդամ Լորդ Պալամբոյի խոսքերով «Շիգերու Բանը բնության ուժն է, իսկ նրա կամավոր աշխատանքը լույս է բնական աղետներից տուժածների համար:» Ճարտարապետն իր փորձը սկսել է ժամանակավոր ցուցահանդեսային կոնստրուկցիաներից, այնուհետև ընդլայնել իր գործունեությունը ընդհուպ մինչև Փարիզի իր ժամանակավոր գրասենյակի յուրօրինակ շրջանակը: Բանը հանրաճանաչ դարձավ հիմնականում թղթից և ստվարաթղթից արագ կառուցվող ժամանակավոր կացարանների շնորհիվ: Նմանատիպ կացարանների առաջին նախագիծը ճարտարապետը իրականացրեց 1994 թ-ին Ռուանդայի փախստականների համար, այնուհետև ձեռք բերած փորձը օգտագործեց 1995 թ-ին ճապոնական Կոբե քաղաքում ավերիչ երկրաշարժից տուժածներին կացարաններով ապահովելու համար: 1995 թ-ին նա ստեղծեց «կամավոր ճարտարապետների ցանց», որպեսզի կարողանա օգնել բնական աղետներից տուժածներին Թուրքիայում, Հնդկաստանում, Չինաստանում, Հաիթիում և այլուր: Անցած տարի Նոր Զելանդիայի Քրայսթչըրչ (Christchurch) քաղաքում հանրության առաջ իր դռները բացեց ստվարաթղթե տաճարը: 2011 թ-ի փետրվարին տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժի արդյունքում քանդվել էր տեղական տաճարը, ուստի ճարտարապետին հանձնարարվել էր նախագծել նոր ժամանակավոր կառույց, որը կփոխարիներ իր նախորդին: Սակայն նշենք, որ ճարտարապետի գործունեությունը միայն մարդասիրությամբ չի սահմանափակվում: Նա նախագծել է նաև Փարիզի գեղարվեստական թանգարանի` «Պոմպիդու կենտրոնի» (Pompidou Centre) չինական գլխարկի տեսք ունեցող փայտե տանիքը, շվեյցարական հեռահաղորդակցության «Տամեդիա» (Tamedia) ընկերության 7-հարկանի գլխավոր գրասենյակի փայտե շրջանակը, որը չունի մետաղական միացումներ: 1979 թ-ից` «Պրիտցկերյան մրցանակի» ստեղծման օրվանից ի վեր ճապոնացի 7 ճարտարապետ արժանացել են այս հեղինակավոր մրցանակին: 1987 թ-ին այս մրցանակը ստացել է Կենզո Տանգեն (Kenzo Tange), 1993 թ-ին` Ֆումիհիկո Մակին (Fumihiko Maki), 1995 թ-ին` Տադաո Անդոն (Tadao Ando), 2010 թ-ին` Կազուո Սեջիմի և Ռյու Նիշիզավայի (Kazuyo Sejima and Ryue Nishizawa) համատեղ խումբը, իսկ անցած տարի այդ մրցանակը ստացել է Տոյո Իտոն (Toyo Ito):

Բրիտանական Yacht Island Design ընկերության նախագծողները ներկայացրել են «Մոնակոյի փողոցներ» անվանումը ստացած նոր յուրօրինակ զբոսանավի նախագիծը: Ամբիցիոզ նախագծի ընդհանուր բյուջեն կազմում է 402 մլն ԱՄՆ դոլար: Ըստ նախնական տվյալների` նորագույն զբոսանավի տախտակամածին կվերարտադրվի իրական Մոնակոյի մի հատվածը, մասնավորապես այնտեղ կկառուցվի «Արքայազնի պալատը», «Հերկուլեսի նավահանգիստը», «Լոյուս» և «Փարիզի» հյուրանոցները, ինչպես նաև «Լա Ռասկասե խաղատունը»: Այս բոլոր կառույցներն իրար կմիանան «Ֆորմուլա 1» հիշեցնող երթուղով: Իհարկե հույս ունենալ, որ տախտակամածին կիրականացվի իրական «Ֆորմուլա 1»-ի մրցավազք, փոքր ինչ ծիծաղելի է: Բանն այն է, որ այս երթուղին լինելու է լոկ կրկնօրինակ: Սակայն ինչպես պնդում են նախագծի հեղինակները, այն միանգամայն հարմար կլինի քարթինգի մրցույթների համար: Բացի Մոնակոյի ճարտարապետությունը վերարտադրող կառույցներից, տախտակամածին կկառուցվեն ուղղաթիռային հրապարակ, ջակուզի, ինչպես նաև մի քանի լողավազաններ: «Մոնակոյի փողոցներ» զբոսանավը կունենա 155 մետր երկարություն և կկարողանա հյուրընկալել 16 հյուրերի և անձնակազմի 70 անդամների: Նախագծի մասին առաջին անգամ բարձրաձայնվել է 2011 թ-ին, սակայն բուռն ֆինանսական ճգնաժամի տարիներին նմանօրինակ զբոսանավի պոտենցիալ գնորդ գտնելը դժվարին էր: Ինչպես նշել է նախագծի համահեղինակներից Ռոբ Մաքֆերսոնը Daily Mail պարբերականին տրված հարցազրույցում, նախագծի վրա աշխատել են շատ մասնագետներ և հանրությանը ներկայացնելուց հետո բազմաթիվ մարդիկ արդեն ցանկություն են հայտնել լինել այդ զբոսանավի տախտակամածին:

Պրագայում 18 մլն ԱՄՆ դոլարով վաճառվել է յուրօրինակ ճարտարապետություն ունեցող գրասենյակային համալիր «Պարող Տունը»: Հանրահայտ ճարտարապետներ Ֆրենկ Գերիի և Վլադո Միլունիչի նախագծած խորհրդանշական կառույցը գնել է աշխարհահռչակ անշարժ գույքի կոլեկցիոներ և ներդրող Վացլավ Սկալան: Նշենք, որ նրանից բացի յուրօրինակ շինության սեփականութան իրավունքի համար պայքարում էին ևս 10 ներդրողներ հիմնականում Չեխիայից: «Պարող Տան» նախկին սեփականատերը, որը կառույցը ձեռք էր բերել 2011 թ-ին, «ՍիԲիԱռԻ» (CBRE) գլոբալ ներդրումների ընկերությունն էր: «Պարող Տունը» բաղկացած է 2 գլանաձև աշտարակներից, մեկը` բնական, մյուսը` դեստրուկտիվ: Նշենք, որ այս յուրօրինակ շինությունն ունի ևս մի անվանում` «Ջինջեր և Ֆրեդ»` ի պատիվ աշխարհահռչակ պարային զույգ Ջինջեր Ռոջերսի և ֆրեդ Աստերի: Գլանաձև աշտարակներից մեկը խորհրդանշում է տղամարդու, իսկ մյուսը կանացի մարմին: Գրասենյակային համալիրը կառուցվել է 1994-1996 թթ-ին 19-րդ դարում կառուցված և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ավերված տան տեղում: 8 հարկանի գրասենյակային համալիրի ընդհանուր մակերեսը կազմում է մոտ 4 հազար քառակուսի մետր: «Պարող Տան» 6 հարկերը բացառապես օգտագործվում են որպես գրասենյակային տարածքներ ընդհանուր 2965 քառակուսի մետր մակերեսով: Շինության վերին հարկում տեղակայված է 679 քառակուսի մետր մակերեսով ռեստորանը, իսկ առաջին և ստորգետնյա հարկերում գտնվում է 400 քառակուսի մետր մակերեսով խորհրդակցությունների սրահը:

Պեկինի Մենթոուգոու շրջանում կառուցվել է 4 գրասենյակային շինություններից բաղկացած համալիր, որը նման է մոսկովյան Կրեմլի հանրահայտ եկեղեցիներից մեկին (Благовещенский собор): Տեղական ԶԼՄ-ների փոխանցմամբ յուրօրինակ գմբեթներով շենքը կառուցվել է տեղական կառավարման մարմինների համար: Ըստ նախնական տվյալների` այնտեղ կտեղակայվեն շրջանի սեյսմոլոգիական բյուրոն, ջրային ռեսուրսների վարչությունը, լանդշաֆտային և անտառտնտեսության բյուրոն, ինչպես նաև տեղական օդերևութաբանական ծառայությունը: Նշենք, որ վերջինս արդեն տեղափոխվել է իրեն հատկացված նոր շենք, իսկ մյուս պետական ծառայությունների տեղափոխությունը նախատեսված է 2014 թ-ի սկզբին: Նշենք, որ տեղական ԶԼՄ-ները ոչ մի կերպ չեն մանրամասնում` ինչու է չինական պետական ծառայությունների գրասենյակային համալիրը կառուցվել ռուսական ճարտարապետության ոճով: Միայն նշվում է, որ գրասենյակներից մեկի բյուջեն կազմել է 3.5 մլն ԱՄՆ դոլար, մյուսինը` ավելի քան 1.5 մլն ԱՄՆ դոլար, իսկ մյուս երկուսինը չի հայտարարվում: Ի դեպ, Չինաստանում սա առաջին դեպքը չէ, երբ պետության կամ գործարարների կողմից կառուցվում են աշխարհում գոյություն ունեցող ճարտարապետական գլուխգործոցների թանկարժեք նմանակներ: Չինաստանում կան նմանատիպ տասնյակ կրկնօրինակներ՝ մասնավորապես, Ֆույան նահանգի իշխանությունները կառուցել են Վաշինգտոնի Կապիտոլիումի կրկնօրինակը, Սպիտակ տան կրկնօրինակը կառուցվել է Խանչժոու քաղաքում, Նոտր Դամ Դյու Օ-ի նմանակը կառուցվել է Չժենչժոում և այլն: Նշենք նաև, որ այս բնագավառում չինացիներն ավելին են գնացել և սկսել են կրկնօրինակել անգամ հանրահայտ քաղաքների ամբողջական թաղամասեր: Չինաստանի կառավարության կողմից թանկարժեք պետական շինությունների կառուցման արգելանք է սահմանվել այն պահից հետո, երբ պետությանը պատկանող դեղագործական Harbin Pharmaceutical Group կորպորացիան իր գրասենյակի ներքին հարդարման աշխատանքներն իրականացրեց Վերսալյան պալատի ոճով:

Աշխարհի առաջին լողացող քաղաքը շուտով իրականություն կդառնա: «Ազատության նավ» անվանումը ստացած նախագիծը կներառի դպրոցներ, հիվանդանոցներ, այգիներ և անգամ օդանավակայան: Ըստ նախնական տվյալների` այս նորագույն քաղաքում կկարողանան տեղավորվել 50 հազար բնակիչներ և 30 հազար այցելուներ: Նշենք, որ իր հսկայական չափերի պատճառով, այս նավ-քաղաքը չի կարողանա մոտենալ և ոչ մի նավահանգստի: Տարվա 70 տոկոսն այն կխարսխի խոշորագույն քաղաքների մոտ, իսկ մնացած ժամանակահատվածում կլողա դեպի տարբեր քաղաքներ և երկրներ: Նախագծի գլխավոր կառուցապատող «Միջազգային Ազատության Նավ» (Freedom Ship International Inc.) կազմակերպությունը վստահեցնում է, որ նախագծի շինարարությունը շուտով կսկսվի: Սակայն միևնույն ժամանակ ընկերության փոխնախագահը նշում է, որ նախագծի բյուջեն կազմում է 10 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, և ընկերությունը կարող է սկսել շինարարությունը եթե կարողանա հավաքել սկզբնական 1 մլրդ ԱՄՆ դոլարը: Այսօր ԱՄՆ կառավարության հետ նախագծի ֆինանսավորման վերաբերյալ բանակացություններ են տարվում: Շինարարության ավարտից հետո նավ-քաղաքը կունենա 1370 մետր երկարություն, ինչը 4 անգամ ավելի երկար է աշխարհահռչակ Queen Mary II զբոսաշրջային նավից: Այս նորագույն լողացող քաղաքը կունենա 25 հարկ, որտեղ կտեղակայվեն դպրոցներ, հիվանդանոցներ, գեղարվեստական պատկերասրահներ, խանութներ, այգիներ, խաղասրահներ, ակվարիում և օդանավակայան, որը կկարողանա սպասարկել մասնավոր և կոմերցիոն ոչ մեծ օդանավերի: Նշենք նաև, որ լողացող կառույցը կօգտագործի արևային և քամու էներգիա: