Սեպտեմբերի 13-ին հադիսավոր կերպով բացվել է Գյումրու տեխնոպարկը: Բացման արարողությանը ներկա են եղել ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, էկոնոմիկայի նախարար Կարեն Ճշմարիտյանը, Գյումրու քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանը, Ձեռնարկությունների ինկուբատոր հիմնադրամի տնօրեն Բագրատ Ենգիբարյանը և այլ բարձրաստիճան հյուրեր: Բացման արարողության ժամանակ Բագրատ Ենգիբարյանը հայտարարել է, որ այս ծրագրի նպատակն է ոչ թե սիլիկոնային, այլ հայկական հովիտ ստեղծել, Գյումրին վերածել ժամանանակից ենթակառուցվածքներով հագեցած տեխնոլոգիական գոտու, որտեղ ներկայացված կլինեն բարձր տեխնոլոգիական կազմակերպությունները, կրթօջախներն ու գիտահետազոտական ընկերությունները: Նրա խոսքով` այստեղ կյանքի են կոչվելու որոշ կարևոր ծրագրեր, որոնք միակն են Հայաստանում: Օրինակ` մաքուր էներգիայի ձևավորումը, որը հնարավորություն կտա նոր ոլորտի զարգացում Հայաստանում և ամենից զատ կբերի նաև բնակչության կողմից էներգախնայողության: Տեխնոպարկում տեղակայված են «Ջի-Այ-Թի-Սի սթարթ-ափ» ակումբ, ուսումնական և «ԱրմԹաբ» լաբորատորիաներ, Հայաստանում մաքուր տեխնոլոգիաների նորարական ծրագրի սենյակ, ճարտարագիտության և մեխանիկական լաբորատորիաներ, ցուցասրահ, «Դ-Լինք» և «Ի-Վորկս» ընկերությունների սենյակներ, մուլտիմեդիայի տաղավար և լսարան: Գյումրու տեխնոպարկի շինարարությունը սկսվել է 2012 թ-ին Մ. Նալբանդյանի անվան Գյումրու պետական մանկավարժական ինստիտուտի նախկին շենքի տեղում: Նախագծի բյուջեն կազմել է 1.67 մլրդ դրամ: Գյումրու տեխնոլոգիական գոտում կառուցված շեքնի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 6500 քառակուսի մետր, որից 5300 քառակուսի մետր մակերեսն ամբողջությամբ ծառայեցվում է տեխնոլոգիական նպատակներին:
Խարդախության զոհ դարձած մի խումբ երևանցիներ օրեր առաջ բնակարանամուտ են տոնել: Սեպտեմբերի 10-ին տեղի է ունեցել մայրաքաղաքի Ծիծեռնակաբերդի 1/2 հասցեում կառուցված բազմաբնակարան բազմաֆունկցիոնալ շենքի շահագործման հանդիսավոր արարողությունը: ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի հանձնարարությամբ ստեղծված միջգերատեսչական հատուկ հանձնաժողովի առաջարկությունների հիման վրա, ՀՀ կառավարության 04.04.2013թ. 342-Ա որոշման շրջանակում, նորկառույց շենքում բնակարաններ են հատկացվել նաև Երևան քաղաքի Արամի 72-80 հասցեներում մասնավոր կառուցապատողի ձախողած կառուցապատման ծրագրից տուժած ընտանիքներին: Շենքի բացման պատիվը վերապահվել է Երևանի քաղաքապետ Տ. Մարգարյանին և «Դի Ընդ Էյջ Գրուպ»-ի տնօրեն Վահե Պետրոսյանին: Երևանի քաղաքապետարանից տեղեկացնում են, որ դեռևս 2011թ-ի դեկտեմբերին ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության կողմից քրեական գործ էր հարուցվել Արամի 72-80 հասցեներում կառուցվող շենքից բնակարաններ վաճառելու պատրվակով 2005-2011 թվականների ընթացքում բազմաթիվ քաղաքացիների վստահությունը չարաշահելով խարդախությամբ մեծ գումարների հափշտակման կապակցությամբ: Ըստ այդմ` Արամի 72-80 հասցեներում առկա մոտ 21 հազար քառակուսի մետր մակերեսի դիմաց, 2005-2011 թվականների ընթացքում տվյալ շենքի կառուցապատող հանդիսացող «Գապբնակշին» ՍՊԸ-ն վաճառել էր 53 հազար քառակուսի մետր, ընդ որում, քրեական գործի հարուցման պահին տվյալ շենքն անավարտ էր ու շահագործման ոչ ենթակա: Այս ամենին զուգահեռ, «Գապբնակշին» ՍՊԸ-ի պատասխանատուները արհեստականորեն Արամի փողոցի տվյալ շենք էին տեղափոխել նաև իրենց կողմից կիսավարտ կամ դեռևս շինարարությունը չսկսված այլ շենքերի գնորդների և իրացվող տարածքների սեփականատերերի: Արամի 72-80 հասցեներում մեկ բնակարանը վաճառվել էր ընդհուպ 8 գնորդի և, ըստ էության, 476 ընտանիք դարձել էր խաբեբաների զոհ, և մարդիկ կանգնած էին վճարած գումարները կորցնելու շեմին: Մասնավոր կառուցապատողի կողմից խաբեության զոհ դարձած քաղաքացիները ստիպված դիմել էին հանրապետության նախագահին՝ խնդրի լուծման գործում ակնկալելով որոշակի աջակցություն, ինչի արդյունքում հանրապետության ղեկավարի հանձնարարությամբ, կառավարությունը 2012թ մարտին ստեղծեց միջգերատեսչական հատուկ հանձնաժողով՝ այդ քաղաքացիների կորուստների վերականգնման միջոցառումներ մշակելու համար: Հաշվի առնելով, որ խոսքը 476 ընտանիքների մասին էր, ակնհայտ էր, որ անհրաժեշտ էր գտնել ոչ ստանդարտ ու աննախադեպ լուծումներ: Բանակցությունների և քննարկումների արդյունքում ոչ այնքան դյուրին այդ լուծումը գտնվեց, կառուցապատման ընթացքում տուժած քաղաքացիների մի մասին բնակարանով ապահովեցին այստեղ՝ Ծիծեռնակաբերդի 1/2 հասցեի այս շենքում, մյուս մասին էլ՝ Արամի փողոցի բազմաբնակարան շենքում: Այսպիսով կարող ենք արձանագրել, որ տուժած 476 ընտանիքների կողմից բարձրացված խնդիրը վերջնականապես լուծված է: Նշենք նաև, որ շուրջ 65 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով բազմաբնակարան համալիրի հարակից տարածքն ամբողջությամբ բարեկարգվել է, կառուցվել են նոր հաղորդուղիներ, իրականացվել են բարեկարգման ու կանաչապատման աշխատանքներ: Շենքի բակային տարածքում տեղադրվել են նաև նստարաններ, աղբամաններ, զրուցարաններ, իսկ փոքրիկների համար էլ՝ մանկական հրապարակ: Այսպիսով 476 ընտանիքի խնդիր ամբողջությամբ կարգավորված է, սակայն կան դեռևս հասցեներ, որոնց բնակիչները դեռ շարունակում են պայքարել, հուսալով` որ մի օր էլ իրենց բնակարանի հարցը կլուծվի: Խոսքը վերաբերում է Բուզանդի փողոցի և Կոնդ թաղամասի բնակիչներին, ովքեր տարիներ շարունակ պայքարում են իրենց օտարված հողի դիմաց փոխհատուցում ստանալու համար: 2007 թվականի մարտի 1-ին, Կառավարության որոշմամբ, Կոնդ թաղամասը ճանաչվեց իրացման գոտի: Նույն տարվա դեկտեմբերին «Դաուն Թաուն Երևան» փակ բաժնետիրական ընկերությանը տրվեց իրավասություն` բնակիչների տները քանդելու և նրանց նոր բնակարաններով կամ գումարով ապահովելու: Գնելով տարածքը, ընկերությունը պետք է նախանշված 4 տարվա ընթացքում կառուցապատում իրականացներ: Ընդհանուր առմամբ, շուրջ 300 ընտանիք պայմանագիր կնքեց: Ըստ ընտանիքների կողմից կնքված պայմանագրերի` 2012 թվականին բնակիչներին պետք է հանձնվեին պատրաստի բնակարանները: Սակայն հունվար ամսին պարզվեց, որ ընկերությունը լուծարված է, թեև այդ մասին փաստաթղթային որևէ վկայություն չկա: Նշենք, որ բազմաբնակարան շենքի բացման արարողության ժամանակ քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը նշել է, որ քայլեր են ձեռնարկվում Բուզանդի փողոցի և Կոնդ թաղամասի խաբված բնակիչների խնդիրների լուծման ուղղությամբ: Հանձնաժողովը քննարկում է` ինչ մոդել կիրառել և ինչպես նոր ներդրողներ գտնել խնդիրը լուծելու համար:
Ամազոնյան անտառների սրտում սկսվել է 325 մետր բարձրությամբ հսկայական կլիմայական հետազոտությունների աշտարակի շինարարությունը: Ըստ նախնական տվյալների` երկարատև անձրևների ժամանակ աշտարակի վրա տեղադրված բազմաթիվ սարքերը հնարավորություն են տալու հավաքել տեղեկատվություն մթնոլորտում պարունակվող ջերմոցային գազերի և աէրոզոլային մասնիկների մասին: Բրազիլացի և գերմանացի գիտնակաները հույս ունեն, որ այս աշտարակի օգնությամբ կկարողանան բացահայտել ջերմոցային գազերի աղբյուրները և պատասխանել կլիմայական փոփոխությունների հետ կապված բազմաթիվ հարցերի: Ամբողջ աշտարակը կառուցվում է պողպատից, որը շինհրապարակ է բերվում հազարավոր կիլոմետրեր հեռվից` Բրազիլիայի հարավից: Ամազոնյան անտառները աշխարհի ամենազգայուն էկոհամակարգերից է, որը հսկայական ազդեցություն ունի մթնոլորտում ածխածնի քանակի վրա: Ըստ մասնագետների` շնորհիվ աշտարակի բարձրությանը հնարավոր կլինի հարյուրավոր կիլոմետրերի վրա ուսումնասիրել օդային հոսանքների տեղաշարժերը: Նշենք, որ նմանատիպ կլիմայական աշտարակ դեռևս 2006 թ-ին կառուցվել է Կենտրոնական Սիբիրում (լուսանկարը ներքևում):
Սահարա անապատում գտնվող Ջոսերի բուրգը (Pyramid of Djoser), որը համարվում է հնագույնը Եգիպտոսում, ավերվում է այն նույն ընկերության կողմից, որը իշխանությունների կողմից ընտրվել է վերականգնողական աշխատանքների համար: 4600 տարեկան պատմական հուշարձանը մասնակի քանդվել է 1992 թ-ի երկրաշարժի ժամանակ, այնուհետև երկրի կառավարությունը որոշել է այն վերականգնել, սակայն տիրող բարդ տնտեսական և քաղաքական իրավիճակի պատճառով բուրգն ավելի շատ վնասվում է քան վերականգնվում: Եգիպտացի ակտիվիստները պնդում են, որ «Շուրբեգի» (Shurbagy) ընկերությունը, որն ընտրվել է որպես վերականգնողական աշխատանքների գլխավոր կապալառու, ոչ մի փորձ չունի պատմական հուշարձանների վերականգնման ոլորտում: Ակտիվիստների առաջնորդ Ամիր Գամալը պնդում է, որ տեխնիկական տեսանկյունից վերոնշյալ ընկերությունը և երկրի հնագույն պատմական հարցերով զբաղվող Խորհուրդը հանցագործություն են գործել: Բուրգի սահմաններից դուրս նոր պատեր են կառուցվել` որպես ժամանակակից կառույց: Ի դեպ, պատմական հուշարձանների վերականգնման միջազգային չափորոշիչները թույլ են տալիս անհրաժեշտության դեպքում պատմական հուշարձանի տարածքում միայն 5 տոկոսով ավելացնել ժամանակակից կառույցներ: Բացի այդ, ակտիվիստների կարծիքով նորակառույց պատերը կարող են ավելի ճնշել բուրգը և արագացնել վերջինիս փլուզումը: Աստիճանաձև կառուցված բուրգը սկզբում ունեցել է 62 մետր բարձրություն: Բուրգի ներսում եղել են մի շարք միջանցքներ և գրանիտով և մարմարով կառուցված դամբարան: 1992 թ-ի երկրաշարժից հետո հսկայական քարեր են թափվել բուրգի կենտրոնական մասում, այդպիսով ստեղծելով բաց տարածությունը բուրգի վերևի հատվածում: Երկրաշարժից հետո հնէաբան Պիտեր Ջեյմսի ընկերությունը բուրգի ներսում տեղադրել էր գնդաձև կառուցվածք, որը լցված էր ջրով, որպեսզի պահպանի բուրգը ներսից: Վերոնշյալ ընկերությունը հույս ուներ, որ քարերը կամրացվեն պողպատե ձողերով` պաշտպանելով բուրգը փլուզումից: Բայց նախագծի ֆինանսավորումը ավարտվել էր քաղաքական ոչ կայուն իրավիճակի պատճառով: 2012 թ-ի հոկտեմբերին երկրի Հնագույն պատմական հարցերով զբաղվող նախարարությունը հայտարարել է, որ բուրգի տարածքում վերականգնողական բոլոր աշխատանքները ավարտվում են, քանի որ կառավարությունը այլևս չի կարող վճարել կապալառուներին: Այս հայտարարությունից հետո որոշվում է բոլոր վերականգնողական աշխատանքները վստահել «Շուրբեգի» ընկերությանը, որը սակայն արդեն համարվում է պատասխանատու բուրգի մի հատվածի ավերման համար: Ինչպես պնդում են ակտիվիստները, այս ընկերությունը ընդհանրապես փորձ չունի հնագույն և պատմական հուշարձանների վերականգնման ոլորտում: Մինչ այժմ նրա իրականացրած բոլոր նախագծերը միայն ժամանակակից շինարարությանն են վերաբերում: Ավելին` ընկերությունը վերջին 9 տարիների ընթացքում ստանձնած 6 նախագծերից ոչ մեկն ավարտին չի հասցրել:
Շուխովի անվան ռադիոաշտարակի ճակատագիրը, որի շուրջ բուռն քննարկումներ են իրականացվել, որոշակի կայունություն է ստացել: Մոսկվայի մշակութային ժառանգության բաժանմունքը մշակել է այսպես կոչված «աշտարակի պաշտպանության նախագիծ», որը ենթադրում է ճարտարապետական հուշարձանի պահպանում իր նախնական տարբերակի համաձայն: Այսինքն, աշտարակը պետք է պահպանվի այն նույն վայրում, որտեղ կառուցվել է, նույն արտաքին տեսքով և նույն շինանյութերով: Նշենք, որ Մոսկվայի համապատասխան իշխանություններին հանձնարարվել է ապահովել նախագծի վերականգնման միջազգային մրցույթի անցկացումը, նախապատրաստել նախագծի ֆինանսավորման հնարավոր աղբյուրների ցուցակը, ինչպես նաև մշակել աշտարակի ապագա պահպանման նախագիծ: Սակայն, ինչպես գրում է «Իզվեստիա» պարբերականը, Ռուսաստանի մշակույթի նախարարությունը տեղեկացրել է, որ Շուխովի անվան աշտարակի վերականգնման աշխատանքերը կիրականացնեն միմիայն հայրենական ընկերությունները: Ռուսաստանի օրենսդրության համաձայն` նմանատիպ կառույցների վերականգնման աշխատանքների իրականացման համար անհրաժեշտ է ունենալ Մշակույթի նախարարության համապատասխան լիցենզիա: Մինչ այժմ ոչ մի արտասահմանյան ընկերություն նմանատիպ փաստաթուղթ չունի, հետևաբար այսօր միջազգային մրցույթի անցկացումն անհնար է: Շուխովի անվան աշտարակը կառուցվել է 1920-1922 թթ-ին ակադեմիկոս Վլադիմիր Շուխովի նախագծով: Այն գտնվում է Մոսկվայի Շաբոլովկա փողոցում: 2002 թ-ից աշտարակն այլևս չի օգտագործվում որպես հեռուստա կամ ռադիոհեռարձակման նպատակով, սակայն համապատասխան սարքավորումները դեռևս տեղադրված են աշտարակի վրա:
