Աշխարհում ամենահայտնի ճապոնական շինություններից մեկը` «Նակագին պարկուճներից աշտարակը» (Nakagin Capsule Tower), կանգնած է քանդման վտանգի առաջ: Աշտարակը կառուցվել է 1972 թ-ին ճարտարապետ Կիսյո Կուրոկավայի (Kisho Kurokawa) նախագծով և միանգամից դարձել հայտնի ամբողջ աշխարհում իր կառուցվածքի և չափազանց փոքր բնակելի տարածքների շնորհիվ: Սակայն երբեմնի հանրահայտ շինության մի մասը կիսավեր և անբնակելի է: Այսօր 140 բնակելի տարածքները օգտագործվում են որպես գրասենյակներ, արվեստանոցներ, երկրորդական բնակարաններ, և միայն քսանն են ծառայում իրենց սկզբնական նպատակին: Նշենք, որ յուրաքանչյուր բնակարանի մակերեսը կազմում է 10 քառակուսի մետր, որտեղ տեղակայված է մահճակալ, հավաքովի սեղան և չափազանց փոքրիկ լոգարան: Բացի այդ յուրաքանչյուր սենյակ ունի շրջանաձև պատուհան, ռետրո ժամացույց և ձայնային համակարգեր: Նշենք, որ այս փոքրիկ բնակարանի տարեկան վարձը կազմում է 540 ԱՄՆ դոլար: Այսօր աշտարակը գտնվում է կիսավեր վիճակում: Շենքի ասբեստե ճակատային մեկուսացումը քայքայվում է, ինչի արդյունքում ձմեռները ցուրտ է լինում, իսկ ամառները՝ շոգ: Խողովակների քայքայումը և աղտոտված ջուրը սեփականատերերից շատերին ստիպել են լքել իրենց բնակարանները: Նախագծի հեղինակների մտահղացմամբ աշտարակի «պարկուճները» պետք է փոխարինվեին շինարարության ավարտից 25 տարի հետո, սակայն դա տեղի չունեցավ: Նշենք, որ սա «Նակագին աշտարակի» ապամոնտաժման առաջին փորձը չէ: Դեռևս 2007 թ-ին շինության կառավարման ղեկավարությունը որոշել էր այն ապամոնտաժել, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով ծրագիրը չիրականացվեց: Նշենք, որ փոքրիկ բնակարանների սեփականատերերի մի մասը կողմ է շենքի վերականգնմանը, իսկ մյուսը կարծում է, որ ստեղծված իրավիճակից լավագույն ելքը շենքի քանդումն է: Այս բոլոր իրադարձությունների արդյունքում Ճապոնիայում ստեղծվել է «Պահպանել Նակագին աշտարակը» (Save The Nakagin Capsule Tower Campaign) շարժումը: Վերջինիս մասնակիցները գտնում են, որ աշտարակը ճապոնական ճարտարապետության պատմության մի մասն է կազմում և անթույլատրելի է այն քանդելը: Շարժման ղեկավարները ցանկանում են աշխարհով մեկ նվիրատվություններ հավաքել աշտարակի վերականգնման նպատակով: Սակայն ինչպես պնդում է Տոկիոյի համալսարանի քաղաքագրության պրոֆեսոր Կրիստիան Դիմմերը, Ճապոնիան, ինչպես և մյուս ասիական երկները, նախընտրում է նորը հնին:

Ժամանակակից տեխնոլոգիաները հնարավորություն են տալիս էներգաարդյունավետ շենքեր կառուցել, սակայն քչերն են տեղյակ, որ նման տնտեսումը վտանգում է բնակիչների առողջությունը: Այս մասին հաղորդում է Live Science էլեկտրոնային պարբերականը: Մասնավորապես` բնակելի հատվածում իրականացվող որոշ լուծումներ, որոնք կապված են տարածքների հերմետիզացման հետ, նպաստում են ռադոնի մակարդակի բարձրացմանը, ինչն էլ իր հերթին թոքերի քաղցկեղ է առաջացնում: Հետազոտության տվյալների համաձայն՝ էներգախնայող տեխնոլոգիաները բարձրացնում են ռադոնի կոնցենտրացիան 56.6 տոկոսով, որը միայն Մեծ Բրիտանիայում տարեկան 278 վաղաժամ մահացության է հանգեցնում: Ռադոնը ծանր գազ է, որը ներթափանցում է բնակելի տարածքներ երկրի ընդերքից կամ ավելի հազվադեպ՝ օգտագործված շինանյութերից, և վատ օդափոխությունը բերում է դրա բարձր կոնցենտրացիայի՝ հիմնականում կառույցների ներքևի հարկերում: Ռադոնը ծխախոտից հետո թոքերի քաղցկեղ առաջացնող նյութերի շարքում 2-րդ տեղում է: Էներգաարդյունավետ տեխնոլոգիաներով օժտված շենքերում գազը կուտակվում է օդի ծավալների արտաքին և ներքին փոխանակման ստանդարտ սխեմաների փոփոխությունների հետևանքով: Որպես կանոն՝ «էներգաարդյունավետ» շինարարության ժամանակ ամեն ինչ ուղղվում է շինության հերմետիկության ապահովմանը, ինչն օգնում է պահպանել ջերմությունը, սակայն հանգեցնում է վտանգավոր միացությունների կուտակմանը: Նմանատիպ շինություններում մեծանում է նաև սնկերի առաջացման վտանգը:

Ով՞ է ասել, որ արևային էլեկտրակայանը չի կարող լինել յուրօրինակ և գեղեցիկ: Նման կերպ մտածողներին հակառակն է ապացուցում Նոր Կալեդոնիայում (New Caledonia) կառուցվող արևային էլեկտրակայանը: Ֆրանսիայի վարչատարածքային Նոր Կոլեդոնիա միավորման տարածքում կառուցվում է աշխարհի ամենագեղեցիկ արևային էլեկտրակայանը, որն ունենալու է սրտի տեսք: Շինարարության ավարտից հետո այս էլեկտրակայանը կարող է էլեկտրաէներգիայով ապահովել այս խաղաղօվկիանոսյան կղզու շուրջ 750 տնտեսությունների: Ըստ նախագծի հեղինակների` այս ծրագիրն իրականացվում է, որպեսզի ֆրանսիական այս կղզին որոշ առումով նվազեցնի իր կախումն ներմուծվող էներգիայից և ապահովի իր էներգետիկ անկախությունը: Բացի այդ արևային էլեկտրակայանը հնարավորություն է տալիս ներկայիս պայմաններում անհրաժեշտություն դարձած կանաչ էներգիա արտադրել: Ի դեպ, ըստ նախնական հաշվարկների` 2 մեգավատ հզորությամբ էլեկտրակայանը իր կյանքի 25 տարիների ընթացքում հնարավորություն կտա 2 մլն տոննայով նվազեցնել մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթու գազի քանակը: Նշենք, որ արևային էլեկտրակայանը նախագծելիս ծրագրի հեղինակները ոգեշնչվել են մոտակա մանգլենի անտառներից, որոնք բնականորեն աճել են սրտաձև: Ի դեպ, այս անտառները համարվում են տեսարժան վայր տեղի բնակիչների համար և բնության հանդեպ սիրո և խնամքի կարիքի մեծ խորհուրդ են պարունակում:

Աշխարհի ուրվական քաղաքներից մեկը, որտեղ կյանքը կանգ է առել մոտ 100 տարի առաջ Առաջին համաշխարհային ավերիչ պատերազմից հետո, կարող է կրկին վերակենդանանալ` որպես զբոսաշրջության կենտրոն: Թուրքիայի իշխանությունը զբոսաշրջության ոլորտում իր հեղինակությունից օգուտ քաղելու նպատակով մասնակի վերականգնման դիմաց աճուրդով 49 տարով վարձակալության է տալիս լքված Կայակոյ (հույների կողմից ընդունված անվանումն է Լեվիսի) բնակավայրը: Տավրոսի լեռների (Taurus Mountains) ստորոտում տեղակայված քաղաքում հարյուրավոր քանդված քարե տներ են և 2 եկեղեցի, որտեղ ժամանակը կանգ է առել 100 տարի առաջ, երբ հույները լքել են տարածքը: 18-րդ դարին թվագրված ավերակները հնագիտական տարածքի պաշտպանության մաս են կազմում, որոնք վերջին ժամանակահատվածում շատ ճանապարհորդների են գրավել: Ինչպես գրում է թուրքական Hurriyet Daily պարբերականը, երկրի կառավարությունը ներդրողների համար մասնակիորեն կբացի մուտքը դեպի ուրվական քաղաք: Ըստ նախնական տվյալների` վերականգնողական ծրագիրը նախատեսում է հյուրանոցի շինարարություն, իսկ քաղաքի մեկ երրորդ հատվածում կկառուցվեն զբոսաշրջիկներին հետաքրքրող տարբեր շինություններ ու կենտրոններ: Նախագծի նախնական բյուջեն գնահատվում է 13 մլն ԱՄՆ դոլար, իսկ վերջինիս իրականացմամբ արդեն հետաքրքրված են 2 ընկերություններ: Աճուրդը նշանակված է հոկտեմբերի 23-ին: Պարբերականը նշում է, որ սա թուրքական կառավարության առաջին փորձը չէ հետաքրքրություն առաջացնել այս պատմական տեղանքի նկատմամբ: Սակայն առաջին փորձն առանձնակի հաջողություն չի էլ գրանցել: Կայակոյը հնագիտական հուշարձան է համարվում և ընդունված է ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի կողմից որպես «Համաշխարհային բարեկամության և խաղաղության ավան» (Unesco World Friendship and Peace Village).

Աշխարհի ամենաբարձր աշտարակի տիտղոսին հավակնող «Արքայական Աշտարակի» (Kingdom Tower) շինարարական գործընթացը կարևորագույն կետի է հասել. Օրերս շինհրապարակում նոր համաշխարհային ռեկորդ կգրանցվի, այստեղ կտեղադրվեն աշխարհի ամենաբարձր շինարարական կռունկները: Ինչպես նշում են նախագծի հեղինակները, քանի որ աշտարակը յուրօրինակ է իր ձևով և բարձրությամբ, հետևաբար յուրօրինակ պետք լինեն նաև աշտարակի շինարարության ժամանակ օգտագործված մեթոդները, շինանյութը, սարքավորումները: Այդ նպատակով շինհրապարակում տեղադրվելու են գերմանական «Լիբհեր Էնդ Վոլքկրան» (Liebherr & WolffKran) ընկերության նորագույն վերամբարձ կռունկները: Հսկայական դեղին սարքավորումները, որոնք հայտնի են որպես մագլցող կռունկներ, պետք է մասնակցեն աշտարակի շինարարությանը և ներսից, և դրսից` անհրաժեշտության դեպքում օգտագործելով նաև 65 վերելակների համար նախատեսված տարածքները: Շինհրապարակում տեղադրված 6 կռունկներից ամենամեծը (Liebherr 357 HC-L) կարող է րոպեում 44 մետր վայրկյան արագությամբ բարձրացնել մինչև 18 տոննա բեռ: Նշենք, որ այս կռունկները հենվում են չափազանց փոքր մակերեսի վրա, որը կազմում է 2.4 * 2.45 մետր: Սակայն այս կռունկների առավելությունը ոչ միայն նրանց գրաված չնչին մակերեսն է, այլև այն բոլոր նորագույն տեխնոլոգիաները որոնք տեղադրված են կռունկների վրա: Այդ տեխնոլոգիաները հնարավորություն են տալիս դիմակայել եղանակային կոշտ պայմաններին, մասնավորապես, այն ուժգին քամիներին, որոնք հնարավոր են երկնաքերի ամենաբարձր հատվածներում: Նշենք, որ այս կռունկները ղեկավարելու համար կհրավիրվեն են փորձառու և հավաստագրված մասնագետներ: Ըստ նախնական տվյալների` «Արքայական Աշտարակը» բաղկացած է լինելու 170 հարկից, որից 7 հարկում տեղակայվելու են գրասենյակային տարածքներ, իսկ մյուս 7 հարկում լինելու է «Ֆոր Սիզոնս» (Four Seasons) հինգաստղանի հյուրանոցը: Սակայն մեծ մասամբ աշտարակը լինելու է բնակելի: Վերջինիս 61 հարկերում տեղակայվելու են 318 բնակարան: Բացի վերոնշյալից աշտարակում պետք է լինեն մարզասրահներ, սպա-կենտրոններ, սրճարաններ, ռեստորաններ, ինչպես նաև 644 մետր բարձրության վրա տեղակայված 2՝ աշխարհի ամենաբարձր դիտահարթակները: