Աշխարհի ճարտարապետական փառատոն-մրցանակաբաշխության՝ World Architecture Festival (WAF) Awards մրցանակին հավակնող նախագծերի վերջնական ցանկն արդեն հայտնի է: Ինչպես տեղեկացնում է architectsjournal.co.uk կայքը, այս տարի ներկայացվել է մոտ 704 նախագծերի դիմում-հայտ աշխարհի ավելի քան 59 երկրներից: Վերջնական փուլ անցել են 284 նախագիծ, որոնցից հաղթողը հայտնի կդառնա նոյեմբերի 2-ից 4-ը Բարսելոնայում կայանալիք մրցանակաբաշխության հանդիսավոր արարողության ժամանակ: Նշենք, որ եզրափակիչ փուլ անցած նախագծերի շարքում են ծղոտե թատրոնի շենքը Էստոնիայում, ֆուտբոլի դպրոցը Սոուէտոյում (ՀԱՀ), ծառ-հյուրանոցը Շվեդիայում, բամբուկե գրասենյակը Հնդկաստանում և շարժական պատկերասրահը Նյու-Յորքում: Ռուսաստանից մրցույթին կմասնակցի Սերգեյ Չոբանի և Սերգեյ Կուզնեցովի (Speech) «Гранатный, 6» համալիրի նախագիծը: Ճարտարապետական փառատոն-մրցանակաբաշխությունն արդեն 4-րդ անգամ տեղի կունենա Բարսելոնայում: Միջազգային մրցույթի ժյուրիի կազմը կգլխավորի «Մայքլ Սորկին Ստուդիո Նյու Յորք» բյուրոյի ղեկավար Մայքլ Սորկինը: Ժյուրիի կազմում են նաև «ՅուԷնՍտուդիո» (UNStudio) ընկերության հիմնադիր Բեն Վան Բերքելը, «Նեորո Վոլֆ Արքիթեքթս» (Noero Wolff Architects) ընկերության տնօրեն Ջո Նոերոն և «Տուրենսքեյփ» (Turenscape) ընկերության տնօրեն Յու Կոնջանը: Նշենք, որ փառատոնի ժամանակ կհայտարարվի «Համաշխարհային շինություն 2011» անվանակարգի հաղթողի անունը:

Ախալքալաքում երկաթուղային կայարանի շինարարությունը, Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգծի կառուցման շրջանակներում, սկսվելու է երկու շաբաթից: Այդ մասին օգոստոսի 11-ին վրացական մասի երկաթգծի կառուցման շինհրապարակ այցելելու ժամանակ հայտարարել է Վրաստանի ենթակառուցվածքների և տարածաշրջանային զարգացման նախարար Ռամազ Նիկոլաիշվիլին, հաղորդում է apsny.ge կայքը: Նիկոլաիշվիլին հայտարարել է, որ Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղին ռազմավարական նշանակություն ունի: Նախարարը հիշեցրել է, որ այս երկաթուղային նախագիծը հաղթող է ճանաչվել Նյու-Յորքում անցկացված մրցույթում ներկայացված 100 նախագծերի շարքում: Միաժամանակ նշենք, որ նախագիծը բավականին դժգոհությունների առիթ է հանդիսացել, քանի որ այն շրջանցում է Հայաստանը: Ինչպես տեղեկացնում է կայքը, Վրաստանի տարածքում կառուցվելու է 29 կմ երկարությամբ նոր ճանապարհ, Թուրքիայի սահմանին` վուլկանացման կետ, վերականգնվելու է հին ճանապարհը եւ բացի այդ, Ախալքալաքում կայարան է կառուցվելու: Նախագծի ընդհանուր արժեքը 600 մլն ԱՄՆ դոլար է: Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգծի շինարարության համար Ադրբեջանը Վրաստանին սկզբում տրամադրել է 200 մլն ԱՄՆ դոլար, այնուհետև 575 մլն ԱՄՆ դոլար վարկ: երկաթգծի տարողունակությունը տարեկան կկազմի 17 մլն տոննա: Նախատեսվում է, որ երկաթգիծը շահագործման կհանձնվի հաջորդ տարվա վերջին:

Ինչպես ավելի վաղ ներկայացրել էինք, Էփլ (Apple) ընկերությունը սպասում էր Նյու Յորքի Մետրոպոլիտենի ղեկավար մարմինների թույլտվությանը, որպեսզի Գրանդ Սենթրալ (Grand Central) կայարանում սկսի իր ամենամեծ խանութ-սրահի շինարարությունը: Հիմա արդեն հանրահայտ կենտրոնական տերմինալում նոր համալրում կլինի: Ինչպես տեղեկացնում է constructiondigital.com կայքը, ընկերությունը Գրանդ Սենթրալ կայարանի գլխավոր սրահում արդեն սկսել է 2136 քառակուսի մետր մակերեսով խանութ-սրահի շինարարությունը: Նյու Յորքի Մետրոպոլիտենի ղեկավարությունը, որը հանդիսանում է Գրանդ Սենթրալի սեփականատերը, արդեն տվել է իր համաձայնությունը խանութի շինարարության համար: Շինարարության ավարտից հետո, խանութ-սրահը կլինի թվով 5-րդը Նյու-Յորքում: Նախատեսվում է խանութ-սրահի շինարարական աշխատանքներն ավարտել 4 ամիս հետո՝ տոնական գնումների շեմին: Գրանդ Սենթրալ տերմինալը բացվել է 1871 թ-ին: Այն համարվում է աշխարհի խոշորագույն երկաթգծային կայարաններից մեկը՝ 44 տարբեր հարթակներով, որոնք տեղակայված են 2 առանձին ստորգետնյա մակարդակների վրա:

Ինչպես տեղեկացնում է france24.com կայքը, Հռոմում կվերականգնվի Սուրբ Պողոսի հրապարակը և վերանորոգման աշխատանքներից հետո, որոնք նախնական տվյալներով կտևեն մոտ 30 ամիս, հրապարակը լայն հասարակությանը կներկայանա 17-րդ դարի իր նախնական հմայքով: Վերանորոգման աշխատանքներն արդեն սկսվել են Բերնինիի հանրաճանաչ սյունաշարքում, որը նախագծվել է հայտնի իտալացի ճարտարապետ և քանդակագործ Ջիանո Լորենցո Բերնինիի կողմից (1598-1680թթ.): Վատիկանի քաղաքաշինության տեխնիկական ծառայության ղեկավար Պիեռ Կառլո Կուշիանիի խոսքերով, վերականգնողական աշխատանքներից հետո հրապարակին կվերադարձվի Բերնինիի նախագծի իրական գույներն ու ճարտարապետական ամբողջականությունը: Ըստ նախնական տվյալների՝ վերանորոգման աշխատանքների ընթացքում նախատեսվում է վերականգնել 376 սյուն, 140 արձան, 1200 մետր երկարությամբ բացօթյա պատշգամբը, ինչպես նաև Կլիմենտական և Գրիգորիական շատրվաններն ու եգիպտական գրանիտե կոթողը: Սուրբ Պողոսի հրապարակի վերականգնողական աշխատանքերը կիրականացնեն իտալական Իտալիանա Քոսթրուզիոնի (Italiana Costruzioni) և Ֆրաթելլի Նավարրա (Fratelli Navarra) ընկերությունները, իսկ Վատիկանի թանգարանը հանդես կգա որպես շինարարական աշխատանքերի վերահսկող: Ի դեպ, Կուշիանին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ չցանկացավ հրապարակել այն առատաձեռն հովանավորների անունները, ովքեր կֆինանսավորեն վերականգնողական աշխատանքները:

Հարցը դնենք այսպես, ում՞ պետք է դիմել եթե դուք ցանկանում եք օրինական ճանապարհով «կապիտալ» կամ «կիսակապիտալ» վերանորոգել Ձեր բնակարանը: Կամ այսպես, ինչ՞ մասնագիտական կազմ պետք է ունենա կամ ինչ լիցենզիաների պիտի տիրապետի շինարարական կազմակերպությունը, որը ցանկանում է, կամ իրավունք ունի իրականացնել այս վերանորոգման աշխատանքները: Ըստ ՀՀ քաղաքաշինության նախարարության լիցենզավորման վարչության պարզաբանումների և լիցենզավորման մասին օրենքի վերջին փոփոխությունների, այս աշխատանքները սեփական ուժերով կարող են իրականացնել այն կազմակերպությունը, որոնք իրենց աշխատակազմում ունեն մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող ինժեներ-շինարար (ընդհանուր շինարարական աշխատանքների համար), մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող ինժեներ հիդրոշինարար (ջրամատակարարման և կոյուղու աշխատանքների համար), մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող ինժեներ-էլեկտրիկ (հոսանքների լարերի անցկացման համար), մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող կապի ինժեներ (հեռախոսի և հեռուստատեսության գծերի համար), մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող մեկ ինժեներ ջերմաէներգետիկ(ջեռուցման և տաք ջրի համար) և մեկ ստաժավոր ինժեներ էլ ցանկալի է օդափոխության և ջերմագազամատակարարման համար: Այսինքն, կազմակերպությունը անգամ շատ փոքր բնակարան սեփական ուժերով կիսակապիտալ վերանորոգելու իրավունք (լիցենզիա) ստանալու համար, պետք է աշխատանքի ընդունի 6 «ստաժավոր» մասնագետի և համաձայն լիցենզավորման մասին օրենքի վերջին փոփոխությունների մուծի պետական տուրք տարեկան 400 000 հազար դրամի չափով: Հիշեցնենք, որ այս դեպքում կազմակերպությունը հանդիսանում է 20% ԱԱՀ վճարող, որը նույնպես կգումարվի կազմակերպության վերադիր ծախսերին և ավելի կավելացնի աշխատանքների ինքնարժեքը «փոքր և միջին» գործարարների համար: Սակայն նշենք, որ մի շատ հետաքրքիր նրբություն կա լիցենզավորման օրենսդրության նոր մոտեցման մեջ: Եթե դուք ընտրում եք շինարարական լիցենզավորման համար նախատեսված հինգ ճյուղերից մեկը, ապա դուք մուծում եք ընդամենը 80 000 դրամ (1/5), որը համաձայն հարկային օրենսդրության (100 000հազար կամ ցածր) ձեզ ազատում է ԱԱՀ վճարող համարվելուց, իհարկե մինչ օրենքով սահմանված շրջանառության գումարային շեմը՝ 58,35 մլն. դրամը: Այս տեսակետից օրենքը ունի որոշակի դրական առաջնթաց, և մասնակիորեն կօգնի փոքր, բայց նեղ մասնագիտացված գործարարության զարգացմանը: Բայց նորից վերադառնանք մեր բնակարանի կիսակապիտալ վերանորոգման խնդրին և այս ոլորտում հանրապետությունում տիրող իրականությանը: Ներկա օրենսդրությամբ այս աշխատանքները կարող են իրականացվել կամ՝ մեկ կազմակերպության ուժերով, որը պետք է ունենա համապատասխան 6 ստաժավոր մասնագետների թիմ, որը ֆինանսապես հնարավոր կլինի միայն խոշոր կազմակերպությունների համար կամ երկրորդ տարբերակը՝ դա աշխատանքների իրականացնումն է 5 առանձին՝ նեղ մասնագիտացված կազմակերպությունների միջոցով՝ գլխավոր կապալառուի կամ պատվիրատուի ղեկավարությամբ: Երկու տարբերակների անհեթեթությունը ակնհայտ է, հատկապես այս ոլորտում տիրող այսօրվա համատարած անօրինականության իրավիճակում: Մենք փորձում ենք հնարել «հեծանիվ» , որը վաղուց հնարված և փորձարկված է առաջատար պետությունների կողմից: Մենք նորից հետաձգում ենք բնակարանային վերանորոգումների շուկայի օրինականացումը և այս ոլորտի փոքր, օրինական գործարարության զարգացումը: Իսկ աշխարհի փորձը հուշում է, որ ոլորտի օրինականացման և հավասար մրցակցային դաշտի ստեղծման գաղտնիքը դա արհեստավորների մասնագիտական որակավորումը և նրանց օրինական դաշտ բերելն է: ԱՄՆ ում օրինակ, գլխավոր կապալառու կարող է լինել ցանկացած մասնագիտության անձ, սակայն նա պետք է հանձնի համապատասխան՝ շատ հասարակ քննություն, շինարարության կազմակերպման համար անհրաժեշտ գիտելիքների գծով: Աշխատանքների իրականացման տեխնիկական վերահսկողությունը իրականացնում է նախագծի հեղինակը, իսկ առանձին աշխատանքները իրականացնում են լիցենզավորված արհեստավորները: Ամեն ինչ պարզ է, բոլորն իրականացնում են իրենց պարտավորությունները, բոլորն անցնում են համապատասխան որակավորման լիցենզավորվում և ամեն ինչ անհատի մասնագիտական մակարդակով է կազմակերպված: Հարկային և իրավական պարտավորությունների տեսակետից, նույն անհատը կարող է աշխատել անհատական, կամ ցանկացած կազմակերպության կազմում, և նշենք ամենակարևոր հանգամանքը, հավասար մրցակցային դաշտի ապահովման համար 2 դեպքում էլ անհատը անցնում է նույն հարկային և սոցիալական բեռի ճանապարհը: Իսկ ինչ՞ է կատարվում մեզ մոտ: Հարկա-տուրքային ահռելի բեռակիր՝ լիցենզավորված կազմակերպությունները, պետք է մրցակեն անօրինական՝ ստվերում գործող մի ահռելի արհեստավորական բանակի հետ, որոնք ոչ մի հարկային կան որակային պատասխանատվություն իրականում չեն կրում: Խնդրի լուծումը մնում է բաց, օրինականացվում են տնտեսության շատ ոլորտներ, բայց ամենամեծ ստվերային ոլորտներից մեկը՝ վերանորոգումների շուկան, տարիներ շարունակ դուրս է մնում օրինականացման գործընթացից: Թե ինչքան դեռ ճանապարհ պիտի անցնենք այս անհեթեթության վերացման համար դեռ հայտնի չէ, որն ավելի է հիասթափեցնում փոքր և միջին շինարարական գործարարներության մասնակիցներին: Վերջում ավելացնենք, որ մեր բնակարանի կապիտալ կամ կիսակապիտալ վերանորոգմանը կարող գրագետ է հետևել ամեն մի ինժեներ շինարար (մեկ այլ տարբերակ), քանի որ մեր շինարարների ուսուցման ծրագրերում այս բոլոր 5 առարկաների ուսումնասիրությունը ընդգրկված է բավականին պատշաճ մակարդակով: Պետք չե որպեսզի խողովակների տեղադրմանը հետևի հիդրոշինարար, որը կարող է ջրամբարի շինարարության տասնամյա փորձ ունենա, սակայն անգամ պատկերացում չունենա մետաղապլաստե խողովակների միացումների կամ զուգարանակոնքի տեղադրման մասին: Խոշոր հիդրոշինարարը շատ ավելի գնահատելի կլինի համապատասխան խոշոր շինարարություններում, իսկ խողովակը և զուգարանակոնքը թող տեղադրի «լիցենզավորված վարպետը», որը կանցնի համապասխան որակավորման քննություն: Սա է այսօրվա մեզ ամենաշատ հուզող խնդիրներից մեկը և շատ ցանկալի կլիներ մեր մեկնաբանությունների մասում (ներքևում) կարդալ հայ փորձառու շինարարների և հարկային բարեփոխողների կարծիքները այս խնդրի վերաբերյալ: