Նոր Տարվա նախօրեին հայտնի բոստոնյան Ջոն Հենքոք երկնաքերը (John Hancock Tower) գնել է Բոստոն Փրոփերթիսը՝ (Boston Properties) ԱՄՆ $ 930 մլն-ով: Այս շենքը պատկանում էր Նորմանդի Ռեալ Իսթեյթ (Normandy Real Estate Partners) և Ֆայվ Մայլ Քէփիտալ Փարթներս (Five Mile Capital Partners) ընկերություններին, ովքեր 18 ամիս առաջ այն ձեռք էին բերել աճուրդի ժամանակ՝ ընդամենը ԱՄՆ $ 660,6 մլն-ով: Մեկ ու կես տարվա ընթացքում անշարժ գույքի վերավաճառքից ունենալ այսպիսի շահույթ՝ փայլուն գործարք է, ինչը մասնակիորեն ԱՄՆ-ի անշարժ գույքի շուկայի քաոսային վիճակի արդյունք է: Նշենք, որ այս հայտնի երկնաքերի արժեքը 2006-ին մոտ ԱՄՆ$1.3 մլրդ է եղել: Երկնաքերի հատակների ընդհանուր մակերեսը կազմում է 158.000 քմ: 60 հարկանի և 241 մետր բարձրությամբ Ջոն Հենքոք երկնաքերը կառուցվել է 1976 և դեռևս պահպանում է Բոստոնի ամենաբարձրահարկ շենքի տիտղոսը: Շենքը նախագծել է I.M. Pei & Partners ճարտարապետական բյուրոն, որը սույն նախագծի համար 1977 թվականին Ամերիկյան Ճարտարապետության Ինստիտուտի կողմից արժանացավ Ազգային Պատվո մրցանակի: Մասնագետների կարծիքով, լինելով ամբողջովին ապակեպատ, շենքի ճակատները արտացոլում են շրջակա պատմական կառույցների պատկերները, ինչի շնորհիվ քաղաքի պատմական մասի ճարտարապետությունը չի տուժում: Այս «ապակե փորձը» I.M. Pei & Partners-ը իրականացրեց նաև Փարիզի պատմական մասում՝ Լուվրի հանրահայտ ապակե բուրգի նախագծման և շինարարության ժամանակ: Իհարկե այս անգամ, ապակե բուրգը բավական քննադատության արժանացավ: Շենքը կրում է Ամերիկյան հեղափոխության պատրիոտ, Ամերիկայի Անկախության հռչակագրի ամենահայտնի ստորագրության հեղինակ և Մասաչուսեթսի առաջին նահանգապետ՝ Ջոն Հենքոքի (1737-1793) անունը: Ջոն Հենքոք անունը կրում է մեկ երկնաքեր ևս ՝ Ջոն Հենքոքի Կենտրոնը Չիկագոյում: Նրա բարձրությունը 344 մետր է և այն 100 հարկանի է:

Կանադական Իննովըթիվ Քոմփոզիթս Ինթերնեշնլ (Innovative Composites International ) ընկերությունը հաղթող է ճանաչվել, և Հայիթիում կկառուցի հազարավոր պլաստիկ տներ՝ հունվարյան կործանիչ երկրաշարժից տուժվածների համար: Ընկերության ղեկավարությունը բաղկացած է այնպիսի ընկերությունների նախկին փորձառու կառավարիչներից, ինչպիսիք են Մագնա Ինթերնեշնլը (Magna International Inc.) և Կրայսլեր Գրուպը (Chrysler Group LLC), և ինչպես նրանք են պնդում, այդ տները Հաիթիի կլիմայական պայմանների համար ամենահարմարն են, քանի որ չեն փտում, էկոլոգիապես անվնաս են, և որ ամենակարևորն է, շատ դիմացկուն են երկրաշարժերի և փոթորիկների նկատմամբ: Կանադական ICI ընկերությունը 3Դ Գլոբալ Սոլուշէնս (3D Global Solutions,US) և Բերկլիս Գեդի Գրուպ (Barclays Gedi Group,US) ընկերությունների հետ կոնսորցիում է ստեղծել տարեկան 5000 այնպիսի տների մատակարարման համար: Այս բնակարանային ծրագրի արժեքը գնահատվում է ԱՄՆ $ 4 մլրդ և կֆինանսավորվի Բիլ Քլինթոնի կողմից կառավարվող հիմնադրամի կողմից: Հայիթիում տեղի ունեցած երկրաշարժից զոհվել է շուրջ 230 հազար մարդ, և մոտ մեկ միլիոն տուն է ավերվել: Ի հավելումն բոլոր դժբախտությունների, Հայիթիում այսօր խոլերայի համաճարակից հազարավոր մարդիկ են մահանում, երկրում իշխում է անօրինականությունն ու բռնությունը, իսկ մարդիկ գրեթե ամբողջովին կորցրել են հավատը ապագայի նկատմամբ: Ահա թե ինչ է նշանակում մայրաքաղաքի ավերումը, որտեղ գրեթե ամբողջությամբ կենտրոնացված է երկրի կառավարումը ... Սեյսմիկ խոցելի քաղաքները, և առաջին հերթին փոքր պետությունների մայրաքաղաքները, պետք է նախապես պատրաստ լինեն նման աղետներին դիմակայելու՝ շինարարական աշխատանքների կատարման որակի խիստ վերահսկողությամբ և ոչ սեյսմակայուն՝ հին շենքերի անհետաձգելի վերակառուցման լայնամասշտաբ ծրագրերի իրականացման միջոցով:

Բարձրահարկ շենքերի և քաղաքային միջավայրի միջազգային Խորհուրդը (The Council on Tall Buildings and Urban Habitat- CTBUH) ամեն տարի անցկացնում է աշխարհի «Լավագույն բարձրահարկ շենք» մրցույթը: Նախապես ընտրվում են 4 աշխարհագրական տարածաշրջաններից լավագույնները, իսկ հետագայում նրանցից ամենալավը արժանանում է տարվա լավագույնի տիտղոսին: Այսպես, 2010 –ի արդյունքներով՝ Ամերիկայից լավագույնն է ընտրվել Նյու Յորքի «Բանկ օֆ Ամերիկա» երկնաքերը, (Bank of America Tower), Ասիական-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանից՝ The Pinnacle@Duxton բնակելի համալիրը, Սինգապուր, Միջին Արևելքից և Աֆրիկայից՝ Դուբայի Բուրջ Խալիֆան (Burj Khalifa), իսկ Եվրոպայից՝ Լիդսում գտնվող «Broadcasting Place» համալսարանական համալիրը: Այս չորս ֆինալիստների մրցույթում «2010-ի լավագույն բարձրահարկ շենքի» պատվավոր տիտղոսին արժանացավ Լիդսի 70 մետրանոց «ժանգոտ երկնաքերը», որն իր այս ոչ պաշտոնական անունն է ստացել արտաքին ժանգոտ տեսքի պատճառով: Բայց, իհարկե, ատաքին տեսքի համար չե, որ այս շենքը արժանացել է ամենաբարձր գնահատականի: Մրցանակաբաշխման հանձնաժողովը, որը բաղկացած է ոլորտի առաջատար մասնագետներից, հաշվի է առնում գերազանցության բոլոր հատկանիշները՝ ճարտարապետական արտաքինը, կառուցվածքը, շինարարության իրականացման ձևերը, կյանքի համար անվտանգությունը, ազդեցությունը արտաքին միջավայրի վրա, ինժեներական լուծումներով կոմունալ ծախսերի նվազեցումը և շատ այլ պարագաներ: Այս «Ժանգոտ» շենքում գերազանց լուծումներ են տրվել լուսավորության օպտիմալ օգտագործմանը, բնական օդափոխությանը և երկրի ընդերքի ջերմության օգտագօրծմանը: Այս մրցույթը CTBUH-ն անցկացնում է 2007 թվականից, իսկ անցյալ տարվա մրցանակառուն Պեկինի Linked Hybrid բնակելի համալիրն էր: 220 000 քռ.մ տարածքով այս համալիրը, որը մաքսիմալ ուղղված է հետիոտների պահանջները բավարարելուն, իր բաց և հյուրընկալ ճակատներով հանդիսանում է քաղաքային հնարավոր զարգացման մի հիանալի օրինակ: Մի այլ CTBUH-ի պատվավոր ՝ 2010 Global Icon Award մրցանակի արժանացավ Դուբայի Բուրջ Խալիֆան (Burj Khalifa): Այս երկնաքերի աննախադեպ բարձրությունը (828մ), պահանջեց նախագծման և շինարարության իրականացման լրիվ նոր մոտեցումներ, իսկ «Y»-նման հատակագիծը թույլ տվեց մաքսիմալ օգտագործել բնական լուսավորությունը շենքի բնակիչների համար:

Հրաշալի ձևավորված Տոնածառը դարձել է Սուրբ Ծննդի և Ամանորի անբաժանելի խորհրդանիշը: Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնում 2011 թվականի ամենահետաքրքիր և զարմանալի Տոնածառերը: Աշխարհի Ամենաթանկ Տոնածառը Աբու-Դաբիում (ԱՄԷ): Emirates Palace հյուրանոցի նախասրահում՝ Աբու Դաբիում, գտնվում է $ 11 միլիոն արժողությամբ Տոնածառը: Չնայած, որ այս 13 մետրանոց եղևվնին արհեստական է, այսօր այն աշխարհում ամենաթանկն է, քանի որ զարդարված է աշխարհի առաջատար արտադրողների թանկարժեք զարդերով: Տոնածառը զարդարող «խաղալիքները» ականջօղեր, ժամացույցներ, վզնոցներ և ապարանջաններ են՝ ադամանդներով, մարգարիտներով և զմրուխտներով, որոնցից յուրաքանչյուրի արժեքը մի քանի հազար դոլար է: Սակայն այս զարդերը դժվար թե հնարավոր լինի գողանալ, քանի որ յուրաքանչյուր «խաղալիքի » վրա կախված է մի փոքրիկ սարք, որը կազդանշանի գողանալու փորձ կատարելու դեպքում: Նշենք նաև, որ այս հյուրանոցում էր նախկինում տեղադրվել ոսկե սալիկների վաճառքի աշխարհում առաջին մեքենան: Հոնկոնգի Swarovski Տոնածառը: Ասիացիները փորձում են հետ չմնալ Մերձավոր Արևելքի նավթային շեյխերից, և ավստրիական Swarovski ընկերությունը Հոնկոնգում 30 մետրանոց Տոնածառ է կանգնեցրել: Այն կոնաձև երկնաքերի տեսք ունի, իսկ ոսկեփայլ և արծաթափայլ ադամանդաձև «պատուհանները» ամբողջ գիշեր լուսավորում են Տոնածառը ներսից: Տոնածառը զարդարելու համար մոտ 20 մլն Swarovski բյուրեղներ են օգտագործվել: Նշենք նաև, որ մեկ այլ Swarovski եղևնի է տեղադրվել Ֆրանսիայի շատ գեղեցիկ լեռնադահուկային հանգստավայրում՝ Մեժևում (Megève): (Դիտել Տեսահոլովակը) Տոնական եղևնին Միլանում՝ Tiffany-ից: Միլանում տեղադրվել է Եվրոպայի ամենաթանկ Տոնածառը Tiffany-ից: Նրա արժեքը 350 000 եվրո է կազմում: Եղևնուն կից կբացվի այս հայտնի ապրանքանիշի ոսկերչական իրերի խանութը, իսկ վաճառքներից հասույթի որոշ տոկոսը կհանգանակվի քաղցկեղի դեմ պայքարի ֆոնդին: Գնումների Սայլակնեից Պատրաստված «Առատության» Եղևնի, Սանտա Մոնիկա, Կալիֆորնիա: Կալիֆորնիա նահանգի Սանտա Մոնիկայի առևտրի կենտրոններից մեկում 33 ոտնաչափ բարձրությամբ հրաշք եղևնի է «աճել»: Այս Տոնածառը պատրաստելու համար դիզայներ Էնտոնի Շմիդտը 56 գնումների սայլակ է օգտագործել: Էնտոնիի խոսքերով այս ծառը մարմնավորում է առատության և մեծահոգության հույսը գալիք Նոր Տարում: Աշխարհի Ամենաբարձր Տոնածառը, Գուբբիո, Իտալիայի Նահանգ: Աշխարհի ամենաբարձր Տոնածառ-սարի բարձրությունը կազմում է 800 մետր (2624 ոտնաչափ) իսկ լայնությունը 400 մետր (1312 ոտնաչափ). Տոնածառ-սարի կատարը զարդարում է 1000 մետր (3280 ոտնաչափ) լայնութամբ աստղը: Այս Սուրբ Ծննդյան հրաշքը բաղկացած է ավելի քան 800 լույսերից, որոնք տեղադրվում են Ինգինո սարալանջի վրա: Այս սովորույթը սկիզբ է առել 1981 թվականին, երբ Գուբբիոյի ժողովուրդը որոշել է տոնել Սուրբ Ծնունդը յուրովի: Այդ ժամանակից ի վեր, այս ավանդույթը կրկնվում է ամեն տարի, իսկ աշխատանքները իրականացնում է կամավորներից բաղկացած հատուկ հանձնաժողովը: Շոկոլադե Տոնածառ, Փարիզ: Պատրիկ Ռոջերը՝ ֆրանսիացի շոկոլադի վարպետը, մի ահռելի շոկոլադե եղևնի է կառուցել, որպեսզի գումար կուտակի և փոխանցի բարեգործական կազմակերպությանը, որը նյարդամկանային հիվանդություններ է ուսումնասիրում: Ռոջերի Փարիզյան ստուդիայում ներկայացրած հսկայական շոկոլադե ծառի բարձրությունը 32 ոտնաչափ է, իսկ քաշը՝ 4 տոննա: Տոնածառի ստեղծումը տևել է մեկ ամիս և ինչպես նշել է Ռոջերը, նման աշխատանքն իր համար ծանր, բայց ոգեշնչող փորձություն էր: Հրաշք շոկոլադե եղևնու համար օգտագործվել է 65% մուգ շոկոլադ և ծախսվել $ 45000: (Դիտել Տեսահոլովակը) Ամենամեծ Լողացող Տոնածառ: Ըստ Գինեսի Գրքի, Բրազիլիայի Bradesco Seguros անունով այս Տոնածառը, աշխարհում ամենամեծ լողացող Տոնածառն է և սկսած 1996 թվականից այն զարդարում է Rodrigo de Freitas ծովածոցը: Այս հրաշքը Ռիո դե Ժանեյրոյում ցուցադրվում է արդեն 15-րդ տարին: (Դիտել Տեսահոլովակը) Չնայած , որ Երևանյան Տոնածառերը տեղ չեն գտել ամենաթանկերի կամ բարձրերի ցուցակում, նրանք մեզ համար ամենահարազատ և ամենաթանկն են:

Ուրբաթ օրը` դեկտեմբերի 18-ին, Բարաք Օբաման հանդիսավորապես ստորագրեց օրենսդրություն, որով շարունակեց նախկինում հանրապետականների կողմից ընդունված հարկային բեռի թեթևացման քաղաքականությունը 2011 թ համար նույնպես: Դա մի տեսակ Ամանորի նվեր էր ամերիկացիներին և հատկապես միջին խավին, որը ԱՄՆ-ում համարվում է տնտեսության հիմնական շարժիչ ուժը... Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի սկզբին մեր կառավարությունը նույնպես որոշում կայացրեց երկու տարի ժամկետով (մինչև 2011 թ) դադարեցնել հարկային մարմինների կողմից փոքր և միջին կազմակերպություններում իրականացվող պլանային ստուգումները՝ ստեղծելու ավելի բարենպաստ պայմաններ ճգնաժամի հետևանքները հաղթահարելու համար: Օտարերկրյա ընթերցողի համար այս քայը՝ որպես գործարարության խթան, բավականին տարօրինակ կթվա, քանի որ հարկային բեռը տվյալ դեպքում բոլորովին էլ չի թեթևանում: Դա միայն մենք՝ Հայաստանում ապրող և աշխատող գործարարներս, կարող ենք արժանիորեն գնահատել կառավարության այս քայլը, ով իհարկե ժամանակավորապես, բայց փորձեց ինչ-որ կերպ թեթևացնել մեր հոգսերը՝ ազատելով անհեթեթ պլանային ստուգումներից, որոնք բացի կաշառակերության ռիսկերը ավելացնելուց և գործարարության համար ահավոր տհաճ մթնոլորտ ստեղծուց ոչ մի դրական արդյունքի չեն կարող բերել: Նշենք նաև, որ այսօր կառավարությունը որոշ քայլեր է իրականացնում կոռուպցիոն ռիսկերը նվազեցնելու համար՝ կրճատելով գործատուի և « հարկայինի» շփումը ու նվազեցնլով ստվերայինի մասնաբաժինը տնտեսության մեջ: Սակայն շինարարության ոլորտում, և հատկապես փոքր և միջին լիցենզավորված շինարարական և նախագծային կազմակերպությունների կողմից մասնավոր հաճախորդներին ծառայությունների մատուցման մասով ստվերային հարաբերությունները մնում են որպես առավել ընդունված գործելակերպ: Այս հարցը, ինչպես նաև այլ խնդիրներ, բազմիցս բարձրացվել են մեր կողմից վերջին 12 տարիների ընթացքում, բայց լուծումներ մինչ այսօր դեռ «չեն գտնվել»: Քանզի ևս մեկ անգամ ցանկանում ենք արտահայտել հստակ մեր 2011 թվականի ցանկություն-երազանքները Ձմեռ Պապուն, միգուցե, նա կարողանա համոզել և ուժ տալ մեր կառավարությունը վերջապես լրջորեն անրադարնալ շինարարության ոլորտի անհետաձգելի հարցերին: Մեր մեծագույն ցանկություն-երազանքն է ապահովել լիցենզավորված փոքր և միջին շինարարական ընկերությունների համար օրինական կայացման ու զարգացման հնարավորություններ, որոնք գործում են հիմնականում մասնավոր տների կառուցման և վերանորոգման ոլորտում՝ ստեղծելով հավասար մրցակցային պայմաններ այս «շուկայի» բոլոր մասնակիցների համար (Կարդալ Հոդվածը ): Չանել սա հակապետական է, քանզի բյուջեն կորցնում է խոշոր գումարներ, փոքր և միջին շինարարական ընկերությունները ոչ մի օրինական զարգացում չեն ունենում, տուժում է կատարված աշխատանքների որակը: Պետք է ամբողջովին ազատել 20 % ԱԱՀ-ից այս ծառայությունների մատուցումը, և աստիճանաբար այս լրիվ «ստվերային շուկան» բերել օրինական դաշտ: Մեր նախորդ տարվա պաշտոնական նամակը այս հարցի վերաբերյալ կառավարությունը փոխանցեց ֆինանսների նախարարությանը, որը տվեց «շաբլոնային» բյուրոկրատական պատասխան: Մասնավորապես մեջբերում ենք, - « ... տնտեսվարող սուբյեկտների համար գործնեության հավասար պայմանների ստեղծումը պետք է լուծվի ... ապօրինի գործնեությամբ զբաղվող տնտեսվարող սուբյեկտների դեմ պայքարի գործուն միջոցներով դրանց բացահայտման և օրինական հարկման դաշտ տեղափոխելու ճանապարհով:» Հետո, իհարկե, նշված են բոլոր պատժամիջոցները ապօրինի գործնեությամբ զբաղվողների համար... Հարցնում ենք մեզ պատասխանող ֆինանսների փոխնախարարից,- անցավ ևս 1 տարի, քանի՞ ապօրինի գործող ստվերային «տնային շինարար կամ արհեստավոր» են պատժվել այս ժամանակահատվածում: Միթե՞ հասկանալի չէ, որ հնարավոր չի պատժել մի ամբողջ ժողովրդի մի բանի համար, որն իրեն չեն սովորեցրել և իրենից չեն պահանջել: Կամ ինչ՞ բացահայտման մասին է խոսքը, եթե այս ամենը վաղուց հանընդհանուր բացահայտված իրականություն է: Եվ ինչպես կարելի է պատժել առանց այդ էլ աղքատ ու մի կերպ ընտանիքի մինիմալ կարիքները հոգացող արհեստավորներին: Նրանք բոլորովին էլ մեղավոր չեն, որ ապրում և աշխատում են ոչ թե գրված, այլ երկրի իրականության օրենքներով, այն օրենքներով, որոնց նրանց աննուղակիորեն սովորեցրել են հենց իշխանությունները: Իջեցրեք հարկերը, մշակեք պարզ և հստակ թղթաբանություն, շարունակական սովորեցրեք օրինականության պահանջներին և հետո միայն պահանջեք և պատժեք օրինախախտներին: Սրանք են իրականությունից բխող պարզ և տրամաբանական քայլերը, որոնք կարող են գործել և ընդունվել հասարակության կողմից: Մեր երկրորդ ցանկություն-երազանքն է ստեղծել քաղաքակիրթ օրենսդրական և իրավական հիմք շինարարական ոլորտի համար: Սա ենթադրում է կառավարության կողմից հսկայական աշխատանք, զարգացած երկրների փորձի ուսումնասիրության և լավագույն տարբերակների ընտրություն գործում: Մենք շատ բաց՝ չկարգավորված տեղեր ունենք, սկսած տների վերանորոգումներից և ավարտած շինհրապարակներում դժբախտ պատահարներով ... Այս ամենը պետք է համապատասխանեցվի միջազգայնորեն ընդունված պահանջներին, որով և կապահովվի շինարարության բոլոր մասնակիցների իրավական պաշտպանվածությունը: Մեր երրորդ ցանկություն-երազանքը ամենաակտուալն է այսօր: Երևանը գտնվում է երկրաշարժերի տեսակետից ամենախոցելի գոտում (Կարդալ Հոդվածը ), իսկ մենք չունենք սեյսմակայուն ոչ մի ժամանակակից հիվանդանոց... Պետք են ամենահրատապ քայլեր մայրաքաղաքում սեյսմիկ անվտանգության «կմախքի»՝ հիվանդանոցների, դպրոցների, մանկապարտեզների, գլխավոր վարչական շենքերի ստեղծման համար: Սա ոլորտի ամենաառաջնահերթ և երկրի անվտանգության ապահովման ամենակարևոր խնդիրների շարքում պետք է լինի: Հարցերը շատ են ինչպես շինարարության, այնպես էլ տնտեսության այլ ոլորտներում: Դրանց լուծման համար պետք չեն թղթաբանության և ամենօրյա խնդիրների մեջ թաղված «չինովնիկներ», որոնք անգամ մեծ ցանկության դեպքում չեն կարող լուծումներ գտնել: Այս խնդիրների լուծման համար պետք է ներգրավվեն համապատասխան ոլորտի և մակրոտնտեսության խոշոր մասնագետներ, որոնք կարող են աշխատել առանց կողմնակի ճնշման և ստեղծել բարենպաստ հիմք երկրի օրիկանակ բարգավաճման համար, հիմնվելով միայն «պետություն- գործարարություն» երկկողմ շահերի վրա: Մենք դեռ հույսով ենք, որ ներկայիս կառավարությունը ի վիճակի կլինի գտնել անհրաժեշտ մարդկային ներուժը և կունենա բավականին կամք իրականացնելու այս բարեփոխումները: Հատկանշական է, որ Դեկտեմբերի 24-ին տեղի ունեցած Հայաստանի երրորդ ազգային մրցունակության զեկույցի շնորհանդեսի ողջույնի խոսքում նորանշանակ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Տիգրան Դավթյանը ասաց,- «Ամենակարևորն այն է, որ պետք է տնտեսական գործունեությունն իրականացնենք պրակտիկ գործունեությամբ և ռեալ արդյունքներով, ինչի համար պետք է գնահատենք իրական իրավիճակը»: Գնահատելի առաջնթաց է ... Շնորհավոր Ամանոր և Սուրբ Ծնունդ, և ինչ՞ իմանաս, միգուցե, իսկապես, ինչպես բարի հեքիաթում՝ ամեն ինչ հենց այսպես էլ կլինի և կգա այն որը, երբ մեզ հնարավորություն կտրվի աշխատել օրինական, հարգել ինքներս մեզ և հպարտանալ որ Հայաստանցի ենք: