Բարսելոնայում տեղի ունեցած Ճարտարապետության Համաշխարհային Փառատոնի ժամանակ, Հռոմի MAXXI (XXI դարի արվեստի Ազգային թանգարան) թանգարանը, նախագծված ճարտարապետ Զահա Հադիդի կողմից, արժանացավ «Աշխարհի տարվա ամենալավ շենք» տիտղոսի: Ժյուրիի կազմում էին այնպիսի հայտնի ճարտարապետներ, ինչպիսիք են Արատա Իսոձակին, Բարրի Բերգդոլլը, Էնրիկե Նոտրեն և Հանիֆ Կարան: Երբ, 1999 թվականին Զահա Հադիդին մասնակցում էր այս թանգարանի նախագծի մրցույթին, նրա բյուրոյում աշխատում էին ընդամենը 30 հոգի: Այժմ, նրա կազմակերպությունը նախագծում է նշանակալից շենքեր ամբողջ աշխարհով մեկ և ունի ավելի քան 350 աշխատող: Թանգարանն ունի բավականին բարդ կառուցվածք և միանգամից հասկանալ ու գնահատել նրա ճարտարապետությունը բավականին դժվար է: Ինչպես ճակատներում, այնպես էլ ներսում, կառույցը բաղկացած է համակցված ոլորապտույտ ժապավեններից, իսկ ամբողջ կոմպոզիցիան կախարդական ձևով արտահայտում է Բարոկկոի ոգին: Ինչպես և Բարոկկոի վարպետներ Բորոմինիի և Բերնինիի ստեղծագործություններում , թանգարանի ներքին տարածքը կախարդական ձևով ողողվում է բնական լույսի ճառագայթների խաղերով, անդրադառնալով ապակե տանիքի մետաղական կարկասից, կարգավորվող ժալյուզիներից և բետոնե ժապավեններից: Հռոմի MAXXI թանգարանը այս տարի արժանացել է նաև Բրիտանական Ճարտարապետների Թագավորական Ինստիտուտի (Royal Institute of British Architects) Ստըրլինգ (Stirling ) մրցանակի՝ £20,000 դրամական պարգևով:

Ամեն տարի ամբողջ աշխարհից Շվեդիայի Լապլանդիաի Յուկկասյարվի(Jukkasjärvi) գյուղ են ժամանում տաղանդավոր ճարտարապետ-քանդակագործներ՝ կառուցելու աշխարհի ամենամեծ սառցե հյուրանոցը(Ice Hotel): Ice Hotel-ի համար 2010/2011 ձմռային սեզոնը լինելու է 21-ը: Նման հյուրանոցի ստեղծման գաղափարն հանկարծակի է ծնվել՝ 1990-ին: Յուկկասյարվին միշտ եղել է սառույցի վրա փորագրությամբ զբաղվող արվեստագետների սիրված վայրը: 1990 թվականի մի ձմեռային օր, երբ ֆրանսիացի նկարիչ Jannot Derid-ը անցկացնում էր իր սառույցի կարվինգի (փորագրություն) ցուցահանդեսը իգլու կոչվող – էսկիմոսական ձնե խրճիթում, հանկարծ նկատեց, որ այցելուների թիվը նախատեսվածից անհամեմատ շատ է, և հյուրանոցային սենյակների բացակայության պատճառով ոմանք ստիպված եղան գիշերել այս «էսկիմոսների կացարանում»: Տեղացիներն սառույցե սալերը ներսից ծածկեցին հյուսիսային եղջերուի մորթիով և այցելուները կարողացան գիշերն անցկացնել այնտեղ՝ իրենց քնապարկերում: Հաջորդ առավոտ, երբ կարծես այն այցելուները, ովքեր «սառնաշունչ» գիշեր էին անցկացրել, ի զարման բոլորի, իրենց շատ երջանիկ էին զգում ու նույնիսկ պնդում էին որ ներսում ամենևին էլ ցուրտ չէր: Ահա թե ինչպես սկիզբ դրվեց աշխարհի առաջին սառցե հյուրանոցի կառուցմանը: Նոյեմբերի երկրորդ կեսին, երբ Յուկկասյարվիում ջերմաստիճանը սկսում է իջնել, տեղացիները մոտակա Տորնիո գետից տոննաներով սառցե բեկորներ և ձյուն են քերում հյուրանոցի կառուցման համար: Այս տարի, 5,500 քառակուսի մետր տարածքի վրա Ice Hotel-ի կառուցման համար, մոտ 22 տոննա ձյուն և սառույց է օգտագործվել: Հիմնական կրող սյուների ներսից պողպատե ձողեր են տեղադրված, որոնք օգնում են ապահովել կառույցի ամրությունը: Այս սյուները ստեղծվում են պողպատների վրա ձյուն փչելու եղանակով, հետագա ամրացմամբ մինչև քարի կարծրության: Սյուների շուրջ պատեր են կառուցվում, իսկ սենյակների ներսում խոշոր սառույցի բեկորներ տեղադրվում՝ դրանց վրա քանդակելու նպատակով: Շինարարական աշխատանքները շարունակվում են առնվազն մեկ ամիս: Սովորաբար Ice Hotel-ն ամբողջությամբ պատրաստ է լինում դեկտեմբերի վերջին, բայց այս տարի այցելուները կարողացան «սառցե հրաշքով» հիանալ ժամանակից մեկ ամիս շուտ: Հյուրերը կարող են հանգրվանել 60 սենյակներից ցանկացած մեկում, ինչպես նաև այցելել սառցե եկեղեցի, բար ու այլ բազմաթիվ հետաքրքիր «սառցե վայրեր»: Հյուրանոցում մեկ գիշերվա արժեքը սկսվում է $ 458-ից: Այո, սա ամենևին էլ էժան հաճույք չէ, սակայն հաշվի առնելով, որ 50 հմուտ արվեստագետներ մեկ ամիս շարունակ մասնակցում են այս հյուրանոցի կառուցմանը և արդեն գարնանը, հայտնի հեքիաթի նման այն պիտի հալվի ու հոսի գետը, գինը դառնում է բավականին արդարացված: Իսկ ամռանը, մինչ հաջորդ հյուրանոցային-տուրիզմի սեզոնի սկիզբը, Յուկկասյարվին բոլոր ցանկացողներին հրավիրում է սառցե քանդակակագործության հատուկ դասերի:

Հայտնի է, որ հետաքրքիր ինտերիերը ավելացնում են մարդու աշխատունակությունը, և կազմակերպության հաջողության համար անհրաժեշտ է ստեղծել առավել հարմարավետ պայմաններ: Հիանալի օրինակներից մեկը, թե ինչպես կարելի է վերածել աշխատանքը հաճույքի, հանդիսանում են տեխնոլոգիական ընկերությունների գրասենյակները: Այս ընկերություններում աշխատանքային օրը չունի ֆիքսված ժամեր և անկախ նրանից, թե որտեղ եք աշխատում, դուք կարող եք գալ ցանկացած ժամանակ, կամ կարող եք աշխատել տանը, կարող եք խաղալ ամբողջ օրը կամ նստել սրճարանում: Նման գրասենյակ ամեն օր գալը մի մեծ ուրախություն է: Այս ամենը նպաստում է ստեղծագործական ու արդյունավետ աշխատանքի մթնոլորտին, և թույլ է տալիս ներգրավել նոր և ամենատաղանդավոր աշխատողների: Մենք կբերենք որոշ տեխնոլոգիական ընկերությունների գրասենյակների օրինակներ, որտեղ աշխատելը յուրաքանչյուր մարդու երազանքն է: Մոսկվայի Google-ի գրասենյակում իրոք ռուսական ոգի կա: Ինտերիերի տեղծման համար օգտագործվել են հայտնի ռուսական ժողովրդական հեքիաթները, մուլտիպլիկացիոն և գեղարվեստական ֆիլմերը: Կարող եք սկսել առավոտը «Սամոբրանկա» (Самобранка) ճաշարանում և ռուսական բլիթներ փորձել, կամ նստել հավի ոտքերով խրճիթում (избушке на курьих ножках): Google-ում ապա կարող եք բանակցել «12 աթոռների» վրա, «Զմեյ Գորինիչ»- ում (Змей Горыныч) կամ «Ցարևնա Լյագուշկայում» (Царевна-лягушка). Այստեղ դուք կարող եք նստել կանաչ կաղնու տակ, իսկ «Լուկոմորյե» (Лукоморье)- ում՝ փոքրիկ գրադարանում, փափուկ բազմոցին նստած հնարավոր է գիրք կարդալ ու մեկ գավաթ թարմ սուրճ վայելել: Մի խոսքով՝ ինքներտ ընտրեք ձեր հեքիաթը: Իսկ ահա Միլանի Google-ի գրասենյակում գործում են փոքր-ինչ այլ սկզբունքներ. ամբողջն արված է շատ բարձր որակով, սակայն շքեղության նշույլ անգամ չկա: AMA (Albera Monti & Associati) ընկերության դիզայներների աշխատանքը իսկապես փառք ու պատվի է արժանի: Իրենց հաջողվել է փոխանցել Google-ի փիլիսոփայությունը և միևնույն ժամանակ պահպանել ազգային հատկանիշները, միաժամանակ կարևորություն տալով լավ լուսավորությանը և պատուհանից գեղեցիկ տեսարանին: Ինչպես և բազմաթիվ տեխնոլոգիական կազմակերպությունների գրասենյակներ, Միլանի Google-ը ևս ունի ռեստորան, խաղասենյակ, սպորտդահլիճ, մերսման սրահ, լոգարան՝ այսինքն այն բոլոր պայմանները որոնք դարձնում են գրասենյակը ավելի քան սովորական աշխատավայր: Մեր հաջորդ օրինակը Yandex-ի գրասենյակն է: Այստեղ նույնպես կան աշխատանքի վայրում հարմարավետ «բնակություն» հաստատելու համար վերը նշված բոլոր պայմանները, բացառությամբ բազմոցների, և դա արված է մի պարզ պատճառով՝ ստիպել անձնակազմին գոնե քնելու համար տուն գնալ: Գրասենյակում շատ կենդանի բույսեր կան, որոնց կյանքն ապահովում է ավտոմատ ոռոգման և ջրահեռացման համակարգը: Իսկ ահա միջնորմների վրա՝ ուր բացակայում է կենդանի բուսականությունը, կանաչ խոտ նմանեցնող պաստառներ են փակցված: Այս գրասենակի ճարտարապետները սենյակների համար նույնիսկ «առասպելական» անուններ են հորինել: Օրինակ, յոթերորդ հարկում բոլոր բանակցային սենյակները սկսվում են յոթով՝ յոթ թզունկեր, յոթերորդ երկինք, յոթ պորտ հեռու բարեկամ: ABBYY կազմակերպությունում աշխատում են և ծրագրավորողներ և լեզվաբաններ: Սենյակը, որտեղ նրանք աշխատում են ասիական երկրների հետ, զարդարված է այնպես, կարծես թե այստեղ միշտ տոն լինի: ABBYY –ում պատուհանների մոտ աշխատասեղանների տեղերը սահմանափակ են, և ոմանք ստիպված են իրենց համար պատին պատուհաններ փակցնել: Բայց հիմնականում սա այն վայրն է, ուր մարդիկ կարող են ոչ միայն աշխատել և հաղորդակցվել, այլև անհրաժեշտ չափով հանգստանալ: Թվում է, թե միակ պակաս բանը մի զույգ տնային փափուկ հողաթափերն են, սակայն պարզվեց, որ դրանք էլ այստեղ կան: Pionen White Mountain տվյալների կենտրոնի գրասենյակում, որտեղ պահվում է սկանդալային WikiLeaks կայքի բազան, նախկին ռմբապաստան է: Այն գտնվում է 30 մետր խորությունում՝ ստորգետնյա Ստոկհոլմում և մի ամբողջական գրանիտի մոնոլիտ է: Այս բունկերը կառուցվել է «Սառը պատերազմի» ժամանակաշրջանում և Ստոկհոլմի պաշտպանական համակարգի կենտրոնական մասն էր կազմում: Գրասենյակի տարածքային պահանջները բավարարելու համար անհրաժեշտ էր ևս 4000 խորանարդ մետր ժայռ պայթեցնել: Ինտերիերի դիզայնը մշակվել է Ալբերտ Ֆրանս-Լանորդայի ճարտարապետական գրասենյակում և որպես հիմք օգտգործվել էր, Բոնդի ֆիլմերից մեկը՝ «Moonraker»-ը (Լուսնային Ավտոարշավորդ,1979): Հետևաբար այստեղ շատ բաներ իսկապես հիշեցնում են խելագար միլիարդատեր Հյուգո Դրաքսի ապաստանը: Բունկերի պատերը, իր բուսականությամբ, ավելի շատ նմանեցնում են գեղեցիկ ջերմոցի, որտեղ նույնիսկ արհեստական ջրվեժներ կան: Գրասենյակում հսկայական նիստերի դահլիճ կա, որը կարծես «Աստղային Պատերազմներ» (Star Wars) ֆիլմի էկրանից է հայտնվել: Այստեղ նաև տեղ է գտել 2600 լիտր տարողությամբ մի մեծ ակվարիում:

Ադրբեջանի Վիճակագրական վարչության տվյալներով, 2010թ ինը ամսվա արդյունքներով 2009-ի համեմատ, շինարարական աշխատանքների ծավալների աճը կազմել է 31,9%! Ադրբեջանական անշարժ գույքի շուկայի մասնակիցների հասարակական կազմակերպության կողից միևվնույն ժամանակահատվածի համար կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել հիմնական շինանյութերի գների աճ մոտ 18%-ով, այսինքն ` շինարարության ոլորտում էական աճը նաև պայմանավորված է շինարարական նյութերի գների բարձրացումով: Ադրբեջանում ակնհայտորեն առաջ են գալիս «հոլանդական սինդրոմի» բոլոր ախտանշանները, որոնց հետ հանրապետության իշխանությունները վաղ թե ուշ պետք է պայքարեն: Սակայն Ադրբեջանի շինարարական շուկան իսկապես զգալի տեսանելի աճ է ցույց տալիս: Բաքվում շինարարական ակտիվությունը հիմնականում սնուցվում է նավթադոլլարների հաշվին, իսկ շատ նախագծերի փառասիրությունը Բաքուն աստիճանաբար նմանեցնում է արաբական աշխարհի «նավթային քաղաքներին»: Ադրբեջանի առաջատար շինարարական կազմակերպություններից է Փաշա-Քոնսթրաքշնը (Pasha Construction), որը Փաշա-Գրուպի մաս է կազմում, և ըստ Wikileaks-ի վերջին հրապարակումների՝ պատկանում է Ադրբեջանի ամենահզոր ընտանիքներից մեկին՝ Փաշաևների ընտանիքին՝ Ադրբեջանի Առաջին տիկին Մեհրիբան Ալիևայի(ծնյալ Փաշաևա) գլխավորությամբ: Ցանկացած պետության հարստությունն ու հզորությունը չգիտես ինչու մասսամբ արտահայտվում է երկնաքերների կամ այլ բարձր ու երկար շինությունների կառուցմամբ: Այսպես՝ օրինակ մինչև վերջերս այս մրցույթում ԱՄՆ ակնհայտ առավելություններ ունեին: Այժմ մրցույթին միացել են նաև Ասիայի և Մերձավոր Արևելքի երկրները, որոնք բոլոր ռեկորդային ցուցիչներով արդեն գերազանցել են ԱՄՆ-ին: Ադրբեջանը նույնպես ցանկանում է իր հետքը թողնել երկնաքերների ու դրոշակաձողերի համաշխարհային ստեղծագործությունների այս մրցույթում: Ներկայացնում ենք հարևան հանրապետությունում իրականացվող վերջին և առավել նշանակալից նախագծերը, որոնցից մի քանիսը իսկապես կարող են իրենց պատվավոր տեղը զբաղեցնել համաշխահային ճարտարապետական արժեքների շարքում: Լուսանկարների Աղբյուր՝ www.skyscrapercity.com; www.azerb.com; www.mehriban-aliyeva.com Դրոշակաձող Բաքվում Բարձրությունը՝ 162 մ, 2010 թվականին գրանցվել է Գինեսի Գրքում: Գերազանցեց վերջերս Աշխաբադում 133 մ բարձրությամբ դրոշակաձողի սահմանած ռեկորդը: Սակայն 2011 թվականին ռեկորդը պատկանելու է Դուշանբեի 165 մ բարձրություն ունեցող դրոշակաձողին: Ղազախստանը իր դրոշակաձողը ավելի վաղ է կառուցել և, հետևաբար, Աստանայում դրոշակաձողի բարձրությունը ընդամենը 111 մ է: Ահա այսպիսի Դրոշակային կրքեր! Բաքու, SOCAR Tower (Ադրբեջանի Պետական Նավթային Ընկերության Աշտարակ): Բարձրությունը `200 մ, 40 վերգետնյա և 2 ստորգետնյա հարկերով: Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 2010 թ. կեսին: Նախագիծ՝ Heerim Architects & Planners Co. Ltd. ճարտարապետական բյուրո: Նավահանիգստ Բաքու Բնակելի, հասարակական և առևտրային տարածքների համալիր, 33 հարկանի աշտարակով: Գլխավոր կապալառու՝ Փաշա-Քոնսթրաքշն: Շինարարական աշխատանքների սկիզբ՝ 2010 թ. Պլանավորված ավարտը՝ 2012 թ: Բաքու, Կրակի Աշտարակներ Երեք աշտարակ՝ 235 մ, 220 մ և 208 մ բարձրությամբ ու 78 մ բարձրությամբ պոդիում: Կառուցապատող՝ Diaholding Group. Շինարարական աշխատանքների սկիզբ՝ 2008 թ. Պլանավորված ավարտը՝ 2011 թ: Բաքու, Լուսնեղջյուրի Աշտարակ Բարձրությունը 203 մ, 43 հարկ: Շինարարական աշխատանքների սկիզբ՝ 2009 թ վերջ: Նախատեսվում է ավարտին հասցնել 2013 թվականին: Ծրագրի իրականացնող՝ Aecom Բաքու, Էքս Այ Պարկ Պլազա 55 և 35 հարկանի 2 աշտարակ: Նախագիծ՝ կորեական Changjo Architects Inc. Ընկերություն: Շինարարական աշխատանքների սկիզբ՝ 2007 թ. Նախատեսվում էր ավարտին հասցնել 2010 թվականին

Ամենայն հավանականությամբ, էկո քաղաքները շուտով կդառնան քաղաքաշինության մեջ առավել նախընտրելի զարգացումներից: Այսպես՝ օրինակ, համակարգչային հսկա Apple-ը, որը 2010 թվականին բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում դարձավ աշխարհի խոշորագույն ընկերությունը, Սիլիկոնային հովտի Կուպերտինո փոքրիկ քաղաքում հողատարածք է ձեռք բերել, «կանաչ քաղաքաշինության» նպատակով: Նշենք, որ Կուպերտինոյում, որի շուրջ բազմաթիվ տեխնոլոգիական ընկերությունների գրասենակներ են կենտրոնացած, արդեն գործում է Apple-ի կենտրոնական գրասենյակը, բայց, այնուամենայնիվ, «Կանաչ» քաղաք կառուցելու համար անցյալ ամիս Ստիվ Ջոբսի կորպորացիան HP-ից (Hewlett-Packard) մոտ $ 300 մլն արժողությամբ 40 հա հողատարածք ձեռք բերեց: Նոր Apple City քաղաքը ընկերության հին գրասենյակների հետ կապված է լինելու ստորգետնյա թունելների համակարգով, և ամենակարևորը՝ քաղաքը անհրաժեշտ էներգիան կքաղի վերականգնվող աղբյուրներից: Նախագիծը կիրականացվի առաջատար բրիտանական Foster + Partners ճարտարապետական բյուրոյի կողմից: Կազմակերպության ղեկավար Լորդ Նորման Ֆոստերը ժամանակակից ամենահռչակավոր ճարտարապետներից մեկն է: Նա այնպիսի նախագծերի հեղինակ է ինչպիսիք են, «վարունգ» երկնաքերը և Millennium կամուրջը Լոնդոնում, Hearst Tower –ը Նյու Յորքում, Ռեյխստագի վերանորոգված գմբեթը Բեռլինում և շատ ուրիշները: Ռուսաստանում Ֆոստերը հայտնի է որպես «Ռոսիա» հյուրանոցային համալիրի և Պուշկինի անվան թանգարանի վերակառուցման ծրագրերի հեղինակ, Սանկտ Պետերբուրգում՝ «Նոր Հոլանդիա» համալիրի մշակութային և ժամանցային հաստատության վերակառուցման հեղինակ: Ֆոստերը հարյուրավոր միջազգային մրցանակների և պարգևների դափնեկիր է: Apple City -ն նման է լինելու Ֆոստերի մեկ այլ ստեղծագործությանը՝ Մասդար էկո-քաղաքին, որի շինարարությունը 2008 թվականին սկսվել է Աբու Դաբիում, ՄԱԷ, և մոտ $ 22 մլրդ կարժենա: Ներկայումս Մասդարը իր տեսակի մեջ ամենախոշոր ծրագիրն է հանդիսանում աշխարհում: