Լեհ ճարտարապետ Յակուբ Սչեսնին (Jakub Szczesny) Վարշավայում կառուցել է տուն, որն արդեն հայտնի է դարձել որպես ամենանեղն աշխարհում: Տունը տեղավորվել է երկու բազմաբնակարան շենքերի մեջտեղում գտնվող 1.5 մետր լայնությամբ ճեղքում: Անսովոր տունը կառուցելիս ճարտարապետը ներշնչվել է իսրայելացի գրող Էթգար Կերեթի (Etgar Keret) աշխատություններով, ով ծնվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Վարշավայում, յուրօրինակ տնից երկու թաղամաս հեռավորության վրա: Ի դեպ տունը նվիրված է հենց գրող Կերեթին և կոչվում է «Կերեթի տուն», գրողն էլ հանդիսացել է վերջինիս առաջին բնակիչը, իսկ Վարշավա այցելելիս նա բնակվում է հենց այստեղ: Տունն ամենանեղ հատվածում ունի 72 սանտիմետր, իսկ ամենալայն հատվածում 122 սանտիմետր լայնություն: Սակայն պետք է նշել, որ չնայած իր չափսերին, տունն ունի այն, ինչ անհրաժեշտ է բնակության համար: Աշխարհի ամենանեղ տունն ունի սեփական կոյուղին, էլեկտրաէներգիան, ջրագիծ և ջեռուցման համակարգ: Երկհարկանի տունը կանգնած է մետաղական սյուների վրա և ունի 9 մետր բարձրություն: Տան կառուցվածքային շրջանակը մետաղից է, իսկ կիսաթափանցիկ տանիքը պոլիկարբոնատից: Տուն մտնելու համար տեղադրված է մետաղական սանդուղք, որով բնակիչները պետք է մագլցեն վերև, իսկ դռան փոխարեն նախատեսված է իջանցք (люк): Տունը բաղկացած է փոքրիկ ճաշասրահից, հյուրասրահից, որտեղ տեղադրված է բազկաթոռ, լոգասենյակից և ննջասենյակից, որտեղ կա նաև աշխատատեղ: Ճարտարապետի խոսքերով, Վարշավայի ղեկավարությունն է ֆինանսավորել նախագիծը, որը պաշտոնապես գրանցված է որպես արվեստի գործ: Բացի այդ, քաղաքի իշխանություններն արդեն գրանցել են այն ճարտարապետական տեսարժան վայրերի ցուցակում: Ըստ նրա՝ սա մի փոքրիկ արվեստի գործ է, որտեղ կարող են ժամանակավորապես հանգրվանել գրողներ, լրագրողներ, քննադատներ ամբողջ աշխարհից:

Ռուս գործարար Արաս Ագալարովի (Арас Агаларов) «Քրոքուս Գրուփ» (Crocus Group) ընկերությունն իր «Քրոքուս Սիթի» (Crocus City) նախագծի հարևանությամբ նախատեսում է իրականացնել նոր հավակնոտ ծրագիր, որը հաջողություն ունենալու դեպքում կդառնա Մոսկվայի երկրորդ երկնաքերերի թաղամասը «Մոսկվա Սիթի»-ից (Moscow City) հետո: Ինչպես գրում է RBK Daily պարբերականը, հղում անելով «Քրոքուս Գրուփ»-ի փոխնախագահ Էմին Ագալարովի խոսքերին, առաջին 3 երկնաքերերը նախատեսվում է կառուցել մինչև 2016 թ-ը: Ըստ նախնական տվյալների՝ գրասենյակային, բնակելի և հյուրանոցային երկնաքերերի ընդհանուր բյուջեն կկազմի մոտ 3 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Ինչպես գրում է պարբերականը՝ «Քրոքուս Գրուփ» ընկերությունն այս նախագծի մասին հայտարարել էր դեռևս 3 տարի առաջ՝ անվանելով այն «Քրոքուս Սիթի Մանհեթթան» (Crocus City Manhattan), սակայն այսօր ընկերությունը նախընտրում է ծրագրին առավել համեստ անվանում տալ՝ վերանվանելով այն «բազմաֆունկցիոնալ համալիր»: Բայց ինչպես նշում է ընկերության նախագահը, նախագծի անվանման փոփոխությունը չի փոխել վերջինիս բնույթը, և իրականացնելուց հետո այն անկասկած ոչնչով չի զիջի նյույորքյան Մանհեթենին: Երկնաքերերի շինարարությունը պետք է սկսվեր դեռ 2010 թ-ին, բայց որոշվեց այն տեղափոխել, քանի որ ընկերությունն իր ողջ ուժերը ներդրել էր Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցության (АТЭС-2012) գագաթնաժողովի համար իրականացվող շինարարության մեջ: Սակայն այս ամառ արդեն սկսվել է շինհրապարակի նախապատրաստական աշխատանքները և շատ հնարավոր է, որ մոտ ապագայում Մոսկովյան Օղակաձև փողոցից (МКАД) 66 կիլոմետր հեռավորության վրա կառուցվեն 1 մլն քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով 14 երկնաքերեր: Շինարարության առաջին փուլում նախատեսվում է կառուցել 3 երկնաքեր, որոնցից մեկը կլինի գրասենյակային աշտարակ՝ 137 հազար քառակուսի մետր մակերեսով, մյուսը՝ բնակելի երկնաքեր՝ 50 հազար քառակուսի մետր մակերեսով, իսկ երրորդը կլինի «Հոլիդեյ Ինն» (Holiday Inn) բրենդային հյուրանոցը 81 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով: Ի դեպ, 1000 հյուրանոցային համարներից բաղկացած հյուրանոցը կլինի խոշորագույնն Եվրոպայում: Նշենք, որ ծրագիրը նախագծել է «Քրոքուս Գրուփ» ընկերությանը պատկանող «Քրոքուս ինթերնեշնըլ» (Crocus International) ճարտարապետական ստուդիան ամերիկյան «Քլինգ Սթուբբինս» (Kling Stubbins) ճարտարապետական ընկերության հետ համատեղ: Նախատեսվում է, որ համալիրի բնակելի հատվածում կլինի 60-135 քառակուսի մետր մակերեսով 500 բնակարան, 900 ավտոմեքենայի համար նախատեսված կայանատեղի, ռեստորան, սպա-կենտրոն, ֆիթնես ակումբ և զվարճանքների կենտրոններ: Հիշեցնենք, որ «Քրոքուս Գրուփ»-ի փոխնախագահ և Արաս Ագալարովի տղա Էմին Ագալարովը, հանդիսանում է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի փեսան, մեծ աղջկա՝ Լեյլաի ամուսինը:

Նոր Զելանդիայի Քրայսթչերչ (Christchurch) քաղաքը կդառնա 2012 թ-ի ամենայուրօրինակ կառույցներից մեկի տունը. այստեղ նախատեսվում է «ստվարաթղթե տաճար» (Cardboard Cathedral) կառուցել: Տաճարի պաշտոնական կայքի տվյալներով, շինարարությունը կսկսվի մյուս շաբաթ: 4.1 մլն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ «ստվարաթղթե տաճարը» կունենա 25 մետր բարձրություն և կփոխարինի Քրայսթչերչ քաղաքի հայտնի տաճարին, որն անվերադարձ քանդվել էր անցած տարվա ավերիչ երկրաշարժից: Յուօրինակ տաճարը, որը նախատեսվում է առաջիկա 20 տարիների համար, կկառուցվի ստվարաթղթե խողովակներից, փայտե գերաններից և կառուցողական պողպատից: Տաճարի գլխավոր ճարտարապետը Շիգերու Բանն է (Shigeru Ban), ով բազմաթիվ ժամանակավոր կառույցներ է նախագծել Ճապոնիայում, Թուրքիայում, Իտալիայում և Հաիթիում: Գլխավոր ճարտարապետի խոսքերով, ստվարաթուղթն իդեալական շինանյութ է տաճարի կառուցման համար: Ըստ նրա՝ շինության ամրությունն ամենևին էլ կախված չէ օգտագործվող շինանյութի ամրությունից: Անգամ բետոնե կառույցները կարող են փլուզվել ուժգին երկրաշարժի ժամանակ, այն դեպքում, երբ ստվարաթղթե կառույցը այս պարագայում չի քանդվի: Բացի այդ ստվարաթուղթը բավականին մատչելի Է: Որպես կանոն՝ բնական աղետներից հետո երկրում թանկանում է ավանդական շինանյութը, և քանի որ ստվարաթուղթը չի հանդիսանում ավանդական շինանյութ և լայն կիրառում չունի, վերջինիս գինն անփոփոխ է մնում: Պետք է նշել, որ նախկին եկեղեցու ավերակները դեռևս մնում են իրենց տեղում և մյուս ամիս երկրի Գերագույն դատարանը կորոշի նրանց ճակատագիրը: Իսկ նոր կառուցվող տաճարը վերածննդի ուղենիշ կդառնա երկրաշարժից ավերված քաղաքի համար:

Երբ ավելի քան 20 տարի առաջ Լուվրում բացվեց ճարտարապետ Այ. Էմ. Պեյի (I.M. Pei) նախագծած 21.3 մետր բարձրությամբ նոր ապակե բուրգը, շատերը շտապեցին հաստատել, որ վերջինս կաղավաղի աշխարհի մեծագույն թանգարանի ճարտարապետական դասական ամբողջականությունը: Սակայն այսօր, զբոսաշրջիկների ամբոխները բավականին երկար սպասում են վերոնշյալ բուրգի առաջ, որը հանդիսանում է թանգարանի գլխավոր մուտքը: Բացի այդ ապակե բուրգն այնպես է միաձուլվել քաղաքի բնապատկերին, ինչպես Էյֆելյան Աշտարակն ու Հաղթական Կամարը (Arc de Triomphe): Այսօր թանգարանը կրկին մեծ ռիսկի է դիմում դառնալ հասարակական բուռն ու տհաճ քննարկումների առարկա, քանի որ նոր իսլամական պատկերասրահն ավելի արմատական փոփոխություն է ներկայացնում թանգարանի ընդհանուր պատկերում, քան 1989 թ-ին կառուցված բուրգը: Նոր իսլամական պատկերասրահը բաղկացած է ստորգետնյա և վերգետնյա հարկերից և ծածկված է ոսկյա ալիքաձև տանիքով, որը նեո-դասական ոճով ծածանվում է Լուվրի կենտրոնում գտնվող Վիսկոնտի (Visconti) հրապարակում, թանգարանի ամենահայտնի պատկերասրահի հարևանությամբ, որտեղ կախված է Մոնա Լիզաի պատկերը: Նոր իսլամական պատկերասրահի հանդիսավոր բացման արարողությունը տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 22-ին: 7 տարի տևած նախապատրաստական և շինարարական աշխատանքների վրա ծախսվել է ընդհանուր 125 մլն ԱՄՆ դոլար: Նոր պատկերասրահը 2 ճարտարապետների համատեղ աշխատանքի արդյունք է՝ իտալացի Մաիրո Բելլինիի (Mario Bellini) և Ֆրանսիացի Ռուդի Ռիչիոտիի (Rudy Ricciotti), ովքեր դեռևս 2005 թ-ին հաղթել էին հայտարարված միջազգային մրցույթում: Երբ ճարտարապետներն առաջին անգամ խոսեցին իրենց նախագծի մասին, ներկայացրեցին այն որպես «տարածության մեջ լողացող շարֆ» (a scarf floating within the space): Այսօր նոր պատկերասրահը, որն անվանուն են նաև «Փայլող վարագույրներ» (luminous veil) կամ «Գորգ ինքնաթիռ» (flying carpet), զբաղեցնում է 2790 քառակուսի մետր մակերես: Նոր պատկերասրահը 4 անգամ ավելի մեծ է, քան նախկինում իսլամական մշակույթը ներկայացնող սրահը: Այստեղ ներկայացված են մոտ 1200 տարվա պատմություն՝ VII-XIX դարերը ներկայացնող, որոնք ներառում են ապակե, կերամիկայի, մետաղե մշակութային արժեքներ, գրքեր, ձեռագրեր, տեքստիլ և գորգեր: Ալիքաձև տանիքը պատրաստված է մոտ 8 հազար պողպատե խողովակներից և ապակուց, որը ծածկված է ոսկեջրված մետաղով: Ալիքաձև գմբեթը ներառում է բացօթյա տարածություն, որտեղ մշակութային արժեքները ներկայացված են ապակե դարակներում, իսկ ստորգետնյա հարկում էլ կրկին գերիշխում է ցերեկային լույսը, որը ներթափանցում է կողային անցքերից:

«Փայտյա բարձրահարկ» արտահայտությունը շինարարության ոլորտում նոր իմաստ է ստանում այն բանից հետո, երբ ավստրալիական Մելբուրն քաղաքում ավարտին է մոտենում աշխարհի ամենաբարձր փայտյա աշտարակի շինարարությունը: Այս ամսվա սկզբին «Լենդ Լիզ» (Lend Lease) ընկերությունը ավստրալիական Մելբուրն քաղաքի Վիկտորիա նավահանգստում կառուցվող 10 հարկանի «Ֆորտե» (Forte) փայտյա աշտարակի վերջին խաչաձև սոսնձված փայտանյութե (CLT) կառուցվածքն է տեղադրել: Նշենք, որ 10 հարկանի փայտե շինություն կառուցելու նախագծի մասին ընկերությունը հայտարարել էր դեռևս 4 ամիս առաջ, իսկ այսօր շինարարությունն արդեն ավարտվում է: Շինարարության ավարտից հետո «Ֆորտե» փայտյա աշտարակը կդառնա առաջինն իր տեսակի մեջ Ավստրալիայում և ամենաբարձրն աշխարհում: 11 մլն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ 32 մետր բարձրությամբ շինությունում կտեղակայվեն 23 բնակարան և 4 թաունհաուս, որոնց գինը կտատանվի 430-795 հազար ԱՄՆ դոլարի սահմաններում: Նշենք, որ շինարարության համար օգտագործվել է խաչաձև սոսնձված փայտանյութ, որն այնքան ամուր է, որքան բետոնն ու պողպատը: Ինչպես հայտարարել է ընկերության գործարքների կառավարման բաժնի տնօրեն Դերիլ Փեթթերսոնը (Daryl Patterson), ընկերությունը չի պատրաստվում ոչ մի բնակարան վաճառել, քանի դեռ չի ավարտվել շինարարությունը: Քանի որ այս շենքը նորություն է տեղաբնակների համար, ապա շատ կարևոր հանգամանք է, որ նրանք, նախքան գնելը, հնարավորություն ունենան մտնել բնակարաններ , շոշափել, զգալ կառույցի ամրությունը և հետո միայն գնման որոշում կայացնեն: Այսօր աշխարհի ամենաբարձր փայտե երկնաքերը գտնվում է Լոնդոնում: 30 մետր բարձրությամբ «Սթադհաուս» (Stadthaus) փայտե շինությունը, որը նախագծել է ճարտարապետ Մյուրեյ Գրովը (Murray Grove), ունի 9 հարկ: Նշենք, որ այս շենքի անգամ սանդուխքները և վերելակահորը CLT փայտից են: Ի դեպ, դեռևս այս տարվա մարտին, կանադական ճարտարապետական «ՄաքՖարլեյն Գրին Բիգգար Արքիթեքչր + Դիզայն» (McFarlane Green Biggar Architecture + Design) ընկերության տնօրեններից Մայքլ Գրինը (Micheal Green) հայտարարել էր, որ պատրաստվում է Վանկուվեր քաղաքում կառուցել 30 հարկանի փայտյա երկնաքեր , սակայն երկնաքերի շինարարությունը դեռևս սկսված չէ: