Ցանկացած ոք, ով երբևէ եղել է Իտալիայում չի կարող չհամաձայնել, որ հռոմեացիները մեծագույն ճարտարագետներ են եղել: Նրանց կողմից կառուցված ճանապարհները, ջրատարները և տաճարները կարողացել են դիմակայել ոչ միայն ժամանակի մարտահրավերներին, այլև երկրաշարժերին, ավազակների հրոսակախմբերին և զբոսաշրջիկների ամբոխներին: Պետք է նշել, որ նրանք որոշ հավելյալ գիտելիքներ են ունեցել նաև բետոնի մասին: Բանն այն է, որ ամբողջ աշխարհում 1960-ական թթ-ին կառուցված շենքերի բետոնե կառուցվածքները հետզհետե սկսում են քայքայվել, մինչդեռ հռոմեական այնպիսի պատմամշակութային արժեքներ, իչպիսիքն են՝ Պանթեոնն ու Կոլիզեյը դեռ կանգուն են: Վերջերս գիտնականները պարզել են, որ հռոմեական բետոնի երկարակեցության հիմքում ընկած է հիմնական բաղադրիչը հրաբխային մոխիրն է: Կալիֆորնիայի Բերքլիի համալսարանի գիտնականները բազմաթիվ փորձերի արդյունքում պարզել են, որ հռոմեական բետոնը կոռոզիայի չի ենթարկվում և երկարաժամկետ կայունություն է ցուցաբերում: Ժամանակակից բետոնը պատրաստվում է կրաքարից և կավից՝ 1,450 C աստիճան ջերմաստիճանի պայմաններում: Մինչդեռ հռոմեացիները նույն բետոնը ստանալու համար օգտագործում էին 85 տոկոս հրաբխային մոխիր, ջուր և կիր, որոնք միաձուլում էին շատ ավելի ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում: Այս հանգամանքը իր հերթին նվազեցնում է բետոնի պատրաստման ընթացքում մթնոլորտ արտանետված ածխաթթու գազի քանակը: Այսօր գիտնականները ցանկանում են հռոմեական հնագույն մեթոդները ներդնել արդի շինարարական տեխնոլոգիաներում՝ հեղաշրջելով ժամանակակից շինարական ոլորտը: Փորձերի և ուսումնասիրությունների մասնակից, գիտնական Մարի Ջեքսոնը պնդում է, եթե հնարավոր լինի արդի պայմաններում բետոնի պատրաստման ժամանակ օգտագործել հրաբխային բաղադրիչը, ապա արդյունքում կկրճատվի ինչպես մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթու գազի քանակը, այնպես էլ կբարձրացվի բետոնի կայունությունը և երկարակեցությունը:

Սեպտեմբերի 13-ին հադիսավոր կերպով բացվել է Գյումրու տեխնոպարկը: Բացման արարողությանը ներկա են եղել ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, էկոնոմիկայի նախարար Կարեն Ճշմարիտյանը, Գյումրու քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանը, Ձեռնարկությունների ինկուբատոր հիմնադրամի տնօրեն Բագրատ Ենգիբարյանը և այլ բարձրաստիճան հյուրեր: Բացման արարողության ժամանակ Բագրատ Ենգիբարյանը հայտարարել է, որ այս ծրագրի նպատակն է ոչ թե սիլիկոնային, այլ հայկական հովիտ ստեղծել, Գյումրին վերածել ժամանանակից ենթակառուցվածքներով հագեցած տեխնոլոգիական գոտու, որտեղ ներկայացված կլինեն բարձր տեխնոլոգիական կազմակերպությունները, կրթօջախներն ու գիտահետազոտական ընկերությունները: Նրա խոսքով` այստեղ կյանքի են կոչվելու որոշ կարևոր ծրագրեր, որոնք միակն են Հայաստանում: Օրինակ` մաքուր էներգիայի ձևավորումը, որը հնարավորություն կտա նոր ոլորտի զարգացում Հայաստանում և ամենից զատ կբերի նաև բնակչության կողմից էներգախնայողության: Տեխնոպարկում տեղակայված են «Ջի-Այ-Թի-Սի սթարթ-ափ» ակումբ, ուսումնական և «ԱրմԹաբ» լաբորատորիաներ, Հայաստանում մաքուր տեխնոլոգիաների նորարական ծրագրի սենյակ, ճարտարագիտության և մեխանիկական լաբորատորիաներ, ցուցասրահ, «Դ-Լինք» և «Ի-Վորկս» ընկերությունների սենյակներ, մուլտիմեդիայի տաղավար և լսարան: Գյումրու տեխնոպարկի շինարարությունը սկսվել է 2012 թ-ին Մ. Նալբանդյանի անվան Գյումրու պետական մանկավարժական ինստիտուտի նախկին շենքի տեղում: Նախագծի բյուջեն կազմել է 1.67 մլրդ դրամ: Գյումրու տեխնոլոգիական գոտում կառուցված շեքնի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 6500 քառակուսի մետր, որից 5300 քառակուսի մետր մակերեսն ամբողջությամբ ծառայեցվում է տեխնոլոգիական նպատակներին:

3D-տպիչների հեղափոխությունը այնպիսի բարձունքի է հասել, որ այսօր շատերի տանը հնարավոր է տեսնել դրանք: Սակայն ինչ՞ կարելի է ասել այն գաղափարի մասին, որ նմանատիպ տպիչով տուն կառուցվի: Այսօր «ԴիՅուՍի Արքիթեքթս» (DUS Architects) ճարտարապետական բյուրոն Նիդեռլանդներից աշխատում է նմանատիպ նախագծի վրա և կառուցում է աշխարհի առաջին 3D-տպագիր տունը: 3D-տպիչի փոխարեն ընկերության մասնագետները օգտագործում են հսկայական մի սարքավորում, որի չափսերը 10 անգամ գերազանցում են սովորական 3D-տպիչի չափսերը: Վերոնշյալ սարքավորումը ստացել է «Կամերմեյքեր» (KamerMaker) անվանումը, որը թարգմանաբար նշանակում է «Սենյակներ կառուցող» (Room Builder): Շինանյութի փոխարեն տպիչը օգտագործում է «բիոպլաստիկ», որը, փոշու վերածելու արդյունքում, հնարավոր է ենթարկել երկրորդական վերամշակման: 3D-տպիչը հնարավորություն է տալիս էականորեն պակասեցնել շինարարական ծախսերը: Աշխարհի առաջին 3D-տպագիր տունը կառուցվում է պլաստմասե մասերից, որոնք տպվում են հենց տեղում,որից հետո պատրաստի հատվածներն իրար են ամրացվում: Յուրաքանչյուր առանձին հատվածի չափսը կազմում է մոտ 3 մետր, իսկ վերջինիս տպագրության համար անհրաժեշտ է լինում 1 շաբաթ: Ինչպես պնդում են «ԴիՅուՍի Արքիթեքթս» ճարտարապետական բյուրոյում, ընկերությունը պատրաստվում է ոչ միայն տունը տպել, այլև անհրաժեշտ ողջ կահույքը: Ի դեպ, ապագայում ընկերությունը նախատեսում է որպես շինանյութ օգտագործել նաև այլ նյութեր, մասնավորապես` փայտյա մանրաթելեր և բիովերամշակվող այլ նյութեր, որոնք կծառայեն որոշ ժամանակ, անյուհետև հեշտությամբ կվերամշակվեն: 2 տասնամյակ առաջ 3D-տպագիր առարկաների մասին գաղափարը թվում էր գիտական ֆանտաստիկա: Սակայն վերջին մի քանի տարիների ընթացքում 3D տպագրական արդյունաբերությունը զարգանում է ոչ թե տարեցտարի, այլ օրեցօր կամ ժամ առ ժամ: Այսօր 3D տպիչներով արդեն տպում են զենք, կոշիկ, ուտելիք և անգամ նավակներ: Այս ամենից հետո, բնականաբար, սպասելի էր նաև տպագրված տների շինարարությունը: Տպագրվող «Canal House» կոչվող տունը Ամստերդամի քաղաքապետը ներկայացրել է Բարակ Օբամային, վերջինիս երկիր կատարած պաշտոնական այցի ժամանակ:

2015 թ-ի հոկտեմբերին Մոսկվայի հյուսիս արևելքում գտնվող «Հյուսիսային» գյուղում կառուցվող Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի տեխնոպարկի հարևանությամբ կհայտնվի նորագույն նանոմասնիկներով, «ձայնային» և լուսավոր գծանշումերով «Ռոսնանո» անվանումը կրող ասֆալտբետոնե ճանապարհ: Այս մասին հաղորդում է M24.ru կայքը` վկայակոչելով գիտության, արդյունաբերական քաղաքականության եւ ձեռնարկատիրության վարչության պետ Ալեքսեյ Կոմիսարովին: 655 մետր երկարությամբ և 15-18,5 մետր լայնությամբ նորարարական ճանապարհը կսկսվի Դոլգոպրուդնենսկ մայրուղուց: Նախագծի իրականացման համար կպահանջվի 5,6 մլն ԱՄՆ դոլար: Շինարարության ժամանակ կկիրառվի «կոլոիդա-նանոդիսպերսային և պոլիմերային բաղադրիչներով» ասֆալտբետոն ճանապարհի պիտանելիության ժամանակը երկարեցնելու համար: «Կայունացնող» հավելումները պետք է մեծացնեն ասֆալտի «պիտանելիությունը» երեք անգամ և խոչընդոտեն սառնամանիքների ժամանակ ճաքերի առաջացմանը: Ինչպես պնդում է կայքը, ճանապարհային պոլիմերային ժապավեններից պատրաստած նշագծումը ավելի կայուն կլինի ավտոմոբիլային անվադողերի ազդեցությանը: Բացի այդ, նոր ճանապարհի վրա փորձակում են լուսադիոդային նշագծում: «Անցուղիների» վրա, հնարավոր է, կանգնեցնեն 3D հոլոգրամա, որպեսզի վարորդները կանգնեցնեն մեքենան հետիոտային անցումների առաջ: «Ռոսնանոյում» առաջարկել են շինարարության ժամանակ օգտագործել նաև մանրացված ավտոմոբիլային անվադողեր:

«ՍքայԹրան» (SkyTran) ընկերությունը նախատեսում է կառուցել 500 մետր երկարությամբ երկնային երկաթգիծ Իսրայելի «Աերոսփեյս Ինդասթրիս» (Israel Aerospace Industries) կոնցեռնի տարածքում: Ըստ նախնական տվյալների` տրանսպորտի նորագույն այլընտրանքային մեթոդը շահագործման կհանձնվի 2015 թ-ին: Յուրաքանաչյուր երկնային ավտոմեքենա կկարողանա տեղափոխել 2 ուղևորի, բայց ոչ թե ավանդական եղանակով, այլ կախված՝ մագնիսական երկաթգծի օգնությամբ: Ավտոմեքենաները սկզբնական շրջանում կերթևեկեն 70 կմ/ժամ արագությամբ, հետագայում, իհարկե, արագության բարձրացման հնարավորությամբ; Ի դեպ, ուղևորները կկարողանան երկնային ավտոմեքենա պատվիրել և կառավարել սմարթֆոնների օգնությամբ` նախապես նշելով այն անհրաժեշտ կայարանը, որտեղ պետք է մոտենա մեքենան: Նշենք, որ այս նախագիծը փորձնական ծրագիր է, որի հաջողությունից է կախված վերջինիս հետագա կենսունակությունը: Եթե այս փոքրիկ յուրօրինակ երկաթգիծն իրեն արդարացնի, ապա «ՍքայԹրան» ընկերությունը նախատեսում է ավելի երկար երկնային երկաթգծեր կառուցել Հնդկաստանում և ԱՄՆ-ում: «ՍքայԹրան» ընկերությունը ստեղծվել է Կալիֆորնիայում «NASA»-ի գիտական կենտրոնի հիման վրա, և նպատակն է հեղափոխություն կատարել ավանդական տրանսպորտային միջոցների շրջանում: