Հնդիկ ճարտարապետ Բալկրիշնա Վիդալդաս Դոշին (Balkrishna Vithaldas Doshi) դարձել է 2018 թվականի «Պրիտցկերյան մրցանակ»-ի դափնեկիրը: Ճարտարապետության ոլորտում ամենահեղինակավոր մրցանակին արժանացած Դոշին առաջին հնդիկ ճարտարապետն է, ով ստանում է այս մրցանակը: Դոշին իր հեղինակած «Վասթու-Շիլպա» (Vastu-Shilpa) ճարտարապետկան ընկերությամբ ունի ավելի քան 70 տարվա աշխատանքային պատմություն: Այդ երկար տարիների ընթացքում հեղինակավոր ճարտարապետը պատիվ է ունեցել աշխատել այնպիսի մեծությունների հետ, ովքեր են Լե Կորբյուզեն և Լուիս Խանը: «Իմ աշխատանքներն իմ կյանքի շարունակությունն են, փիլիսոփայության և երազանքների արտացոլումը: Այս մրցանակի համար ես պարտական եմ իմ ուսուցիչ Կորբյուզեին», - հայտարարել է Դոշին: Մումբայում ուսումն ավարտելուց հետո, Դոշին իր ճարտարապետական կարիերան սկսում է Եվրոպայում: Նա սկզբում աշակերտում է Կորբյուզեի փարիզյան գրասենյակում, իսկ ավելի ուշ մեկնում է Չանդիգարխ և Ահմադաբադ քաղաքներ՝ հետևելու իր ուսուցչի հեղինակած նախագծերի իրականացմանը: Իր աշխատանքներում Դոշին փորձել է միաձուլել արդիական ճարտարապետությունն ու հնդկական կլիման և բնաշխարհը: Նրա աշխատանքերը փորձել են լուծել կարևորագույն սոցիալական խնդիրներ, կառուցել մատչելի սոցիալական բնակարաններ հատկապես Ահմադաբադում: Դոշիի հեղինակած առավել հայտնի նախագծերը ներառում են Ահմադաբադի Ճարտարապետական դպրոցը (1966), որը նախագծվել և կառուցվել է հենց իր կողմից, սեփական ճարտարապետական ստուդիայի գրասենյակը (1981) և այլն: 1989 թվականին նա նախագծում է մատչելի սոցիալական բնակարանային նախագիծ, որը բնակարանով է ապահովում մոտ 80 000 բնակչի: Այս հեղինակավոր մրցանակը և բրոնզե մեդալը Դոշիին կհանձնվի 2018 թվականի մայիսի 16-ին Տորոնտոյի Ագա Խանի թանգարանում:

«Հրանտ Մաթևոսյան» մշակութային կենտրոն-թանգարանի շինարարությունը շարունակվում է երկու տարուց ավելի: Երևանի կենտրոնում՝ Աբովյան փողոցի վերնամասում կառուցվող կենտրոնը կարող է դառնալ մայրաքաղաքի կարևոր մշակութային այցեքարտերից մեկը՝ այցելուներին ամբողջությամբ փոխանցելով մաթևոսյանական միջավայրը: Հրանտ Մաթևոսյանի որդին՝ Դավիթ Մաթևոսյանը պատմում է, որ ի սկզբանե իրենք հրաժարվել են տուն-թանգարանի գաղափարից: Փոխարենը մտադիր են ստեղծել մշակութային կենտրոն-թանգարան՝ Մաթևոսյանի ստեղծած գրական ժառանգությունը այցելուներին հնարավորինս կենդանի ու ժամանակակից աշխարհի զարգացումներին համահունչ ներկայացնելու համար: «Տուն-թանգարանի հայեցակարգը թե Հայաստանում, թե այլ երկրներում՝ եթե բնակարանային հասկացողության սահմանափակումով է տեղի ունենում, ինքը «մեռած» գաղափար է դառնում: Համացանցի, տեխնոլոգիաների զարգացման ժամանակակից տեմպերի մեջ ես դա արխայիկ բան եմ համարում, վատ աշխատող, եթե միայն դա է, մենք թերի արված աշխատանքի հետ գործ կունենանք: Պետք է թանգարանը գործառույթներ ունենա, այսինքն պետք է ապրեցնել միջավայրը: Եթե մենք խոսում ենք Մաթևոսյանի ստեղծած գրական, հասարակական-մշակութային ժառանգության մասին, մենք պետք է մտածենք, թե այդ ժառանգությունը ինչպես անընդհատ վերարծարծելով մատուցենք հանրությանը, հայաստանցիներին, օտարներին, իսկ դրա համար աշխատանք է պետք և միջավայր, որ այդ աշխատանքը կատարվի»: «Մաթևոսյանական միջավայր՝ ժամանակակից լուծումներով» 355 քմ տարածքում մշակութային կենտրոն-թանգարանի կլոր շենքը կառուցվել է գլխատան (Հայաստանի լեռնային շրջանների բնակարանի հիմնական տիպ՝ գմբեթաձև ծածկով տուն) սկզբունքով: «Երբ 1850-ական թթ. մեր նախահոր՝ Օհանեսի կողմից հիմնվել է մեր գյուղը՝ Ահնիձորը (գյուղ Լոռու մարզում, Հ.Մաթևոսյանի ծննդավայրը), ինքը կլոր, փայտե մեծ շենք է սարքել՝ գլխատուն, և գերդաստանով տեղավորվել է այնտեղ: Այդ պատճառով էլ ի սկզբանե ձգտում էինք, որ կենտրոնը կառուցվի գլխատան կամ հազարաշենի՝ օջախի, գերդաստանի գաղափարով»,-ասում է Դավիթ Մաթևոսյանը: Սկզբնական նախագծով կենտրոնը պետք է ունենար 3 հարկ, ինչպես նաև նկուղային հարկ: Երրորդ հարկը թեև հանել են նախագծից, բայց վստահեցրել են, որ կվերադարձնեն, նշում է Դավիթ Մաթևոսյանը, ընդգծելով, որ հակառակ դեպքում մշակութային կենտրոն-թանգարանի ամբողջականությունը չի ապահովվի: Կենտրոնի նկուղային հարկում նախատեսված է ունենալ դահլիճ՝ տարբեր միջոցառումների համար, այդ թվում՝ ներկայացումների, ֆիլմերի ցուցադրությունների և այլն: Առաջին հարկում լինելու է հիմնական ցուցադրության սրահը: «Գրասեղանը, գրամեքենան, հագուստը, գրքերը և այլ անձնական իրեր հատուկ ցուցադրության ձևով կմատուցվեն: Այժմ ձևավորվում է էքսպոզիցիայի նախագիծը, բայց ֆինանսական միջոցներ են պետք: Մաթևոսյանական տեքստերի բազմաժանր, ինտերակտիվ , ձայնային ու լուսային մատուցման խնդիր է պետք դնել և լուծել, և մենք դա կանենք: Այցելուն գալով թանգարան՝ պետք է անձնական իրերի, մասունքների դիտորդը դառնա և միևնույն ժամանակ` ընկղմվի տեքստերի մեջ»,-ասում է Դավիթ Մաթևոսյանը: Երկրորդ հարկի կեսը նույնպես կծառայի որպես ցուցասրահ: «Երրորդ հարկը ենթադրում է հետևյալը. ժամանակավոր ցուցադրության սրահ, այսինքն միջավայր, որտեղ հնարավոր կլինի փոքրիկ ցուցահանդեսներ կազմակերպել, գրքերի շնորհանդեսներ, ընթերցումներ, գրողների հետ հանդիպումներ: Մյուս կեսը նախատեսել ենք օգտագործել որպես մշակութային գործչի արվեստանոց–կացարան»,- նշում է Դավիթ Մաթևոսյանը և օրինակ բերում աշխարհում ընդունված պրակտիկան: «Ամբողջ աշխարհում արդեն տասնամյակներ ի վեր միջազգային ծրագրեր գոյություն ունեն, որոնք հնարավորություն են տալիս մշակույթի գործիչներին, որոնց մեծ մասի կյանքը ֆինանսական առումով քաղցր չի ընթանում, այցելելու տարբեր երկրներ և ստեղծագործել: Օրինակ մաթևոսյանագետը, թարգմանիչները համաձայն մրցութային պայմանների՝ կարող են հնարավորություն ունենալ Մաթևոսյանի միջավայրում բնակվել, ուսումնասիրել Մաթևոսյանի արվեստը, գործ ունենալ արխիվների հետ կամ թարգմանել իրենց գործերը՝ անմիջապես շփվելով հայաստանցի բանասերների հետ»: «Անտառամեջում անձրև է գալիս» Նախատեսված է բարեկարգել կենտրոնի հարակից այգին, որը տարիներ շարունակ անմխիթար վիճակում է եղել՝ վերածվելով աղբանոցի: Ստեղծվելու է բուսաբանական այգի՝ Լոռվա բնության մոդելավորմամբ: Մաթևոսյանական աշխարհի տեղանուններով կանաչ գոտիներ կստեղծվեն: Անտառամեջն ու Ծմակուտը կմիավորվեն Նանա իշխանուհու (Մաթևոսյանի ստեղծագործության հերոսուհին) անունը կրող կամրջակով: Այգին կունենա իր միկրոկլիման: «Պատկերացրեք մի վիճակ, որ այգում նստարաններին նստած մարդիկ կան, ու անընդհատ մաթևոսյանական տեքստերի, երաժշտության կամ այլ գրողների բանաստեղծություններից պատառիկներ են հնչում՝ռադիոֆիկացված միջավայրում և ժամանակ առ ժամանակ զգուշացում է արվում, որ՝ «…սիրելի այցելու, Անտառամեջում անձրև է գալիս, խնդրում ենք պատրաստել անձրևանոցները…», և Երևանի հուլիսյան շոգի պայմաններում սկսում է անձրև գալ»,- նկարագրում է Դավիթ Մաթևոսյանը: Այգում չի լինելու սրճարան կամ բետոնապատ որևէ այլ կառույց՝ ստեղծված միջավայրի ներդաշնակությունը չխաթարելու համար: «Փողոցը, որտեղ կառուցվում է կենտրոնը, անանուն փողոց է, միացնում է Տերյան-Աբովյան փողոցները, կարծում եմ, ճիշտ կլինի Հրանտ Մաթևոսյանի անունով լինի, ոչինչ, որ վրան շենքեր չկան, թող մի հասցե լինի՝ Հրանտ Մաթևոսյան մշակութային կենտրոն-թանգարան», -նկատում է Հրանտ Մաթևոսյանի որդին: Դավիթ Մաթևոսյանը դժվարանում է ասել, թե կենտրոնը երբ կբացի դռներն այցելուների առաջ: Այս պահին շենքի երկրորդ հարկի կառուցումն ավարտված է: Շինարարությունն իրականացնում է «Հորիզոն 95» շինարարական կազմակերպությունը՝ պետական բյուջեի միջոցներով:

Վան բնակելի թաղամասը կառուցվում է Երևանի Դավթաշեն վարչական շրջանում՝ Եղվարդի խճուղի N 22 հասցեում: Թաղամասը գտնվելով քաղաքային աղմուկից հեռու վայրում՝ ապահովում է հանգիստ բնակություն և քաղաքից դուրս գտնվելու զգացողություն է հաղորդում: Բայց միևնույն ժամանակ գտնվելով Դավթաշեն թաղամասին և կամրջին բավական մոտ (800 մ.)՝ ունի հարմար հասանելիություն և արագ տեղաշարժի հնարավորություն դեպի Երևանի կենտրոն: Այդպես կառուցապատող «ՄոնԱրխ» ՍՊԸ-ն ըստ էության լուծել է իր առջև դրած «քաղաքից դուրս, բայց քաղաքի ներսում» խնդիրը: Թաղամասը կազմված է լինելու երեք շարքով ձգվող 2 և 3 հարկանի 80 տներից: Դրանք երկաթբետոնե կարկասով քարե շինություններ են կառուցված կողք-կողքի, այսինքն՝ հարևանի հետ մեկ ընդհանուր պատ ունեն: Տները հանձնվում են առանց ներքին հարդարման՝ զրոյական վիճակում, և սեփականատերերը սենյակների բաշխումն ու ինտերիերը կարող են որոշել իրենց հայեցողությամբ ու ճաշակով: Արտաքին հարդարումը բոլոր տներինը միանման է՝ ընդհանուր կոլորիտ ապահովելու համար: Բոլորն ունեն մեկ ավտոմեքենայի համար նախատեսված ավտոտնակ՝ հեռակառավարվող հոլովակավոր փակոցափեղկերով դարպասով: Տները կառուցված են 3 տարբեր մեծություններով, բոլորի մակերեսներին գումարվում է 70 քմ բաց, օգտագործվող տանիք (տեռաս): Տների չափսերը, ներառյալ ավտոտնակը, հետևյալն են՝ 145 քմ + 70 քմ, 154 քմ + 70 քմ, 201 քմ + 70 քմ: Արդեն պատրաստ են ու վաճառվում են 30-ը: Վան թաղամասի տները վաճառվում են 99.000$-ից մինչև 133.000 $-ի սահմաններում: Թաղամասն ունի կոմունիկացիոն բոլոր հարմարությունները և ամեն գնորդ՝ բաժանորդ դառնալուց հետո իր տանը կունենա ջուր, լույս, գազ: Տանիքում նաև նախատեսվել է հարմարություն արևային տաքացուցիչի տեղադրման համար: Հողամասի ընդհանուր մակերեսը, որի վրա նախագծված է թաղամասը կազմում է 25 577քմ։ Վան թաղամասը կունենա ընդարձակ այգի, որը ձգվելու է տների շարքերի միջև ընկած հատվածում: Կլինի նաև հեծանիվների համար նախատեսված արահետ: Կառուցման ընթացքի մեջ են մնացած 50 տները և մեծերի ու փոքրերի ունիվերսալ 1500քմ մակերեսով խաղահրապարակը, թենիսի և բադմինտոնի համար նախատեսված կորտերը: Նախատեսվում է նաև տարածք խանութի և ավտոլվացման կետի համար: Ինչպես նաև առկա է վեցհարկանի, այժմ դեռ կիսակառույց, բնակելի-հասարակական համալիր: Թաղամասը կունենա նաև փողոցային լուսավորության ցանց: Նոր թաղամասը գտնվելու է հսկվող, պարսպապատ տարածքում: Այն ունենալու է առանձնացված մուտք ու ելք, երկուսն էլ անընդհատ հսկվելու են անվտանգության աշխատակիցների կողմից: Անվտանգության ապահովումը, կանաչապատման և մաքրության աշխատանքները կազմակերպելու է «ՄոնԱրխ» ընկերությունը՝ տան յուրաքանչյուր 1ք² համար 310 դրամ սակագնով: «Վան» բնակելի թաղամասն ամբողջությամբ պատրաստ կլինի 2018 թ. նոյեմբերին:

Ճապոնական Կառուցապատող «Սումիտոմո Ֆորեսթրի» (Sumitomo Forestry) ընկերությունը հանրությանն է ներկայացրել աշխարհի ամենաբարձր փայտյա երկնաքերի նախագիծը, որը կկառուցվի Տոկիոյի սրտում: 350 մետր բարձրությամբ փայտյա երկնաքերը նախագծել է « Նիկեն Սեկեյ» (Nikken Sekkei) ճարտարապետական ընկերությունը: Ըստ նախնական տվյալների՝ փայտյա աշտարակի շինարարությունը կավարտվի 2041 թվականին՝ կառուցապատող ընկերության հիմնադրման 350-ամյակին: Ինչպես պնդում է կառուցապատող ընկերությունը, այս փայտյա և պողպատյա շինությունը հնարավորություն կտա ձևափոխել քաղաքն անտառի: Ինչպես տեղեկացնում է The Telegraph կայքը, այս երկնաքերի շինարարության համար կպահանջվի 5,6 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Երկնաքերի կարկասը կկառուցվի պողպատից և փայտից պատրաստված հիբրիդային կառուցվածքներից: Կառուցապատող ընկերության տվյալներով՝ փայտի և պողպատի հարաբերակցությունը երկնաքերի շինարարության ժամանակ կլինի 9:1-ին: Փայտյա երկնաքերի ընդհանուր մակերեսը կկազմի 450 հազար քառակուսի մետր, որտեղ կտեղակայվեն բնակարաններ, գրասենյակային տարածքներ, առևտրային և զվարճանքի կենտրոններ: Շինարարության ավարտից հետո այս երկնաքերը կդառնա ոչ միայն ամենաբարձր փայտյա երկնաքերն ամբողջ աշխարհում, բայց նաև ամենաբարձր երկնաքերը Ճապոնիայում: Ինչպես մանրամասնում է կայքը, աշտարակի շինարարության համար կպահանջվի 185 հազար խորանարդ մետր փայտ, ինչը բավարար է 8000 շարքային տուն կառուցելու համար: Երկնաքերի ներքին հարդարման մեջ կօգտագործվի բացառապես փայտանյութ, որպեսզի մարդիկ ավելի մոտ գտնվեն բնությանը: Նախագծի հեղինակների տվյալներով, շինարարության համար ընտրվել է այնպիսի փայտանյութ, որը հրդեհակայուն լինի: Փորձարկումները ցույց են տվել, որ այն կարող է դիմակայել 3 ժամ տևող հրդեհին:

«Սնոհետտա» (Snøhetta) նորվեգական ճարտարապետական ընկերությունը հանրությանն է ներկայացրել իր նոր հյուրանոցի նախագիծը, որը կարտադրի ավելի շատ էներգիա քան կծախսի, տեղեկացնում ArchDaily պարբերականը: Մոտակայքում գտնվող Սվարթիսեն սառցադաշտի պատվին «Սվարթ» (Svart) անվանումը ստացած հյուրանոցն առաջինը կլինի աշխարհում, որ կարտադրի իր սպառումից շատ էներգիա: Հյուրանոցի ողջ տանիքը պատված կլինի արևային վահանակներով: Ինչպես մանրամասնում է կայքը, հյուրանոցը սեփական կարիքները հոգալու համար կօգտագործի նմանատիպ նախագծերից 85 տոկոսով ավելի քիչ: Ի դեպ, 60 տարվա մեջ արտադրած հավելյալ էներգիայի գումարով նախագիծը կփակի իր բոլոր ծախսերը: «Սվարթ» հյուրանոցի շինարարությունը կիրականացվի առավելագույնս կանաչ տեխնոլոգիաներով: Կոնստրուկցիաների մեծ մասը կիրականացվի փայտից, իսկ պողպատի և բետոնի օգտագործումը կհասցվի նվազագույնի: Հյուրանոցը ջերմացնող համակարգի կարիք չի ունենա, քանի որ հյուրանոցի ամբողջ տարածքում կգերակշռեն հսկայական ապակյա պատուհանները և կօգտագործվեն երկրի ընդերքի տաք ջրերը: Ինչպես նշվում է հայտարարության մեջ, հյուրանոցը կկառուցվի Holandsfjorden կոչվող ֆյորդի վերջնամասում՝ Սվարթիսեն սառցադաշտի հիմնային մասում և կունենա օղակի տեսք: Հյուրանոցի հիմնասյուները կկառուցվեն նորվեգական ոճով՝ A տառի տեսքով: Նմանատիպ հիմնասյուներ օգտագործում են հյուսիսիում ապրող ձկնորսները իրենց խրճիթները կառուցելու համար: