Թայբեյի երկնակամարում շուտով կշողշողա նոր երկնաքեր, տեղեկացնում է The Dezeen պարբերականը: «Անտոնիո Սիտտերիո Պատրիսիա Վիել» (Antonio Citterio Patricia Viel (ACPV)) ճարտարապետական ընկերությունը նախագծել է 280 մետր բարձրությամբ երկնաքեր, ոգեշնչված բամբուկի ցողունների շողշողացով տեսքով: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Թայբեյ Երկնային Աշտարակում» (Taipei Sky Tower) կտեղակայվեն համաշխարհային հռչակ ունեցող «Փարք Հյաթ Թայբեյ» (Park Hyatt Taibei) և «Անդազ Թայբեյ» (Andaz Taipei) հյուրանոցները, ինչպես նաև լյուքս կարգի առևտրային հարթակ: Ինչպես նշում է պարբերականը, նախագծի կառուցապատողը «Ռայանթ Քեփիթալ Լիմիթիդ» (Riant Capital Limited) ընկերությունն է: Ըստ ընկերության տվյալների` 54 հարկանի երկնաքերը կկառուցվի Սինյի (Xinyi) ֆինանսական թաղամասում, որտեղ կառուցվում են մի շարք նորագույն շինություններ: Մասնավորապես, այստեղ է գտնվում մթնոլորտը ածխաթթու գազից մաքրող «Ագորա Այգին» (Agora Garden): Ինչպես նշված է ճարտարապետական ընկերության հայտարարության մեջ, երկնաքերը բամբուկի ցողուն է հիշեցնում շնորհիվ կորաձև ու հատվածավոր ֆասադի և անկյունաձև տանիքի: Ի դեպ, այս յուրօրինակ երկնաքերն իր դռները կբացի 2020 թվականին:
Արվեստի և մշակույթի քաղաք Գյումրին շուտով Թումոյի նոր տարածք կունենա: Այն տեղակայվելու է 150 տարվա պատմություն ունեցող հին թատրոնի շենքում: Գյումրիում գործող Թումո կենտրոնը իր երկու տարվա գուրծունեության ընթացքում արդեն ունի 2000-ից ավել ուսանող, իսկ այս նոր նախաձեռնությունը կնպաստի ուսանողների թվի ավելացմանը մոտ երկու անգամ: Դեռ 2014-ի դեկտեմբերի 1-ին, Թումոյի ստեղծարար տեղեկատվական կենտրոնի գործադիր տնօրեն Մարի Լու Փափազյանը և փոխտնօրեն Արամ Գյումիշյանը դիմեցին Գյումրիի քաղաքապետին հին թատրոնի շենքը կետրոնին հանձնելու առաջարկով: Հիշեցնենք, որ հուշարձան-շենքը գտնվում էր վթարային վիճակում, իսկ հուշարձանը «փրկելու» այս առաջարկը հետաքրքիր հնարավորություն էր ստեղծում, հատկապես, որ առաջարկող կողմը նպատակ ուներ մասնակի վերականգնելու կառույցը: Եթե նկատենք, որ 1912 թվականին այս թատրոնի բեմում է առաջին անգամ բեմադրվել Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերան, ապա այս շենքի վերականգնումը կունենա նաև ազգային արժեքի նշանակություն: Նշենք նաև, որ Գյումրիի թատրոնը համարվում է արևելյան Հայաստանի ամենահին թատրոններից մեկը: Պատմամշակութային այս արժեքավոր շինության վերակառուցման նախագծի հեղինակն է լիբանանցի հայտնի ճարտարապետ Բեռնարդ Խուրին: «Գյումրիում շատ հետաքրքիր միջամտություն է լինելու մի շենքի, որն արդեն իր սեփական պատմությունն ունի, հիշողությունները: Չենք պլանավորում, իհարկե, թատրոնը «կենդանի դիակ» դարձնել, բայց չենք էլ պատրաստվում այն վերականգնել՝ այն դարձնելով «անցյալի տրանսվիստիտ»: Մենք կպահպանենք հին թատրոնի շենքի ամուր ու ծանր պատերը: Մեր միջամտությամբ արդեն գոյություն ունեցող կառուցվածքի մեջ ճանաչելի շերտեր կավելանան, և այդ շերտերը հատուկ ուղղվածություն կունենան: Ավելացված ամեն շերտը կներկայացվի որպես ավելացված կամ արդեն գոյություն ունեցողի կրկնություն. իմիտացիա չի լինի: Հիշեք՝ մենք ֆեյքեր չենք արտադրում: Բոլոր այդ շերտերը որպես «պրոթեզ» են ծառայելու, այսինքն ոչ թե փոխարինելու են, այլ լրացնելու: Բազմաֆունկցիոնալ պրոթեզը հարգանքի ամենամեծ տուրքն է, որ կարելի է տալ պատմությանը»,-իր հարցազրույցներից մեկում ասել է ճարտապետը: Շինարարական աշխատանքները մեկնարկել են 2017-ի հունիսից և նախատեսվում է ավարտել 2019-ին: Շենքը նախատեսված է 9 բալ երկրաշարժի ուժգնության համար: Իհարկե խորհրդանշական է, որ Թումո կենտրոնը կառուցվում է թե՛ պատմական և թե՛ ճարտարապետական արժեք ունեցող շենքում: Այսպիսով, հին շենքին երկրորդ շունչ է տալու ստեղծարար տեխնոլոգիանների կենտրոնը՝ ապացուցելով, որ ցանկության դեպքում նորարական տեխնոլոգիաների զարգացումը կարող է ներդաշնակվել մշակութային արժեքների հետ: Կենտրոնի գործադիր տնօրեն Մարի Լու Փափազյանի խոսքերով, այս շենքի ընտրությունը ունի երեք պատճառ. «Իհարկե, շատ ավելի հեշտ է կառուցել նորը, քան վերանորոգել հինը, սակայն շատ կարևոր է մեզ ժառանգություն հասած հին կառույցին նոր ոգի, նոր կյանք տալը: Երկրորդ, այս շենքը շատ հետաքրքիր կենտրոնական դիրք ունի թե' այգում և թե' քաղաքի հատվածում և մոտ է տեխնոպարկին, ինչը կարևոր գործոն է տեխնոպարկի հետ մեր համագործակցության համար: Երրորդ՝ թատրոնի այս շենքը այգու մեջ է, ինչը մեր ուսանողների համար հնարավորություն է ստեղծում բնության հետ հաղորդ լինել. այս մոտեցումը մեր քաղակականության բաղադրիչներից մեկն է»: Կարիք չկա խոսել այն մասին թե ինչ՞ նոր հորիզոններ կբացի նոր շենքի կառուցումը քաղաքի երիտասարդության համար, քանի որ դա ակնհայտ է: Դրա փոխարեն եկեք անրադառնանք նախագծին և շենքի ծավալատարածական լուծումներին: Կենտրոնը լինելու է երեք հարկանի՝ ընդհանուր 2500 ք.մ. մակերեսով, և ինչպես բնօրինակ Թումոն այն իր մեջ կներառի ուսումնական նույն չորս հիմնական ոլորտները` անիմացիա, վիդեո խաղերի զարգացում, թվային մեդիա և վեբ-մշակում: Կենտրոնը կունենա նաև 3D տպագրության լաբորատորիա: Ըստ նախագծի, շենքը կունենա երկու մուտք: Արևելյան ֆասադի գլխավոր մուտքը, որը գտնվում է այգու ստորին մակարդակի վրա, նախատեսված է ուսանողների համար: Նախագծի գլխավոր նպատակն է հին թատրոնի շենքը վերածել ինտերակտիվ ուսումնական հարթակների հիմնական կոլեկտիվ աշխատանքային տարածքով: Այն իրենից ներկայացնելու է ամֆիթատրոնային լսարան, որն արձակուրդներին և հանգստյան օրերին կվերածվի 200 տեղանոց ալտերնատիվ թատրոնի հանրության համար, այդպիսով իսկ պահպանելով թատրոնի ֆունկցիան: Նախագծի համաձայն, ուսումնական հիմնական գոտիները տեղակայվելու են առաջին հարկում, իսկ բոլոր ադմինիստրատիվ և հասարակական տարածքները, որոնք չեն առնչվում ուսումնական գործառույթների հետ, ինչպիսին են ադմինիստրացիան, հիմնական լոբբին և ալյն, հասանելի կլինեն վերին փողոցի արևմտյան ճակատի առաջին հարկի տանիքից: Կենտրոնը, բացի ուսումնական լսարաններից, կունենա նաև հասարակական կինոթատրոն, որտեղ կկազմակերպվեն կինոցուցադրություններ ինչպես Թումոյի ուսանողների, այնպես էլ հանրության համար, ձայնագրման ստուդիա, բացօթյա տեռաս միջոցառումների համար, ինչպես նաև արդեն վերը նշված տրանսֆորմացվող հարթակ, որը կծառայի նաև որպես բեմ: Նախատեսված տեռասը իր հերթին նաև կապ է ստեղծում շենքի և այգու միջև՝ ինտեգրելով էքստերիերը շենքի ծավալի մեջ: Պահպանվում են հուշարձան շենքի միայն արևելյան և արևմտյան ճակատները, վերականգնվում է վնասված սպիտակ սվաղը, իսկ նախագծով հաստատված հավելյալ կառույցները իրականացվում են վառ կարմիր գույնով, ինչը ստեղծում է հակադրություն գոյություն ունեցող հին շենքի հետ: Բացի շենքի վերակառուցումից, նախագիծն իր մեջ է ներառում նաև այգու բարեկարգումը: Ի դեպ՝ թատրոնի շենքը ժամանակին կառուցվել է ալեքսանդրապոլցիների ներդրումներով: ճիշտ է, լավ կլիներ որ թատրոնի հին շենքը վերականգնվեր հնարավորինս ավելի շատ հատվածներ պահպանելով, սակայն, եթե նկատի ունենանք որ այս շենքը կարող էր ժամանակի ընթացքում ընդհանրապես քանդվեր, ապա իհարկե, այս հուշարձանի վերականգնումը, թեկուզ և այս մոտեցմամբ, հնարավորություն է տալիս հարգանքի տուրք մատուցել և՛ շենքի ճարտարապետին, և՛ շինարարներին, և՛ պատմությանը:
Չինաստանի կենտրոնական Շանսի նահանգի մայրաքաղաք Սիանում կառուցվել է 100 մետր բարձրությամբ օդը մաքրող աշտարակ, տեղեկացնում է The Inhabitat կայքը: Չինաստանի Գիտությունների Ակադեմիայի երկրային միջավայրի ինստիտուտի մասնագետների փորձարկումները ցույց են տվել, որ աշտարակի փորձարկումից հետո 10 քառակուսի կիլոմետր մակերեսով տարածքի օդը զգալիորեն մաքրվել է: Ի դեպ, նշենք, որ այս աշտարակը համարվում է իր տեսակի մեջ աշխարհում ամենաբարձրը: Աշտարակը կլանում է աղտոտված օդը հիմնային հատվածում տեղակայված ջերմոցների մասում, որտեղ օդը տաքանում է, իսկ հետագայում ֆիլտրվում աշտարակի մեջ մի քանի մակարդակներում և կրկին արտանետվում մթնոլորտ: Ի դեպ, արտանետված օդը պարունակում է 15 տոկոսով ավելի քիչ վնասակար նյութեր, քան մինչև մաքրվելը; Աշտարակի հիմնային մասում տեղադրված ջերմոցներն աշխատում են արևային էներգիայով տարվա ցանկացած եղանակի: Քանի որ առաջին նախագծի փորձարկումները դրական արդյունքներ են գրանցել, նախագծի հեղինակները նախատեսում են ևս 2 աշտարակ կառուցել 500 և 200 մետր բարձրությամբ, որոնք կկարողանան մաքրել մոտ 30 քառակուսի կիլոմետր տարածք, ինչը բավարար կլինի փոքր քաղաքների աղտոտված մթնոլորտի մաքրման նամար:
Մոտ մի տարի ճարտարապետների շրջանում եռուզեռ է: Պատճառը Երևանում նոր ճոպանուղու կառուցման ներդրումային ծրագիրն է: Ըստ լրատվամիջոցների, նախագիծ-առաջակը անցած տարվա ապրիլին ներկայացրել է IDeA Foundation-ի տնօրեն Էդգար Մանուկյանը, փոխքաղաքապետ Վահե Նիկոյանի հետ հանդիպման ժամանակ: Հունիսից «Երևաննախագիծ» ընկերությունը սկսել է աշխատել այդ ծրագրի վրա և արդեն հոկտեմբերին կայացավ հանդիպում - քննարկում «Doppelmayr Seilbahnen» ընկերության տնօրեն Վալերի Յաշինի և փոխքաղաքապետ Վահե Նիկոյանի միջև, որտեղ ևս մեկ անգամ վերահաստատվել է առաջիկայում աշխատանքային խումբ ձևավորելու մասին քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի հետ ձեռք բերված պայմանավորվածությունը: Այս ծրագրի նպատակն է քաղաքի կենտրոնը կապել ՝ Քանաքեռ-Զեյթուն, Նորք-Մարաշ, Նոր Նորք, Արաբկիր կամ Աջափնյակ վարչական շրջանների հետ: Նշենք, որ ծրագրում ընդգրկված չի 50 տարի առաջ բացված Հերացի-Նորք-Մարաշ երթուղիով հին ճոպանուղին վերականգնելու տարբերակը: «Երևաննախագիծ» ընկերության տնօրեն պարոն Օհանյանի խոսքով. «Այդ ճոպանուղու խնդիրը բավական հնացած է, որովհետև դա լուծում էր միայն Չարենցի փողոց-Նորք Մարաշի Արմենակյան փողոցները կապելը: Բացի այդ, այդ երթուղու տակ տները բարձրացել են և բարձրության նորմատիվային չափը խախտվել է: Անիմաստ է այն վերականգնելը»: Երևանի քաղաքապետարանից փորձեցինք ճշտել թե առաջինը՝ ին՞չ փուլում է ճոպանուղու կառուցման ծրագրի առաջարկը՝ նախագծային աշխատանքներն արդեն սկսվա՞ծ են, երկրորդ՝ ո՞վ է լինելու ներդրողը և հստակեցվա՞ծ է արդեն թե ո՞ր հատվածներում է կառուցվելու ճոպանուղին և քա՞նի ուղևոր կարող է փոխադրել. «Երևանում նոր ճոպանուղու կառուցման ծրագրի իրագործման հնարավորությունների և տարբերակների, ինչպես նաև ֆինանսական գնահատում իրականացնելու նպատակով աշխատանքներ են իրականացվում ոլորտի համաշխարհային առաջատար կազմակերպություններից ավստրիական «Դոպելմայեր Սեյլբահնեն» ընկերության հետ: Ճոպանուղին նախատեսվում է կառուցել մասնավոր ներդրումների ներգրավման միջոցով՝ համայնք-մասնավոր հատված համագործակցության շրջանակներում: Նոր կառուցվող ճոպանուղու ծրագրի, ուղևորների փոխադրման և սպասարկման հնարավորությունների վերաբերյալ հնարավոր կլինի հստակ պատկերացում կազմել միայն ուսումնասիրությունների ավարտից հետո, ֆինանսատնտեսական հաշվարկների և վերջնական արդյունքների տրամադրման պարագայում»,- տեղեկացրեցին քաղաքապետարանի աշխատակազմի զարգացման և ներդրումային ծրագրերի վարչությունից: Մինչ այս բոլոր հարցերը կհստակեցվեն ՝ փորձենք հասկանալ թե ին՞չ կտա նոր ճոպանուղու կառուցումը Երևանին: Հիշեցնենք, որ Երևանի ճոպանուղին , որը կառուցվել էր 1967թ-ին, դադարեցրեց իր աշխատանքը 2004-ին վթարի պատճառով: Գուցե և այն ժամանակ ճոպանուղու աշխատանքի դադարեցումը էական ազդեցություն չթողեց մայրաքաղաքի վրա, սակայն այսօր օրեցօր աճող տրանսպորտային հոսքի պատճառով, երբ քաղաքում գրեթե բոլոր փողոցներում, հատկապես պիկ ժամերին խցանումներ են, տվյալ նախագիծը անհրաժեշտություն է: Այս նախագծի իրականացումը էապես կբեռնաթափի քաղաքը, մասնավորապես փոքր կետրոնը: Բացի դա այն կարող է դառնալ մեկնարկային կետ քաղաքի վարչական շրջանների զարգացման համար, քանզի բոլորիս հայտնի է, որ ժամանցային ենթակառուցվածքները քաղաքում անհամաչափ են զարգացած և հիմնականում դրանք կենրոնացած են մայրաքաղաքի կենտրոնում: Այդ իսկ պատճառով ծանրաբեռնվածության զգալի մասը ընկած է փոքր կենտրոնի վրա: Նախագծի իրականացումը առաջին հերթին կխթանի վարչական շրջաների հավասար զարգացմանը, երկրորդ՝ հնարավորինս կկրճատի ժամանակի կորուստը կենտրոնից դեպի վարչական շրջաններ, երրորդ՝ ճոպանուղու ուղղությունների ճիշտ ընտրությունը կբաշխի զբոսաշրջիկների հոսքերը մայրաքաղաքում: Հաշվի առնելով մայրաքաղաքի ռելիեֆը, տվյալ տրանսպորտային միջոցը շատ արդյունավետ կլինի: Բացի դա հանրային հանգստի գոտիների փոքրացման, ծառահատման և մեքենաներից արտանետվող գազերի շատացման հետևանքով աղտոտված մթնոլորտը բացասական ազդեցություն է ունենում մարդկանց առողջության վրա: Այս խնդիրը հնարավորինս մեղմելու համար էկոլոգիապես մաքուր տրանսպորտային միջոցը խիստ անհրաժեշտ է: Այդ տեսանկյունից առավել կարևոր նշանակություն կունենա ճոպանուղու կառուցումը, որը կլինի ևս մեկ քայլ դեպի կանաչ քաղաք: Երևանում նոր ճոպանուղու կառուցումը ճարտարապետներին հնարավորություն է տալիս ստեղծել յուրահատուկ, չկրկնվող, ծավալատարածական լուծումներ, որոնք լիովին կարտահայտեն մեր ազգային ճարտարապետությունը, քաղաքի կոլորիտը և կարող են դառնալ մայրաքաղաքի այցեքարտը:
Հոլանդական «Aectual» ընկերությունը մշակել է նորագույն ռոբոտացված 3D տպիչներ, որոնք հնարավորություն են տալիս տպագրել ցանկացած չափսի և ոճի հատակներ: Ըստ ընկերության տարածած տվյալների՝ այս սարքերը կարող են տպել ցանկացած չափսի, ձևի և ոճի հատակներ: Եռաչափ հատակների տպագրության գործընթացն ընթանում է հետևյալ կերպ: Նախ՝ հսկա 3D տպիչները տպագրում են հատակի հիմքը, այնուհետև ռոբոտ-մեքենան, որն ունի 6 ուղղություններով աշխատանքի ռեժիմ, սկսում է տպագրել նախօրոք ընտրված հատակի նկարը: Ի դեպ, տպագրության ընթացքում օգտագործվում է բիոպլաստիկ, որը ստացվում է բույսերից: Այնուհետև տպագրության ավարտից հետո հատակի հինքը տեղադրվում է համապատասխան տեղում և լցոնվում է նախօրոք գրանիտից և մարմարից պատրաստված խառնուրդով: Այս ամենից հետո եզրափակիչ փուլը հատակի հարթեցումն ու փայլեցումն է: Ինչպես պնդում է «Aectual» ընկերությունը, տպագրված հատակները ունեն բարձր որակ և դիմացկունություն:
