Լոռու մարզի Դեբետ և Դսեղ գյուղերի խաչմերուկում՝ գեղատեսիլ բնության մեջ, «Հայաստանի Մանուկներ» հիմադրամ-ի (COAF) ֆինանսավորմամբ կառուցվել է եռաթև ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնը: Իր ճարտարապետությամբ տպավորիչ այս կառույցը եզակի է Հայաստանում: Ճարտարապետը լիբանանահայ Պոլ Կալուստյանն է: 2230 քմ տարածքով ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնը հիմնականում ապակեպատ է, պատերը շատ քիչ են, ինչը հատկապես կարևոր է գյուղաբնակ երեխաներին բնությունից չկտրելու և ազատության զգացողությունը չսահմանափակելու համար: Այլընտրանքային Կրթություն Գյուղաբնակների Համար ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնը այլընտրանքային կրթություն է առաջարկելու Լոռու մարզի բնակիչներին՝ առանց տարիքային սահմանափակման: «Մեր համոզմամբ՝ Հայաստանում ինչ-որ բան փոխելու համար պետք է սկսել լուրջ քայլեր իրականացնել դեռևս վաղ տարիքում երեխաներին որակյալ, ինչպես նաև արտադասարանային կրթություն ապահովելու համար: Յուրաքանչյուր ոք ունի տաղանդ, պարզապես սահմանափակվելով գերազանցիկությամբ, դու անձնային զարգացում ապահովել չես կարող: Սմարթը լինելու է ոչ ֆորմալ կրթության կենտրոն, այդտեղ ակադեմիական դպրոցական կրթություն չեն ստանալու, այլ բազմակողմանի, ոչ ֆորմալ կրթություն՝ սկսած 3 տարեկան երեխաներից, որոնց համար գործելու է վաղ մանկական զարգացման սենյակը », - մեզ հետ զրույցում պատմեց Սմարթ նախաձեռնության ղեկավար Շահանե Հալաջյանը: Նորարար այս կրթական կենտրոնի ծրագրային թևում լինելու են նաև ռոբոտաշինության սենյակ, արվեստի կենտրոն, առողջապահական կրթության սենյակ, որն ունենալու է առաջին բուժօգնություն ցուցաբերելու համար բոլոր անհրաժեշտ սարքավորումները: Իսկ թվային գրադարանը մարզի բնակիչներին հնարավորություն կտա հիմնականում օգտվել էլեկտրոնային գրքերից, չնայած որ, կլինի նաև տպագիր գրականություն: Ի դեպ, թվային գրադարանը նույնպես տարածքի սահմանափակում չի ունենա, այն ամբողջովին ապակեպատ է՝ ապահովելու համար «բնության գրկում» ընթերցելու զգացողությունը: Կենտրոնում նաև գործելու է համակարգչային սենյակ, ուսուցանվելու է կոդավորում, ծրագրավորում, գրաֆիկական դիզայն, անիմացիա: Լինելու են նաև անգլերենի դասավանդման տարբեր ծրագրեր՝ ինչպես երեխաների, այնպես էլ մեծահասակների համար: «Մենք առաջնորդվելու ենք անհատական, նախագծային, համայնքահեն ուսուցման մեթոդներով, այսինքն երեխաներն իրենց սովորածի արդյունքում իրենց համայնքների համար պետք է տարբեր նախագծեր իրականացնեն», - ասաց Շահանե Հալաջյանը: Կլինեն նաև գյուղատնտեսության, ձեռներեցության վերաբերյալ տարբեր ծրագրեր, որոնք կհետաքրքրեն հատկապես մեծահասակներին: Կառուցվել է նաև մեծ դահլիճ՝ ամֆիթատրոնի տեսքով, իսկ շենքի ներքնահարկում լինելու են պարի և արվեստի ստուդիաներ՝ անհրաժեշտ սարքավորումներով և կահավորմամբ: Ներքնահարկում կլինեն նաև հանդերձարաններ՝ երեխաների համար: Շենքն ամբողջությամբ հարմարեցված է հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար: Եռաթև կառույցի արտաքին տեսքը հետագայում կփոխվի. նախատեսված է կառուցել շենքի երկու թևերը միացնող ապակեպատ ճեմուղի, որի արդյունքում ստեղծված տարածքը նպատակահարմար կլինի օգտագործել բացօթյա միջոցառումների համար, բացի այդ, այն նաև կրթական նշանակություն կունենա՝ հնարավորություն տալով ուսուցումն իրականացնել նաև քայլելով և ճեմելով: Ապագայում՝ ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ Ավան Ըստ նախագծի՝ այս տեղանքում դեռ շինարարական աշխատանքներ կլինեն, քանի որ գլխավոր նպատակն է այստեղ կառուցել ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ ավան, որն ընդգրկելու է 81000 քմ տարածք: «ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ ավանը բազմաթիվ մոդուլներ է ունենալու՝ լինելու է սպորտային պարապմունքների համար նախատեսված դաշտ, կացարան երեխաների համար` ճամբարներ կազմակերպելու նպատակով: Դինամիկ զարգացող, աճող նախագիծ է լինելու: Ուսուցումն անվճար է լինելու, իսկ համայնքներից տեղափոխման խնդիրը հիմնադրամն է լուծելու, փորձելու ենք համագործակցել նաև մարզպետարանի հետ»,- ասաց Շահանե Հալաջյանը: Կառուցվել է նաև հյուրատուն՝ փորձագետների համար, իսկ հիմնական աշխատակազմը լինելու է Լոռու մարզից, նրանց համար նախատեսված է կազմակերպել վերապատրաստման դասընթացներ: 2015 թվականին սկսված ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնի բուն շինարարությունն ամբողջությամբ ավարտվել է: Այժմ շենքը գտնվում է կահավորման փուլում: 2018 թվականի մարտից կսկսվի ծրագրերի փորձնական փուլը, իսկ մայիսին նախատեսված է ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնի պաշտոնական բացումը՝ նոր հնարավորություններ ստեղծելով ու հավասար պայմաններ ապահովելով գյուղաբնակ ու մայրաքաղաքի երեխաների համար:

Դուբայում բացվել է յուրօրինակ ճարտարապետական կառույց, որն իր արտաքին տեսքով նկարի շրջանակ է հիշեցնում: «Դուբայի շրջանակ» (Dubai Frame) անվանումը ստացած կառույցը բաղկացած է 150 մետր բարձրությամբ 2 աշտարակներից, որոնք տանիքում իրար են միանում 93 մետր երկարությամբ կամուրջով: Շինության ճակատային հատվածը ձևավորված է ոսկեզօծ նախշերով, ինչը կառույցին ավելի իրական և բնական տեսք է հաղորդում: Ինչպես ներկայացնում է շինության պաշտոնական կայքը, վերջինս աշխարհի խոշորագույն «նկարի շրջանակն» է: «Դուբայի շրջանակը» այցելուների առաջ իր դռներն է բացել 5 տարի տևած շինարարական աշխատանքներից հետո 2018 թվականի հունվարի 1-ին: Ինչպես տեղեկացնում է The Inhabitat կայքը, այս յուրօրինակ շինությունը տարեկան կգրավի մոտ 2 մլն այցելուի: 43.5 մլն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ նախագծի հեղինակը ֆերնանդո Դոնիսն է, ով նախագծել է նաև «Պորշե Դիզայն» (Porsche design tower) աշտարակը ԱՄՆ-ում և «Վերածնունդ աշտարակը» (Renaissance Tower) Դուբայում: Ինչպես ներկայացված է պաշտոնական հաղորդագրության մեջ համալիրի նախագծման ժամանակ ճարտարապետը ոգեշնչվել է «Դուբայ էքսպո 2020»-ի լոգոտիպով: «Դուբայի շրջանակը» տեղակայված է «Զաբել Այգում» (Zabeel Park), որը հատուկ է ընտրվել որպես ամենահարմար վայր քաղաքի հին ու նոր տեսարաններով հիանալու համար: Աշտարակներն իրար միացնող կամուրջից զբոսաշրջիկները կարող են տեսնել ոչ միայն նորագույն երկնաքերերը, այլ քաղաքի ավելի հին թաղամասերը: Ենթադրվում է, որ «Դուբայի շրջանակը» զբոսաշրջինկերի շրջանում կդառնա այնքան սիրելի, ինչքան «Բուրջ Խալիֆան» և «Բուրջ-ալ Արաբը»: Բացի բարձրադիր դիտահարթակը, որտեղից այցելուները կարող են տեսնել և համեմատել «հին» ու «նոր» Դուբայը, համալիրի առաջին հարկում տեղակայված թանգարանում ներկայացված է Դուբայի փոքրիկ ձկնորսական գյուղից հսկա մեգապոլիսի վերափոխոխման պատմությունը:

Վերջապես Հայաստանը կունենա էլեկտրաէներգիայի նոր, այլընտրանքային, վերականգնվող երկրաջերմային, բազային և համեմատաբար էժան աղբյուր: Սյունիքի մարզում՝ Կարկառ կոչվող տեղանքում, նախատեսվում է կառուցել երկրաջերմային (գեոթերմալ) էլեկտրակայան, որը ստորգետնյա ջրերի ջերմային էներգիան կփոխակերպի էլեկտրական էներգիայի: Երկրաջերմային էներգիայի Պաշարները Հայաստանում Երկրաջերմային պաշարներով հարուստ է հատկապես Սյունիքի մարզը, որտեղ հայտնի են Կարկառի, Ջերմաղբյուրի և Սիսիանի երկրաջերմային հանքավայրերը: Երկրաջերմային էներգիայի աղբյուրներ սովորաբար ունենում են հրաբխային շրջանները, որտեղ ստորգետնյա ջրերի ջերմաստիճանն առավել բարձր է: Հրաբուխներից հետո չսառած մագմատիկ օջախներում առաջանում են իջվածքներ, որոնք դառնում են տաք և գերտաք ջրերի կուտակման ավազան: Կարկառում երկրաջերմային նման պաշարների ուսումնասիրման աշխատանքները սկսել են իրականացվել դեռ խորհրդային շրջանում: Բայց միայն վերջին տարիներին դրանք գործնական բնույթ ստացան: 2015 թ. հուլիսի 21-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով վավերացվեց ՀՀ և Վերակառուցման և զարգացման միջազգային բանկի միջև ստորագրված «Երկրաջերմային հետախուզական հորատման ծրագրի» համաձայնագիրը: Հորատման աշխատանքները սկսվել են 2016 թ. հուլիսին: Ծրագրի շրջանակներում իրականացվել են երկու նեղ հորատանցքերի փորման համար մուտքային ճանապարհի, հորատման հարթակների և ջրամատակարարման համակարգի կառուցման աշխատանքները: «Ջերմաղբյուր» տեղանքի շրջակայքում՝ «Կարկառ» տեղանքում ավարտվել են նաև երկրաֆիզիկական և երկրաբանական համապատասխան ուսումնասիրությունները: Ավարտվել են 1500 մ խորությամբ առաջին և 1682 մ խորությամբ երկրորդ հորատանցքերի հորատման աշխատանքները, ինչպես նաև դրանց փորձարկումները և համապատասխան վերլուծությունները: Պատրաստ է նաև «Կարկառ» կոչվող տեղանքի համար երկրաջերմային կայանի կառուցման ծախսերի նախահաշվարկը: Այդ կայանի կառուցման ծրագրի իրականացման համար ընթանում են բանակցություններ՝ հնարավոր ներդրողների ներգրավման նպատակով: Հորատման արդյունքների հաշվետվությունները տրամադրվել են երկրաջերմային էներգետիկայի ոլորտում մոտ 50 խոշոր միջազգային կազմակերպություններին: ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարությունը դիմել է ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությանը` շահագրգիռ ներդրողներին նաև դիվանագիտական խողովակներով վերը նշված հաշվետվությունները տրամադրելու նպատակով: Ակնկալվում է, որ «Կարկառ» տեղանքում երկրաջերմային էլեկտրակայանի կառուցման Ծրագրի ընդհանուր արժեքը կկազմի մոտ 100 մլն ԱՄՆ դոլար: Լեռնային բարձունք հասնելու և դրանով տեխնիկա տեղափոխելու համար կայան տանող գրունտային ճանապարհ է կառուցվել: Ճանապարհը չի ասֆալտապատվելու՝ Սյունիքի բարձրլեռնային ալպիական բնությունը չվնասելու համար. դա Կլիմայի ներդրումային հիմնադրամի պահանջն է, որը ծրագրի իրականացման համար 9 մլն դոլար է տրամադրել: Ի՞նչ Կփոխի Կարկառի Երկրաջերմային Էլեկտրակայանի Կառուցումը Հայաստանի Էներգետիկ Բնագավառում 30 ՄՎտ ծրագրվող հզորություն ունեցող Կարկառի երկրաջերմային կայանը կարտադրի տարեկան մոտ 250 մլն ԿՎտ/ժ էլեկտրաէներգիա: Երկրաջերմային էլեկտրական էներգիան արժեքավոր է նաև նրանով, որ բազային է, կախված չէ եղանակային պայմաններից, աշխատելու է անընդմեջ: Էլեկտրաէներգիայի այս հավելյալ, էկոլոգիապես մաքուր և վերականգնվող աղբյուրը զգալիորեն կանկախացնի Հայաստանի էներգետիկ ոլորտը: Ներկայումս ՀՀ Վերականգնվող էներգետիկայի և էներգախնայողության հիմնադրամն աշխատանքներ է տանում երկրաջերմային կայանի կառուցման նպատակով ներդրողների որոնման ուղղությամբ։ Նախապատվությունը կտրվի այն ներդրողներին, ովքեր արտադրվելիք էլեկտրաէներգիայի համար կառաջարկեն նվազագույն սակագին: Երկրաջերմային էլեկտրակայանի կառուցում է նախատեսվում է նաև Ջերմաղբյուր տեղանքում, որի երկրաբանական և երկրաֆիզիկական հետազոտությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ մոտ 2500-3000 մետր խորության վրա առկա են բարձր ճնշմամբ (20-25 մթն. ճնշ.) տաք ջրի (մինչև 250օC) պաշարներ: ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշման դեպքում հնարավորություն կառաջանա ՀՀ-ում երկրաջերմային էլեկտրակայանների կառուցման ծրագրերի փաթեթային լուծման համար՝ «Ջերմաղբյուր» և «Կարկառ» տեղանքների համար մեկ միասնական ներդրողի ներգրավմամբ: Երկրաջերմային էներգիան առաջինը օգտագործել են Իտալիայում 1904 թ., այսօր նման էլեկտրակայաններ են գործում Իսլանդիայում, Նոր Զելանդիայում, Ճապոնիայում, Մեքսիկայում, ԱՄՆ-ում, Կամչատկայում, Ֆիլիպիններում և այլ երկրներում: Կարկառ Տեղանքում Ապագա Ջերմաէլեկտրակայանի Կառուցման Նախնական Պլան Ծրագիրը ներկայացնող «Հետախուզական հորատում Կարկառի երկրաջերմային տեղանքում» փաստաթղթում նշվում է, որ ապագա էլեկտրակայանը կզբաղեցնի մոտ 1.5 հա տարածք և հնարավոր է տեղակայվի երկու հետախուզական հորատման հարթակներից մեկնումեկի մոտ կամ նույնիսկ դառնա դրանցից մեկի կցորդը: Կհորատվեն և կտեղադրվեն ընդհանուր թվով 4-ից մինչև 10 արտադրական չափի և ներարկման հորատանցքեր (18 5/8 դյույմ ամրակապման պատյանի տրամագծով՝ համաչափորեն նեղանալով մինչև 7 դյույմ 1250մ խորության վրա): Արտադրական հորատանցքերը կարտադրեն երկրաջերմային տաք հեղուկ, որն անհրաժեշտ է էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար, իսկ ներարկման հորատանցքերը կօգտագործվեն երկրաջերմային հեղուկները դեպի երկրաբանական ձևավորում հետ ներարկելու համար: Արտադրական հորատանցքերը կտեղադրվեն էլեկտրակայանի ընդհանուր տարածքում, որտեղ կառուցված կլինեն նաև խողովակաշարերի, մեքենաների կայանման, պահեստների և սպասարկման հարմարությունները, հեղուկի պահեստը, աշխատողների կացարանները և հարակից հարմարությունները: Ներարկման հորատանցքերը կլինեն մինչև մեկ կիլոմետր հեռավորության վրա և միացված կլինեն էլեկտրակայանին վերգետնյա կամ ստորգետնյա խողովակաշարի միջոցով: Էլեկտրակայանի կառուցումը նախատեսվում է, որ կտևի 4 տարի: «Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկ համակարգի երկարաժամկետ (մինչև 2036թ.) զարգացման ուղիները» ծրագրի համաձայն երկրաջերմային էլեկտրակայանի գործարկման միջնաժամկետը 2025թ. է:

Google տեխնոլոգիական հսկան նախատեսում է ընդլայնել իր գործունեությունը և հանրությանն է ներկայացրել նոր աշխատանքային համալիրի շինարարության նախագիծը, տեղեկացնում է Archdaily ինտերնետային պարբերականը: Ըստ նախնական տվյլաների՝ 93 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով նոր համալիրը կառուցվելու է կալիոֆորնիական Սաննիվեյլ (Sunnyvale) քաղաքում, Սիլիկոնային հովտի Մաունթին Վյու (Mountain View) քաղաքում գտնվող Googleplex կոչվող գլխավոր գրասենյակից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա: Ինչպես նշված է հաղորդագրության մեջ, Google-ի գործընկերն այս անգամ ևս դանիական «Բյարկ Ինգլս Գրուփ» (Bjarke Ingels Group (BIG)) ճարտարապետական ընկերությունն է: Համաձայն Archidaily պարբերականի տվյալների՝ տեխնոլոգիական համալիրը կգրավի Մոֆլեթ Այգու (Moflet Park) մեծ մասը, բաղկացած կլինի պատշգամբներով 2 շինություններից, որտեղ կկարողանան աշխատել 4500 աշխատակից: Տեխնոլոգիական համալիրի տանիքը նախատեսվում է կառուցել որպես հանգստի գոտի և ազատ տարածք աշխատակիցների համար, որտեղ վերջիններս կկարողանան զբոսնել, հեծանիվ և անվաչմուշկներ քշել: Գետնին հավասարվող յուրօրինակ տանիքի ամբողջ երկայնքով հեղինակները որոշել են ստեղծել հավելյալ փակ տարածություններ, որտեղ աշխատակիցները կկարողանան ապրել և աշխատել: Google ընկերությունում վստահ են, որ համալիրի շինարարությունը զարկ կտա Սաննիվեյլ քաղաքի ապագա զարգացմանը: Քաղաքում իր ներկայությունը ընդլայնելու նպատակով ինտերնետային հսկան նախատեսում է քաղաքի զարգացման մեջ ներդնել միլիոնավոր դոլլարներ: Ըստ նախնական տվյալների՝ 1 մլն ԱՄՆ դոլար կներդրվի սոցիալական շինարարության մեջ, որպեսզի քաղաքի անօթևան ընտանիքներն ապահովվեն բնակարաններով և 750 հազար ԱՄՆ դոլար էլ կներդրվի կրթական ծրագրերում:

Ֆիրդուսի փողոցում գործող շուկան, ինչպես նաև հարակից տարածքները, գտնվելով Երևանի սրտում՝ Հանրապետության հրապարակին հարող տարածքում, ստեղծում են մայրաքաղաքի կենտրոնին անհարիր միջավայր: Այդ տարածքում մայրաքաղաքային համապատասխան միջավայր ստեղծելու համար ՀՀ կառավարությանն առընթեր քաղաքաշինության պետական կոմիտեն մշակել է 33-րդ թաղամասի կառուցապատման ներդրումային ծրագիրը: Այս օրերին Ֆիրդուսու շուկայում լռել է առևտրականների ու գնորդների աշխույժ, միալար աղմուկը: Շուտով այն կփոխարինվի շինարարական եռուզեռով. այստեղ՝ Հանրապետության հրապարակի հարևանությամբ՝ Տիգրան Մեծի պողոտայի և Հանրապետության, Փ. Բուզանդի ու Խանջյան փողոցների միջակայքում նոր թաղամաս է կառուցվելու՝ բնակելի, հասարակական և սպասարկման օբյեկտներով, բիզնես կենտրոններով, հյուրանոցներով, ինչպես նաև տրանսպորտային հաղորդակցության նոր ուղիներով: Նոր թաղամասը պետք է նոր շունչ հաղորդի Հանրապետության հրապարակին հարող տարածքին՝ դարձնելով այն ավելի բարեկարգ ու գրավիչ: Ծրագրով նախատեսված տարածքը կազմում է ավելի քան 5 հա: Ինչպես գիտենք Ֆիրդուսու փողոցը երթեկելի չէր և չուներ հատվող փողոցներ: Ծրագրով նախատեսված է Տիգրան Մեծի պողոտայից, Խանջյան և Փ. Բուզանդի փողոցներից դեպի նոր թաղամասի կենտրոն ուղղել երեք ճառագայթաձև փողոցներ, որոնք հատման հատվածում կկազմեն մոտ 85մ տրամագիծով շրջան: Թաղամասի կենտրոնում կառուցվելու է Երևանի համար եզակի, շրջանաձև հրապարակ` ստորգետնյա երկհարկանի ավտոկայանատեղիով: Այն կլինի Երևանում առաջին կլոր հրապարակը: Այն ծառայելու է որպես հետիոտն հանգստի գոտի, որտեղ երևանցիները և քաղաքի հյուրերը կկարողանան վայելել իրենց երեկոյան հանգիստ զբոսանքը: Թաղամասի տարածքում կստեղծվեն կանաչ գոտիներ, խաղահրապարակներ, ջրային մակերեսներ, կտեղադրվեն ճարտարապետական փոքր ձևեր և այլն: Կառուցապատման մակերեսը կազմելու է մոտ 200 000 քմ, խտությունը` 33%: Շենքերի թույլատրելի բարձրությունը ըստ դիրքի տատանվելու է 27-ից մինչև 50 մ, միայն տարածքի 3 հատվածներում (Խանջյան փողոցի հարևանությամբ) է թույլատրվելու իրականացնել մինչև 60 մ բարձրությամբ կառուցապատում: Կենտրոնական հրապարակը կունենա մինչև 30-36 մետր բարձրություն: Բնակելի շենքերի կառուցման իրավունք կստանան այն կառուցապատողները, որոնք իրենց նախագծերում կնախատեսեն բակային տարածքներ: Թաղամասը նաև կկահավորվի տեղաշարժման խնդիր ունեցողների համար նախատեսված համապատասխան թեքահարթակներով և անհրաժեշտ այլ պարագաներով: Քաղաքաշինության պետական կոմիտեն իր այս ծրագրի իրականացմամբ ձգտում է ստեղծել Հանրապետության հրապարակին կից հատվածի համար հարիր միջավայր: Ընդ որում, կոմիտեն վստահեցնում է, որ կառուցապատման գոտին չի ներառում տարածքում առկա հուշարձան շենքերը: Ապագա նոր թաղամասը գտնվում է Ալ. Թամանյանի կողմից 1924 թվականին մշակված Երևանի գլխավոր հատակագծով նախանշված Հարավային (ներկայիս Տիգրան Մեծի) պողոտային հարող հատվածում: Այդ նախագծի համաձայն պողոտան պիտի կառուցապատվեր բնակելի և հասարակական նշանակության շենքերով: Ինչ վերաբերում է 33-րդ թաղամաս անվանմանը, այն մնացել է 1972 թվականից, երբ գլխավոր հատակագծով Երևանի թաղամասերը պարզապես համարակալված էին: Ծրագիրը նախատեսվում է իրականացնել 3-4 տարում: Ներկայումս ընթանում են տարածքի իրացման աշխատանքները: