Այսօր նախագծողները բնակարանի հովացման համար տեղադրում են բազմատեսակ սարքավորումներ: Սակայն եկեք այս խնդիրն ուսումնասիրենք այլ տեսանկյունից և գտնենք այնպիսի տարբերակ, որ բնակարանը կհովացվի շնորհիվ այն շինանյութի, ինչից կառուցված է: Օրինակ, աղյուսը… «Իմերջինգ Օբջեքթս» (Emerging Objects) նախագծող ընկերությունը հանրության ուշադրությանն է ներկայացրել հատուկ ծակոտկեն աղյուսներ, որոնք բնակարանի ջերմաստիճանի նվազման համար օգտագործում են ջուր; Այսպիսի աղյուսի յուրաքանչյուր սանտիմետր տպագրված է 3D տպիչով, իսկ վերջինս էլ ստացել է շատ բնութագրող անվանում՝ «Հովացնող աղյուսներ» (Cool Bricks): Այս աղյուսները օդի ջերմաստիճանի նվազման համար օգտագործում են գոլորշիացման երևույթը, ինչի ժամանակ ջրի գոլորշիացումը սառեցնում է օդը: Յուրաքանչյուր 3D տպագրված աղյուս ունի եռաշերտ կերամիկական կառուցվածք և կարող է իր մեջ պահպանել ջուրը հասարակ սպունգի մեխանիզմով: Աղյուսն աշխատում է հետևյալ կերպ. Երբ օդը մոտենում է աղյուսի ծակոտկեններին ջուրը գոլորշիանում է օդում և իջեցնում ջերմաստիճանը: Նշենք, որ աղյուսները կարելի է ջրով լցնել կամ ձեռքով, կամ պոմպով: Ինչպես պնդում է «Հովացնող աղյուս» գյուտի համահեղինակ Ռոնալդ Ռաելը (Ronald Rael), այս աղյուսները կարելի է համարել ժամանակակից օդորակիչների այլընտրանք: Հայտնագործված տեխնոլոգիան շատ բնական է և հնարավորություն է տալիս խնայել մեծ քանակությամբ էներգիա, հատկապես չափազանց չոր կլիմա ունեցող վայրերում: Նմանատիպ շինանյութ ստեղծելիս նախագծողները ոգեշնչվել են «Մուսքաթես» (Muscatese) կոչվող սարքից: Վերջինս իրենից ներկայացնում է պատուհան, որն օգտագործվում է չափազանց չոր կլիմայական պայմաններում գոլորշիացման մեթոդով սառեցնելով օդը: Պատուհանն օգտագործում է ջրով լցված կերամիկական փոքրիկ կոնտեյներ, որը տեղադրված է փայտե հատուկ էկրանի վրա: Օդը անցնելով այս կոնտեյների միջով հովանում է և հետո մուտք գործում շինություն: Ի դեպ, այս շինանյութը բավականին պարզ է նաև տեղադրման առումով: Աղյուսներն ունեն միացման հատուկ մակերեսներ, որոնց շնորհիվ կարելի է հեշտությամբ հավաքել ամբողջական պատեր: Գյուտի հեղինակները պնդում են, որ ինչքան մեծ է աղյուսե պատը, այնքան ավելի արդյունավետ է այն աշխատում: Այսօր արդեն իրականացվում են փորձարարական աշխատանքներ: Չնայած դեռևս շուտ է էական արդյունքներ գրանցելու համար, սակայն հետազոտողները համոզված են, որ աղյուսները կարելի է օգտագործել մեծ սենյակներ, անգամ գյուղատնտեսական նշանակության կառույցներ հովացնելու նպատակով:

Նյու Յորքում կառուցվում է քաղաքի առաջին բնակելի շինությունը, որը պարունակելու է միկրոբնակարաններ: Ինչպես պնդում է The New York Times պարբերականը, Բրուքլին թաղամասում կառուցվող «Իմ Միկրո Նյու Յորք» (My Micro NY) բազմաբնակարան «հավաքովի» շենքի շինարարությունը կավարտվի այս տարվա գարնանը, և վերջինս շահագործման կհանձնվի արդեն ամռանը: Նախագիծը մշակել է «էնԱրչիթեքթս» (nArchitects) ճարտարապետական բյուրոն: Ընկերությունը նախագծի մշակման հնարավորություն ստացել էր 2013 թվականին, երբ հաղթել էր Նյու Յորքի քաղաքապետարանի կողմից հայտարարված մրցույթում: Շինարարության ավարտից հետո «Իմ Միկրո Նյու Յորք» յուրօրինակ շենքն իր ապագա վարձակալներին կառաջարկի 55 բնակարան, որոնց մակերեսը կկազմի 23-34 քառակուսի մետր: Այս «միկրոբնակարաններից» յուրաքանչյուրը վարձակալության կհանձնվի 2-3 հազար ԱՄՆ դոլարով: Մեկ սենյականոց բնակարաններից յուրաքանչյուրը կունենա գեղեցիկ տեսարանով հսկա պատուհաններ, մոտ 2.7 մետր բարձրությամբ առաստաղ, ներկառուցված պահարաններ, փոքրիկ խոհանոց և լոգարան: Շինարարության ծախսերը կրճատելու համար «էնԱրչիթեքթս» ճարտարապետական բյուրոն մշակել է «հավաքովի» նախագիծ, որի յուրաքանչյուր մեկսենյականոց բնակարանը 1 առանձին հատված է և պատրաստվում է երկաթ-բետոնե կառուցվածների գործարանում: Բացի փոքրիկ բնակարաններից, շենքի բնակիչների կյանքն ավելի «թեթև» դարձնելու համար ճարտարապետական բյուրոն մշակել է նաև փոքրիկ հանրային գոտի, որտեղ վարձակալները կարող են հանգստանալ և հյուրեր ընդունել: «Իմ Միկրո Նյու Յորք» նախագծի հիմնական նպատակը Նյու Յորքի անշարժ գույքի շուկայում վարձակալության գների փոքր-ինչ մեղմումն է: Ըստ նախագծի հեղինակների՝ փոքրիկ (մոտ 30 քառակուսի մետր) մակերեսով բնակարանները, նախատեսված միայնակ քաղաքացիների կամ երեխա չունեցող զույգերի համար, որոշ չափով կարող են լուծել այս խնդիրը: Նշենք, որ նախագծի իրականացումը հնարավոր է դառնում միայն «հավաքովի» կոնստրուկցիաների պարագայում, քանի որ վերջիններս շինարարության ընթացքում ցածր ինքնարժեք են ապահովում: Քաղաքի իշխանությունները հավատում են նախագծի հաջողությանը և նախատեսում են մինչև 2020 թվականը կառուցել ևս 165 հազար բնակարան, ինչը հնարավորություն կտա լուծել 500 հազար քաղաքացու բնակարանային խնդիր: Նշենք, որ այս նախագիծը հնարավոր դարձավ իրականացնել միայն քաղաքապետ Մայքլ Բլումբերգի անմիջական մասնակցությամբ: Բանն այն է, որ 1987 թվականից ի վեր քաղաքում գործում էր օրենք, որն արգելում էր 37 քառակուսի մետրից պակաս մակերես ունեցող բնակարանների կառուցումը: 2013 թվականին քաղաքապետը չեղյալ հայտարարեց օրենքը այս նախագիծն իրականացնելու համար: Ի դեպ, մեր համերկրացիներն արդեն երկար տարիներ ապրում են այսպես կոչված «միկրոբնակարաններում»: Դեռևս Խորհրդային Միության տարիներին երկրում կառուցվեցին «Խրուշչովյան» նախագծի շենքերը, որտեղ 1-սենյականոց բնակարանների ընդհանուր մակերեսը կազմում է 28-32 քառակուսի մետր:

Երբ դեռևս 1884 թ-ին ամերիկացի ճարտարագետ Վիլիամ Լե Բարոն Ջեննին (William Le Baron Jenney) նախագծեց առաջին երկնաքերը, ոչ ոք չէր հավատում, որ կգա մի ժամանակ, երբ ճարտարապետները իրենց հայացքը շինարարական ավանդական եղանակներից կշեղեն դեպի ոչ ավանդականը: Բայց արի ու տես, որ այսօր շատ ճարտարապետներ նախատեսում են շինարարության ընթացքում օգտագործել այլընտրանքային շինանյութ և ամբողջ աշխարհում կառուցել փայտյա երկնաքերեր: Վերջիններս համոզված են, որ փայտը կարող է փոխարինել ցեմենտին ու պողպատին՝ դառնալով մասսայական օգտագործման շինանյութ: Օրերս «Ռյուդիգեր Լայներ և Փարթներս» (Rüdiger Lainer and Partner) ճարտարապետական ընկերությունը հանրությանն է ներկայացրել նոր փայտյա երկնաքերի նախագիծ, որը շինարարության ավատից հետո հավակնում է դառնալ ամենաբարձրն աշխարհում: Նոր հայտարարված 84 մետր բարձրությամբ «ՀոՀո» (HoHo) երկնաքերը կկառուցվի Վիեննայի «Սիսթադ Էսփըրն» (Seestadt Aspern) շրջանում: 24 հարկանի երկնաքերում կտեղակայվեն հյուրանոց, բնակարաններ, ռեստորան, առողջարանային համալիր և գրասենյակներ: Ըստ նախնական տվյալների՝ երկնաքերի կառուցվածքի 76 տոկոսը կկառուցվի փայտից, ինչը հնարավորություն կտա կրճատել մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթու գազի հսկայական ծավալներ: Կոլումբիական Համալսարանի հետազոտության տվյալներով, բետոնի արտադրության ժամանակ մթնոլորտ է արտանետվում հսկայական քանակությամբ ածխաթթու գազ: Ինչպես ապացուցում է հետազոտությունը, այս շինանյութի արտադրության ընթացքում մթնոլորտ արտանետված ածխաթթու գազի ծավալները կազմում են ընդհանուր արտանետումների 5 տոկոսը: Պողպատից ու բետոնից կառուցված նույնանման շինության համեմատությամբ փայտյա շինությունը հնարավորություն կտա կրճատել մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթու գազի քանակը 2800 տոննայով: Ինչպես գրում է The Guardian պարբերականը, նախագծի հեղինակներից Քերոլայն Պալֆին (Caroline Palfy) բացատրել է, որ այսօր շատ կարևոր է ոչ ավանդական մտածելակերպը: Փայտը որպես շինանյութ օգտագործվել է դարեր շարունակ, և այսօր էլ այն կարող է ծառայել իբրև իդեալական շինանյութ: Այսօր աշխարհի ամենաբարձր փայտյա երկնաքերը «ֆորտեն» (Forte) գտնվում է Մելբուրնում: 32 մետր բարձրությամբ երկնաքերի շինարարությունն ավարտվել է 2012 թ-ին: Մյուս հանրությանը քաջ ծանոթ փայտյա երկնաքերը գտնվում է Լոնդոնում: 9 հարկանի «Ստադաուս» (Stadthaus) բնակելի շենքը կառուցել է ճարտարապետ Մյուրեյ Գրովը (Murray Grove): 30 մետր բարձրությամբ շինությունը կառուցված է բացառապես փայտից՝ փայտից են անգամ սանդուղքները: Նախորդ 4 տարիներին ևս 2 փայտյա երկնաքերի նախագիծ է ներկայացվել հանրության: Այսպես՝ 2012 թ-ին ճարտարապետ Մայքլ Գրինը հայտարարեց Վանկուվերում 30 հարկանի փայտյա երկնաքեր կառուցելու պլանների մասին: 2 տարի անց նորվեգական «Բերգեն և Օմեգն բիլդինք սըսայեթի» (Bergen и Omegn Building Society) ընկերությունը նույնպես ներկայացրեց փայտյա երկնաքերի նախագիծ, որն անվանակոչեց «Դը Թրի» (The Tree) :

Այսօր «Սիլիկոնե հովիտը» դարձել է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում գրեթե բոլոր հսկա ընկերությունների «տունը»: Apple-ն և Facebook-ը արդեն կառուցում են իրենց նոր գլխավոր գրասենյակներն այստեղ: Այժմ հերթը Google ընկերությանն է նորովին ներկայանալու այս հովտում: Ընկերությունն էլ երկար սպասել չտվեց: Վերջերս Google-ը հայտարարել է, որ նախատեսում է կառուցել իր նոր գլխավոր գրասենյակը Մաունթին Վյու (Mountain View) քաղաքում, և արդեն դիմել է քաղաքային խորհրդին նախագծի հաստատման նպատակով; «Գուգլեփլեքս» (Googleplex) անվանումը ստացած գլխավոր գրասենյակի նախագծման աշխատանքներով զբաղվում են հանրահայտ «ԲիԱյՋի» (BIG) և «Հիդըրվիք Ստուդիո» (Heatherwick Studio) ճարտարապետական ընկերությունները: Ըստ նախնական տվյալների՝ Google ընկերությունը ճարտարապետներին պատվիրել է լանդշաֆտային նախագծի և կառույցների ձևերի միջոցով ջնջել շինության և բնության միջև եղած սահմանները՝ խնդիր, որը շատ ճարտարապետներ են այսօր փորձում իրականացնել: Հսկա գրասենյակային համալիրի բոլոր շինությունները ծածկված են լինելու թափանցիկ տանիքներով, ինչը թույլ է տալու արևի լույսին ու ջերմությանը ներթափանցել գրասենյակներ: Ինչպես նշում են ընկերությունում, նախագիծն ավելին կլինի քան հասարակ գրասենյակին համալիրը. տարածքը բաց կլինի հասարակության առջև: Այստեղ կհիմնվեն հսկայական կանաչ զբոսայգիներ, կկառուցվեն հեծանվային ուղիներ և առևտրային ցանցեր: Կսպասենք նոր մանրամասների և զարգացումների, քանի որ այս նախագիծը դեռևս հսկայական աշխատանքային ուղի ունի անցնելու:

Աշխարհի ամենաբարձր ուղղահայաց այգին, որն ունի բնակելի բարձրահարկի տեսք պատված խիտ բուսականությամբ, այժմ զարդարում է Սիդնեյի համայնապատկերը: Երկար սպասված «Ուան Սենթրալ Փարք» (One Central Park) նախագծի շինարարությունն ավարտված է: Յուրօրինակ երկնաքերը նախագծել է աշխարհահռչակ ճարտարապետ Ժան Նուվելը (Jean Nouvel), իսկ վերջինիս ապրելու և շնչելու հնարավորություն է ընձեռել հանրահայտ ֆրանսիացի նկարիչ և բուսաբան Պատրիկ Բլանկը (Patrick Blanc): Ամբողջ շինարարության ընթացքում որպես գլխավոր կառուցապատողներ հանդես են եկել ամբողջ աշխարհում կայուն կառուցապատման ոլորտում իրենց գործունեությամբ հայտնի 2 ընկերություն՝ «Ֆրեյզերզ Փրոփերթի Օսթրեյլիա» (Frasers Property Australia) և «Սեկիսու Հաուս Օսթրեյլիա» (Sekisui House Australia): Այս նախագծի դիմային հատվածում տնկված են ավելի քան 250 տեսակի ավստրալական ծաղիկներ և բույսեր: Նախագծի յուրաքանչյուր մասնիկը մանրակրկտորեն մշակված է և ծառայում է իր նպատակին: Նշենք, որ այս յուրօրինակ կանաչ համալիրը կազմված է 2 շինություններից համապատասխանաբար 116 և 64.5 մետր բարձրություններով: Ի դեպ, համալիրի բարձր երկնաքերում կա հատուկ հատված, որտեղ գտնվում են 38 շքեղ փենթհաուսներ: Բազմաֆունկցիոնալ համալիրի առանձնահատկությունների շարքում կարելի է նշել կրիչ հայելիներից կազմված մի ուղղանկյուն հսկա վահանակ, որն ամրացված է բարձրահարկ երկնաքերին: Վերջինիս նպատակն է կլանել արևի ճառագայթները և արտացոլել դրանք ավելի ցածր գտնվող հարկերում՝ բնակարաններում բնական լույս ապահովելու, ինչպես նաև բույսերին անհրաժեշտ արևի լույս մատակարարելու նպատակով: Իսկ արևի մայր մտնելուց հետո այս վահանակը վերածվում է փայլող լուսադիոդային էկրանի, ոը նախագծել է լուսավորման ոլորտում հայտնի դիզայներ Յան Կերսալը: «Ուան Սենթրալ Փարք» երկնաքերը Սիդնեյի կենտրոնում կառուցվող «քաղաքային գյուղի» մի հատվածն է: Այնտեղ տեղակայված են ինչպես բնակարաններ, այնպես էլ առևտրային տարածքներ, ինչպես նաև հանրային գոտիներ՝ նախատեսված նկարիչների և ճարտարապետների համար: Երկնաքերի շուրջը կառուցվել է 64 հազար քառակուսի մետր մակերեսով այգի, որը նախատեսված է խաղաղ հանգստի, ինչպես նաև բաց երկնքի տակ անցկացվող որոշակի միջոցառումների համար: Նշենք, որ 2014 թվականին Ասիա և Ավստրալիա մայրացամաքից «Ուան Սենթրալ Փարք» երկնաքերը «Բարձրահարկ շենքերի և քաղաքային միջավայրի խորհրդի» (CTBUH) կողմից ճանաչվել է լավագույնը: