Անցած տարվա վերջին Չինաստանում առաջին անգամ փորձարկվել է աշխարհի ամենաերկար արագընթաց երկաթուղին: Նոր արագընթաց երկաթուղու երկարությունը, որն իրար է միացնում մայրաքաղաք Պեկինը հյուսիսում ու Գուանչժոու (Guangzhou) ֆինանսական կենտրոնը հարավում, կազմում է 2298 կիլոմետր: Ըստ տարածված հաղորդագրության՝ նոր երկաթուղով ամեն օր մոտ 150 զույգ գնացքներ կընթանան ավելի քան 300 կիլոմետր ժամ արագությամբ՝ արդյունքում երկու քաղաքների միջև երթևեկության տևողությունը կրճատելով 12 ժամով՝ 22-ից մինչև 10 ժամ: Երթևեկության ընթացքում մի շարք կանգառներ են նախատեսված, որոնք ներառում են Շիցզյաչժուն (Shijiazhuang), Ուհան (Wuhan) և Չանշա (Changsha) նահանգային մայրաքաղաքները: Չնայած այն հանգամանքին, որ Չինաստանը հսկայական ռեսուրսներ է ներդրել արագընթաց երկաթուղու կառուցման մեջ, այնուամենայնիվ վերջին ամիսներին մի շարք շինարարական խնդիրներ են առաջացել: Մարտյան հեղեղային անձրևներից հետո արագընթաց երկաթգծի որոշ հատվածը փլուզվեց, 2011 թ-ին գնացքներից մեկի վթարի հետևանքով 40 մարդ զոհվեց, իսկ այդ դեպքից մի քանի ամիս առաջ ձերբակալվեցին երկաթուղային գծերի նախարարը և նախարարության գլխավոր ինժեները, ովքեր կասկածվում էին կաշառակերության մեջ: Պեկին-Գուանչժոու արագընթաց երկաթգծի բացումից հետո Չինաստանն արդեն ունի շահագործվող 9.3 հազար կիլոմետր արագընթաց երկաթգիծ: Նորաբաց գիծը հանդիսանում է նախատեսված հյուսիս-հարավ ուղղության 4 գծերից մեկը, որոնք պետք է կառուցվեն ապագայում: Երկաթգծային ենթակառուցվածքների զարգացման 12-րդ հնգամյակի պլանով 2015 թ-ին Չինաստանում շահագործման կհանձնվի 120 հազար կիլոմետր երկաթգիծ, որից 18 հազար կիլոմետրը արագընթաց (300 կմ/ժամ), իսկ 40 հազարը էքսպրեսս երկաթգիծ (160 կմ/ժամ):
Առաջին հայացքից Չինաստանը թվում է չափազանց խիտ բնակեցված երկիր՝ աղտոտված մթնոլորտով: Սակայն վերջերս ներկայացված բազմաթիվ նախագծերը գալիս են հետզհետե փոխելու ձևավորված կարծիքը: Վերջերս Չիկագոյում գտնվող ճանաչված «Էդրիան Սմիթ + Գորդոն Ջիլլ Արքիթեքըչր» (Adrian Smith + Gordon Gill Architecture) ճարտարապետական ընկերությունը ներկայացրել է նոր ինքնավար «Չենդու Թիանֆու Գրեյթ Սիթի» (Chengdu Tianfu District Great City) արբանյակ-քաղաքի նախագիծը, որտեղ լուծված են ծանրաբեռնված ենթակառուցվածքների և մթնոլորտի ախտոտվածության խնդիրները, որոնք բնորոշ են Չինաստանի մեգապոլիսներին: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Գրեյթ Սիթին» կկառուցի Պեկինի Beijing Vantone Real Estate կառուցապատող ընկերությունը: Շինարարության ավարտից հետո, որը կտևի 8 տարի, քաղաքում կբնակվեն մոտ 30 հազար ընտանիքներ, իսկ ընդհանուր բնակչությունը կկազմի 80 հազար: Նոր ժամանակակից քաղաքը կկարողանա խուսափել ինչպես էներգիայի անխնա օգտագործումից, այնպես էլ մեծ քանակությամբ ածխաթթու գազի արտանետումից: Ճարտարապետների ներկայացրած նոր ժամանակակից քաղաքի հիմնական գաղափարը մթնոլորտ արտանետված վնասակար նյութերի քանակի կրճատումն է: Այս նպատակի համար էլ քաղաքը կկառուցվի շրջանային տարանցիկ հանգույցի շուրջը, ինչն էլ հնարավորություն կտա ամբողջապես բացառել անձնական ավտոմեքենաների օգտագործումը: Քաղաքի մի ծայրից մյուսը ոտքով հասնելու համար բնակիչներից կպահանջվի ընդամենը 15 րոպե: Բացի մթնոլորտ արտանետված վնասակար նյութերի քանակի կրճատումից, քաղաքը կլինի էկոլոգիապես մաքուր: Բանն այն է, որ նոր տեխնոլոգիաների արագ զարգացումը հնարավորություն է տալիս այսօր կառուցել «կանաչ» շենքեր, թաղամասեր, համայնքներ, անգամ քաղաքներ: «Գրեյթ Սիթի» նախագծի հեղինակների հավաստիացմամբ այս ժամանակակից քաղաքը կօգտագործի 48 տոկոս ավելի քիչ էներգիա, 58 տոկոս ավելի քիչ ջուր, կարտադրի 60 տոկոս ավելի քիչ ածխաթթու գազ և 89 տոկոսով ավելի քիչ աղբ, քան նույնչափ բնակչություն ունեցող ավանդական քաղաքները: Բայց ճարտարապետները հասկանում են, որ իսկապես «կանաչ» քաղաք կառուցելը չի ենթադրում միայն էկոլոգիապես մաքուր շինանյութի օգտագործում, արևային վահանակների տեղադրում, այլ նաև ճիշտ նախագծում: 1.3 մլն քառակուսի մետր մակերեսով կառուցապատվող տարածքը շրջապատված կլինի 2 մլն քառակուսի մետր մակերեսով բուֆերային գոտով, որը բաղկացած կլինի բլուրներից, հովիտներից, արհեստական լճերից: Քաղաքի ընդհանուր մակերեսի 15 տոկոսը կհատկացվի այգիներին և կանաչ գոտիներին, 60 տոկոսը կկառուցապատվի, իսկ մնացած 25 տոկոսը կկազմեն ենթակառուցվածքները, ճանապարհները և քայլուղիները: Ծրագրի հեղինակների կարծիքով, այս նախագիծը ժամանակակից քաղաքի փայլուն տարբերակ է, որը գալիս է ապացուցելու, որ նմանատիպ քաղաքներ կարող են կառուցվել առանց շրջակա միջավայրին վնաս հասցնելու: Սա իդեալական վայր է ապրելու, աշխատելու և երեխաներ մեծացնելու համար:
2 ամիս առաջ The Morning Whistle պարբերականը համացանցում հրապարակեց ցնցող նորություն, որի ճշգրտությանը հանրությունը թերահավատորեն վերաբերեց: Պարբերականը հայտարարեց, որ չինական «Բրոուդ Սըսթեյնըբլ բիլդինգ» (Broad Sustainable Building) ընկերությունը Չինաստանի Հունան նահանգի Չանշա քաղաքում պատրաստվում է ընդամենը 7 ամսում կառուցել 838 մետր բարձրությամբ 220-հարկանի աշխարհի ամենաբարձր երկնաքերը: Տեղեկատվությունն իսկապես անհավատալի էր. ինչպիսի բարձրունքների պետք է հասնեին չինացիների տեխնոլոգիաները, նմանատիպ հայտարարություն անելու համար: Համեմատության համար նշենք, որ ներկայիս ամենաբարձր շինությունը՝ «Բուրջ Խալիֆան», կառուցելու համար անհրաժեշտ է եղել շուրջ 6 տարի: Սակայն այս հայտարարությանը հետևեցին այնպիսի հեղինակավոր ինտերնետային կայքերի հրապարակումներ, ինչպիսին են DailyMail-ը, CNN և Reuters լրատվական գործակալությունները, որոնք ևս գրեցին այս խելահեղ նախագծի մասին: Ավելին՝ ըստ նրանց ներկայացրած տվյալների վերոնշյալ շինությունը կառուցվելու էր ոչ թե 7, այլ 3 ամսում: DailyMail պարբերականը գրեց, որ նախագիծը կանաչ լույս է ստացել Չանշայում և մնում է միայն, որ տեղական ինքնակառավարման մարմինները ստորագրեն շինարարության թույլտվությունը: Ըստ պարբերականի՝ եթե վերոնշյալ ստորագրությունը լինի, ապա «Բրոուդ Սըսթեյնըբլ բիլդինգ» ընկերության տնօրեն և հիմնադիր Զեն Յուն (Zhang Yue) շինության նախապատրաստական աշխատանքները կսկսի այս տարվա նոյեմբերին, իսկ աշխարհի ամենաբարձր երկնաքերը շահագործման կհանձնի արդեն 2013 թ-ի հունվարին: Reuters լրատվական գործակալության ամսագրի հրապարակած հարցազրույցը «Բրոուդ Սըսթեյնըբլ Բիլդինգ» ընկերության տնօրենի հետ ավելի է բարձրացնում այս խելահեղ նախագծի իրականություն դառնալու հավանականությունը: Ինչպես նշում է ընկերության տնօրենը, այսօր շինարարության համար հողատարածք գտնելն արդեն իսկ մեծ խնդիր է, իսկ նա ցանկանում է շինարարությունը նոր հարթության վրա տեղափոխել: Պրն. Յույի առաջարկած շինարարական նոր տեխնոլոգիան, որը ենթադրում է կառույցի տարբեր մասերի պատրաստում գործարաններում, այնուհետև շինության հավաքում շինհրապարակում, հնարավորություն կտա կարճ ժամանակահատվածում և հնարավորինս մատչելի բյուջեյով կառուցել հսկա երկնաքերեր: Հարցազրույցի ժամանակ չինացին հայտարարել է, որ 220 հարկանի աշխարհի ամենաբարձր շինությունը, որն ինքն անվանել է Երկնային Քաղաք անկասկած կառուցվելու է: Ավելին՝ նա հանրությանն է ներկայացրել ևս մի ամբիցիոզ նախագիծ, որի մանրամասները դեռևս հայտնի չեն: Զեն Յուն ցուցադրել է իր նոր նախագծի գծագրերը և հայտարարել, որ ինքը 100 տոկոսով կառուցելու է 2 կիլոմետր բարձրությամբ նոր շինությունը՝ շինարարության ոլորտում աննախադեպ ռեկորդ սահմանելով: Ի դեպ վերոնշյալ ընկերությունն արդեն իրականացրել է մի քանի զարմանալի նախագծեր: Վերջերս, Չինաստանի Հունան (Hunan) նահանգում ընդամենը 15 օրում, 170 քառակուսի մետր հողատարածքի վրա կառուցվել է : 30-հարկանի հյուրանոց Չինական «Բրոուդ Գրուփ» (Broad Group) ընկերության կառուցած շենքում տեղադրված են էներգախնայող տեխնոլոգիաներ, և այն ընդունակ է դիմակայել 9 մագնիտուդ ուժգնությամբ երկրաշարժի: Նույն ընկերությունը 2010 թ-ին 6 օրում կառուցել է «Տապան Հյուրանոց» (Ark Hotel) 15 հարկանի շենքը: Նախապես կառուցվել էր միայն շենքի հիմքը, իսկ կարկասը և հարդարումը բոլոր հաղորդակցություններով ավարտին էին հասցվել ռեկորդային 6 օրում:
Ընդամենը մի քանի տարի առաջ Պեկինում հանդիսավորությամբ և հպարտությամբ բացվեց Ազգային մարզադաշտը, որը հայտնի է նաև «Թռչնի բույն» (Bird’s Net) անվանմամբ՝ ճարտարապետության հրաշքն ու 2008 թ-ի Օլիմպիական խաղերի կենտրոնական կառույցը: Սակայն, ցավոք շինարարության ավարտից ընդամենը 4 տարի հետո Reuters լրատվական գործակալության ֆոտոլրագրող Դեյվիդ Գրեյը (David Grey) ամբողջ աշխարհին ներկայացրեց չoգտագործվող և լքված մարզադաշտի լուսանկարները: Նա նաև բացահայտեց, որ մի շարք այլ Օլիմպիական շինություններ, ինչպես օրինակ՝ հեծանվահրապարակը, թիավարության և ծովափնյա վոլեյբոլի հրապարակները, նույնպես չեն օգտագործվում և հետզհետե ավերվում են: NPR լրատվական կայքի հաղորդմամբ, «Թռչնի բույն» մարզադաշտի նախագծման խորհրդատու Այ Վեյվեյը (Ai Weiwei) հասկացավ, որ նոր մարզադաշտը դարձավ բազմաթիվ տհաճ քննարկումների առարկա և չինտեգրվեց քաղաքի կյանքին: Եվ քանի որ 2008 թ-ի Օլիմպիական խաղերից հետո մարզադաշտը գրեթե չի օգտագործվել, իսկ վերջինիս պահպանման համար տարեկան անհրաժեշտ է մոտ 10 մլն ԱՄՆ դոլար, ապա երբեմնի ծաղկող շինությունն այսօր հետզետե ավերվում է: Նույն սխալները չկրկնելու, «Օլիմպիական քրոնիկ ժառանգությունից» և ֆինանսական ծանրությունից խուսափելու նպատակով, 2012 թ-ի լոնդոնյան Օլիմպիական խաղերի կազմակերպիչները մեծ ուշադրություն դարձրին կառույցների կայունությանը՝ հույս ունենալով երկարացնել թանկ և յուրօրինակ օլիմպիական շինությունների կյանքը: International Herald Tribune ինտերնետային պարբերականի հաղորդմամբ, Օլիմպիական խաղերի կազմակերպիչները հասկացան, որ մշտական կառույցների կարիք չկա, և Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի շատ շինություններ նախագծեցին այնպես, որ խաղերից հետո վերջիններս հեշտությամբ հնարավոր լինի կամ վերափոխել, կամ էլ ապամոնտաժել: Այսպես՝ 12 հազար հանդիսատեսի համար նախատեսված բասկետբոլային մարզահրապարակը կարող է դառնալ մեծագույն ժամանակավոր շինությունը Օլիմպական խաղերի ողջ պատմության ընթացքում: Կազմակերպիչները համոզված են, որ խաղերից հետո հնարավոր կլինի հեշտությամբ ապամոնտաժել ողջ կառույցը, ներառյալ 12 հազար նստատեղերը, ենթակառուցվածքները, անգամ հանդերձարանները: 55 հազար հանդիսատեսի համար նախատեսված օլիմպիական մարզադաշտի տանիքն էլ խաղերից հետո կարելի է ապամոնտաժել: Նշենք, որ վերջինիս շինարարության համար պահանջվել է 3 անգամ ավելի քիչ պողպատ, քան «Թռչնի բնի» կառուցման ժամանակ: «Վորլդ Վայլդլայֆ» հիմնադրամի (World Wildlife Fund) և «Բիորեջիոնալի» (BioRegional) տարածած վերլուծությունը անցած շաբաթ հաստատեց, որ այս Օլիմպիական խաղերը հասան իրենց կանաչ նպատակին: Անխոս 2012 թ-ի լոնդնոյան Օլիմպիական խաղերը չեն կարող ամբողջությամբ լինել էկոլոգիապես մաքուր և կայուն: Բանն այն է, որ խաղերի ժամանակ Մեծ Բրիտանիայի մայրաքաղաք ժամանած 600 հազարից ավելի զբոսաշրջիկները հսկայական ծանրաբեռնվածություն կառաջացնեն տրասպորտային միջոցերի վրա, դրանով իսկ մեծացնելով վառելիքի օգտագործումն ու շրջակա միջավայր արտանետված թունավոր նյութերի քանակը: Բայց քանի որ ողջ աշխարհն այսօր ձգտում է կայուն զարգացման, ապա շատ հնարավոր է, որ հաջորդ Օլիմպաիական խաղերի ժամանակ այս հարցն էլ լուծվի:
Վերջերս Չինաստանի կառավարությունը հայտարարել է մի շարք էկո-քաղաքներ կառուցելու իր մտադրության մասին: Երկրի ղեկավարության տվյալներով, նոր էկո քաղաք-համայնքները հագեցած կլինեն բուսականությամբ, արևային վահանակներով և էներգիայի այլընտրանքային աղբյուներով: Ինչպես տեղեկացնում է USA Today պարբերականը, վերջերս Լոնդոնում Վենսմինսթրի Համալսարանի (University of Westminster in London) կատարած հետազոտությունների համաձայն, աշխարհի էկո-քաղաքների մեծամասնությունը կառուցվում է Չինաստանում, իսկ երկրորդ տեղը զբաղեցնում է ԱՄՆ-ն: Չինաստանում իրականացվող նմանատիպ խոշորագույն նախագծերից է «Տյանցզին էկո-սիթին» (Tianjin Eco-City): 30 քառակուսի կիլոմետր ընդհանուր մակերեսով քաղաքը Չինաստանի և Սինգապուրի կառավարությունների համատեղ նախագիծն է: Ըստ նախնական տվյալների՝ այնտեղ արդեն ապրում է 100 բնակիչ, իսկ 1000-ն էլ նախատեսում են տեղափոխվել այս տարի: Բացի այդ, ծրագրի հեղինակների կարծիքով, հետագա 10 տարիների ընթացքում քաղաքի բնակչությունը կհասնի 350 հազարի: The Inhabitat պարբերականի տվյալներով, էկո-քաղաքը նախագծել է «Սուրբանա քաղաքային նախագծման խումբը» (Surbana Urban Planning Group): Վերջինս էկո-համայնքում ներդրել է ժամանակակից այնպիսի տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիքն են՝ արևի և քամու էներգիայի կիրառման, անձրևաջրերի օգտագործման և օգտագործված ջրերի մաքրման համակարգեր: Բացի այդ, մթնոլորտ արտանետված ածխաթթու գազի ծավալները կրճատելու նպատակով, նոր էկո-համայնքում կլինեն ժամանակակից արագընթաց տրամվայներ: USA Today պարբերականի տվյալներով, վերջին տարիներին ավելի քան 200 քաղաք Չինաստանում հայտարարել է էկո-համայնք կառուցելու իր ծրագրերի մասին: Այնուամենայնիվ, ոչ բոլոր նախագծերն են իրականացել: Դրանցից որոշները սառեցվել են, մյուսներն էլ պարզապես նախագծողների գովազդային քայլեր են եղել: Որոշ նորարարություններ, ինչպիսին, օրինակ, Սինգապուրի կողմից առաջարկված «տանիքների այգիներն» են չիրականացան, իսկ որոշ համագործակցություններ էլ պարզապես շարժվեցին դեպի անորոշություն: Այսպես՝ Շանհայի ղեկավարության և բրիտանական «Արուփ» (Arup) ընկերության կողմից նախագծված «Դոնթան» (Dongtan) էկո-քաղաքը շինարարությունն այդպես էլ չավարտվեց, բացի այդ «Արուփ» (Arup) ընկերությունը կիսատ թողեց նաև «Վանզենգ» (Wanzhuang) էկո-համայնքի շինարարությունը:
