Մոսկվայի միջազգային գործարար «Մոսկվա Սիթի» (Moscow City) թաղամասում կառուցվող 339 մետր բարձրությամբ «Մերկուրի Սիթի» (Mercury City) երկնաքերը գերմանական «Էմփորիս» (Emporis) ընկերության կողմից ճանաչվել է ամենաբարձրը Եվրոպայում: Ինչպես տեղեկացնում են «Մերկուրի» ընկերությունում 75-հարկանի աշտարակն իր բարձրությամբ առաջ է անցել լոնդոնյան «Բեկորից» (The Shard), որի բարձրությունը կազմում է 310 մետր: Շինարարության ավարտից հետո «Մերկուրի Սիթին» 29 մետրով բարձր կլինի «Բեկորից»: Եվրոպայի այժմյան ամենաբարձր աշտարակի շինարարությունը սկսվել է 2006 թ-ին: Այսօր «Մերկուրի Սիթիի» շինարարական աշխատանքները գտնվում են ավարտական փուլում, և այն նախատեսվում է շահագործման հանձնել արդեն 2013 թ-ի առաջին կիսամյակում: Նշենք, որ երկնաքերի ընդհանուր բյուջեն կազմել է 1 մլրդ ԱՄՆ դոլար: 75-հարկանի երկնաքերը նախագծվել է երկու ճարտարապետների համատեղ աշխատանքի արդյունքում՝ ամերիկացի Ֆրենկ Ուիլյամսի (Frank Williams), ով մահացել է 2010 թ-ին և ռուս ճարտարապետ Միխայել Պոսոխինի: Ըստ նախնական տվյալների` բազմաֆունկցիոնալ համալիրում գրասենյակային տարածքների ընդհանուր մակերեսը կազմի 90 հազար քառակուսի մետր, իսկ բնակարաններինը` 20 հազար քառակուսի մետր: Ինչպես գրում է Bloomberg լրատվական գործակալությունը, նոր համալիրում գրասենյակների և բնակարանների գները կլինեն շուկային համապատասխան: Գնորդները կարող են բնակարաններ ձեռք բերել քառակուսի մետրի համար 11.1 հազար ԱՄՆ դոլարից սկսած, իսկ գրասենյակային տարածքների վարձակալության տարեկան գինը կկազմի 800-900 ԱՄՆ դոլար մեկ քառակուսի մետրի համար: Լոնդնոյան «Բեկորը» Եվրոպայի ամենաբարձր աշտարակի տիտղոսը կրեց ընդամենը երկու ամիս: Այսօր այդ տիտղոսը նրանից վերցրել է «Մերկուրի Սիթին»: Սակայն հարկ է նշել, որ վերջինս ևս երկար ժամանակ չի կրի այն, քանի որ բազմաթիվ այլ նախագծեր գտնվում են իրականացման փուլում: Նույն «Մերկուրի Սիթիի» հարևանությամբ կառուցվում է 506 մետր բարձրությամբ «Ֆեդերացիայի Աշտարակը» (Башня Федерации):

Հոկտեմբերին հանրությանը ներկայացվեց մերձմոսկովյան Բարվիխա շրջանում կառուցված նոր առանձնատուն, որը Նաոմի Քեմբելի համար կառուցել է ռուս գործարար Վլադիսլավ Դորոնինը: Շինության դիզայնի հեղինակը բրիտանական հայտնի ճարտարապետ Զահա Հադիդն է: Ֆուտուրիստական շինությունը հիշեցնում է տիեզերանավ, որի մի մասը ստորգետնյա է, իսկ մյուսը՝ գետնից 20 մետր վեր է բարձրանում: «Քափիթալ Հիլլ Ռեզիդենս» (Capital Hill Residence) առանձնատան ընդհանուր մակերեսը 8687 քառակուսի մետր է` ներառյալ երկու աշտարակները, որոնք հիշեցնում են ընձուղտի վիզ: Այդտեղ տեղակայված են սենյակներ, որոնք հիշեցնում են աստղադիտարան: Առանձնատան ստորգետնյա հատվածում տեղակայված են ֆիննական բաղնիքը, համամը (թուրքական բաղնիքը) և ռուսական բաղնիքը: Այստեղ է լինելու նաև ֆիթնեսի հսկայական սրահ և հյուրասենյակ: Տան առաջին հարկում կլինի հյուրասրահ, փակ լողավազան, ճաշասրահ և խոհանոց: Առանձնատանը նախատեսված է նաև մանկական երկու սենյակ: Տան դիզայնն արված է մոդեռն ոճով` միաձուլելով բնական նյութերը, սպիտակ գույնը և երկրաչափական դետալները: Բաց տարածքները, զոնային բացակայությունը, հատակից միչև առաստաղ պատուհանները, դինամիկ և լողացող ձևերը՝ այս բոլորը ճարտարապետ Զահա Հադիդի ոճի արդյունքներն են: Ըստ տարածված լուրերի՝ Վլադիսլավ Դորոնինը, ում հետ Նաոմին հանդիպում է 2008 թ-ից, պատրաստ է մատուցել թանկարժեք նվերը, երբ բրիտանացի մոդելը նրա օրինական կինը դառնա: Գործարարից Քեմբելն արդեն ստացել է նվեր՝ Բրազիլիայի Սան Պաուլոյից ոչ հեռու գտնվող 18.5 մլն դոլար արժողությամբ պենտհաուս: Իսկ 2011 թ-ին իր ծննդյան օրվա առիթով Քեմբելը գործարարից նվեր ստացավ առանձնատուն Թուրքիայում:

Առաջին հայացքից Չինաստանը թվում է չափազանց խիտ բնակեցված երկիր՝ աղտոտված մթնոլորտով: Սակայն վերջերս ներկայացված բազմաթիվ նախագծերը գալիս են հետզհետե փոխելու ձևավորված կարծիքը: Վերջերս Չիկագոյում գտնվող ճանաչված «Էդրիան Սմիթ + Գորդոն Ջիլլ Արքիթեքըչր» (Adrian Smith + Gordon Gill Architecture) ճարտարապետական ընկերությունը ներկայացրել է նոր ինքնավար «Չենդու Թիանֆու Գրեյթ Սիթի» (Chengdu Tianfu District Great City) արբանյակ-քաղաքի նախագիծը, որտեղ լուծված են ծանրաբեռնված ենթակառուցվածքների և մթնոլորտի ախտոտվածության խնդիրները, որոնք բնորոշ են Չինաստանի մեգապոլիսներին: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Գրեյթ Սիթին» կկառուցի Պեկինի Beijing Vantone Real Estate կառուցապատող ընկերությունը: Շինարարության ավարտից հետո, որը կտևի 8 տարի, քաղաքում կբնակվեն մոտ 30 հազար ընտանիքներ, իսկ ընդհանուր բնակչությունը կկազմի 80 հազար: Նոր ժամանակակից քաղաքը կկարողանա խուսափել ինչպես էներգիայի անխնա օգտագործումից, այնպես էլ մեծ քանակությամբ ածխաթթու գազի արտանետումից: Ճարտարապետների ներկայացրած նոր ժամանակակից քաղաքի հիմնական գաղափարը մթնոլորտ արտանետված վնասակար նյութերի քանակի կրճատումն է: Այս նպատակի համար էլ քաղաքը կկառուցվի շրջանային տարանցիկ հանգույցի շուրջը, ինչն էլ հնարավորություն կտա ամբողջապես բացառել անձնական ավտոմեքենաների օգտագործումը: Քաղաքի մի ծայրից մյուսը ոտքով հասնելու համար բնակիչներից կպահանջվի ընդամենը 15 րոպե: Բացի մթնոլորտ արտանետված վնասակար նյութերի քանակի կրճատումից, քաղաքը կլինի էկոլոգիապես մաքուր: Բանն այն է, որ նոր տեխնոլոգիաների արագ զարգացումը հնարավորություն է տալիս այսօր կառուցել «կանաչ» շենքեր, թաղամասեր, համայնքներ, անգամ քաղաքներ: «Գրեյթ Սիթի» նախագծի հեղինակների հավաստիացմամբ այս ժամանակակից քաղաքը կօգտագործի 48 տոկոս ավելի քիչ էներգիա, 58 տոկոս ավելի քիչ ջուր, կարտադրի 60 տոկոս ավելի քիչ ածխաթթու գազ և 89 տոկոսով ավելի քիչ աղբ, քան նույնչափ բնակչություն ունեցող ավանդական քաղաքները: Բայց ճարտարապետները հասկանում են, որ իսկապես «կանաչ» քաղաք կառուցելը չի ենթադրում միայն էկոլոգիապես մաքուր շինանյութի օգտագործում, արևային վահանակների տեղադրում, այլ նաև ճիշտ նախագծում: 1.3 մլն քառակուսի մետր մակերեսով կառուցապատվող տարածքը շրջապատված կլինի 2 մլն քառակուսի մետր մակերեսով բուֆերային գոտով, որը բաղկացած կլինի բլուրներից, հովիտներից, արհեստական լճերից: Քաղաքի ընդհանուր մակերեսի 15 տոկոսը կհատկացվի այգիներին և կանաչ գոտիներին, 60 տոկոսը կկառուցապատվի, իսկ մնացած 25 տոկոսը կկազմեն ենթակառուցվածքները, ճանապարհները և քայլուղիները: Ծրագրի հեղինակների կարծիքով, այս նախագիծը ժամանակակից քաղաքի փայլուն տարբերակ է, որը գալիս է ապացուցելու, որ նմանատիպ քաղաքներ կարող են կառուցվել առանց շրջակա միջավայրին վնաս հասցնելու: Սա իդեալական վայր է ապրելու, աշխատելու և երեխաներ մեծացնելու համար:

Լեհ ճարտարապետ Յակուբ Սչեսնին (Jakub Szczesny) Վարշավայում կառուցել է տուն, որն արդեն հայտնի է դարձել որպես ամենանեղն աշխարհում: Տունը տեղավորվել է երկու բազմաբնակարան շենքերի մեջտեղում գտնվող 1.5 մետր լայնությամբ ճեղքում: Անսովոր տունը կառուցելիս ճարտարապետը ներշնչվել է իսրայելացի գրող Էթգար Կերեթի (Etgar Keret) աշխատություններով, ով ծնվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Վարշավայում, յուրօրինակ տնից երկու թաղամաս հեռավորության վրա: Ի դեպ տունը նվիրված է հենց գրող Կերեթին և կոչվում է «Կերեթի տուն», գրողն էլ հանդիսացել է վերջինիս առաջին բնակիչը, իսկ Վարշավա այցելելիս նա բնակվում է հենց այստեղ: Տունն ամենանեղ հատվածում ունի 72 սանտիմետր, իսկ ամենալայն հատվածում 122 սանտիմետր լայնություն: Սակայն պետք է նշել, որ չնայած իր չափսերին, տունն ունի այն, ինչ անհրաժեշտ է բնակության համար: Աշխարհի ամենանեղ տունն ունի սեփական կոյուղին, էլեկտրաէներգիան, ջրագիծ և ջեռուցման համակարգ: Երկհարկանի տունը կանգնած է մետաղական սյուների վրա և ունի 9 մետր բարձրություն: Տան կառուցվածքային շրջանակը մետաղից է, իսկ կիսաթափանցիկ տանիքը պոլիկարբոնատից: Տուն մտնելու համար տեղադրված է մետաղական սանդուղք, որով բնակիչները պետք է մագլցեն վերև, իսկ դռան փոխարեն նախատեսված է իջանցք (люк): Տունը բաղկացած է փոքրիկ ճաշասրահից, հյուրասրահից, որտեղ տեղադրված է բազկաթոռ, լոգասենյակից և ննջասենյակից, որտեղ կա նաև աշխատատեղ: Ճարտարապետի խոսքերով, Վարշավայի ղեկավարությունն է ֆինանսավորել նախագիծը, որը պաշտոնապես գրանցված է որպես արվեստի գործ: Բացի այդ, քաղաքի իշխանություններն արդեն գրանցել են այն ճարտարապետական տեսարժան վայրերի ցուցակում: Ըստ նրա՝ սա մի փոքրիկ արվեստի գործ է, որտեղ կարող են ժամանակավորապես հանգրվանել գրողներ, լրագրողներ, քննադատներ ամբողջ աշխարհից:

Ռուս գործարար Արաս Ագալարովի (Арас Агаларов) «Քրոքուս Գրուփ» (Crocus Group) ընկերությունն իր «Քրոքուս Սիթի» (Crocus City) նախագծի հարևանությամբ նախատեսում է իրականացնել նոր հավակնոտ ծրագիր, որը հաջողություն ունենալու դեպքում կդառնա Մոսկվայի երկրորդ երկնաքերերի թաղամասը «Մոսկվա Սիթի»-ից (Moscow City) հետո: Ինչպես գրում է RBK Daily պարբերականը, հղում անելով «Քրոքուս Գրուփ»-ի փոխնախագահ Էմին Ագալարովի խոսքերին, առաջին 3 երկնաքերերը նախատեսվում է կառուցել մինչև 2016 թ-ը: Ըստ նախնական տվյալների՝ գրասենյակային, բնակելի և հյուրանոցային երկնաքերերի ընդհանուր բյուջեն կկազմի մոտ 3 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Ինչպես գրում է պարբերականը՝ «Քրոքուս Գրուփ» ընկերությունն այս նախագծի մասին հայտարարել էր դեռևս 3 տարի առաջ՝ անվանելով այն «Քրոքուս Սիթի Մանհեթթան» (Crocus City Manhattan), սակայն այսօր ընկերությունը նախընտրում է ծրագրին առավել համեստ անվանում տալ՝ վերանվանելով այն «բազմաֆունկցիոնալ համալիր»: Բայց ինչպես նշում է ընկերության նախագահը, նախագծի անվանման փոփոխությունը չի փոխել վերջինիս բնույթը, և իրականացնելուց հետո այն անկասկած ոչնչով չի զիջի նյույորքյան Մանհեթենին: Երկնաքերերի շինարարությունը պետք է սկսվեր դեռ 2010 թ-ին, բայց որոշվեց այն տեղափոխել, քանի որ ընկերությունն իր ողջ ուժերը ներդրել էր Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցության (АТЭС-2012) գագաթնաժողովի համար իրականացվող շինարարության մեջ: Սակայն այս ամառ արդեն սկսվել է շինհրապարակի նախապատրաստական աշխատանքները և շատ հնարավոր է, որ մոտ ապագայում Մոսկովյան Օղակաձև փողոցից (МКАД) 66 կիլոմետր հեռավորության վրա կառուցվեն 1 մլն քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով 14 երկնաքերեր: Շինարարության առաջին փուլում նախատեսվում է կառուցել 3 երկնաքեր, որոնցից մեկը կլինի գրասենյակային աշտարակ՝ 137 հազար քառակուսի մետր մակերեսով, մյուսը՝ բնակելի երկնաքեր՝ 50 հազար քառակուսի մետր մակերեսով, իսկ երրորդը կլինի «Հոլիդեյ Ինն» (Holiday Inn) բրենդային հյուրանոցը 81 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով: Ի դեպ, 1000 հյուրանոցային համարներից բաղկացած հյուրանոցը կլինի խոշորագույնն Եվրոպայում: Նշենք, որ ծրագիրը նախագծել է «Քրոքուս Գրուփ» ընկերությանը պատկանող «Քրոքուս ինթերնեշնըլ» (Crocus International) ճարտարապետական ստուդիան ամերիկյան «Քլինգ Սթուբբինս» (Kling Stubbins) ճարտարապետական ընկերության հետ համատեղ: Նախատեսվում է, որ համալիրի բնակելի հատվածում կլինի 60-135 քառակուսի մետր մակերեսով 500 բնակարան, 900 ավտոմեքենայի համար նախատեսված կայանատեղի, ռեստորան, սպա-կենտրոն, ֆիթնես ակումբ և զվարճանքների կենտրոններ: Հիշեցնենք, որ «Քրոքուս Գրուփ»-ի փոխնախագահ և Արաս Ագալարովի տղա Էմին Ագալարովը, հանդիսանում է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի փեսան, մեծ աղջկա՝ Լեյլաի ամուսինը: