Այսօր 3D տպիչներն ամենուր են, և դրանցով հնարավոր է տպել ամեն բան: Վերջերս չինական WinSun ընկերությունը տպագրության համար հատուկ պատրաստված շինանյութից բավականին հաջող տպագրել է 5-հարկանի բնակելի շենք և 110 քառակուսի մետր մակերեսով առանձնատուն: 3D տպագրություն կազմակերպելու համար «Վինսան» ընկերությունը նախ կառուցել է հսկայական 3D տպիչ, որի բարձրությունը կազմում է 6.6 մետր, լայնությունը 10 մետր, իսկ երկարությունը 40 մետր: Ցանկացած շինություն կառուցելու համար տպիչը նախ իրար է խառնում վերամշակված շինանյութն ու չոր ցեմենտը, հետո հորիզոնական շերտ առ շերտ լցնում է մածուցիկ դարձած շինանյութը, որն այնուհետև չորանում և ամրանում է: Հաջորդ փուլում տպագրված հատվածները ամրացվում են պողպատով և մեկուսացվում են: Չինաստանի նորագույն 3D-տպագրված առանձնատունը պատրաստված է վերամշակված նյութերից: Այս կառուցվել է շինարարական թափոններից և վերամշակված քարերի խառնուրդից առաջացած շինանյութից: Բացի այս առանձնատնից, ընկերությունը վերոնշյալ տպագրիչի օգնությամբ կառուցել է նաև 5-հարկանի բնակելի շենք: Շինության հատվածների տպագրության համար անհրաժեշտ է եղել ընդամենը 1 օր և ևս 5 օր, որպեսզի տպագրված հատվածները հավաքվեն և ամրացվեն շինհրապարակում: Ինչպես պնդում են WinSun ընկերության ղեկավարները, շինարարության այս մեթոդն ունի մի շարք առավելություններ՝ շինարարական նվազագույն թափոններ, ամենակարճ ժամկետներ, նվազագույն աշխատուժ և ծախսեր: Անցած տարվա մարտին, այս ընկերությունը նաև տպել է 10 մատչելի բնակարաններ, որոնցից յուրաքանչյուրն արժեցել է 5000 ԱՄՆ դոլար: Բացի արդեն գրանցած հաջողությունների ընկերությունն ապագայի հսկայական նախագծեր ունի: Այսօր այստեղ փորձում են մշակել այնպիսի նախագիծ, որը հնարավոր կդարձնի կամուրջների և երկնաքերերի «տպագրությունը»: Նշենք նաև, որ անցած տարի DUS Architects ճարտարապետական բյուրոն Նիդեռլանդներից ևս նմանատիպ փորձ է արել և կառուցել է 3D-տպագրված տուն՝ որպես շինանյութ օգտագործելով բիոպլաստիկը:
Անցած տարին ռեկորդային է եղել շահագործման հանձնված երկնաքերերի քանակով: Բարձրահարկ շենքերի և քաղաքային միջավայրի միջազգային Խորհուրդի (The Council on Tall Buildings and Urban Habitat, CTBUH) տվյալներով անցած տարվա ընթացքում ամբողջ աշխարհում կառուցվել է 97 երկնաքեր, որոնց բարձրությունը կազմում է 200 և ավելի մետր: Ի դեպ, կառուցվող երկնաքերերի գրեթե կեսը Չինաստանում են գտնվում: Դրանցից 11-ի բարձրությունը կազմում է 300 և ավելի մետր: Սա լավագույն ցուցանիշն է 2011 թվականից ի վեր, երբ ամբողջ աշխարհում կառուցված 200 և ավելի բարձրություն ունեցող բարձրահարկերի քանակը կազմել է 81: 2014 թվականին կառուցված երկնաքերերի ընդհանուր բարձրությունը կազմել է 23.3 կիլոմետր նախորդ ռեկորդակիր 2011 թվականի 19,8 կիլոմետրի փոխարեն: Նշենք, որ 2000 թվականից 200 մետր և ավելի բարձրությամբ շինությունների քանակն ամբողջ աշխարհում աճել է 325 տոկոսով: Խորհուրդի տարածած տվյալների համաձայն՝ նախորդ տարվա ընթացքում կառուցվող երկնաքերերի առյուծի բաժինը՝ 60 տոկոսը, պատկանում է Չինաստանին. այստեղ կառուցվել է 58 երկնաքեր: Խորհրդի վերլուծաբանների կարծիքով Չինաստանի տնտեսական զարգացմանը զուգընթաց այս և հետագա տարիներին երկնաքերերի ինչպես քանակը, այնպես էլ բարձրությունը կավելանա: Անցած տարվա ընթացքում կառուցված բարձրահարկերի քանակով երկրորդ տեղը զբաղեցրել է Ֆիլիպինները 5 երկնաքերերով, իսկ երրորդ տեղը կիսել են Քաթարն ու Արաբական Միացյալ Էմիրությունները համապատասխանաբար 4 երկնաքերերով: Նախորդ տարվա ընթացքում շահագործման հանձնված երկնաքերերից ամենաբարձրը 541 մետր բարձրությամբ նյույորքյան «Համաշխարհային առևտրային կենտրոն 1-ին» է (One World Trade Center): Նախորդ տարի կառուցված 97 երկնաքերերից 47-ը գրասենյակային համալիրներ են, մյուս 26-ը բազմաֆունկցիոնալ համալիրներ՝ հյուրանոցներով, առևտրային և բնակելի տարածքներով, իսկ մնացածը բնակելի բարձրահարկներ: Բարձրահարկ շենքերի և քաղաքային միջավայրի միջազգային Խորհրդի վերլուծաբանների կանխատեսմամբ 2015 թ-ին ամբողջ աշխարհում կավարտվի 105-130 երկնաքերերի շինարարություն: Ի դեպ, միայն Չինաստանում մոտ 100 երկնաքեր է նախատեսված շահագործման հանձնել, որոնց շարքում է 632 մետր բարձրությամբ «Շանհայյան աշտարակը»: Բարձրահարկ շենքերի և քաղաքային միջավայրի միջազգային Խորհուրդը միջազգային կազմակերպություն է, որը զբաղվում է երկնաքերերի շինարարության հարցերով: Այն հիմնադրվել է 1969 թվականին ԱՄՆ-ի Լիհայ համալսարանի դասախոսների կողմից: Այսօր խորհրդի գլխավոր գրասենյակը տեղակայված է Չիկագոյում: Ըստ Խորհրդի կանոնադրության՝ երկնաքերեր են համարվում 200 և ավելի մետր բարձրությամբ շինությունները, և այն զբաղվում է վերջիններիս ամենօրյա մոնիտորիգով:
Ցանկացած ոք, ով երբևէ եղել է Իտալիայում չի կարող չհամաձայնել, որ հռոմեացիները մեծագույն ճարտարագետներ են եղել: Նրանց կողմից կառուցված ճանապարհները, ջրատարները և տաճարները կարողացել են դիմակայել ոչ միայն ժամանակի մարտահրավերներին, այլև երկրաշարժերին, ավազակների հրոսակախմբերին և զբոսաշրջիկների ամբոխներին: Պետք է նշել, որ նրանք որոշ հավելյալ գիտելիքներ են ունեցել նաև բետոնի մասին: Բանն այն է, որ ամբողջ աշխարհում 1960-ական թթ-ին կառուցված շենքերի բետոնե կառուցվածքները հետզհետե սկսում են քայքայվել, մինչդեռ հռոմեական այնպիսի պատմամշակութային արժեքներ, իչպիսիքն են՝ Պանթեոնն ու Կոլիզեյը դեռ կանգուն են: Վերջերս գիտնականները պարզել են, որ հռոմեական բետոնի երկարակեցության հիմքում ընկած է հիմնական բաղադրիչը հրաբխային մոխիրն է: Կալիֆորնիայի Բերքլիի համալսարանի գիտնականները բազմաթիվ փորձերի արդյունքում պարզել են, որ հռոմեական բետոնը կոռոզիայի չի ենթարկվում և երկարաժամկետ կայունություն է ցուցաբերում: Ժամանակակից բետոնը պատրաստվում է կրաքարից և կավից՝ 1,450 C աստիճան ջերմաստիճանի պայմաններում: Մինչդեռ հռոմեացիները նույն բետոնը ստանալու համար օգտագործում էին 85 տոկոս հրաբխային մոխիր, ջուր և կիր, որոնք միաձուլում էին շատ ավելի ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում: Այս հանգամանքը իր հերթին նվազեցնում է բետոնի պատրաստման ընթացքում մթնոլորտ արտանետված ածխաթթու գազի քանակը: Այսօր գիտնականները ցանկանում են հռոմեական հնագույն մեթոդները ներդնել արդի շինարարական տեխնոլոգիաներում՝ հեղաշրջելով ժամանակակից շինարական ոլորտը: Փորձերի և ուսումնասիրությունների մասնակից, գիտնական Մարի Ջեքսոնը պնդում է, եթե հնարավոր լինի արդի պայմաններում բետոնի պատրաստման ժամանակ օգտագործել հրաբխային բաղադրիչը, ապա արդյունքում կկրճատվի ինչպես մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթու գազի քանակը, այնպես էլ կբարձրացվի բետոնի կայունությունը և երկարակեցությունը:
Օրերս ճապոնական «Շիմիզու Քորփորեյշն» (Shimizu Corporation) ընկերությունը հանրությանն է ներկայացրել ցնցող մի նախագիծ, որի նախապատրաստական աշխատանքները տևել են շուրջ 2 տարի: Ըստ տարածված տեղեկատվության՝ ընկերությունը ցանկանում է կյանքը տեղափոխել ստորջրյա հարթություն՝ կառուցելով յուրօրինակ ստորջրյա մի քաղաք: Ինչպես պնդում են նախագծի հեղինակները՝ քաղաքի կառուցման համար կպահանջվի մոտ 26 մլրդ ԱՄՆ դոլար, իսկ տեխնոլոգիաները, որոնք թույլ կտան իրականացնել այն, միայն հասանելի կլինեն 2030 թվականին: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Օվկիանոսի պարուրակ» (Ocean Spiral) անվանումը ստացած ստորջրյա քաղաքում կկարողանա ապրել մոտ 5000 բնակիչ: Ստորջրյա քաղաքն իրենից ներկայացնում է ջրի մեջ ընկղմված հսկա գունդ: Այն բաղկացած կլինի 3 հատվածներից: Առաջին հատվածը, որն իրենից ներկայացնելու է 500 մետր տրամագծով գունդ, կիսով չափ կտեղակայվի ջրի մակերեսին: Ապա այդ շրջանը ստորին հատվածին կմիանա 15 կիլոմետր երկարությամբ պարուրաձև արահետով: Ստորին հատվածում կգտնվի ստորջրյա հիմնական բաղադրիչը: Այն ոչ միայն հիմք կհանդիսանա հսկայական կառույցի համար, այլ այստեղ կտեղակայվի գիտահետազոտական հսկա մի կենտրոն: Այս կենտրոնում նախատեսվում է էներգիա արտադրել, ինչը հնարավոր կլինի ծովի հատակի սառը և մակերեսային տաք ջրերի ջերմաստիճանների տարբերության շնորհիվ: Բացի այդ, նախատեսվում է մեթանոգենների օգնությամբ ածխաթթու գազից մեթան ստանալ, ինչպես նաև թորած ջուր արտադրել: «Շիմիզու Քորփորեյշն» ընկերության մամլո քարտուղար Մասատակա Նոգուչին (Masataka Noguchi) The Wall Street Journal պարբերականին տրված հարցազրույցում խոստովանել է, որ սա ընդամենը նախագիծ է, որի օգնությամբ ընկերությունը ձգտում է մշակել այնպիսի տեխնոլոգիաներ, որոնք հնարավորություն կտան կյանք ապահովել ստորջրյա տարածության մեջ: «Շիմիզու Քորփորեյշն» ընկերությունն այս նախագիծը մշակել է Տոկիոյի ինստիտուտի, Ճապոնիայի ջրային երկրաբանական գիտությունների գործակալության (Japan Agency for Marine-Earth Science) և երկրի Ձկնաբուծական տնտեսության հետազոտությունների (Fisheries Research Agency) հետ համատեղ: Ըստ նախատեսվածի՝ «Օվկիանոսի պարուրակ» նախագիծը հիմնականում կիրականացնի գիտական, ինչպես նաև արտադրական գործառույթներ:
Նոյեմբերի 6-ին Վազգեն Սարգսյան, Դեղատան և Խորենացի փողոցների հատման կետում տեղի է ունեցել նոր գործարար կենտրոնի հիմնարկեքի հանդիսավոր արարողությունը: «Կամար» անվանումը ստացած համալիրը շինարարական միջազգային նորարարական չափանիշներով նախագծված առաջին «կանաչ» բիզնես կենտրոնն է Հայաստանում, որը շինարարության ավարտից հետո կհավաստագրվի BREEAM-ի՝ (Building Research Establishment Environmental Assessment Method) աշխարհում «կանաչ» շինությունների էկոլոգիական գնահատման և դասակարգման առաջատար համակարգերից մեկի կողմից: Նման եզակի «Ա» դասի գրասենյակային կենտրոնը ապահովելու է էներգախնայողության և էկոլոգիական շինարարության բոլոր չափանիշները, որոնք ընդունված են միջազգային պրակտիկայում, և էապես նպաստելու է Հայաստանում «կանաչ» շինարարության չափանիշների զարգացմանը: Համալիրի կառուցման նախաձեռնությունը 5 տարվա պատմություն ունի: «Կամար» բազմաֆունկցիոնալ համալիրը կառուցում է «Փրոփերթի Դիվելոփմենթ Քամփնի» ՓԲԸ-ն: Ըստ ընկերության տնօրենի՝ ծրագրում հաշվի է առնված Հայաստանի մշակութային ժառանգության պահպանման նշանակությունը: Նախագծի բարդությունն այն է, որ վերջինս իր մեջ պետք է ընդգրկի թե նորը՝ նորարարականը, և թե հինը: Շինհրապարակում կա ճարտարապետ Նիկողայոս Բունիաթյանի կողմից նախագծված շենք, որը կառուցվել էր 1926 թվականին: Դիմային հատվածն ամբողջովին պահպանվելու է, շենքը լիովին վերամշակվելու և վերակառուցվելու է: Կար նաև 1910 թվականի մի այլ կայույց, որի տեխնիկական վիճակն այնպիսին էր, որ ընկերությունը բոլոր քարերը համարակալելով՝ ապամոտանժել է այն: Քարերը պահպանվել են, որ տեղադրվեն նոր շենքի ճակատային մասում: Ըստ նախնական տվյալների՝ գործարար կենտրոնի շինարարությունը կավարտվի 2 տարում՝ 2016 թ-ի նոյեմբերին, սակայն այսօր արդեն, ըստ կառուցապատողի, ապագա համալիրի 75-80 տոկոսը զբաղեցված է տարբեր ընկերությունների կողմից: Նշենք, որ բիզնես-կենտրոնի ընդհանուր տարածքը կազմելու է 14 հազար քառակուսի մետր, որպես վարձակալությամբ տրվող տարածք, բայց ընդհանուր շինարարական մակերեսը կկազմի մոտ 23 հազար քառակուսի մետր։ Բիզնես կենտրոնում հիմանակում կլինեն ֆինանսական ծառայություններ մատուցող, խորհրդատվական, միջազգային զարգացման ընկերություններ, գործակալություններ և նմանօրինակ կազմակերպություններ: Համալիրի ընդհանուր արժեքը կազմում է շուրջ 37 մլն ԱՄՆ դոլար: Համաշխարհային բանկի անդամ Միջազգային ֆինանսական կորպորացիան (International Finance Corporation, IFC) տրամադրել է 9 մլն ԱՄՆ դոլարի վարկ, ինչպես նաև ներգրավվել է ևս 9 մլն ԱՄՆ դոլարի վարկ DEG (Deutsche Investitions und Entwicklungsgesellschaft mbH) միջազգային կառույցից: Նախագծի ֆինանսավորման մնացած գումարն ապահովելու է «Փրոփերթի Դիվելոփմենթ Քամփնի» ՓԲԸ-ն` իր միջոցների հաշվին:
