Այս տարի ճարտարապետական ամենահայտնի մրցանակին՝ «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակին,» է արժանացել ճապոնացի ճարտարապետ Տոյո Իտոն (Toyo Ito): 1995 թ-ին նույն մրցանակին արժանացած ճապոնացի ճարտարապետ Թադաո Անդոյի (Tadao Ando) հետ Իտոն համարվում է ժամանակակից ճապոնական ճարտարապետության հիմնասյունը: Իր մասնագիտական գործունեության 40 տարվա ընթացքում հանճարեղ ճարտարապետը կոնցեպտուալ նորարարությունների և հիանալի ճարտարագիտա-տեխնիկական լուծումների միաձուլման միջոցով մի շարք նախագծեր է կյանքի կոչել: Տոյո Իտոյի ամենահայտնի նախագծերի շարքում կարելի է առանձնացնել 2000 թ-ին կառուցված «Մեդիադիքա» (Mediatheque) 7-հարկանի ապակե շենքը, որը 2011 թ-ի երկրաշարժի ժամանակ խիստ տատանվել է, սակայն միայն չնչին վնասվել: Մյուս հանրահայտ նախագծերից են 2002 թ-ին Լոնդոնում կառուցված «Օձաձև պատկերասրահի» (Serpentine Gallery) ամառային տաղավարը, Ճապոնիայի Գիֆու քաղաքի «Սգո արարողությունների քաղաքային սրահը» (Municipal Funeral Hall), Տոկիոյի արվարձանում կառուցված «Տամա արվեստների համալսարանի գրադարանը» (Tama Art University Library), 2009 թ-ին Տայվանի Հաոսյուն քաղաքում համաշխարհային խաղերի համար կառուցված մարզադաշտը: Այսօր կառուցվող ամենահայտնի նախագծերից կարելի է առանձնացնել 58 հազար քառակուսի մետր մակերեսով Մայրաքաղաքային օպերայի շենքը Թայվանում (Taichung Metropolitan Opera House), որի բացման արարողությունը նախատեսված է հաջորդ տարի: Տոյո Իտոն 1965 թ-ին ավարտել է Տոկիոյի համալսարանի ճարտարապետության ֆակուլտետը և անմիջապես աշխատանքի անցել «Կիոնորի Կիկութեյք ենդ Ասսոշիեյթս» (Kiyonori Kikutake & Associates) ընկերությունում, իսկ 1971 թ-ին հիմնել է սեփական ճարտարապետական բյուրոն: Նա նաև եղել է 2010 թ-ին նույն «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակի» համատեղ դափնեկիր Ռյու Նիշիզավայի (Ryue Nishizawa) և Կազուո Սեջիմայի (Kazuyo Sejima) ուսուցիչը: «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակի» 100 հազար ԱՄՆ դոլար դրամաշնորհը և բրոնզե մեդալը ճարտարապետին կհանձնվի Բոսթոնում նախագահ Ջոն Քեննեդիի անվան թանգարանում մայիսի 29-ին կայանալիք հանդիսավոր արարողության ժամանակ: Տոյո Իտոն դարձել 6-րդ ճապոնացի ճարտարապետը, ով արժանացել է այս մրցանակին: «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակի» դափնեկիրներ են նաև հանրահայտ ճարտարապետներ Ֆրենկ Գերին, Տադաո Անդոն, Օսկար Նիմեյերը, Ռենցը Պիանոն, Ռեմ Կուլխասը և այլք: Նշենք, որ անցած տարի հանրահայտ մրցանակին արժանացել է չինացի ճարտարապետ Վան Շուն (Wang Shu): Ի դեպ, նա առաջին չինացի ճարտարապետն է, որ արժանացել է այդ մրցանակին:

Երբ մի քանի տարի առաջ ճարտարապետները սկսեցին խոսել «ուղղահայաց անտառների» մասին, ոչ ոք չէր հավատում, որ երբևէ դրանք կարող են երևակայությունից իրականություն դառնալ: Սակայն ճարտարապետները հասան իրենց նպատակին և արդեն այս տարի Միլանում շահագործման կհանձնվի աշխարհի առաջին «ուղղահայաց անտառ» աշտարակը: Բացի այդ օրերս Թայբեյում սկսվել է մեկ այլ նմանատիպ նախագծի՝ «Ագորա Գարդենի» (Agora Garden) շինարարությունը: Նախագծման մրցույթում դեռևս 2010 թ-ին հաղթել էր «Վինսենթ Քալլեբաութ Արքիթեքչր» (Vincent Callebaut Architectures) ընկերությունը: 2016 թ-ին շինարարության ավարտից հետո, 42.335 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով էլիտար շենքը կդառնա աշխարհի էկոլոգիապես ամենամաքուր շենքերից մեկը: Նախագծի արտաքին տեսքի տարբերակիչ հատկանիշներից մեկն այն է, որ բացի ուղղահայաց բուսականությունից, շենքը կազմված կլինի 2 մասերից, որոնք 90 աստիճանով կպտտվեն: Արդյունքում տարբեր դիտանկյուններից և ժամերի նայելիս, շենքը տարբեր տեսք կունենա: Եթե նայում ես շենքին արևմուտք/արևելք ուղղությամբ, ապա այն ադամանդանման բուրգի տեսք կունենա, եթե նայես հյուսիս/հարավ ուղղությամբ, շենքը կունենա շրջված բուրգի տեսք: 540 քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով բնակարանների պատուհաններից գեղեցիկ տեսարան կբացվի դեպի քաղաքի գործարար թաղամասը և աշխարհի ամենաբարձր «կանաչ» «Թայբեյ 101» աշտարակը: Շենքի ընդհանուր ուղղահայաց պատշգամբները նախատեսված են բոլոր բնակիչների համար: Այս պատշգամբներում տնկված կլինեն հսկայական օրգանական այգիներ, բուրումնավետ բույսեր, դեղաբույսեր և դեկորատիվ ծառեր, որոնց վրա ամրացված կլինեն թռչնաբներ: Պատշգամբներում տեղադրված կլինի նաև հարմարավետ կահույք՝ մաքուր օդն ու բուսականությունը վայելելու համար:

Բոլորս իհարկե լսել ենք շենքի սնուցում արևային կամ քամու էներգիայով, բայց որ շենքն ունենա «ջրիմուռային սնուցում» (algae-powered) և նոր, և խորթ է մեզ համար: Այսպես՝ «Սփլիթերվերք Արքիթեքթս» (Splitterwerk Architects) ճարտարապետական ընկերությունը նախագծել է աշխարհում իր տեսակի մեջ առաջին «ԲիԱյՔյու» (BIQ) անվանումը ստացած շենքը, որի ճակատը բաղկացած է բիո-հարմարվող ջրիմուռներից: Յուօրինակ շենքի բացումը նախատեսված է այս ամիս Համբուրգում «Միջազգային շինարարական ցուցահանդեսի» (International Building Exhibition) շրջանակներում: Ջրիմուռային ճակատ կառուցելու համար, շենքը ծածկվել է բիո-ռեակտիվ «շերտավարագույրով», որտեղ էլ պետք ապրեն ջրիմուռները: Այս հատուկ նախագծված ճակատային կոնստրուկցիան թույլ է տալիս ջրիմուռներին աճել ավելի արագ, քան ցանկացած այլ պայմաններում: Յուրօրինակ դիմային հատվածը կապահովի շենքի համար ստվեր, ինչպես նաև ջրիմուռների արտադրած ջերմային էներգիան կպահեստավորվի հատուկ ռեակտորների միջոցով՝ էներգետիկ կարիքների համար օգտագործման նպատակով: Շենքի շինարարության ավարտից հետո գիտնականների և ճարտարագետների հատուկ խումբը այն կուսումնասիրի, որպեսզի հետագայում հնարավոր լինի նորագույն տեխնոլոգիան օգտագործել նոր կառույցների շինարարության ժամանակ: Նշենք, որ «Սփլիթերվերք» ճարտարապետական ընկերությունից բացի, յուրօրինակ նախագծի վրա աշխատել են նաև «Գերմանիայի ռազմավարական գիտական խորհուրդը» (Strategic Science Consult of Germany), «Արուփ» (ARUP) և «Քոլթ ինթերնեշնլ» (Colt International) ընկերությունները: Ի դեպ, վերջինս նախագծել է յուրօրինակ Ճակատային «շերտավարագույրը», որտեղ պետք է ապրեն ջրիմուռները:

Ինչպես հայտնել էինք մեկ շաբաթ առաջ, ռուս միլիարդատեր Ռոման Աբրամովիչը դիմել էր լոնդոնյան Քենսիգթոն ու Չելսի շրջանների իշխանություններին՝ թույլատրել վերակառուցել 17–րդ դարի իրեն պատկանող պատմական կառույցը: Արդյունքում միլիարդատիրոջը հաջողվել է հաղթել 3 տարի տևած պայքարում և իշխանությունների կողմից ստանալ առանձնատան 15 մլն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ վերակառուցման թույլտվություն: Նշենք, որ Լոնդոնի բնակիչները և մասնավորապես Աբրամովիչի հարևանները կարծում են, որ վերակառուցման արդյունքում կաղավաղվի տվյալ առանձնատան, ինչպես նաև շրջակա տների արտաքին տեսքը: Հարևան բնակիչները նաև դժգոհում են, որ վերակառուցման արդյունքում իրականացրած փոփոխությունները կարող են փակել Թեմզա գետի տեսարանը: Ինչպես գրում է Daily Mail պարբերականը, վերակառուցման նախագիծը ենթադրում է առանձնատան միացում հարակից 2 կառույցների հետ, տան որոշ հատվածի ձևափոխում գեղարվեստական պատկերասրահի, ինչպես նաև տան հիմքից որոշակի հողի հանում և երկհարկանի ստորգետնյա տարածքի կառուցում:

Google կորպորացիան հայտարարել է, որ պատրաստվում է ընդլայնել Կալիֆորնիա նահանգի Մաունթին Վյույում (Mountain View) գտնվող իր գլխավոր գրասենյակը: Նոր նախագիծը, որը ենթադրում է հնի վերափոխում և ընդարձակում, պատրաստել է «Էն-Բի-Բի-Ջեյ» (NBBJ) ճարտարապետական ընկերությունը: Նոր գլխավոր գրասենյակի ընդլայնման համար ինտերնետային հսկան ձեռք է բերել 102 հազար քառակուսի մետր հողատարածք: Գրասենյակը, բաղկացած կլինի 9 կորացած ուղղանկյունաձև շենքերից, որոնք էլ իրար կմիանան կամուրջներով և բազմաթիվ կանաչ բակերով ու ճեմուղիներով: Կամուրջներից մեկը ընկերության աշխատակիցներին կտանի դեպի «կանաչ» տանիք, որտեղ կտեղակայվի սրճարան բաց երկնքի տակ: Նշենք, որ համալիրի կառույցները կունենան 4 հարկ բարձրություն, ընդ որում այն նախատեսում է առավելագույնս հարմար պայմաններ ստեղծել աշխատողների համար: Ընկերության այն բաժանմունքները, որոնց աշխատանքը կապված է միմյանց հետ, կլինեն կողք կողքի և նրանց կենցաղային ու սոցիալական կենտրոնները կլինեն ընդհանուր, որպեսզի էլ ավելի մեծացնեն համատեղ աշխատանքի արդյունավետությունը: