Այս տարի աշխարհի ամենահեղինակավոր «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակի» (Pritzker Architectural Prize) դափնեկիր է դարձել չինացի ճարտարապետ Վան Շուն (Wang Shu): Ի դեպ, այս մրցանակի շնորհման ամբողջ պատմության ընթացքում առաջին անգամ է, որ դափնեկիրը չինացի ճարտարապետ է: Աշխարհահռչակ չինացի ճարտարապետը իր կնոջ՝ Լյու Վենյուի (Lu Wenyu) հետ չինական Խանչժոու քաղաքում ղեկավարում է սեփական «Ամաթեուր Արքիթեքթս» (Amateur Architects) ճարտարապետական բյուրոն, ինչպես նաև հանդիսանում է Չինաստանի արվեստների ակադեմիայի ճարտարապետական բաժանմունքի (Architecture Department of the China Academy of Art) ղեկավարը: 48–ամյա ճարտարապետն իր առաջին կոչումը ստացել է 1985 թ-ին, երբ ավարտել է Նանկինի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ճարտարապետական ֆակուլտետը (Nanjing Institute of Technology Department of Architecture), իսկ 3 տարի անց նույն ինստիտուտում արժանացել ճարտարապետ-մագիստրոսի կոչմանը: Այնուհետև նա իր աշխատանքը շարունակել է Խանչժոու քաղաքի Գեղարվեստի ակադեմիայում (Zhejiang Academy of Fine Arts in Hangzhou), որտեղ էլ սկսել է ուսումնասիրություններն այն մասին՝ ինչպես կարող են հարաբերվել շրջակա միջավայրը, ճարտարապետությունը և հին շենքերի վերակառուցումը: 1990 թ-ին Վան Շուն ավարտել է իր առաջին աշխատանքը՝ Հայնինգ քաղաքի 3.6 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով «Երիտասարդական կենտրոնը» (Youth Center), իսկ ահա արդեն 2000 թ-ին իր ամենամեծ նախագիծը՝ Սուչժոույի համալսարանի Վենչժենյան քոլլեջը (Wenzheng College at Suzhou University): Հաջորդող տասնամյակի ընթացքում ամուսին ճարտարապետները նախագծել են բազմաթիվ շինություններ, այդ թվում մի շարք համալսարանական համալիրներ Սուչժոու և Խանչժոու քաղաքներում, մի շարք բնակելի համալիրներ, մասնավորապես՝ «Ուղղահայաց բակերը» (Vertical Courtyards Apartments) Խանչժոու քաղաքում և «Հինգ Ցրված տները» (Five Scattered Houses) Նինբո քաղաքում: Նշենք, որ իր ամբողջ ստեղծագործական կյանքի ընթացքում ճարտարապետը որևէ նախագիծ իրականացնելիս մեծ ուշադրություն է դարձնում այն շրջակա միջավայրին, որտեղ պիտի կյանքի կոչվի նախագիծը և այն շինանյութերին, ինչից վերջինս պիտի կառուցվի: Այսպես՝ իր «Քսինգշան Քամփուս» (Xingshan Campus) նախագիծն իրականացնելիս, ճարտարապետը շինության տանիքապատման համար օգտագործել է նախկինում քանդված տների ավելի քան 2 մլն կղմինդրե սալիկ: Չինացի ճարտարապետ Վան Շուն իր ստեղծագործական կյանքի ընթացքում բազմաթիվ մրցանակներ է ստացել, որոնցից են՝ 2004 թ-ին «Չինական ճարտարապետական մշակույթի մրցանակը» (Architecture Art Award of China), 2010 թ-ին կնոջ հետ ստացած «Շելլինգյան մրցանակը» (Schelling Architecture Prize), 2011 թ-ին «Ֆրանսիական ճարտարապետական ակադեմիայի» ոսկե մեդալը (French Gold Medal from the Academy of Architecture) և այլն: Ի դեպ, «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակը» ստանալու մասին լուրը լսելուց հետո ճարտարապետը հայտարարել է. «Սա ինձ համար մեծ անակնկալ է, և ես մեծ հպարտությամբ եմ ընդունում այս հեղինակավոր մրցանակը: Ես հանկարծ հասկացա, որ վերջին տասնամյակի ընթացքում հսկայական աշխատանք եմ կատարել, իսկ մրցանակի շնորհումն ապացուցում է, որ իմ տաժանակիր աշխատանքը հանգեցրել է դրական արդյունքի»: «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակը» շնորհվում է ամեն տարի ճարտարապետության ոլորտում գրանցած ձեռքբերումների համար: Այս մրցանակը շատ հայտնի է ամբողջ աշխարհում և նույնականացվում է «Նոբելյան մրցանակ»-ի հետ: Քանի որ ճարտարապետության ոլորտում «Նոբելյան մրցանակ» չի շնորհվում, 1979 թ-ին Պրիտցկերների ընտանիքը, ում պատկանում է «Հյաթ» (Hyatt) հյուրանոցային ցանցն ամբողջ աշխարհում, որոշում է ստեղծել այս մրցանակը: Նշենք, որ տարբեր տարիներին այս մրցանակին արժանացել են այնպիսի տաղանավոր ճարտարապետներ, ինչպիսիք են Ֆրենկ Գերին, Նորման Ֆոսթերը, Ռենցո Պիանոն, Զահա Հադիդը, Ժան Նուվելը և այլք: Այս տարի հեղինակավոր մրցանակի հանդիսավոր հանձնման արարողությունը տեղի կունենա Պեկինում մայիսի 25-ին, որտեղ Վան Շուն կստանա մրցանակի բրոնզե մեդալը և 100 հազար ԱՄՆ դոլար արժողությամբ կտրոնը:

Այսօր ամբողջ աշխարհում լայնորեն տարածված է ոչ բնակելի շինությունները բնակելիի վերածելու փորձը: Որպես կանոն՝ նման վերակառուցման ենթարկվում են չգործող փարոսները, հողմաղացները, տիեզերական և երկաթուղային կայանները, եկեղեցիները և ջրային աշտարակները: Սակայն դանիական «Փինքքլաուդ» (Pinkcloud) ճարտարապետական բյուրոն մի քայլ առաջ է գնացել՝ մշակելով նախագիծ, համաձայն որի, նավթային պահեստները կարող են վերափոխվել բնակելի տների: Ինչպես ներկայացված է ընկերության պաշտոնական կայքում, ճարտարապետների հաշվարկներով այսօր ամբողջ աշխարհում գոյություն ունի մոտ 49 հազար նավթային պահեստ: Մասնագետները գտնում են, որ վերջիններս, անգործության մատնվելուց հետո, կարելի է օգտագործել որպես բնակելի տներ: Բանն այն է, որ նավթային ամբարները գնդաձև են և ունեն արևային ճառագայթները մաքսիմալ կլանելու երկրաչափական ձև, բացի այդ հերմետիկ են և ջրադիմացկուն: Արդյունքում մեկ նավթային պահեստը կարող է վերածվել բնակարանի մեկ ընտանիքի համար, իսկ ամբողջ նավթային գործարանը՝ մի ամբողջ համայնքի: «Փինքքլաուդ» ճարտարապետական բյուրոյի նախագծի համաձայն՝ սկզբում նավթային պահեստները պետք է մաքրվեն առողջության համար վնասակար նյութերից: Այն բանից հետո, երբ դրանք վերջնական մաքուր կլինեն, արդեն կսկսվի վերջիններս բնակելի տների վերափոխելու գործընթացը: Բնակարանները կլինեն էկոլոգիապես մաքուր, իսկ գնդաձև կառուցվածքի շնորհիվ վերափոխումը ավելի հեշտ ու մատչելի կլինի: Պատրաստի տները լայն հնարավորություններ կունենան արևային էներգիայի և այլընտրանքային աղբյուրների օգտագործման համար: Ի դեպ, ավելի վաղ The Inhabitat կայքը տեղեկացրել էր, որ հունական «ՔեյԻՋի Ափարթմենթս» (KEG Apartments) ընկերության մասնագետները նախագիծ են մշակել, համաձայն որի, բեռնարկղները (կոնտեյներները) և հեղուկ բեռների համար նախատեսված ցիստեռնները կարող են օգտագործվել որպես բնակելի տներ, ի դեպ դրանք կարող են լինել անշարժ և շարժական: Սակայն այս նախագծով էլ առաջին հերթին դրանք պետք է մաքրվեն թունավոր նյութերից: Եթե հաշվի առնենք մոլորակի բնակչության աճի անհավանական տեմպերը, միգուցե վերոնշյալ նախագծերը ինչ որ չափով կկարողանան լուծել բնակարանային խնդիրը, սակայն նշենք, որ երկու տարբերակն էլ դեռ միայն թղթի վրա են:

Նյու Ջերսի նահանգում վաճառքի է հանվել հանրաճանաչ երգչուհու այն առանձնատունը, որտեղ նա ապրել է մոտ 15 տարի: Նշենք, որ այստեղ է տեղի ունեցել Ուիթնի Հյուսթոնի և նրա նախկին ամուսին Բոբբի Բրաունի ամուսնությունը, ինչպես նաև այս տունը վկան է եղել նրանց համատեղ կյանքի վեճերին ու սկանդալներին: Ինչպես տեղեկացնում է The International Business Times ինտերնետային աղբյուրը, տունն առաջարկվում է 1.75 մլն ԱՄՆ դոլարով: Ի դեպ, դեռևս 2009 թ-ին տունը հանվել էր վաճառքի 2,5 մլն ԱՄՆ դոլարով, սակայն շուկայի անկայունության պատճառով մինչ այսօր չի վաճառվել: Վաճառվող առանձնատունը գտնվում է Նյու Ջերսի նահանգի Մենդհեմ Թաունշիփ (Mendham Township) փոքրիկ քաղաքում: 1170 քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով առանձնատունը տեղակայված է 5 հեկտար հողի վրա: Տունը բաղկացած է 5 ննջասենյակից, 5 լողասենյակից և աչքի է ընկնում կլորավուն Ճակատային լուծումներով: Մեկ այլ աղբյուրի՝ Dailymail-ի հաղորդմամբ, տունը նախագծված է ազատ ոճով և ունի 12 հոգու համար նախատեսված ճաշասենյակ: Խոհանոցը ամբողջովին սպիտակ է, իսկ կենտրոնում տեղադրված է բար-կանգնակը: Բավականին շքեղ են առանձնատան լողասենյակները: Հարդարման մեջ օգտագործված են ապակյա պատեր, իսկ կենտրոնում տեղադրված է հսկա, շրջանաձև լոգարան: Հյուրասենյակը կառուցված է այնպես, որ շատ լուսավոր լինի, պատերը աղյուսից են, հսկայական պատուհաններով: Ազատ ոճով են կառուցված նաև ննջասենյակները: Վերջիններս ընդարձակ են, իսկ կենտրոնում պատվանդանի վրա տեղադրված է մահճակալը:

Ինչպես տեղեկացնում է Комсомольская Правда պարբերականի ուկրաինական հրատարակչությունը, Ուկրաինայի մայրաքաղաք Կիևում տեղի հայկական համայնքի ջանքերով կկառուցվի հայկական եկեղեցի: Եկեղեցու նախագիծն արդեն պատրաստ է, իսկ շինարարությունը նախատեսվում է սկսել արդեն այս տարվա գարնանը՝ մարտ ամսին, և ավարտել 2015 թ-ին: Ըստ նախագծի՝ եկեղեցու բարձրությունը կլինի 40 մետր, իսկ ընդհանուր մակերեսը հազար քառակուսի մետր: Հայկական համայնքը սկզբում ցանկացել է, որ մայր տաճարը կառուցվի քաղաքի պատմական Պոդոլ թաղամասում, սակայն այստեղ հողի ձեռքբերման խնդիրներ են առաջացել: Արդյունքում եկեղեցին կտեղակայվի քաղաքի ծայրամասային Խարկովյան թաղամասում: Այստեղ եկեղեցուց բացի կկառուցվեն նաև հայկական կրթօջախ և մշակութային կենտրոն, այն կդառնա Ուկրաինայում հայկական առաքելական եկեղեցու թեմը: Կենտրոնական տաճարի համար Հայաստանից Ուկրաինա կտեղափոխվեն 16 խաչքարեր: Նշենք, որ եկեղեցին կկառուցվի բացառապես տեղի հայկական համայնքի ֆինանսական միջոցների հաշվին, իսկ քաղաքային բյուջեյից գումարներ չեն հատկացվի: Համեմատության կարգով նշենք, որ, ըստ նախագծի, Ուկրաինայում կառուցվող «Քրիստոսի Հարության տաճարը Կիևում» (собор Воскресения Христова в Киеве) կունենա 120 մետր բարձրություն՝ չհաշված գագաթի խաչը: Մոսկվայում «Քրիստոսի Փրկչի տաճարի» բարձրությունը կազմում է 105 մետր՝ ներառյալ գմբեթն ու խաչը, իսկ ռուսական մայրաքաղաքի Տրիֆոնովյան փողոցում կառուցվող հայկական եկեղեցու բարձրությունը կկազմի 50 մետր՝ չհաշված գմբեթին տեղակայվելիք խաչը:

Ինչպես տեղեկացնում է ինտերնետային Inhabitat կայքը, «Բաքա Արքիթեքթս» (Baca Architects) ճարտարապետական բյուրոն թույլտվություն է ստացել կառուցել Մեծ Բրիտանիայի առաջին «ամֆիբիա» տունը: Համաձայն կայքի տարածած տեղեկատվության՝ նման նախաձեռնության հիմնական նպատակը մեծ գետերի ափամերձ շրջանների ջրասույզ լինելու վտանգի կանխարգելումն է: Ի դեպ, այս խնդիրը որը գլոբալ կլիմայական փոփոխությունների հետևանք է, ամբողջ աշխարհում համարվում է հրատապ լուծում պահանջողներից: Ճարտարագետների գաղափարի համաձայն՝ լողացող տունը ջրի մակարդակի բարձրացմանը զուգահեռ պիտի փոփոխի նաև իր մակարդակը: 70 քառակուսի մետր մակերեսով հարմարավետ տունը կկառուցեն Թեմզա գետի մի փոքրիկ կղզյակի վրա, Բաքինգեմշիր (Buckinghamshire) կոմսությունում: «Բաքա Արքիթեքթս» ճարտարապետական բյուրոն արդեն տարիներ շարունակ փորձեր է իրականացնում այս նախագծի շուրջ՝ թե ինչպես՞ պետք է կառուցել տունը, որպեսզի հեղեղումների ժամանակ այն մնա ջրի երեսին և «չլքի» իր հիմնական բնակավայրը: Նշենք, որ այս ընկերությունը երկրում համարվում է լավագույնը ափամերձ ճարտարապետության ոլորտում: Տունը կկառուցվի այնպես, որ գետի ջրի բնական մակարդակի ժամանակ վերջինիս հիմքն անշարժ լինի, իսկ հեղեղումների ժամանակ ջրի մակարդակին զուգահեռ այն բարձրանա: Տունը նախագծված է անգլիական դասական ոճով, սակայն հագեցած է բազմաթիվ էներգախնայող տեխնոլոգիաներով: Տանը շրջապատող այգին նախատեսված է որպես առաջին պաշտպանական գիծ հեղեղումների ժամանակ և ուժեղ ջրի հոսքի արգելք: Հեղեղումների ժամանակ այս տունը կարող է դիմակայել մինչև ջրի մակարդակի 10 մետր բարձրացման: Նշենք, որ տան շինարարությունը նախատեսված է իրականացնել այս տարի և ենթադրվում է, որ այն հանդես կգա որպես ջրհեղեղների դեմ պայքարի գործուն եղանակ: